![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Bilindigi-Gibi-Surgun-b.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Yazar\u0131 Bilinmiyor<\/strong><\/p>\n Bilindi\u011fi gibi\u00a0s<\/span>\u00fcrg\u00fcn sonras\u0131 anavatan ve t\u00fcm diaspora \u00fclke temsilcilerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk toplant\u0131 21-27 Ekim 1989 tarihlerinde, Ankara\u2019daki Kuzey Kafkasya K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ve \u201c125. Y\u0131l K\u00fclt\u00fcr Haftas\u0131\u201d ad\u0131 ile Ankara\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015fti. Sonras\u0131 ilk toplant\u0131 Avrupa \u00c7erkes K\u00fclt\u00fcr Dernekleri ev sahipli\u011finde 4, 5, 6 May\u0131s 1990 Hollanda\u2019da yap\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ekteki yaz\u0131 Hollanda D\u00fcnya Dernekler Aras\u0131 Toplant\u0131\u2019s\u0131na T\u00fcrkiye \u00c7erkesleri ad\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f olan S\u00fcleyman Yan\u00e7atoral\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Sayg\u0131de\u011fer B\u00fcy\u00fcklerim, Halk\u0131m\u0131z\u0131n ulusal-k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc do\u011frultusunda, g\u00f6sterdi\u011finiz \u00f6zverili \u00e7abalar\u0131n\u0131zdan dolay\u0131 sizleri candan kutluyor, i\u00e7ten selam ve sayg\u0131lar\u0131m\u0131 sunuyorum, Ayn\u0131 \u015fekilde, T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan ve g\u00f6n\u00fclleri sizlerle beraber olan karde\u015flerinizin de selam ve sevgilerini, ba\u015far\u0131 dileklerini getirdim. Sizleri onlar ad\u0131na da selaml\u0131yorum.<\/p>\n De\u011ferli arkada\u015flar\u0131m,<\/p>\n Ge\u00e7en y\u0131l Ankara’da ger\u00e7ekle\u015ftirilen 125.Y\u0131l K\u00fclt\u00fcr Haftas\u0131 etkinliklerinden sonra, daha somut i\u00e7erikli b\u00f6yle toplant\u0131lara duyulan gereksinme, daha a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu gereksinme \u00e7er\u00e7evesinde, bug\u00fcnk\u00fc bu anlaml\u0131 toplant\u0131y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenlere ve d\u00fczenleyenlere i\u00e7tenlikle te\u015fekk\u00fcr ediyoruz. Ne yaz\u0131k ki, toplant\u0131n\u0131n g\u00fcndemi ve program\u0131 hakk\u0131nda gerekli bilgilere sahip olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, toplant\u0131y\u0131 biraz da ge\u00e7 haber alm\u0131\u015f olmam\u0131z nedeniyle, gerekti\u011fi kadar iyi bir haz\u0131rl\u0131k yapamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 belirtmeliyim. Zaman\u0131nda ve somut bilgilere sahip olsayd\u0131k, belki bir yandan, Kafkas K\u00fclt\u00fcr Derneklerimizin g\u00f6r\u00fc\u015f ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 belirlerken di\u011fer yandan da ge\u00e7mi\u015fteki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile halk\u0131m\u0131z\u0131n ulusal-k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131na ne denli duyarl\u0131l\u0131kla sahip \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlam\u0131\u015f ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00f6nerilirini daha geni\u015f ve somut bi\u00e7imde belirleme olana\u011f\u0131 bulabildik. \u015eimdi ise son y\u0131llardaki, \u00f6zellikle de 125. y\u0131l \u00e7er\u00e7evesindeki genel izlenimleri de\u011ferlendirerek, payla\u015f\u0131labilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00f6nerileri, genel tespitleri dile getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktay\u0131m.\u00a0<\/span><\/p>\n \u00d6zellikle belirtmek isterim ki, T\u00fcrkiye’deki yasalar\u00a0d<\/span>erneklerimizin bu t\u00fcr uluslararas\u0131 toplant\u0131lara kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 yasaklamaktad\u0131r. Bu nedenle ben, her ne kadar Ankara Kuzey Kafkasya K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi\u2019nin Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fmakta isem de\u00a0<\/span>bu toplant\u0131da sizlere derne\u011fimiz ad\u0131na herhangi bir resmi g\u00f6r\u00fc\u015f belirtiyor de\u011filim. Tamamen kendi ad\u0131ma konu\u015fuyorum. Ancak belirtti\u011fim g\u00f6r\u00fc\u015flerin, sadece kendi ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015flerim olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, gerek Ankara ve \u0130stanbul derneklerindeki, gerek dernek d\u0131\u015f\u0131ndaki yak\u0131n arkada\u015flar\u0131m\u0131n genel olarak \u00fczerinde uzla\u015fabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015fler oldu\u011funu belirtmek isterim.<\/p>\n De\u011ferli Arkada\u015flar,<\/p>\n Bu toplant\u0131, bilindi\u011fi gibi, d\u00fcnyan\u0131n h\u0131zl\u0131; inan\u0131lmaz derecede k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimlere sahne oldu\u011fu bir d\u00f6neme rastl\u0131yor. Ger\u00e7ekten, ba\u015fd\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir h\u0131zla geli\u015fen ileti\u015fim teknolojinin, uluslararas\u0131 etkile\u015fim s\u00fcre\u00e7lerinin neden oldu\u011fu, b\u00fcy\u00fck bir sosyo-ekonoraik ve siyasal de\u011fi\u015fim ya\u015fan\u0131yor d\u00fcnyam\u0131zda. \u0130nsanlar daha fazla demokrasi, y\u00f6netime daha fazla kat\u0131lma hakk\u0131, sorunlar\u0131na daha kal\u0131c\u0131, ger\u00e7ek\u00e7i ve ge\u00e7erli k\u00f6kl\u00fc \u00e7\u00f6z\u00fcmler istiyorlar, daha mutlu ve m\u00fcreffeh bir ya\u015fam istiyorlar. Bu de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde, halklar da ulusal-k\u00fclt\u00fcrel taleplerini yo\u011fun ve etkili bi\u00e7imde dile getirmeye ba\u015fl\u0131yorlar. Halklar\u0131n ulusal-k\u00fclt\u00fcrel kimlik aray\u0131\u015flar\u0131, \u00f6zellikle dilleri ve k\u00fclt\u00fcrleri bask\u0131 alt\u0131nda tutulan, yok edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ve ger\u00e7ekten yak\u0131n bir gelecekte yok olma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunan k\u00fc\u00e7\u00fck halklar i\u00e7in \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcn, hangi siyasal sistemlerde ve hangi devletlerde ya\u015f\u0131yor olurlarsa olsun, kendilerine \u00f6zg\u00fc dilleri ve \u00f6zg\u00fcn k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131 bulunan halklar, kendi ulusal – k\u00fclt\u00fcrel kimliklerinin tan\u0131nmas\u0131n\u0131 ve bu ulusal – k\u00fclt\u00fcrel kimliklerinin tescillini talep etmek durumundad\u0131rlar. G\u00fcc\u00fcn\u00fc ortak insanl\u0131k de\u011ferlerinden ve evrensel insan haklar\u0131ndan; alan bu ulusal-k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fe sayg\u0131 istemi, d\u00fcnya \u00fclkelerinden “demokratikle\u015fmeleri” \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, sayg\u0131 ve” kabul g\u00f6rmekte, desteklenmektedir. \u00d6yle inan\u0131yorum ki,<\/span>\u00a0tarihte\u00a0en<\/span>\u00e7ok haks\u0131zl\u0131klara u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, dil ve k\u00fclt\u00fcrleri yok edilmekte olan halklar, evrensel insan haklar\u0131 ve kendi kaderini tayin hakk\u0131 ilkesi ekseninde, ulusal-demokratik-yurtsever bir yakla\u015f\u0131mla haklar\u0131n\u0131 ve ulusal istemlerini d\u00fcnya kamu oyuna anlatabildikleri takdirde, her zamankinden daha fazla ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131na sahiptirler. D\u00fcnyadaki demokratikle\u015fme ve yeniden yap\u0131lanma s\u00fcre\u00e7leri, bunun i\u00e7in son derece elveri\u015fli bir ortam ve f\u0131rsat olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu elveri\u015fli ortam ve f\u0131rsat”, Kuzey Kafkasyal\u0131lar taraf\u0131ndan da mutlaka en iyi bi\u00e7imde de\u011ferlendirilmelidir,<\/p>\n Halk\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fcnyadaki genel durumunu ve sorunlar\u0131n\u0131, ana \u00e7izgileriyle hat\u0131rlatmak istiyorum.<\/p>\n Bilindi\u011fi gibi Kuzey Kafkasyal\u0131lar, y\u00fczy\u0131llar s\u00fcren sava\u015flar i\u00e7erisinde, hen\u00fcz kendi do\u011fal toplumsal geli\u015fimini tamamlayarak ulusla\u015famadan, 125 y\u0131l \u00f6nce 1864’de, \u00c7arl\u0131k Rusya’s\u0131n\u0131n kolonyalist politika ve bask\u0131lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden anayurtlar\u0131n\u0131 terketmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Daha do\u011fru bir deyi\u015fle, siyasal bir kararla s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Ancak s\u00fcrg\u00fcn edilmenin herhangi bir halka kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 do\u011fal direnme g\u00fcc\u00fc de\u00a0<\/span>Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun \u00e7e\u015fitli politik propaganda ve tuzaklar\u0131yla k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, halk adeta par\u00e7alan\u0131p da\u011f\u0131t\u0131larak yok olma girdab\u0131na b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n toprak birli\u011fine, ve iradelerine y\u00f6neltilen bu politik bask\u0131 ve tuzaklar sonunda ya\u015fanan s\u00fcrg\u00fcn felaketi, halk\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fcnyada\u00a0a<\/span>nayurt ve muhaceret olmak \u00fczere iki ana b\u00f6l\u00fcme ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, gerek\u00a0a<\/span>nayurtta, gerekse muhaceret \u00fclkelerinde de say\u0131s\u0131z b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131rm\u0131\u015f ve par\u00e7alam\u0131\u015ft\u0131r. \u015e\u00f6yle ki:<\/p>\n 1)<\/span>\u00a0<\/b>Bug\u00fcn anayurtta ya\u015fayan karde\u015flerimiz, bir yandan kendi topraklar\u0131nda az\u0131nl\u0131k durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler, di\u011fer yandan da birbirlerinden farkl\u0131 ve uzak adac\u0131klar halinde\u00a0y<\/span>a\u015famak zorunda\u00a0<\/span>kalm\u0131\u015flard\u0131r. Hem n\u00fcfus azl\u0131\u011f\u0131, hem de da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k ya da b\u00f6l\u00fck-p\u00f6r\u00e7\u00fck adac\u0131klar halinde olmalar\u0131, onlar\u0131n sahip olduklar\u0131 “temel ulusal haklar\u0131 gere\u011fi gibi kullanabilmelerine olanak vermemektedir. Bu durum b\u00f6yle devam ederse, muhacerettekilerden uzunca bir zaman sonra dahi olsa, Anayurtta da bir asimilasyon, bir yokolu\u015f tehlikesi hep g\u00fcndemde olacakt\u0131r.<\/p>\n 2)<\/span>\u00a0<\/b>Muhacerettekilere gelince, \u0130srail ve \u00dcrd\u00fcn gibi, \u00e7ok az \u00c7erkes n\u00fcfus bar\u0131nd\u0131ran baz\u0131 \u00fclkelerdeki nispi k\u00fclt\u00fcrel haklar d\u0131\u015f\u0131nda, hemen hemen hi\u00e7bir yerde temel ulusal-k\u00fclt\u00fcrel haklar kullan\u0131lamamakta, hatta hi\u00e7 tan\u0131nmamaktad\u0131r. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz nispi ulusal-k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n bulundu\u011fu bu \u00fclkelerde bile asimilasyon h\u0131z\u0131 korkutucu boyutlardad\u0131r. Her yerde anadille konu\u015fma, ileti\u015fim kurma olanaklar\u0131 giderek azalmaktad\u0131r, Bir\u00e7ok yerde anadil, art\u0131k i\u015flevsel olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, yani anadil a\u00e7\u0131s\u0131ndan yokolu\u015f \u00e7izgisine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yakla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Geleneksel k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin korunmas\u0131, geli\u015ftirilerek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ve yeniden \u00fcretilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da durum farkl\u0131 de\u011fildir. Hatta daha da k\u00f6t\u00fc durumdad\u0131r. Maalesef, k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan bir yozla\u015fma, bir yabanc\u0131la\u015fma adeta t\u0131rman\u0131\u015f halindedir. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc halk\u0131n ulusal kimlik bilinci giderek t\u00f6rp\u00fclenmekte ve yok edilmektedir.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlar sadece, i\u00e7inde bulunulan \u00fclkelerin anti-demokratik ve evrensel insan haklar\u0131na ayk\u0131r\u0131 yasal d\u00fczenlemelerinden, tutum ve davran\u0131\u015flardan kaynaklanm\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda ve daha da etkili olarak, s\u00fcrg\u00fcn y\u0131llar\u0131nda uygulanan asimilasyonist iskan politikalar\u0131 sonucu da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015fl\u0131ktan ve halk\u0131n do\u011fal direncinin k\u0131r\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131nda da kaynaklan\u0131yor. Dahas\u0131, her zaman insanl\u0131\u011f\u0131n yarar\u0131na olmas\u0131 gereken bilimsel ve teknolojik geli\u015fmeler bile, halk\u0131n\u0131z \u00f6zelinde yokolu\u015fu h\u0131zland\u0131ran fakt\u00f6rler olabiliyor.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcnen odur ki bu yok olu\u015f s\u00fcreci b\u00f6ylece devam ederse yak\u0131n bir gelecekte, b\u0131rak\u0131n\u0131z dilimizi, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc geli\u015ftirme ve yeniden \u00fcretme olanaklar\u0131n\u0131, bu k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011felerini ar\u015fivlerde korumak i\u00e7in bile derleyemez duruma d\u00fc\u015fece\u011fimiz ku\u015fkusuzdur.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu olumsuz ko\u015fullara kar\u015f\u0131n, belirlenecek sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ulusal program \u00e7er\u00e7evesinde, etkili bir organizasyon i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131labildi\u011fi takdirde, bir\u00e7ok bak\u0131mlardan \u00f6nemli potansiyellere sahip oldu\u011fumuzu da g\u00f6zden uzak tutmamak gerekir. \u015e\u00f6yle ki:<\/p>\n 3)<\/span>\u00a0<\/b>Her \u015feyden \u00f6nce, \u00c7erkesler bug\u00fcn bir \u00e7ok d\u00fcnya \u00fclkesinde, bu \u00fclkelerin en sad\u0131k, g\u00fcvenilir ve etkili unsurlar\u0131 olarak ya\u015famaktad\u0131rlar. Bu \u00fclkelerde i\u015f\u00e7isinden fabrikat\u00f6r\u00fcne, memurundan, amirine askerinden, y\u00f6neticisinden politikac\u0131s\u0131na kadar hemen her alanda her d\u00fczeyde \u00c7erkes k\u00f6kenli kalifiye eleman mevcut bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn “bu potansiyelin de\u011ferlendirilmesi halinde, hem her \u00fclkede daha sayg\u0131n bir yer tutma, birtak\u0131m ulusal-k\u00fclt\u00fcrel haklar elde etme, hem de i\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u00fclkeler aras\u0131nda \u00f6nemli bir dostluk ve bar\u0131\u015f k\u00f6pr\u00fcs\u00fc olu\u015fturma olana\u011f\u0131 bulunabilecektir. \u015eimdiye kadar olaya bu boyutuyla hemen hi\u00e7 yakla\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00d6te yandan \u00c7erkesler, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkelerin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve geli\u015fmesine y\u00f6nelik hi\u00e7bir olumsuz tutuma girmedikleri gibi, sahip olduklar\u0131 ulusal k\u00fclt\u00fcrlerini \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fama ve geli\u015ftirme olanaklar\u0131 bulabildikleri takdirde, bu k\u00fclt\u00fcrel birikimler, o \u00fclkelerin insanlar\u0131n\u0131 da olumlu y\u00f6nde etkileyebilecek, \u00fclkeye daha bir sayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131rabilecek niteliktedir.<\/p>\n 4)<\/span>\u00a0<\/b>Ayn\u0131 zamanda \u00c7erkesler, art\u0131k y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesindeki gibi okuma-yazmas\u0131 olmayan, geleneksel bir k\u00f6yl\u00fc toplumu durumunda de\u011fildir. Hemen her biri kendi alanlar\u0131nda e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f, yetkinle\u015fmi\u015f, bilgi ve beceri birikimi saplam\u0131\u015f insanlard\u0131r. \u00d6yle inan\u0131yorum ki, bu insanlar, kendi ulusal-k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ciddi ve kararl\u0131 bir bi\u00e7imde y\u00f6neldikleri takdirde, buna, mutlaka en k\u0131sa zamanda en do\u011fru ve kal\u0131c\u0131 c\u00fcz\u00fcm\u00fc getirebilecek g\u00fc\u00e7 ve yetenektedirler.<\/p>\n 5)<\/span>\u00a0<\/b>Nihayet D\u00fcnyada ya\u015fanmakta olan demokratikle\u015fme, de\u011fi\u015fme ve yeniden yap\u0131lanma s\u00fcre\u00e7lerinin de halk\u0131m\u0131z i\u00e7in son derece \u00f6nemli, olumlu bir f\u0131rsat ve olanak oldu\u011funu bir kez daha vurgulamak gerekir. E\u011fer \u015fimdi bu f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendiremezsek her \u015fey olup bittikten sonra duyaca\u011f\u0131m\u0131z pi\u015fmanl\u0131k fayda vermeyecektir.<\/p>\n De\u011ferli Arkada\u015flar\u0131m,<\/p>\n Bu genel tespit ve de\u011ferlendirmelerden sonra \u015fimdi herhalde sorunumuzu net olarak \u015f\u00f6yle form\u00fcle edebiliriz:<\/p>\n \u00c7erkes halk\u0131n\u0131n sorunlar\u0131 bir c\u00fcmle ile \u015f\u00f6yle ifade edilebilir: Toprak birli\u011fine y\u00f6neltilen bask\u0131lar, bu bask\u0131lar sonucu da\u011f\u0131lm\u0131\u015fl\u0131k ve asimilasyon.<\/p>\n Sorunun do\u011fru, ge\u00e7erli, kal\u0131c\u0131 ve k\u00f6kl\u00fc bir tek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc vard\u0131r; toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6neltilen bask\u0131lar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yani anayurda d\u00f6n\u00fc\u015f ve orada yeniden bir ulusal b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturmakt\u0131r.<\/p>\n Bu tek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ve nihai amac\u0131n bug\u00fcnden yar\u0131na ve kendili\u011finden ger\u00e7ekle\u015femeyece\u011fi de a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6yleyse bu amaca ula\u015fabilmek i\u00e7in neler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n 1)<\/span>\u00a0<\/b>Her \u015feyden \u00f6nce bu nihai ama\u00e7ta uzla\u015f\u0131p birle\u015fmemiz gerekmektedir. Bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in inan\u00e7l\u0131 ve kararl\u0131 olmam\u0131z gerekmektedir.<\/p>\n 2)<\/span>\u00a0<\/b>\u0130kinci olarak, bu ama\u00e7ta birle\u015fen inan\u00e7l\u0131 ve kararl\u0131 insanlar\u0131n, sahip olduklar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc g\u00fc\u00e7 ve olanaklar\u0131 de\u011ferlendirerek ciddi bir organizasyon i\u00e7inde birle\u015fip \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gerekmektedir. Zira unutulmamal\u0131d\u0131r ki, ciddi organizasyonlar olmadan b\u00fcy\u00fck hedeflere ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n \u015eunu \u00f6zellikle vurgulamak gerekir ki, mevcut olumsuz ko\u015fullar\u0131, engelleri say\u0131p d\u00f6kerek \u00e7\u00f6z\u00fcmden vazge\u00e7mek, amaca ve \u00e7\u00f6z\u00fcme inanmamak demektir. Yap\u0131lmas\u0131 gereken sorunlar\u0131 saptamak, ama mutlaka \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u015fin olanaklar\u0131 zorlamak, durmadan \u00e7al\u0131\u015fmak, mutlaka \u00e7\u00f6zme kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6stermektir. Aksi halde sava\u015f, ba\u015ftan kaybedilmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n E\u011fer buraya kadar belirtti\u011fimiz, tespitlerde ve yakla\u015f\u0131mlarda anla\u015fabiliyorsak, \u015fimdi de s\u00f6zkonusu organizasyon i\u00e7in olas\u0131 a\u015famalar\u0131, ve somut yak\u0131n ve uzak hedefleri \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n 1)<\/span>\u00a0<\/b>\u00c7erkeslerin yo\u011fun olarak bulunduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde, Kafkas K\u00fclt\u00fcr Dernekleri, o \u00fclkelerin yasalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ya federasyon bi\u00e7iminde ya da tek bir dernek ve \u015fubeleri bi\u00e7iminde birle\u015fmelidirler.<\/p>\n 2)<\/span>\u00a0<\/b>\u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye’de tek bir Kafkas K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi olmal\u0131, bu derne\u011fin, hem\u015fehrilerimizin yo\u011fun bulundu\u011fu hemen her yerde \u015fubeleri a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 durum, Suriye ve \u00dcrd\u00fcn i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n Anayurt Kuzey Kafkasya’n\u0131n durumu, \u00e7ok \u00f6nemli ve \u00f6zel konumu nedeniyle ayr\u0131ca ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 1)<\/span>\u00a0<\/b>Her \u00fclkede, ayn\u0131 zamanda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ekonomik fon birli\u011fine gidilmelidir. Bu da yine \u00fclkelerin yasalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, vak\u0131f veya kooperatif v.b. gibi bir stat\u00fc ile sa\u011flanabilir.<\/p>\n 2)<\/span>\u00a0<\/b>Bu dernekler, yetkili temsilcileriyle, bir Avrupa \u00fclkesinde, D\u00fcnya \u00c7erkes Organizasyonlar\u0131 Merkez Birli\u011fi’ni olu\u015fturmal\u0131d\u0131rlar 4)<\/span>\u00a0<\/b>B\u00fct\u00fcn bu merkezlerin her birinde, yeterli say\u0131da ve yetkin elemanlar, profesyonel bir anlay\u0131\u015fla istihdam edilmelidir.<\/p>\n 5)<\/span>\u00a0<\/b>Her yerde her f\u0131rsatta, gerek ki\u015fisel d\u00fczeyde ve ailelerde, gerekse d\u00fczenli periyodik toplant\u0131larda anadil kullan\u0131lmaya ve geleneksel k\u00fclt\u00fcr ya\u015fanmaya \u00f6zel bir \u00f6nem ve a\u011f\u0131rl\u0131k verilmelidir.<\/p>\n 6)<\/span>\u00a0<\/b>\u00d6zellikle, sorunun nihai \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc anayurda d\u00f6n\u00fc\u015f oldu\u011funa g\u00f6re anayurtta kalan birimlerin daha b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 7)<\/span>\u00a0<\/b>Anayurttaki karde\u015flerimiz, k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesi Adigeleri, Adige<\/span>y Adigeleri, \u00c7erkess Adigeleri,\u00a0Kabardey<\/span>\u00a0Adigeleri, Mezdegu Adigeleri ve di\u011fer yerlerdeki Adigeler aras\u0131nda daha s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki ve etkile\u015fim a\u011f\u0131 kurulmal\u0131, bu birimleri kapsayan bir ulusal program olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Bu ulusal program, b\u00fct\u00fcn bu birimleri kapsayan federal bir Adige Cumhuriyeti veya \u00c7erkess ve Abhazya Abazalar\u0131yla birlikte federatif bir Adige-Abhaz Cumhuriyeti \u00f6rg\u00fctlenmesini hedefleyebilmelidir. Yeniden yap\u0131lanma s\u00fcreci, bu ama\u00e7la de\u011ferlendirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. 9)<\/span>\u00a0<\/b>Anayurda kesin d\u00f6n\u00fc\u015fler mutlaka desteklenmeli ve \u00f6zendirilmelidir. Bu konuda Abhazya’n\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131, \u00f6nc\u00fc ve \u00f6rnek bir davran\u0131\u015f olarak al\u0131nmal\u0131 ve daha da geli\u015ftirilmelidir, d\u00f6nmek isteyenlere konut, i\u015f, ortak yat\u0131r\u0131mda \u00f6nderlik ve kredi destekleri sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131, hi\u00e7 de\u011filse ger\u00e7ekten anayurttaki y\u00f6netim birimlerimizin, d\u0131\u015far\u0131daki karde\u015flerinin d\u00f6nmelerini bir ulusal politika olarak istedikleri, somut bir bi\u00e7imde g\u00f6sterilmelidir. Anayurt Adig<\/span>eleri, muhacerette art\u0131k can \u00e7eki\u015fmekte olan karde\u015flerine her y\u00f6nden umut ve can simidi olmak durumunda olduklar\u0131n\u0131 hi\u00e7 unutmamal\u0131 ve bunun gereklerini mutlaka en iyi bi\u00e7imde yerine getirmenin gayreti i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n 10)<\/span>\u00a0<\/b>Anayurttaki dernek ve kurumlar\u0131n da D\u00fcnya \u00c7erkes Organizasyonlar\u0131 Merkez Birli\u011fi taraf\u0131ndan, ulusal-k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131m\u0131z ve taleplerimiz, ba\u015fta Sovyetler Birli\u011fi yetkili organlar\u0131 olmak \u00fczere, Birle\u015fmi\u015f Milletler Te\u015fkilat\u0131\u2019na D\u00fcnya ve Avrupa kamu oyuna duyurulmal\u0131 ve destek sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n De\u011ferli Arkada\u015flar\u0131m,<\/p>\n Halk\u0131m\u0131z\u0131n<\/span>\u00a0ulusal-k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131na kafa yoran, bu konuda \u00f6zveri ile \u00e7al\u0131\u015fan, her t\u00fcrl\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011fe g\u00f6\u011f\u00fcs geren inan\u00e7l\u0131 ve kararl\u0131 insanlar\u0131m\u0131za buradan sesleniyorum: Gelin, g\u00fc\u00e7 ve olanaklar\u0131m\u0131z\u0131 birle\u015ftirelim. \u00d6nce, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz devletlerde, sonra da uluslararas\u0131 d\u00fczeyde ciddi organizasyonlar olu\u015ftural\u0131m\u00a0v<\/span>e bu organizasyonlar\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ve \u00f6nderli\u011finde, anayurdumuzda, n\u00fcfus olarak yeteri, her bak\u0131mdan etkili ve sayg\u0131n bir b\u00fcy\u00fck cumhuriyet hedefine y\u00fcr\u00fcyelim. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz de\u011fi\u015fim s\u00fcre\u00e7lerinin tarihsel bir f\u0131rsat oldu\u011funu ve belki de bir daha ele ge\u00e7meyebilece\u011fini unutmayal\u0131m. Yine unutmayal\u0131m ki, hi\u00e7bir halk, m\u00fccadele etmeden, fedakarl\u0131kta bulunmadan haklar\u0131na kavu\u015fam\u0131yor. \u00d6yleyse kaybedecek bir dakikam\u0131z bile olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilelim ve hemen \u00e7al\u0131\u015fmaya koyulal\u0131m, ayd\u0131nl\u0131k yar\u0131nlara sa\u011flan ve somut ad\u0131mlar atal\u0131m.<\/p>\n B\u00f6yle bir anlay\u0131\u015fla yola \u00e7\u0131kan ve hayatlar\u0131n\u0131 halk\u0131n\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne vakfetmi\u015f bulunan onurlu insanlar\u0131m\u0131z\u0131 y\u00fcre<\/span>kten ve sayg\u0131 ile selaml\u0131yor, Tanr\u0131, sizleri, bizler i\u00e7in halk\u0131m\u0131z i\u00e7in ya\u015fats\u0131n ve ba\u015far\u0131l\u0131 k\u0131ls\u0131n diyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yazarı Bilinmiyor Bilindiği gibi sürgün sonrası anavatan ve tüm diaspora ülke temsilcilerinin katıldığı ilk toplantı 21-27 Ekim 1989 tarihlerinde, Ankara’daki Kuzey Kafkasya Kültür Derneği öncülüğünde ve “125. Yıl Kültür Haftası” adı ile Ankara’da gerçekleştirilmişti. Sonrası ilk toplantı Avrupa Çerkes Kültür Dernekleri ev sahipliğinde 4, 5, 6 Mayıs 1990 Hollanda’da yapışmıştı. Ekteki yazı Hollanda Dünya Dernekler Arası […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13638","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13638"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13641,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13638\/revisions\/13641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nDe\u011ferli Arkada\u015flar\u0131m,
\nVe her zaman beraber olmaktan g\u00fc\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z, gelece\u011fimizin umudu Gen\u00e7 Karde\u015flerim,\u00a0<\/span><\/p>\n
\n
\n3)<\/span>\u00a0<\/b>Her yerde yap\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc faaliyet merkezi olarak yap\u0131lacak bir \u00e7er\u00e7eve plan ve program i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmeli, her dernek ve \u015fube birinden haberdar ve birbiri ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak, birbirini destekleyerek \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n
\n8)<\/span>\u00a0<\/b>\u00a0Anayurtta Adige<\/span>y ve Kabardey<\/span>\u00a0alfabeleri birle\u015ftirilmeli, tek Adige Alfabesi’ne, hatta giderek tek bir Adige Edebiyat Dili’ne y\u00f6nelinmelidir. Anadilin unutulmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131ran ve kolayla\u015ft\u0131ran etmenlerden biri de dilin yeterince geli\u015ftirilmemesi, kolay yaz\u0131l\u0131p okunur, kolay s\u00f6ylenip konu\u015fulur hale getirilememi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Kurulacak bir Dil Kurumu, \u00f6ncelikle alfabelerin birle\u015ftirilmesinden ba\u015flayarak, dildeki zor s\u00f6ylenen, yaz\u0131l\u0131p okunmas\u0131 zor olan sesleri ay\u0131klay\u0131p, kolay \u00f6\u011frenilebilen ve konu\u015fulabilen i\u015flek bir Adige dili olu\u015fturulmas\u0131 olanaklar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n