![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Ulusal-Azinliklar-ve-Ulus-Devlet-Sistemi-b.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Serdar Daylan<\/span><\/b><\/p>\n Ulusal Az\u0131nl\u0131klar ve Avrupa Ulus- Devlet Sistemi<\/p>\n 1. SUNU\u015e<\/p>\n <\/b>\u00d6zetini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m bu kitapta 1919\u2019dan 1995\u2019e kadar olan bu s\u00fcrede, Avrupa ulus \u2013 devletleri sistemi i\u00e7inde ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n uluslar aras\u0131 konumlar\u0131 incelenmi\u015ftir. Kitap \u015fu iki soruya cevap bulmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r:\u00a0<\/p>\n 1)\u00a0<\/b>Neden ulusal az\u0131nl\u0131klar ba\u015flang\u0131\u00e7ta i\u00e7 politikan\u0131n alan\u0131na girdi\u011fi halde 1919\u2019dan beri Avrupa antla\u015fmalar\u0131n\u0131n ve \u00f6rg\u00fctlerinin g\u00fcndeminde yer alm\u0131\u015ft\u0131r? 2. ULUSAL AZINLIK NED\u0130R? 1919 Versay Bar\u0131\u015f Konferans\u0131’nda Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ve Prusya Krall\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda imzalanan bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131nda \u201caz\u0131nl\u0131k\u201d kavram\u0131, k\u00fclt\u00fcrel kimlik ile tan\u0131mlanarak uluslar aras\u0131 eylem alan\u0131na girdi.Anla\u015fmalarda do\u011frudan bir az\u0131nl\u0131k tan\u0131m\u0131 yoktu; ancak \u2018\u0131rk, din, dil ba\u011flar\u0131yla ba\u011fl\u0131 insanlar\u2019 ifadesi yer al\u0131yordu. 1928 \u2018de Uluslar aras\u0131 Adalet Divan\u0131n\u0131n \u2018Yukar\u0131 Slezya Az\u0131nl\u0131k Okullar\u0131 Davas\u0131\u2019 ki\u015filerin bir az\u0131nl\u0131k kategorisine dahil edili\u015flerinin bir irade sorunu mu yoksa bir nesnellik sorunumu oldu\u011funu belirleme a\u00e7\u0131s\u0131ndan iyi bir \u00f6rnektir.<\/p>\n Toscano\u2019 ya g\u00f6re az\u0131nl\u0131k: Toscano\u2019nun toprak ba\u011f\u0131na verdi\u011fi de\u011fer, az\u0131nl\u0131klar\u0131n vazge\u00e7ilemeyecek de\u011fer olmalar\u0131 nedeniyle uluslar aras\u0131 toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n Nesnel \u00f6zelliklere vurgu yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n, Milletler Cemiyeti az\u0131nl\u0131k sistemi ile ilgili olarak \u00f6znel nitelikli tan\u0131mlarda yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Milletler Cemiyeti’ne g\u00f6re: Cemiyetin az\u0131nl\u0131k kavram\u0131na anlam verme \u00e7abalar\u0131na i\u015faret ederken, bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn genel az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131yla de\u011fil, Bilinen birka\u00e7 Orta ve Do\u011fu Avrupa devletlerindeki az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131yla ilgilendi\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler, 1945-1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bir\u00e7ok kez az\u0131nl\u0131k kavram\u0131n\u0131 berrakla\u015ft\u0131rmay\u0131 denemi\u015ftir. Milletler Cemiyetinin az\u0131nl\u0131k tan\u0131m\u0131n\u0131 belirli bir co\u011frafi alanla s\u0131n\u0131rland\u0131ran sistemine kar\u015f\u0131tl\u0131k olu\u015fturacak \u015fekilde Birle\u015fmi\u015f Milletler, az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131 genel insan haklar\u0131 sistemi i\u00e7inde alg\u0131lam\u0131\u015f ve evrensel ge\u00e7erlili\u011fi olan bir az\u0131nl\u0131k kavram\u0131 geli\u015ftirme gereklili\u011fi duymu\u015ftur.<\/p>\n Bir az\u0131nl\u0131k tan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik en kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, \u00d6zel Raport\u00f6r Francesco Caportiti\u2019nin \u201c Etnik, Dini, Dilsel Az\u0131nl\u0131klara Dahil Bireylerin Haklar\u0131\u201d \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r.<\/p>\n Caportiti\u2019ye g\u00f6re az\u0131nl\u0131k: Bu tan\u0131mlama ile az\u0131nl\u0131k kavram\u0131 devletin yurtta\u015flar, uyruklar\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar, yabanc\u0131lar, g\u00f6\u00e7men i\u015f\u00e7iler tan\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Az\u0131nl\u0131k tan\u0131m\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde uluslar aras\u0131 bir uzla\u015fman\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 nedeniyle Birle\u015fmi\u015f Milletler insan haklar\u0131 anla\u015fmalar\u0131n\u0131n hi\u00e7birinde kavram\u0131n herhangi bir tan\u0131m\u0131na yer verilmemi\u015ftir.<\/p>\n AG\u0130T ve Avrupa Konseyi ise az\u0131nl\u0131k kavram\u0131n\u0131 tan\u0131mlama g\u00f6revinden olabildi\u011fince ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n uluslar aras\u0131 alanda tan\u0131nmas\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmaya, en az\u0131ndan ertelemeye \u00f6zen g\u00f6sterdiler.AG\u0130T\u2019in resmi az\u0131nl\u0131k tan\u0131m\u0131, Capotorti\u2019nin tan\u0131m\u0131n\u0131n pek \u00e7ok \u00f6\u011fesini payla\u015f\u0131r.<\/p>\n Capotorti\u2019den farkl\u0131 olarak AG\u0130T\u2019in gayri resmi tan\u0131m\u0131nda g\u00f6\u00e7menler ve ulusal az\u0131nl\u0131klar aras\u0131nda ay\u0131r\u0131m yap\u0131lmaz.<\/p>\n Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan bir ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 raporunda Avrupa Konseyi \u00fcyesi devletler i\u00e7inde pek \u00e7ok farkl\u0131 t\u00fcr az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ifadesi yer alm\u0131\u015ft\u0131r.Bu ifadenin g\u00f6\u00e7menleri, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131, yabanc\u0131 i\u015f\u00e7ileri ve ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131 kapsayacak kadar geni\u015f bir ifade oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r ve Avrupa Konseyi raporun istenmeyen sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini kabullenmi\u015ftir. Sonu\u00e7ta az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n daha dar bir tan\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekli oldu\u011fu ortadayd\u0131. Bunun fark\u0131na varan Parlamenterler Meclisi az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 adl\u0131 belgede ulusal az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131mlad\u0131:<\/p>\n \u201cBir devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmi\u015f, kabullenilmi\u015f topraklar\u0131 \u00fczerinde ya\u015fayan, \u00fcyeleri o devletin uyru\u011fu olan ve dil, din,k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikler ve di\u011fer \u00f6zellikleriyle n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011fundan kesin olarak ay\u0131rt edilebilen b\u00f6lgesel veya ayr\u0131 bir topluluktur.\u201d<\/p>\n G\u00f6\u00e7menler, yabanc\u0131 i\u015f\u00e7iler ve s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar az\u0131nl\u0131k s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131na dahil edilmemi\u015flerdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k taleplerinin me\u015fruiyeti kabul edilemez.<\/p>\n 3. ULUSAL AZINLIKLAR NEDEN AVRUPA DEVLETLER\u0130 \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130N\u0130N KONUSUDUR<\/p>\n <\/b>Ger\u00e7ekte uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerin as\u0131l konusu devletlerdir; bir devletin i\u00e7 i\u015fleriyle ilgili olan gruplar veya bireyler de\u011fildir.Devlet adamlar\u0131 d\u0131\u015f ili\u015fkiler \u00e7er\u00e7evesinde b\u00f6ylesi gruplarla ilgili olmasalard\u0131 ulusal az\u0131nl\u0131klar uluslar aras\u0131 politikan\u0131n konusu olmayacakt\u0131. Fakat ulusal az\u0131nl\u0131klar \u00e7o\u011fu \u00fclkelerin d\u0131\u015f ili\u015fkilerinin ilgi oda\u011f\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bunda tarihsel ba\u011flar ve \u00e7\u0131karlar\u0131n \u00f6nemi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n sona eri\u015finden bu yana ulus-devlet siyas\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n tart\u0131\u015fmas\u0131z kurucu ilkesi olarak kabul edildi. Ulus-devlet sistemi her ulusun verili bir co\u011frafya ve bunun \u00fczerinde ya\u015fayan insanlar \u00fczerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z y\u00f6netim hakk\u0131na sahip oldu\u011fu \u00f6nermesinden hareket eden kendi kaderini tayin hakk\u0131 \u00f6\u011fretisiyle desteklenmi\u015ftir. Fakat bu \u00f6\u011fretiye kar\u015f\u0131n, ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n siyas\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131 yoktur, bu y\u00fczden egemen devlet uygulamalar\u0131 kendilerini me\u015frula\u015ft\u0131ran ilkeyle \u00e7at\u0131\u015fma halindedirler. Ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011funun siyasi hedeflerine ula\u015fmalar\u0131 olanaks\u0131z oldu\u011fu gibi, ayn\u0131 zamanda pek \u00e7ok uluslar aras\u0131 anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n, hatta \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n da nedeni olabilir.<\/p>\n Uluslar aras\u0131 sistemde devlet adamlar\u0131, ulusal az\u0131nl\u0131klar sorunlar\u0131n\u0131, bu sorunlar uluslar aras\u0131 bar\u0131\u015f ve uyuma y\u00f6nelik bir tehdit unsuru olduklar\u0131 i\u00e7in g\u00f6rmezden gelmeyi s\u00fcrd\u00fcremezler. Dolay\u0131s\u0131yla konu uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerin ara\u015ft\u0131rma konular\u0131 i\u00e7ine girer. Asl\u0131nda ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, kendi kaderini tayin hakk\u0131 ilkesiyle belirlendi\u011fi durumda uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerin konusu haline gelir.<\/p>\n Ulusal az\u0131nl\u0131klar sorunu, ulus varsay\u0131lan her toplulu\u011fun belirli bir co\u011frafi alan \u00fczerinde siyasi erk sahibi olmas\u0131n\u0131n uygulamadaki olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklan\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yerle\u015fim b\u00f6lgesi haline getirilebilecek b\u00fct\u00fcn alanlar, zaten ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devletin egemenlik s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindedir. Buna kar\u015f\u0131n topraklar\u0131n yeniden payla\u015f\u0131m\u0131 olanakl\u0131d\u0131r. Topraklar\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00f6ntemlerle yeniden payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, topraklar \u00fczerinde egemenlik hakk\u0131 olan devletlerin kabul\u00fcyle m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Ancak devletlerin toprak payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kabullendi\u011fi ko\u015fullarda bile ulusal az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n tan\u0131nmas\u0131 sorun olmaya devam edebilir. Quebec\u2019in Kanada\u2019dan ayr\u0131lmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bunu g\u00f6sterir. Ulus \u2013 devletin onay\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 taktirde, topraklar\u0131n yeniden payla\u015f\u0131m\u0131, ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n silahl\u0131 ayaklanmas\u0131 veya bu az\u0131nl\u0131k ad\u0131na bir d\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcn m\u00fcdahalesi ile ger\u00e7ekle\u015febilir.Bir i\u00e7 sava\u015f\u0131 sona erdirmek i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan askeri m\u00fcdahale pek de olas\u0131 de\u011fildir. Bu \u015fekilde toraklar\u0131n yeniden payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n getirece\u011fi sorunlar \u00f6yle b\u00fcy\u00fck olabilir ki bu sorunlar d\u0131\u015f m\u00fcdahaleye engel olu\u015fturabilir.<\/p>\n Topraklar\u0131n yeniden payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na bir di\u011fer sorun ise s\u0131n\u0131rlar\u0131n nas\u0131l belirlenece\u011fidir. Ulusal az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n halen ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131n, tarihsel ulusal topraklar olarak nitelendirilecek, yoksa eskiden ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve ayr\u0131lmak zorunda kald\u0131klar\u0131 topraklar\u0131na geri d\u00f6necekler. Ayr\u0131ca bu uluslar\u0131n geri d\u00f6nmesi durumunda burada ya\u015fayan n\u00fcfusa ne olaca\u011f\u0131 da bir ba\u015fka b\u00fcy\u00fck sorudur. Hi\u00e7bir toprak payla\u015f\u0131m\u0131 ulus-devlet sistemi i\u00e7inde ulusal az\u0131nl\u0131klar sorununu kesin ve kal\u0131c\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6zemez.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak bir devlet b\u00f6yle bir m\u00fcdahaleyi mali, askeri ve insan kaynaklar\u0131 gibi bedellerini kabullenmeye istekli olsalar bile varolan ulus- devletler, ulus-devletler kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn bir \u00fcyesini topraklar\u0131ndan etmek istemezler. Bu y\u00fczden, varolan uluslar aras\u0131 sistem ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanmalar\u0131n\u0131 desteklemez.<\/p>\n 4. VESTFALYA\u2019DAN BERL\u0130N\u2019E AZINLIK HAKLARI (1648\u20131878) Vestfalya Kongresi uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinde keskin s\u0131n\u0131rlar \u00e7eken bir unsur olarak an\u0131l\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle, uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerin kal\u0131c\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmesi kurulmu\u015ftur. 1640\u2019larda 1990\u2019lar\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda benzerlik g\u00f6steren az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 d\u00fczenlemesi yoktu. Yinede XVII \u2013 XVIII y\u00fczy\u0131llardaki uluslar aras\u0131 anla\u015fmalar az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n iki siyasi \u00f6rneklerini sergilerler. O d\u00f6nemde din az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n esas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktayd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc dini ili\u015fkiler farkl\u0131 topluluklar\u0131 birbirinden ay\u0131ran en \u00f6nemli unsurdu. Az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 ayn\u0131 dini toplulu\u011fun \u00f6nceden de topra\u011f\u0131 alan egemenin uyru\u011fu olan \u00fcyelerine uygulanmam\u0131\u015ft\u0131r. Utrecht (1713), Olivia (1650), Dresden (1763) Paris anla\u015fmalar\u0131 (1763) topra\u011f\u0131n yeniden payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan i\u00e7 – d\u0131\u015f karma\u015fas\u0131yla ilgilidir. Bir Prensin elde etti\u011fi topraklar \u00fczerindeki egemenli\u011fi, ilk az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 niteli\u011finde ki dini ayr\u0131cal\u0131klarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir;mutlak olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n 1815 Viyana kongresi s\u0131ras\u0131nda devletler aras\u0131 ili\u015fkilerde ulus\u00e7uluk ve onun uzant\u0131s\u0131 olan ulus-devlet ilkesi ad\u0131 alt\u0131nda yeni bir me\u015fruiyet ilkesi ge\u00e7erlilik kazanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ulusall\u0131k ilkesi Avrupa uluslar aras\u0131 ili\u015fkileri alan\u0131na imparatorluklar\u0131n \u00e7eli\u015fik olabilecek emellerine hizmet edebilecek \u015fekilde girdi. \u00d6rne\u011fin Hitler bu ilkeyi \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 boyunca Orta ve Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerine y\u00f6nelik olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Viyana\u2019da imzalanan anla\u015fmalar az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n evrimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkate de\u011fer niteliktedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc az\u0131nl\u0131klar\u0131n din topluluklar de\u011fil, ulusal gruplar olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 ilk anla\u015fmalard\u0131r. Viyana anla\u015fmalar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda egemenli\u011fin Prenslere de\u011fil halka verilmesi y\u00f6n\u00fcnde bir de\u011fi\u015fim s\u00f6z konusuydu B\u00f6ylece az\u0131nl\u0131klar\u0131 yeni toprak d\u00fczenlemeleri yoluyla kitle politikas\u0131na dahil etme s\u00fcreci yeni bir ivme kazand\u0131. Siyasal birlikler kurma e\u011filimi ile ayn\u0131 zamanda az\u0131nl\u0131k topluluklar\u0131n\u0131n egemen ulusal, k\u00fclt\u00fcrel ve dinsel gruplar b\u00fcnyesinde eritilmesine y\u00f6nelik e\u011filimde kendini g\u00f6sterdi.<\/p>\n Uluslar aras\u0131 toplum do\u011fuya do\u011fru geni\u015fledik\u00e7e ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin yeni ulus-devletler, Yunanistan, S\u0131rbistan, Karaba\u011f, Romanya ve Bulgaristan\u2019\u0131 etkileyen s\u0131n\u0131r de\u011fi\u015fikliklerine boyun e\u011fmelerinin bedeli olarak geni\u015fletildi. XIX . y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131n\u0131n uluslar aras\u0131 anla\u015fmalar\u0131nda ulusal az\u0131nl\u0131k y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri art\u0131k devletlerin kendili\u011finden uluslar aras\u0131 iyi niyeti g\u00f6stermek i\u00e7in kabullendikleri bir \u015fey de\u011fildi. Uluslar aras\u0131 toplumun yeni ulus-devlet \u00fcyelerine d\u0131\u015far\u0131dan dayatmalar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerinin ulusal az\u0131nl\u0131k dayatmalar\u0131n\u0131n ard\u0131nda Bat\u0131 Avrupa d\u0131\u015f\u0131ndaki halklar\u0131n ulusal az\u0131nl\u0131k gibi konularda b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin vesayetine gereksinim duyacaklar\u0131 \u00f6nermesi yat\u0131yordu. Bu bak\u0131mdan Berlin Kongresi ulusal az\u0131nl\u0131klar sorununa getirdi\u011fi yeni d\u00fc\u015f\u00fcncelerle \u00f6nemini kan\u0131tlamaktad\u0131r.<\/p>\n Berlin Anla\u015fmas\u0131n\u0131n XXVII ve XXXIV. maddelerinde Karaba\u011f ve S\u0131rbistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131n ko\u015fulu, bu devletlerin M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dini \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kabullenmeleri ve egemenlik alanlar\u0131 i\u00e7erisinde, dinin bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131k unsuru olarak kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcvencelerini olu\u015fturmalar\u0131 oldu\u011fu belirtiliyordu. Anla\u015fmalarda belirlenen ko\u015fullara uymama durumunda zorlay\u0131c\u0131 bir d\u00fczenek s\u00f6z konusu de\u011fildi. Ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131n ve g\u00fc\u00e7 dengesi hesaplar\u0131n\u0131n \u00f6ncelik ta\u015f\u0131mas\u0131 devletlerin m\u00fcdahalesin engellemi\u015ftir. Bunun tek istisnas\u0131 Romanya\u2019d\u0131r.Yahudi az\u0131nl\u0131\u011fa k\u00f6t\u00fc muameleyi \u00f6nlemek i\u00e7in Romanya\u2019ya m\u00fcdahale edilmi\u015ftir.<\/p>\n 5. M\u0130LLETLER CEM\u0130YET\u0130 AZINLIK HAKLARI S\u0130STEM\u0130 (1919-1939) Cemiyet az\u0131nl\u0131k sistemi, ilgili devletlerin kimi maddelerini az\u0131nl\u0131klara kar\u015f\u0131 tutumlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymay\u0131 kabullendikleri ve Milletler Cemiyetini anla\u015fman\u0131n garant\u00f6r\u00fc olarak tan\u0131d\u0131klar\u0131 bir dizi anla\u015fmay\u0131 i\u00e7erir. Genellikle bu anla\u015fmalar iki tarafl\u0131 de\u011fil, \u00e7ok tarafl\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ulusal az\u0131nl\u0131k anla\u015fmalar\u0131 ortak bir motife sahiptiler; bunun sonucu olarak hepsinde de be\u015f ortak madde yer al\u0131r.<\/p>\n \u0130lkin b\u00fct\u00fcn az\u0131nl\u0131k maddelerinde yurtta\u015fl\u0131\u011f\u0131n edinilmesini d\u00fczenleyen ko\u015fullar vard\u0131. Yurtta\u015fl\u0131k aktar\u0131lan topraklarda yerle\u015fik olan veya anla\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte b\u00f6lgede yurtta\u015fl\u0131k hakk\u0131na zaten sahip olan bireyler ve anla\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte, kendileri s\u00f6z konusu topraklar \u00fczerinde yerle\u015fik olmasalar da, yerle\u015fik olan annenin baban\u0131n \u00e7ocu\u011fu olarak o topraklarda do\u011fmu\u015f olan bireyler a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6z konusuydu. Dahas\u0131 s\u00f6z konusu topraklarda do\u011fmu\u015f olan bireylerde s\u00f6z konusu devletin yurtta\u015f\u0131 olarak kabul ediliyordu.<\/p>\n \u0130kincisi; ulusal az\u0131nl\u0131k maddelerinin hepsinde yerle\u015fiklerinin, ya\u015famlar\u0131n\u0131n ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z korunmas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyordu.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc; anla\u015fmalar\u0131n hepsinde ilgili devletlerin b\u00fct\u00fcn yurtta\u015flar\u0131 i\u00e7in yasalar \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik, e\u015fit yurtta\u015fl\u0131k ve siyasal haklar bak\u0131mdan e\u015fitlik ilkeleri yer al\u0131yordu.<\/p>\n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc; imzac\u0131 devletler ticarette, dinde, bas\u0131n ve yay\u0131n ara\u00e7lar\u0131nda s\u0131n\u0131rlama getiremeyeceklerdi.<\/p>\n Son olarak; \u0131rk, din ve din az\u0131nl\u0131klar\u0131n yerle\u015fik oldu\u011fu \u015fehirler ve b\u00f6lgelerde e\u011fitim, dini kurumlar ve vak\u0131flar\u0131n kamu gelirlerinden e\u015fit pay alacaklar\u0131 ifade ediliyordu.<\/p>\n Ulusal az\u0131nl\u0131k anla\u015fmalar\u0131 Milletler Cemiyetinde ayr\u0131ca g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in cemiyet Konseyinin resmen, Cemiyetin b\u00fct\u00fcn ilgili anla\u015fmalar i\u00e7in garant\u00f6r oldu\u011funu ifade eden bir \u00f6nergeyi onaylamas\u0131 gerekliydi. Polonya Anla\u015fmas\u0131n\u0131n garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kabul\u00fcyle birlikte, Cemiyet Konseyi garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7eri\u011fi ve i\u015fleyi\u015f y\u00f6ntemine karar verme gere\u011fi duydu.Cemiyet Konsey ve Uluslararas\u0131 Adalet Divan\u0131, az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n uygulamas\u0131ndan sorumlu organlard\u0131.Tittoni, Milletler Cemiyeti\u2019nin garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00f6ncelikle az\u0131nl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131 ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00e7i\u011fnenmezli\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla \u00e7i\u011fnenmesi anlam\u0131na gelecek d\u00fczenlemelerin Cemiyet Konseyi \u00e7o\u011funlu\u011funun onay\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyece\u011fi \u015feklinde yorumlam\u0131\u015ft\u0131. Kurallar\u0131n \u00e7i\u011fnenmesi veya \u00e7i\u011fnenme tehlikesi durumunda Cemiyet Konseyi hareket ge\u00e7ecekti. Tittoni Raporu\u2019nda yer alan kurallar d\u0131\u015f\u0131nda Cemiyetin garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, anla\u015fmalarda herhangi bir bi\u00e7imde ifade edilmemi\u015fti.<\/p>\n Ulusal az\u0131nl\u0131klar Cemiyet sistemine y\u00f6nelik tutumlar\u0131nda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n Ulusal az\u0131nl\u0131klar g\u00fc\u00e7l\u00fc ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz ulusal az\u0131nl\u0131klar olmak \u00fczere iki s\u0131n\u0131fa ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. G\u00fc\u00e7l\u00fc az\u0131nl\u0131klar\u0131n ulusal bilin\u00e7leri geli\u015fmi\u015fti ve kendi etnik gruplar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu akraba devletlerin veya kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla kurulan uluslar aras\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin deste\u011fine sahiptir. G\u00fc\u00e7l\u00fc az\u0131nl\u0131klara Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011funun ve Prusya Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n eski imparatorluk se\u00e7kinleri olan Almanlar ve Macarlar, akraba devletleri olan di\u011fer az\u0131nl\u0131klar (Litvanya \u2018da ki Lehler, Avusturya\u2019da ki H\u0131rvat ve Slovenler ) ve Yahudiler \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. G\u00fc\u00e7s\u00fcz az\u0131nl\u0131klar Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda ulusal kendi kaderini tayin hakk\u0131n\u0131 kullanmam\u0131\u015flard\u0131. Bunlara \u00f6rnek olarak ise Ruthenianlar, Beyaz Ruslar ve Valaklar \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. Bunlar uzun s\u00fcredir bask\u0131 alt\u0131nda tutulan, sava\u015f sonras\u0131 anla\u015fmalar\u0131nda ulus-devletlerini kurma hakk\u0131 elde edememi\u015f fakat ulusal az\u0131nl\u0131k anla\u015fmalar\u0131yla kendilerine tan\u0131nan haklar\u0131 kullanan topluluklard\u0131. G\u00fc\u00e7l\u00fc az\u0131nl\u0131klardan farkl\u0131 olarak, g\u00fc\u00e7s\u00fcz az\u0131nl\u0131klar ne ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 emeller besliyorlard\u0131,nede akraba devletleri vard\u0131. K\u0131sacas\u0131 g\u00fc\u00e7s\u00fcz az\u0131nl\u0131kla, iki sava\u015f aras\u0131 d\u00f6nemin d\u00fczeninde az \u00e7ok ho\u015fnuttular, \u00e7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz farkl\u0131 halklar olduklar\u0131 bilincini geli\u015ftirememi\u015flerdi.<\/p>\n K\u0131sacas\u0131, anla\u015fma devletlerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re Cemiyet az\u0131nl\u0131k sistemi, hem egemenlik hakk\u0131 \u00fczerinde gereksiz s\u0131n\u0131rlamalar getirmekte, hem de d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n uluslar aras\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmak ve var olan co\u011frafi b\u00f6l\u00fcnmeyi y\u0131kmak i\u00e7in bir ara\u00e7 i\u015flevi g\u00f6rmekteydi. B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler a\u00e7\u0131s\u0131ndan Milletler Cemiyeti, uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131 g\u00fcvenceye almak i\u00e7in ortak bir g\u00fcvenlik d\u00fczenlemesine gitmi\u015fti. Ulusal az\u0131nl\u0131k anla\u015fmalar\u0131 bu amaca ula\u015fmak i\u00e7in, bir ara\u00e7 niteli\u011fi g\u00f6stermekteydi. Cemiyet Meclisindeki b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin temsilcileri,ulusal az\u0131nl\u0131k anla\u015fmalar\u0131n\u0131n garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revinden ka\u00e7\u0131nd\u0131lar; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu eylemleriyle uluslar aras\u0131 bar\u0131\u015f\u0131 tehlikeye atacaklar\u0131 korkusunu ta\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu g\u00f6n\u00fcls\u00fczl\u00fck, Cemiyet Meclisi \u00fcyesi olan akraba devletlerin, ihlalleri kurulu\u015fun dikkatine sunmada liderli\u011fi ele ge\u00e7irmeleri anlam\u0131na geldi. B\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin bu tutumlar\u0131, anla\u015fma devletlerinin anla\u015fma ihlalinden zarar g\u00f6ren ulusal az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n devlete sadakatsizlik etti\u011fi iddias\u0131 durumunda, ihlalden \u00f6t\u00fcr\u00fc mazur g\u00f6r\u00fclmeleri uygulamas\u0131na neden oldu. K\u0131sacas\u0131, b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle uluslar aras\u0131 bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesini ta\u015f\u0131yorlard\u0131. Bunun sonucu olarak, Cemiyetin az\u0131nl\u0131k sistemine y\u00f6nelik olarak uluslar\u0131n kendi kaderini kendi tayin hakk\u0131 gibi genel s\u00f6zlerden \u00e7ok, uluslar aras\u0131 toplumun geleneksel, devlet\u00e7i \u00f6\u011fretisiyle hareket ettiler.<\/p>\n Farkl\u0131 alanlardaki yetersizliklerden do\u011fan d\u00fc\u015fmanl\u0131k, Cemiyetin az\u0131nl\u0131klar sistemini tahrip etti ve 13 Eyl\u00fcl 1934\u2019te Polonya anla\u015fma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti\u011finde tamamen sona erdirdi. Bu tek tarafl\u0131 eylemin ard\u0131ndan sistem, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n son y\u0131k\u0131c\u0131 darbesine kadar g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e etkisini kaybetti. 1950\u2019de Birle\u015fmi\u015f milletler Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giri\u015fi ve 1947 bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131ndaki insan haklar\u0131 ve temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleriyle ilgili az\u0131nl\u0131k anla\u015fmalar\u0131n\u0131n z\u0131mni olarak ilga edili\u015fine dayanan bir ara\u015ft\u0131rmayla, sistemin resmen t\u00fckendi\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131. 6. ULUSAL AZINLIK SORUNLARI VE SO\u011eUK SAVA\u015e SONRASI D\u00d6NEM\u0130 1945-1989 d\u00f6nemi insan haklar\u0131 d\u00fczenlemelerinin Avrupa\u2019da ve di\u011fer yerlerde, ulusal az\u0131nl\u0131klar sorunlar\u0131na az yer vermesi sava\u015f sonras\u0131 anla\u015fmalar\u0131yla olu\u015fturulan uluslar aras\u0131 d\u00fczenin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bu konuda temel soru neden insan haklar\u0131 \u00f6nerileri ba\u015far\u0131l\u0131 olurken ulusal az\u0131nl\u0131k \u00f6nerileri ba\u015far\u0131s\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n Birincisi, sava\u015f sonras\u0131 d\u00f6neminde pek \u00e7ok konu vard\u0131 ve ulusal az\u0131nl\u0131klar sorunu, bu konular aras\u0131nda \u00f6ncelikli bir yere sahip de\u011fildi. Sava\u015f sonras\u0131 liderleri \u00f6ncelikle Avrupa\u2019n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesiyle ilgiliydiler. Bu ulusal az\u0131nl\u0131klar sorununu d\u0131\u015flama, 1945 sonras\u0131 Avrupa\u2019s\u0131n\u0131n uluslar aras\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde 1919 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 yeniden kurmas\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilir. 6.1. Ulusal Az\u0131nl\u0131k Garantileri 6.2. \u0130nsan Haklar\u0131 6.3. S\u0131n\u0131r D\u00fczenlemeleri 6.4. N\u00fcfus Aktar\u0131m\u0131 6.5. Asimilasyon<\/p>\n <\/b>Sava\u015f Boyunca ulusal az\u0131nl\u0131k sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak eritmecili\u011fi savunanlar\u0131n say\u0131s\u0131 az\u0131msanmayacak miktardayd\u0131. Ulusal az\u0131nl\u0131klar ve ulus devletlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak uyumsuzluk sergiledikleri ifade ediliyordu. Bu uyum \u00fc\u00e7 yolla sa\u011flanabilirdi; Her ne kadar Avrupa devletleri T\u00fcrkiye\u2019nin de Ermeniler \u00fczerinde asimilasyon politikas\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleseler de bu b\u00fcy\u00fck bir tarihi yaland\u0131r. Bu durum gerek T\u00fcrk, gerekse tarafs\u0131z Ermeni kaynaklar\u0131ndan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Avrupa\u2019n\u0131n bu tavr\u0131nda tarihsel eziklik ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k yatmaktad\u0131r.<\/p>\n K\u0131sacas\u0131; So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemi Avrupa\u2019s\u0131nda herhangi bir ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 \u015femas\u0131 yoktu; bu d\u00f6nem boyunca ulusal az\u0131nl\u0131klar sorunu, ya bireysel insan haklar\u0131 kavram\u0131yla yeniden tan\u0131mlanm\u0131\u015f yada tamamen yok say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n 7. Ulusal Az\u0131nl\u0131k Haklar\u0131 Maddeleri Bu ko\u015ful toplumsal ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 g\u00fcvencelerinin gereklili\u011fini savunanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan kimi s\u0131n\u0131rlamalar i\u00e7erir. Burada belirlenen haklar gruplar de\u011fil, bireylere tan\u0131nan haklard\u0131r ve bu haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik devletin olumlu eylemi talep edilmemi\u015ftir. \u00dcstelik imzac\u0131 devletin, kendi egemenlik alanlar\u0131nda bulunan etnik, dini veya dinsel gruplar\u0131n ulusal az\u0131nl\u0131k olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131klar\u0131na ve b\u00f6ylece var olup olmad\u0131klar\u0131na karar vermede serbesttirler.<\/p>\n Ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u00f6l\u00e7\u00fctlerinde \u00f6nemli bir geli\u015fme 1992\u2019de, BM Ulusal veya etnik, Dini Dilsel Az\u0131nl\u0131klara Mensup Bireylerin Haklar\u0131 Bildirgesi,Genel Kurul taraf\u0131ndan resmen ilan edildi\u011finde ger\u00e7ekle\u015fti. Bu bildirge, \u00f6zellikle ulusal az\u0131nl\u0131k konusunu ele alan ilk metin olmas\u0131 nedeniyle, uluslar aras\u0131 insan haklar\u0131 tarihinde ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir yere sahiptir. 1992 d\u00fczenlemesi, bu haklar\u0131n gerek bireyler, gerekse grubun di\u011fer \u00fcyeleriyle birlikte ortak kullan\u0131m\u0131 kabul etti\u011fi i\u00e7in,s bir \u00f6l\u00e7\u00fcde toplumsal haklar unsuruna da yer vermi\u015ftir. Fakat ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131 geni\u015fletmekte ba\u015far\u0131l\u0131 olan 1992 bildirgesi ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n ayr\u0131lma taleplerini veya toprak talebini geni\u015fletmeleri konusunda geleneksel tutumu s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. 8.madde ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131yla ilgili de\u011fil, toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k gibi egemen devlet haklar\u0131yla ilgiliydi.<\/p>\n 7.2. Avrupa \u00d6l\u00e7\u00fctleri<\/p>\n <\/b>1990\u2019lar\u0131n AG\u0130T ve Ak belgelerinde tan\u0131mlanan ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n sahipleri de ku\u015fkusuz bireylerdi. Metinler ulusal az\u0131nl\u0131klara de\u011fil, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup bireylere g\u00f6nderme yapmaktayd\u0131lar.<\/p>\n AK\u2019\u0131n 1995 Ulusal Az\u0131nl\u0131klar\u0131n Korunmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 1134 say\u0131l\u0131 \u00f6neri belgesinde Parlamenter Meclisinin ulusal az\u0131nl\u0131klara ait d\u00f6rt hakk\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur.Ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 devletler taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131, kendi k\u00fclt\u00fcrlerini s\u00fcrd\u00fcrme geli\u015ftirme, kendi e\u011fitim, dini ve k\u00fclt\u00fcrel kurumlar\u0131n\u0131 koruma ve kendi kimliklerinin korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesini etkileyen konularda karar alma s\u00fcre\u00e7lerine tam kat\u0131l\u0131mlar\u0131 hakk\u0131n\u0131n verilmesi gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n Her ne kadar egemen devlet haklar\u0131, toplumsal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda zafer kazanm\u0131\u015fsa da bu mutlak bir zafer de\u011fildir. Bu d\u00f6nemin AG\u0130T ve AK metinleri devlet haklar\u0131 savunucular\u0131n\u0131 tatmin etmek i\u00e7in sadece bireysel haklar\u0131 kabul etmi\u015flerse de asgari d\u00fczeyde toplumsal haklara yer vermemi\u015flerdir.<\/p>\n 1990-1995 d\u00f6nemi Avrupa ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 metinleri, bu d\u00f6nemde egemen devlet haklar\u0131na \u00f6ncelik verir. Ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131 tan\u0131maya isteksizlik g\u00f6sterirler. Bu isteksizli\u011fin en a\u00e7\u0131k kan\u0131t\u0131, ulusal az\u0131nl\u0131k \u00fcyelerine ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, birlikler olu\u015fturma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 korunma sa\u011flayan ko\u015fullarda g\u00f6r\u00fclebilir.Fakat, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131yla ilgili uluslararas\u0131 g\u00fcvenceye kar\u015f\u0131n Bulgaristan\u2019da M\u00fcsl\u00fcmanlar, 1985\u2019ten sonra resmi bir isim de\u011fi\u015ftirme seferberli\u011finin konusu oldular.<\/p>\n Ulusal az\u0131nl\u0131k rejimi, 1919-1939 ve 1945-1989 d\u00f6nemleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda iki esas nokta benzerlik g\u00f6stermektedir. \u0130lki, az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131 bir kez daha uluslar aras\u0131 toplumun me\u015fru konular\u0131 ars\u0131na girmi\u015ftir.1945-1989 y\u0131llar\u0131 ars\u0131nda az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131 i\u00e7 i\u015fleri olarak kabul edilmi\u015f ve ulusal az\u0131nl\u0131k bar\u0131nd\u0131ran devletler, sorunla i\u015flerine nas\u0131l gelmi\u015fse \u00f6yle ilgilenmi\u015flerdir. 1989 sonras\u0131nda az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 art\u0131k Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerinin, Orta Do\u011fu Avrupa\u2019n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck ve daha g\u00fc\u00e7s\u00fcz devletlerine dayatt\u0131klar\u0131 g\u00fc\u00e7 dengesinin bir unsuru olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 8. Ulusal Az\u0131nl\u0131k Haklar\u0131 Uygulama D\u00fczenekleri 1992 Birle\u015fmi\u015f Milletler Ulusal veya Etnik, Dini veya Dilsel Az\u0131nl\u0131klara Mensup Bireylerin Haklar\u0131 Bildirgesi, herhangi bir zorlay\u0131c\u0131 d\u00fczenek tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak 9. maddede, BM sisteminin bir b\u00fct\u00fcn olarak ulusal az\u0131nl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde katk\u0131da bulunaca\u011f\u0131n\u0131n umudu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n So\u011fuk Sava\u015f d\u00f6nemi boyunca gerek AG\u0130T ve gerekse AK insan haklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctlerini uygulamak i\u00e7in kimi d\u00fczenekleri kullanm\u0131\u015ft\u0131r.Fakat bu iki kurulu\u015fun, kulland\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenekler birbirinden farkl\u0131yd\u0131. AG\u0130T, \u00fcye devletlerin insan haklar\u0131n\u0131 yerine getirmeleriyle ilgili i\u00e7 ele\u015ftiriye ek olarak, d\u0131\u015f ele\u015ftiri gibi ge\u00e7ici bir y\u00f6ntem benimsemi\u015fti. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k AK, yar\u0131 yarg\u0131sal zorlay\u0131c\u0131 bir d\u00fczene\u011fe sahipti. Ancak Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, do\u011frudan zorlay\u0131c\u0131 bir g\u00fcce sahip de\u011fildi ve yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011fe koymas\u0131 AK Bakanlar Konseyi\u2019ne ba\u011fl\u0131yd\u0131. 1989\u2019u takiben insan haklar\u0131 uygulamalar\u0131na y\u00f6nelik uluslar aras\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin etkinlikleri artmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum H\u0131rvatistan, Bosna ve Somali de ya\u015fanan olaylarla g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n Bu geli\u015fmeye uygun olarak, ayn\u0131 d\u00f6nemde AG\u0130T ve AK b\u00fct\u00fcn zorlay\u0131c\u0131 d\u00fczeneklerin etkili olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in zorlama \u00f6nlemlerini geni\u015fletti. 1992 Helsinki Belgesine kadar ulusal az\u0131nl\u0131klarla ilgili \u00f6zel bir ara\u00e7 kurulmad\u0131. AK yeni zorlay\u0131c\u0131 ayg\u0131tlar olu\u015fturmak yerine, var olan organlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi ye\u011fledi.<\/p>\n 8.1. Avrupa G\u00fcvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 (AG\u0130T) \u2022 \u201c\u0130nsani boyut d\u00fczene\u011fi\u201d olarak bilinen ve kriz durumlar\u0131nda kullan\u0131labilecek olan devletler aras\u0131 \u015fikayet y\u00f6ntemi. (Bu y\u00f6ntem 1989-1993 a\u015famas\u0131nda benimsenmi\u015ftir.) 8.2. Avrupa Konseyi (AK) AK, 1990\u2019lar\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n durumlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek ve ulusal az\u0131nl\u0131klarla \u00e7o\u011funluk aras\u0131ndaki gerginli\u011fi azaltmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli tasar\u0131lara maddi destek verdi.Ayn\u0131 \u015fekilde, AK Avrupa Yerel ve B\u00f6lgesel Y\u00f6neticiler Kal\u0131c\u0131 Konferans\u0131, etnik az\u0131nl\u0131klar\u0131n e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr, bilim ve \u00e7evre gibi ortak \u00e7\u0131karlar\u0131yla ilgili konularda, farkl\u0131 egemenlik alanlar\u0131 aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturacak Avrupa b\u00f6lgeleri haline gelmelerinin ko\u015fullar\u0131n\u0131 yaratmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131.<\/p>\n Buna ek olarak 1993 s\u0131ralar\u0131nda ulusal az\u0131nl\u0131k ko\u015fullar\u0131 resmi anlamda AK \u00fcyeli\u011finin belirleyici \u00f6\u011fesi haline geldi. AK aday\u0131n yasalar\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcmetin eylemlerini ve anayasas\u0131n\u0131 ulusal az\u0131nl\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde yak\u0131n incelemeyi ald\u0131. Fakat AK\u2019n\u0131n \u00f6nce Rusya\u2019y\u0131 sonra H\u0131rvatistan\u2019\u0131 kabul karar\u0131 az\u0131nl\u0131k haklar\u0131na verilen \u00f6nemi g\u00f6lgelemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1990\u2019lar\u0131n Rusya ve H\u0131rvatistan\u2019\u0131nda az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 hi\u00e7 de istenilen d\u00fczeyde de\u011fildi. Her bir \u00fclkede bu sorunu silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Avrupa\u2019n\u0131n d\u00fczen ve istikrar\u0131n\u0131 sa\u011flamak u\u011fruna az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 g\u00f6rmezlikten gelindi.<\/p>\n SONU\u00c7 Uluslar\u0131n kendi kaderini belirlemesi, topraklar\u0131n yeniden payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finden ger\u00e7ekle\u015fmesi hemen hemen olanaks\u0131z olan bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Fakat g\u00fc\u00e7l\u00fc devletlerin \u00e7\u0131karlar\u0131 su durumu de\u011fi\u015ftirebilir. \u00d6rne\u011fin bat\u0131l\u0131 devletler, T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fusunda K\u00fcrdistan devleti kurmak istemektedirler. S\u00f6z konusu devletlerin kendi topraklar\u0131nda az\u0131nl\u0131klardan olu\u015fan bir devletin kurulmas\u0131n\u0131 istemeyecekleri kesindir. Ancak bu \u00fclkelerin b\u00f6lgedeki \u00e7\u0131karlar\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 olan tarihi d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131 onlar\u0131 bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye itmi\u015ftir.<\/p>\n Ulusal az\u0131nl\u0131klar her nedense s\u0131n\u0131r de\u011fi\u015fiklikleriyle daime ba\u011flant\u0131l\u0131 olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin Avrupa\u2019 da ne zaman s\u0131n\u0131r de\u011fi\u015fikli\u011fi olsa az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131 uluslar aras\u0131 ili\u015fkilerin \u00f6ncelikle ilgilendi\u011fi konular aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Frans\u0131z devrimine kadar hi\u00e7bir ulusal az\u0131nl\u0131k d\u00fcnya g\u00fcndemini me\u015fgul etmemi\u015ftir. Frans\u0131z devriminin etkisiyle yay\u0131lan ulus\u00e7uluk ak\u0131m\u0131 ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131 etkilemi\u015f ve her biri ba\u011f\u0131ms\u0131z olmak i\u00e7in \u00e7aba sarf etmi\u015flerdir. Ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanma h\u0131rslar\u0131 uluslar aras\u0131 d\u00fczende huzursuzluk ve d\u00fczensizlik yaratma olas\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle \u00f6nemli olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n Az\u0131nl\u0131klar\u0131n kendi kaderlerini belirlemek i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7abalar devlet i\u00e7inde \u015fiddete sebep olmu\u015f ve bu \u015fiddet eylemleri kom\u015fu devletlere de s\u0131\u00e7ram\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczden sadece i\u00e7inde az\u0131nl\u0131k bulunduran devlet politikac\u0131lar\u0131 de\u011fil ayn\u0131 zamanda kom\u015fu devletlerin politikac\u0131lar\u0131 da ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 sorununu g\u00f6rmezlikten gelmektedirler<\/p>\n Asl\u0131nda hi\u00e7bir devletin ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z olmalar\u0131n\u0131 \u00f6nemsemediklerini sanm\u0131yorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc uluslar aras\u0131 sistemde dengeler \u00e7oktan yerle\u015fmi\u015ftir. Tabi ki ortaya \u00e7\u0131kan bu yeni devletlerin ba\u015fka devletler a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehdit olu\u015fturmas\u0131 imkans\u0131z gibi bir \u015feydir. Fakat bu devlet \u00f6nemli kaynaklar bar\u0131nd\u0131r\u0131yorsa ve Jeopolitik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli bir yerde ise ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 devlet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu durum sorun yaratabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu devlet, bu \u00e7\u0131karlar sayesinde ayakta kal\u0131yor ve di\u011fer devletlere kar\u015f\u0131 politikalar\u0131n\u0131 buna g\u00f6re ayarl\u0131yor olabilir.<\/p>\n Bu durumda \u00f6teki devleti s\u00fcrekli ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Bu durum ise uluslar aras\u0131 sistemin istikrar ve d\u00fczenini bozabilir.<\/p>\n Bir\u00e7ok devlet ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini istiyor. Fakat bu devletler s\u00f6z konusu devletin haklar\u0131ndan s\u00f6z etmiyor. Bu g\u00fcn bir\u00e7ok devletin anayasas\u0131nda topraklar\u0131n b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fi ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi yer al\u0131yor. Elbette az\u0131nl\u0131klara s\u00f6z konusu devletin kendi vatanda\u015flar\u0131na verilen haklar verilmelidir. Fakat az\u0131nl\u0131klar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fc\u015f\u00fcncesini ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet kurmak oldu\u011funu kimse unutmamal\u0131d\u0131r. Ulusal az\u0131nl\u0131k her zaman ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k. Devlet ise her zaman toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fini savunacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu sorunun \u00fcstesinden gelinmesi \u00e7ok zor bir s\u00fcre\u00e7tir ve d\u00fcnya var olduk\u00e7a kendiside var olup uluslar aras\u0131 sistemde \u00f6nemini ve g\u00fcncelli\u011fini koruyacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Serdar Daylan Ulusal Azınlıklar ve Avrupa Ulus- Devlet Sistemi 1. SUNUŞ Özetini çıkardığım bu kitapta 1919’dan 1995’e kadar olan bu sürede, Avrupa ulus – devletleri sistemi içinde ulusal azınlıkların uluslar arası konumları incelenmiştir. Kitap şu iki soruya cevap bulmayı amaçlamıştır: 1) Neden ulusal azınlıklar başlangıçta iç politikanın alanına girdiği halde 1919’dan beri Avrupa antlaşmalarının ve örgütlerinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13552","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13552"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13557,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13552\/revisions\/13557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n2)<\/b>\u00a0Ulusal az\u0131nl\u0131k tan\u0131mlamalar\u0131 zaman i\u00e7inde nas\u0131l ve neden de\u011fi\u015fmi\u015ftir?<\/p>\n
\n<\/b>
\nAz\u0131nl\u0131k haklar\u0131, egemen devletin me\u015frulu\u011fu kural\u0131n\u0131n istisnalar\u0131n\u0131n olmas\u0131 istikrars\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkilerini en aza indirme \u00e7abas\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcvencelerin alt\u0131nda yatan neden, az\u0131nl\u0131klar\u0131n mevcut toprak payla\u015f\u0131m\u0131na y\u00f6nelik bir tehdit unsuru olmalar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in onlara kimi ayr\u0131cal\u0131klar tan\u0131man\u0131n gerekli oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u201cBir devletin n\u00fcfusunun, topraklar\u0131n\u0131n belirli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle tarihsel olarak ba\u011fl\u0131; kendine \u00f6zg\u00fc bir k\u00fclt\u00fcre sahip; \u0131rk, dil ve din farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle devletin di\u011fer uyruklar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fuyla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131z, kal\u0131c\u0131 par\u00e7as\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u201cBir az\u0131nl\u0131k tek ba\u015f\u0131na \u00e7o\u011funlu\u011funu farkl\u0131 bir \u0131rk\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir devlet i\u00e7indeki k\u00fc\u00e7\u00fck bir etnik grup de\u011fildir. Ay\u0131rt edici \u00f6zellikleri belirleyen psikolojik toplumsal ve tarihsel niteliklerde s\u00f6z konusudur.\u201d<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u201cBir devletin n\u00fcfusunun geri kalan\u0131na g\u00f6re say\u0131ca az\u0131nl\u0131kta olan, y\u00f6netici konumlarda olmayan, bireyleri n\u00fcfusun geri kalan\u0131ndan sahip olduklar\u0131 etnik, dini veya dil gibi \u00f6zellikleriyle farkl\u0131la\u015fan, gizlide olsa k\u00fclt\u00fcrlerini, geleneklerini, dinlerini ve dillerini korumaya y\u00f6nelik dayan\u0131\u015fma g\u00fcd\u00fcleriyle hareket eden toplumsal gruptur.\u201d<\/p>\n
\n<\/b>
\nUluslar aras\u0131 ili\u015fkilerin Avrupa az\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n sorunlar\u0131 ile ilgilenmek zorunda kalmalar\u0131 So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 bir geli\u015fme olmaktan \u00e7ok uzak, 1640\u2019lardan ba\u015flayan bir s\u00fcre\u00e7tir.<\/p>\n
\n<\/b>
\nTeorik olarak Milletler Cemiyeti az\u0131nl\u0131k sistemi bir ortak karar \u00fcretimi ve uluslar aras\u0131 kamuoyunun ahlaki onay\u0131n\u0131n bir birle\u015fimi yoluyla, devletlerin ulusal az\u0131nl\u0131klara ilgili y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine boyun e\u011fmelerini sa\u011flamak amac\u0131na y\u00f6nelik olarak d\u00fczenlenmi\u015fti. Uygulamada uluslar aras\u0131 koruma b\u00fcy\u00fck bir s\u00f6zd\u00fc ve hen\u00fcz yeni i\u015fe ba\u015flam\u0131\u015f Milletler Cemiyeti \u00fcstesinden gelemezdi. Koruma yerine getirilemedi\u011finden ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k ele\u015ftirileri getirdi. Sonu\u00e7ta tepkiden dolay\u0131 hareketsiz kald\u0131 ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 zedelendi.<\/p>\n
\nSonu\u00e7 olarak, Milletler Cemiyeti az\u0131nl\u0131klar sistemi, 1919 topraklar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 anla\u015fmalar\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in tasarlanan bir ortak g\u00fcvenlik rejiminin bir \u00f6\u011fesiydi. Anla\u015fmayla ba\u011fl\u0131 devletlerin egemenliklerinin ho\u015fnutsuz veya sadakatsiz ulusal az\u0131nl\u0131klar taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lmas\u0131 tehlikesini \u00f6nlemek, korumak ve desteklemek amac\u0131n\u0131 g\u00fcd\u00fcyordu.<\/p>\n
\n<\/b>
\n1945 \u2018ten sonra ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131, uluslar aras\u0131 ili\u015fkiler alan\u0131nda o g\u00fcne kadar olan ba\u011f\u0131ms\u0131z yerlerini yitirdi. Yeni \u00fcretilen evrensel insan haklar\u0131 d\u00fczenlemeleri i\u00e7ine dahil edildi. Milletler Cemiyetinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n g\u00f6zden d\u00fc\u015fmesini sa\u011flam\u0131\u015f ve az\u0131nl\u0131klara Orta ve Do\u011fu Avrupa\u2019da Nazi ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f olmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ku\u015fkuyla bak\u0131lmalar\u0131na neden olmu\u015ftu Sonu\u00e7ta \u00f6nceki d\u00f6nemlerden farkl\u0131 olarak ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 uluslar aras\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131na konmu\u015ftur.<\/p>\n
\n\u0130kincisi, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonra ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n rol\u00fc \u00e7eli\u015fkilidir.Bir yerde Nazi rejiminin masum kurbanlar\u0131 olan az\u0131nl\u0131klar vard\u0131r. Buna Musevi k\u0131y\u0131m\u0131 \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. Di\u011fer yanda ulusal az\u0131nl\u0131klar Nazi sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131yla su\u00e7 ortakl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f olmaktan yararlan\u0131yorlard\u0131. Orta ve Do\u011fu Avrupa\u2019daki kimi az\u0131nl\u0131klar, kendi ulusal emellerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in Nazilerle i\u015fbirli\u011fi yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu sevgi ve ku\u015fku kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 farkl\u0131 ulusal az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n
\n<\/b>
\nUlusal az\u0131nl\u0131k garanti \u00f6nerileri, Cemiyet sistemi benzeri bir b\u00f6lgesel sisteme geri d\u00f6nmek veya evrensel ulusal az\u0131nl\u0131k sistemi kurma \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Ulusal az\u0131nl\u0131k garantileri \u00f6nerilerinin en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi, hi\u00e7bir devlet adam\u0131n\u0131n deste\u011fini kazanmay\u0131 ba\u015faramay\u0131\u015flar\u0131d\u0131r. Bu durum, Cemiyet az\u0131nl\u0131k sisteminin bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k oldu\u011fu inanc\u0131na ba\u011flanabilir.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u0130nsan haklar\u0131 savunuculu\u011fu, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ulusal az\u0131nl\u0131klarla ilgili iki kan\u0131dan biri taraf\u0131ndan harekete ge\u00e7irildi.
\n\u2022 \u0130nsan haklar\u0131, tek ba\u015f\u0131na ulusal az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n tamam\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fclmesi anlam\u0131na gelirdi; veya
\n\u2022 \u0130nsan haklar\u0131, tek ba\u015f\u0131na yeterli bir yan\u0131t de\u011fildi, fakat ulusal az\u0131nl\u0131k taleplerine uygulanabilir tek ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 temsil ediyordu
\nUlusal az\u0131nl\u0131k taleplerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle insan haklar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tatmin edilebilece\u011fine inananlar, ulusal az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131, bireyin yurtta\u015fl\u0131k ve siyasal hak e\u015fitli\u011fi kavgas\u0131 \u015feklinde tan\u0131mlad\u0131k\u00e7a insan haklar\u0131n\u0131 ulusal az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131na verilebilecek tek yan\u0131t olarak g\u00f6renler Orta ve Do\u011fu Avrupa\u2019daki ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n k\u00f6t\u00fc durumlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmekten ziyade, yarar hesaplar\u0131yla hareket ettiler. Evrensel insan haklar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn devletlere uygulanabilece\u011fine inan\u0131yorlard\u0131. B\u00f6ylece 1945 Sanfransisco Konferans\u0131 Birle\u015fmi\u015f Milletler anla\u015fmas\u0131nda sadece insan haklar\u0131na yer verilmesini karara ba\u011flad\u0131.<\/p>\n
\n<\/b>
\n1945 \u2018ten sonra, ulusal az\u0131nl\u0131klar sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in yeni s\u0131n\u0131r d\u00fczenlemelerinin yap\u0131lmas\u0131 konusunda az da olsa destek vard\u0131. Bu t\u00fcrden g\u00f6r\u00fc\u015fler, s\u0131n\u0131rlar\u0131n yeniden \u00e7izilmesi gerekti\u011fini b\u00f6ylece b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n kendi kaderlerini tayin hakk\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fini savundular.
\nParis Bar\u0131\u015f Konferans\u0131\u2019ndaki s\u0131n\u0131r d\u00fczenlemeleri etnik \u00f6l\u00e7\u00fcden hareket ediyordu. Bu arada b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler ise iki sava\u015f aras\u0131 d\u00f6nemi co\u011frafi b\u00f6l\u00fcmleni\u015fini yeniden kurmak b\u00f6ylece ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131 yabanc\u0131 devletler i\u00e7inde b\u0131rakmak yanl\u0131s\u0131yd\u0131lar. Tek etnik yeni s\u0131n\u0131r d\u00fczenlemesi Yugoslavya ile \u0130talya s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n Trieste b\u00f6lgesinde yap\u0131lan s\u0131n\u0131r d\u00fczenlemesidir.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ulusal az\u0131nl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zme arac\u0131 olarak n\u00fcfus aktar\u0131m\u0131 da \u00f6nerilen yollardan biriydi. T\u00fcrkiye ile Yunanistan aras\u0131nda ki n\u00fcfus m\u00fcbadelesi bunun en iyi \u00f6rne\u011fidir. Hitler ve Stalin de zorla n\u00fcfus aktar\u0131m\u0131 y\u00f6ntemini \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 boyunca \u00e7ok\u00e7a savunmu\u015flard\u0131.Aktar\u0131m kar\u015f\u0131tlar\u0131 bu g\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in \u00e7ok s\u0131k bu \u00f6rne\u011fi vermi\u015flerdi. Aktar\u0131m taraftarlar\u0131 ise ulus \u2013 devletin iyili\u011fi ve g\u00fcvenli\u011fi kayg\u0131s\u0131ndan ve \u00e7o\u011funlu\u011fu temsil eden ulusun kendi kaderini tayin hakk\u0131ndan hareket ediyorlard\u0131. N\u00fcfus aktar\u0131m\u0131 insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 say\u0131lmad\u0131. Aktar\u0131l\u0131n ki\u015filerin siyasal ve yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131n\u0131n varolaca\u011f\u0131 ve e\u015fitsizlik ve yar\u0131mc\u0131l\u0131ktan daha az zarar g\u00f6recekleri iddia edildi.<\/p>\n
\n\u2022 S\u0131n\u0131rlar\u0131n yeniden tan\u0131mlanmas\u0131 suretiyle, her ulusal az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n kendi ulus- devleti i\u00e7inde t\u00fcrde\u015f \u00e7o\u011funluk haline gelmesi sa\u011flanabilirdi.
\n\u2022 N\u00fcfus aktar\u0131m\u0131.
\n\u2022 Az\u0131nl\u0131klar\u0131n eritilmesi
\nEritmecilik yanl\u0131s\u0131 olanlar Orta ve Do\u011fu Avrupa\u2019n\u0131n etnik gruplar\u0131n\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kar\u0131lamayacak \u015fekilde birbirleriyle kayna\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 dolay\u0131s\u0131yla hi\u00e7bir co\u011frafi b\u00f6l\u00fcnmenin t\u00fcrde\u015f ulus-devlet ideallerini ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi ba\u015faramayaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Elbette ki eritmecili\u011fe kar\u015f\u0131 tepkiler gecikmedi. Bunun bir insan haklar\u0131 ihlali oldu\u011fu ifade edildi. Eritmecili\u011fe en iyi \u00f6rnek Nazilerin Yahudilere kar\u015f\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 soyk\u0131r\u0131m g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n
\n<\/b>
\n7.1. K\u00fcresel \u00d6l\u00e7\u00fct
\n<\/b>
\nUluslar aras\u0131 Medeni ve Siyasal Haklar S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 27. maddesinde \u015fu ko\u015ful yer al\u0131r:
\n\u201cEtnik, dini ve dinsel az\u0131nl\u0131klar\u0131n bulundu\u011fu devletlerde, bu t\u00fcr az\u0131nl\u0131klara mensup bireylerin kendi gruplar\u0131ndan di\u011fer bireylerle ileti\u015fim kurma, kendi k\u00fclt\u00fcrlerini ya\u015fama, kendi dilini meslek edinme ve uygulama haklar\u0131 reddedilemez.\u201d<\/p>\n
\n<\/b>
\nBug\u00fcne kadar ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 ancak eski kom\u00fcnist devletlerde demokratikle\u015fmeyi, ulusal az\u0131nl\u0131k-\u00e7o\u011funluk gerginli\u011fini gidermeyi, akraba devletlere g\u00f6\u00e7\u00fc azaltmay\u0131 destekledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kabul edilebilirdi. Di\u011fer bir deyi\u015fle, g\u00fcvenlik ve istikrar hala esast\u0131. Devletlerin ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131yla ilgili uluslararas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmesini sa\u011flamak i\u00e7in g\u00f6n\u00fcll\u00fc raport\u00f6r heyetleri, g\u00f6n\u00fcll\u00fc arac\u0131l\u0131k, zorunlu raport\u00f6r veya arac\u0131l\u0131k heyetleri, uluslar aras\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin \u00fcyeli\u011finden \u00e7ekilme, ticari yapt\u0131r\u0131mlar ve insani kar\u0131\u015fmalar gibi y\u00f6ntemler mevcuttur.<\/p>\n
\n<\/b>
\nAG\u0130T \u00f6zellikle 1990 ve 1990 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda diplomatik bir konferans olmaktan uluslar aras\u0131 bir \u00f6rg\u00fct olmaya d\u00f6n\u00fc\u015fme s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131 olarak, insan ve ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 taahh\u00fctlerinin uygulamas\u0131 konusunda \u00fc\u00e7 kuramsal d\u00fczenek benimsemi\u015ftir. Bu d\u00fczenekler:<\/p>\n
\n\u2022 Kat\u0131l\u0131mc\u0131 devletlerin belirlenen \u00f6l\u00e7\u00fctleri nas\u0131l uygulad\u0131klar\u0131n\u0131n ortakla\u015fa de\u011ferlendirilece\u011fi, y\u0131ll\u0131k y\u00fcr\u00fctmeyi de\u011ferlendirme konferanslar\u0131 (Ocak 1992\u2019de benimsenmi\u015ftir.
\n\u2022 G\u00f6revi, ulusal az\u0131nl\u0131k soranlar\u0131 ile ilgili gerginliklerdi erken uyar\u0131 yapmak ve gerekti\u011finde hareke ge\u00e7mek olan Ulusal Az\u0131nl\u0131klar Y\u00fcksek Komiseri. (Aral\u0131k 1992\u2019de benimsendi.)
\nBunlara ek olarak, ulusal az\u0131nl\u0131klarla ilgili, ancak \u00f6zellikle bu haklar\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in \u00fcretilmemi\u015f olan d\u00f6rt farkl\u0131 AG\u0130T d\u00fczene\u011fi daha vard\u0131r.
\n\u2022 Varolan \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemeyi ama\u00e7layan uzun s\u00fcreli AG\u0130T masalar\u0131.
\n\u2022 Valetta d\u00fczene\u011fi (Anla\u015fmazl\u0131k kararlar\u0131 konusunda ba\u011flay\u0131c\u0131 olmayan bir i\u015flemdir)
\n\u2022 Ula\u015ft\u0131rma ve ara buluculuk tercihli s\u00f6zle\u015fmesi (Ba\u011flay\u0131c\u0131 olmayan ve ba\u011flay\u0131c\u0131 anla\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcmleri i\u00e7erir.)
\n\u2022 Di\u011fer AG\u0130T organlar\u0131yla birlikte gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde hareket emri verebilen AG\u0130T \u00fcst kurulu.<\/p>\n
\n<\/b>
\n1990 \u2013 1995 d\u00f6nemi AK ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 metinleri, devletin bilgilendirilmesi devletin \u00e7abalar\u0131n\u0131n uluslar aras\u0131 \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirilmesi ve kamuoyu ele\u015ftirisinden olu\u015fan uygulama d\u00fczenekleri i\u00e7erir.Bu ulusal az\u0131nl\u0131klar d\u00fczene\u011fi, hi\u00e7bir a\u00e7\u0131dan Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin gerektirdi\u011fi kat\u0131l\u0131\u011fa sahip de\u011fildir. Bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k ulusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n devlet egemenli\u011fi \u00fczerindeki olas\u0131 etkileri \u00fczerinde \u00f6rg\u00fct i\u00e7erisinde bir uzla\u015fma sa\u011flamay\u0131 ba\u015faramay\u0131\u015f\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u00d6zetini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m bu kitab\u0131n temel iddias\u0131 \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlenebilir:
\nUlusal az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 devletler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ulusal \u00e7\u0131kar ve g\u00fcvenlik, devletler toplulu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise uluslar aras\u0131 bar\u0131\u015f ve istikrar kayg\u0131lar\u0131na boyun e\u011fmi\u015ftir.<\/p>\n