![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/KENDI-HALINDE-BIR-DEVLET-ABHAZYA-b.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Neal Ascherson<\/span><\/b> S\u0131n\u0131ra do\u011fru yakla\u015f\u0131rken bir kez daha mola veriyoruz. Abhazya\u2019dan akl\u0131m\u0131zda kalacak son g\u00f6r\u00fcnt\u00fc bu, yolun kenar\u0131na dikilmi\u015f elinde k\u0131l\u0131c\u0131 ve kalkan\u0131yla, sakall\u0131 ve ha\u015fin bak\u0131\u015fl\u0131 bir Abhaz sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n an\u0131t\u0131. An\u0131t, on bin insan\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc ve sonunda G\u00fcrc\u00fc ordusunun \u00fclkeden \u00e7\u0131kar\u0131larak ”ba\u011f\u0131ms\u0131z\u201c Abhazya\u2019n\u0131n kurulmas\u0131yla sonu\u00e7lanan 1992-93 y\u0131llar\u0131ndaki sava\u015f\u0131n an\u0131s\u0131na dikilmi\u015f.<\/p>\n (\u2026)<\/p>\n Yak\u0131n bir tarihte burada bir t\u00f6ren d\u00fczenlenmi\u015f olmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu eski sava\u015f\u00e7\u0131 an\u0131t\u0131n\u0131n ayaklar\u0131na b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f solmaya y\u00fcz tutmu\u015f \u00e7i\u00e7ek demetlerini ve \u00e7elenkleri g\u00f6rebiliyorsunuz ve yine uzun otlar\u0131n aras\u0131ndan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n etkisiyle par\u0131ldayan bo\u015f kovanlar, burada bir de sayg\u0131 at\u0131\u015f\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131. Bir tanesini elime ald\u0131\u011f\u0131mda gen\u00e7 bir Ermeni olan \u015fof\u00f6r\u00fcm\u00fcz: \u2018\u2019Abhaz ordusunun k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce G\u00fcrc\u00fc ordusundan geri ald\u0131\u011f\u0131 Kodor Vadisi\u2019nden\u201c dedi. Bo\u015f kovana s\u00f6yle bir g\u00f6z att\u0131ktan sonra. \u201cM4 mermisi. Bizden de\u011fil, Amerikan \u00fcretimi. Vadide ele ge\u00e7irdi\u011fimiz askeri m\u00fchimmattan olmal\u0131\u201c diye de ekledi kendinden emin bir uzman edas\u0131yla..<\/p>\n G\u00fcrc\u00fc Devlet Ba\u015fkan\u0131 Michail Saakaschwili\u2019nin G\u00fcney Osetya\u2019ya sald\u0131r\u0131 emrini verdi\u011fi 8 A\u011fustos\u2019un \u00fczerinden 10 hafta ge\u00e7mi\u015fti. Sald\u0131r\u0131, bildi\u011fimiz gibi Rus Ordusunun G\u00fcrcistan\u2019\u0131n bat\u0131s\u0131n\u0131 ezip gecen ve Tiflis \u00f6nlerinde duran kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131s\u0131na neden olmu\u015ftu. Moskova, 26 A\u011fustos\u2019ta Abhazya ve G\u00fcney Osetya\u2019y\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler olarak tan\u0131yarak t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 da \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. \u015eimdiye kadar yaln\u0131zca -hen\u00fcz bilinmeyen nedenlerle- Nikaragua Rusya\u2019y\u0131 takip etti.<\/p>\n Bat\u0131l\u0131 devletler bu ”tan\u0131ma\u201c ile ”G\u00fcrcistan\u2019\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201cn\u00fcn zedelendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, yine Bat\u0131l\u0131 bas\u0131n yay\u0131n organlar\u0131 da (Abhazya ve G\u00fcney Osetya\u2019dan bahsederken. -HS) hala ”ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 b\u00f6lgeler\u201c terimlerini kullan\u0131yorlar. Kimileri ise, Moskova\u2019n\u0131n tavr\u0131n\u0131 zaten varolan bir durumun daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde vurgulanmas\u0131 olarak yorumluyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Abhazya ve G\u00fcney Osetya zaten en az 15 y\u0131ld\u0131r ”G\u00fcrcistan\u2019\u0131n bir par\u00e7as\u0131\u201c de\u011filler ve hatta hi\u00e7bir zaman G\u00fcrcistan\u2019a ait olmad\u0131klar\u0131nda \u0131srar ediyorlar. Bu son sava\u015fla G\u00fcrcistan\u2019\u0131n bu iki b\u00f6lgeden herhangi birinde g\u00f6r\u00fclebilir bir gelecekte askeri veya diplomatik yollardan tekrar kontrol\u00fc ele ge\u00e7irme \u015fans\u0131 artik s\u0131f\u0131ra d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n G\u00fcney Osetya sonunda b\u00fcy\u00fck ihtimalle Rusya Federasyonu\u2019na ait olan Kuzey Osetya ile birle\u015fecektir. Bir\u00e7ok G\u00fcney Osetyal\u0131 bunu, kendi i\u00e7lerindeki G\u00fcrc\u00fc az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 temizledikten sonraki en iyi \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak g\u00f6r\u00fcyorlar. Abhazya i\u00e7in ise durum biraz farkl\u0131.<\/p>\n Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131 olan Abhazya, e\u011fer d\u00fcnya buna izin verirse, g\u00fcvenilir ve ekonomik olarak kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durabilecek bir mini devlet haline gelebilir. Abhazlar kesinlikle bir daha G\u00fcrc\u00fc egemenli\u011fi alt\u0131na girmek istemiyorlar ama ayn\u0131 \u015fekilde Rusya\u2019ya ait olmak da istemiyorlar. A\u011fustos ay\u0131ndaki sava\u015ftan sonra ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olma ve modern ba\u011f\u0131ms\u0131z devletler aras\u0131nda yerlerini alma \u015fans\u0131n\u0131 yakalad\u0131klar\u0131n\u0131 biliyorlar ama burada asil soru, acaba Bat\u0131l\u0131 Devletler ve Rusya buna m\u00fcsaade edecek mi?<\/p>\n \u00c7o\u011fumuz Abhazya \u00fczerine neredeyse hi\u00e7bir \u015fey bilmiyoruz. Karadeniz\u2019e 200 km k\u0131y\u0131s\u0131 olan bu \u00fclke son 15 y\u0131l boyunca uluslararas\u0131 ili\u015fkilerden izole edilmi\u015f, k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve yapt\u0131r\u0131mlarla nefes alamaz hale getirilmi\u015fti. Ula\u015f\u0131m yollar\u0131 kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; Abhazya sahillerine yakla\u015fan her gemiye ya ate\u015f a\u00e7\u0131l\u0131yor ya da el konuyordu. Ticaret neredeyse durma noktas\u0131na gelmi\u015fti ve Abhazlar kendi \u00fcrettikleriyle, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131kla ve ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131kla ba\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7aresine bakmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131. Y\u0131llard\u0131r Posta Hizmetleri Verilemiyor \u2013 Abhazlar\u0131n Kendi Pullar\u0131 Bile Yok<\/strong><\/p>\n Son zamanlarda ama bu cehennemin kap\u0131s\u0131 biraz olsun araland\u0131. Art\u0131k Abhazya\u2019da telefonla\u015fmak, televizyon izlemek veya internete girmek m\u00fcmk\u00fcn. Rus turistler yaz aylar\u0131nda Abhazya\u2019ya gelmeye ba\u015flad\u0131lar. Narenciye \u00fcretimi ve ihracat\u0131 ve ayn\u0131 \u015fekilde sebze, f\u0131nd\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131 y\u00fckseldi. Yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n getirdikleri paralarla -bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu Rusya ve T\u00fcrkiye\u2019den geliyorlar- sava\u015f s\u0131ras\u0131nda y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f olan \u015fehirler ve oteller yeniden in\u015fa ediliyorlar ama hala posta hizmeti verilmiyor, ne \u00fclke i\u00e7inde ne \u00a0d\u0131\u015f d\u00fcnyayla. Y\u0131llard\u0131r hi\u00e7 kimse \u00fczerinde bir Abhaz pulu olan mektubu eline alamad\u0131, g\u00f6rmedi.<\/p>\n Abhazya Karadeniz\u2019in en g\u00fczel sahillerine sahiptir, hatta K\u0131r\u0131m sahillerinden de g\u00fczeldir Abhazya\u2019n\u0131n sahilleri. El de\u011fmemi\u015f ormanlar\u0131 Kafkas s\u0131rada\u011flar\u0131n\u0131n i\u00e7lerine kadar uzan\u0131r. K\u0131y\u0131 \u015feridinde, \u00f6zellikle de da\u011flar\u0131n denizle bulu\u015ftu\u011fu kuzey sahillerinde, insan kendisini 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n; yani hen\u00fcz Avrupa pl\u00fctokrasisinin (h\u00fck\u00fcmetle ve siyasi \u00e7evrelerle s\u0131k\u0131 f\u0131k\u0131 zengin elit. -HS) ak\u0131n etmedi\u011fi d\u00f6nemin tropik Frans\u0131z Riviera\u2019s\u0131nda hisseder.<\/p>\n (\u2026)<\/p>\n Yan\u0131tlanmas\u0131 kolay olmayan soru, Abhazlar\u0131n kim oldu\u011fu. Binlerce y\u0131ld\u0131r bu b\u00f6lgede ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve Kuzey Kafkas dil ailesine ait olan bir Hint-Avrupa dili konu\u015ftuklar\u0131 biliniyor. Antik \u00e7a\u011fda bu verimli sahil \u015feridi Yunanl\u0131lar taraf\u0131ndan kolonile\u015ftirilmi\u015f, 19. y\u00fczy\u0131ldan beri ise yerli Abhaz ve Wub\u0131h (\u00c7erkes) halklar\u0131 ile Yunan, G\u00fcrc\u00fc, Megrel, Yahudi ve Ermenilerden olu\u015fan kozmopolit bir n\u00fcfusu var. (1)<\/p>\n 1860\u2019li y\u0131llarda b\u00f6lge \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131nca ilhak edildi. Bir\u00e7ok Abhaz Rus i\u015fgalinden ka\u00e7arak g\u00fcneye, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Karadeniz sahillerine g\u00f6\u00e7t\u00fc. Ki, bu nedenle, bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de Abhazya\u2019da oldu\u011fundan daha \u00e7ok Abhaz ya\u015famaktad\u0131r. \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n i\u015fgalinin (Abhazya\u2019y\u0131. -HS) iki \u00f6nemli sonucu oldu: Birincisi, Ruslar i\u015fadamlar\u0131 \u00f6zellikle sahil \u015feridinde yat\u0131r\u0131m yapmaya ba\u015flad\u0131lar ve ikincisi, Bat\u0131 G\u00fcrcistan\u2019dan gelen Megreller Abhazya\u2019ya yerle\u015fmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n Ekim Devrimi\u2019nden sonra Abhazya bir s\u00fcre i\u00e7in ba\u011f\u0131ms\u0131z Sovyet Cumhuriyeti stat\u00fcs\u00fc kazand\u0131. 1931 y\u0131l\u0131nda ama -kendisi de bir G\u00fcrc\u00fc olan- Stalin taraf\u0131ndan b\u00f6lgenin stat\u00fcs\u00fc de\u011fi\u015ftirilerek \u00d6zerk Cumhuriyet seviyesine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc ve G\u00fcrcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetine ba\u011fland\u0131. Bu d\u00f6nemde bir\u00e7ok Abhaz ayd\u0131n\u0131 ya yok edilmi\u015f ya da Sibirya\u2019ya s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1940\u2019larda ise Stalin\u2019in cellad\u0131 Lawrenti Beria (\u2026)<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi zaman\u0131nda Abhazlar G\u00fcrcistan i\u00e7erisinde varl\u0131klar\u0131n\u0131 devam ettirebildiler ama bunu Moskova\u2019n\u0131n \u201cb\u00f6l ve y\u00f6net\u201d politikas\u0131 sonucu sahip olduklar\u0131 \u00f6zerkli\u011fe bor\u00e7luydular. Fakat simdi art\u0131k \u00fclkeye politik ve k\u00fclt\u00fcrel olarak hakim olmaya \u00e7al\u0131\u015fan G\u00fcrcistan\u2019da bir az\u0131nl\u0131k olarak ya\u015fama tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n Gorba\u00e7ov, Mart 1991\u2019de y\u0131k\u0131lmadan \u00f6nce Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni yeniden \u00f6rg\u00fctlemek i\u00e7in bir referanduma gitmi\u015fti. G\u00fcrcistan\u2019\u0131n i\u00e7 b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan G\u00fcrc\u00fcler referandumu boykot ettiler. Ancak Abhazlar ba\u011f\u0131ms\u0131z bir G\u00fcrcistan\u2019da ya\u015famak pek g\u00fcvenli g\u00f6r\u00fcnmedi\u011fi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlukla Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde kalma y\u00f6n\u00fcnde oy kulland\u0131lar ama tercihleri dikkate al\u0131nmad\u0131.<\/p>\n Sokak g\u00f6sterileri ve mitingler \u00f6rg\u00fctlendi ama bir \u201cFederasyon\u201d tarz\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenme \u00fczerine yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fme talepleri sonu\u00e7suz kald\u0131. Sonra 1992\u2019nin A\u011fustos\u2019unda, G\u00fcrc\u00fc Birlikleri ani bir bask\u0131nla Abhazya\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Suhumi\u2019ye girdiler (Saakaschwili de 2008\u2019in A\u011fustos\u2019unda G\u00fcney Osetya\u2019ya sald\u0131rarak ayn\u0131 hatay\u0131 tekrarlad\u0131). Sava\u015f\u0131, Kuzey Kafkasya\u2019dan gelen g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin, b\u00f6lgenin di\u011fer halklar\u0131n\u0131n (\u00f6zellikle Ermenilerin) deste\u011fi ve Rusya\u2019n\u0131n silah deste\u011fi ile Abhazlar kazand\u0131 ve 1993\u2019te G\u00fcrc\u00fcleri Abhazya s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na att\u0131lar. Bu kanl\u0131 sava\u015fta her iki taraf da vah\u015fete varan y\u00f6ntemlere ba\u015fvurdu. Sohum ve di\u011fer Abhaz \u015fehirleri G\u00fcrc\u00fc top at\u0131\u015flar\u0131 alt\u0131nda yerle bir oldu. Hatta G\u00fcrc\u00fc askerleri Abhaz Ulusal ar\u015fivini ate\u015fe verdiler.<\/p>\n (\u2026)<\/p>\n Bu sava\u015fta Abhazlar n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131 kaybettiler. Bug\u00fcn \u00fclkelerinin efendisi oldular belki ama \u00fclkeleri bir harabeye d\u00f6nm\u00fc\u015f durumda ve yak\u0131n bir gelecekte G\u00fcrcistan ile bar\u0131\u015fabileceklerine dair en k\u00fc\u00e7\u00fck bir emare dahi yok. Yaln\u0131zca b\u00fcy\u00fck rakamlara ulasan G\u00fcrc\u00fc m\u00fclteciler sorununu \u00e7\u00f6zmek bile imkans\u0131z gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. G\u00fcrcistan, m\u00fcltecilerin evlerine geri d\u00f6nme haklar\u0131 oldu\u011funda \u0131srar ediyor. Ancak burada sorun, G\u00fcrc\u00fclerin ger\u00e7ekten bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l niyetlerle evlerine geri d\u00f6nmek isteyip istemedikleri ve Abhaz y\u00f6netimine sad\u0131k olup olmayacaklar\u0131. \u0130ntikam alma duygusuyla etnik Abhazlar\u0131 yine bask\u0131 alt\u0131na almaya ve G\u00fcrc\u00fc egemenli\u011fini yeniden in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmayacaklar\u0131.<\/p>\n Bir g\u00fcn Sohum\u2019dan Ocamcira\u2019ya do\u011fru arabayla yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m. Ocamcira sava\u015ftan \u00f6nce \u00e7ok az Abhaz\u2019\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lgede yer al\u0131yor\u2026<\/p>\n Eskiden 20 bin ki\u015filik n\u00fcfusuyla g\u00fczel bir k\u0131y\u0131 \u015fehriydi. Bug\u00fcn burada yaln\u0131zca 4 bin ki\u015fi ya\u015f\u0131yor. \u00c7ukurlarla dolu yollar\u0131n iki yan\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck, insans\u0131z evleri; bah\u00e7elerinde hurma a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek hala m\u00fcmk\u00fcn ama evlerin kap\u0131lar\u0131 ve pencereleri hala yar\u0131 a\u00e7\u0131k duruyor. Beyaz badanal\u0131 tren istasyonu y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, gi\u015felerin oldu\u011fu b\u00f6l\u00fcme ya\u011fmur sular\u0131 dolmu\u015f. Zaferden sonra kimi Abhaz aileleri G\u00fcrc\u00fclerden kalan evlere yerle\u015fmi\u015fler ama bunlar\u0131n da \u00e7o\u011fu art\u0131k ya tekrardan k\u00f6ylerine d\u00f6nm\u00fc\u015fler ya da i\u015f bulma umuduyla Sohum\u2019a yerle\u015fmi\u015fler.<\/p>\n 4 y\u0131l \u00f6nceki Abhazya\u2019ya son geli\u015fimden bu yana \u00f6zellikle kuzeydeki kasabalar b\u00fcy\u00fck bir geli\u015fim g\u00f6stermi\u015fler. Ana caddeler \u00fczerinde yeni d\u00fckkanlar ve caf\u00e9\u2019ler a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ama burada, g\u00fcneyde, hala sava\u015ftan sonraki y\u0131k\u0131nt\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de\u011fi\u015fmemi\u015f.<\/p>\n Ocamcira\u2019n\u0131n sahillerinde demirleyen Rus Karadeniz donanmas\u0131na ait bir kruvaz\u00f6r Abhazlarda karma\u015f\u0131k duygulara neden oluyor. Konu\u015ftu\u011fum hemen herkes 8 Agustus gecesi televizyonun ba\u015f\u0131ndan ayr\u0131lmadan G\u00fcrc\u00fc ordusunun G\u00fcney Osetya\u2019n\u0131n ba\u015fkenti Tsinvali\u2019yi bombard\u0131mana tutmas\u0131n\u0131 izledi\u011fini s\u00f6yledi. Bir Rus televizyon kanal\u0131 sald\u0131r\u0131y\u0131 canl\u0131 aktarm\u0131\u015f. Bir kad\u0131n s\u00f6yle diyordu: \u201cHepimiz yaln\u0131zca \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck: G\u00fcney Osetya\u2019dan sonra s\u0131ra bize gelecek. Ruslarin m\u00fcdahale etmesinden sonra ne kadar rahatlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilemezsiniz. Rus sava\u015f gemileri Sohum sahillerine ula\u015ft\u0131klar\u0131nda ve Rus u\u00e7aklar\u0131 askerleri ile geldiklerinde de ayni \u015feyi hissettik. Elbette Ruslar\u0131n \u00f6ncelikle kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini biliyoruz ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkelerin onlar i\u00e7in hi\u00e7bir \u00f6nemlerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ama o g\u00fcn Ruslara ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck minnet duyduk\u201d.<\/p>\n Sohum\u2019u Moskova\u2019n\u0131n Kuklalar\u0131 Y\u00f6netmiyor<\/strong><\/p>\n G\u00fcrc\u00fclere g\u00f6re, Abhazya Kremlin\u2019den g\u00f6nderilen bir kuklan\u0131n y\u00f6netimindeki s\u00f6m\u00fcrge bir \u00fclke ve Tiflis bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi Amerika ve Avrupa\u2019da ba\u015far\u0131yla i\u015fliyor ama bu vahim bir hata. Vahim; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 hem Abhazlara ve hem de G\u00fcrc\u00fclere daha fazla g\u00fcvenlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck getirebilecek yeni \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Ruslar\u0131n kendilerini \u201colmazsa olmaz\u201d k\u0131lmak i\u00e7in kimi ad\u0131mlar att\u0131klar\u0131 do\u011fru: Abhazya\u2019n\u0131n savunmas\u0131, ekonomisi, Ruble\u2019nin tedav\u00fclde olmas\u0131 ve Abhazlar\u0131n seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusu ki, c\u00f6mert\u00e7e da\u011f\u0131t\u0131lan Rus pasaportlar\u0131 sayesinde Abhazlar en az\u0131ndan Rusya\u2019ya \u015ferbet\u00e7e girip \u00e7\u0131kabiliyorlar, t\u00fcm bunlar Rusya\u2019y\u0131 Abhazlar i\u00e7in vazge\u00e7ilmez k\u0131l\u0131yor ama Abhazya\u2019da bir kukla y\u00f6netimden kesinlikle bahsedilemez.<\/p>\n D\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce Kremlin\u2019in destekledi\u011fi Raul Hadcimba, ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde \u0131l\u0131ml\u0131 rakibi Sergey Bagapsh\u2019a kar\u015f\u0131 kaybetmi\u015fti. Se\u00e7imlerden hemen sonra bir grup Hadcimba taraftar\u0131 y\u00fcksek mahkemeyi basarak se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 iptal ettirme giri\u015fiminde bulundular ama Abhazya\u2019n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck demokratik eliti sinirlerine hakim olmay\u0131 ba\u015fard\u0131 ve se\u00e7menlerin tercihine sayg\u0131 duydu. Ruslar da bir sure sonra geri \u00e7ekildiler ve Bagapsh bug\u00fcn ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funa oturmaya devam ediyor.<\/p>\n Abhazlar Rusya\u2019ya ba\u011f\u0131ml\u0131 olmaktan kolay kolay kurtulamazlar, kurtulmak da istemiyorlar; en az\u0131ndan G\u00fcrcistan\u2019a kar\u015f\u0131 kendilerini korumak zorunda olduklar\u0131 m\u00fcddet\u00e7e ama bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 biraz olsun azaltmak da istiyorlar. Y\u00f6netici Abhaz politikac\u0131lar\u0131n\u0131n bana \u0131srarla vurgulad\u0131klar\u0131 gibi \u00f6ncelikle uluslararas\u0131 izolasyonu k\u0131rmak, Avrupa Birli\u011fi ve T\u00fcrkiye\u2019yle ili\u015fkileri geli\u015ftirmek istiyorlar.<\/p>\n Ancak Rusya\u2019n\u0131n resmi olarak Abhazya\u2019y\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olarak tan\u0131mas\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kan durum d\u0131\u015f d\u00fcnya ili\u015fkilerin kurulmas\u0131na acaba yarayacak m\u0131? Sohum\u2019dan ve Ocamcira\u2019dan kalkan gemiler direk olarak Trabzon veya \u0130stanbul limanlar\u0131na yana\u015fabilecek ve Abhazlar T\u00fcrkiye\u2019de al\u0131\u015fveri\u015f ve ticaret yapma imkan\u0131na kavu\u015fabilecekler mi? Havaalan\u0131 yeniden hizmete girdikten sonra tekrar yaln\u0131z Rusya ile de\u011fil. Ancak T\u00fcrkiye ve hatta Avrupa ile u\u00e7ak seferlerine ba\u015flanabilecek mi? Bir Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 T\u00fcrkiye ile b\u00f6yle direk ili\u015fkilerin kurulabilmesi durumunda halen T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015famakta olan binlerce Abhaz\u2019\u0131n da anavatanlar\u0131na d\u00f6nebileceklerini, bunlar\u0131n n\u00fcfus sorunu olan g\u00fcney b\u00f6lgelerine yerle\u015ftirilebileceklerini iddia etmi\u015fti.<\/p>\n Ancak t\u00fcm bunlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir\u00e7ok da engel var. Abhaz pasaportu hi\u00e7bir \u00fclkede ge\u00e7erli de\u011fil. Yolcular\u0131 Rus pasaportu ta\u015f\u0131salar bile Abhazya\u2019dan T\u00fcrkiye\u2019ye gitmek isteyen bir geminin \u00f6nce Karadeniz\u2019deki bir Rus liman\u0131na u\u011framas\u0131, Abhazya\u2019dan geldi\u011fini gizlemesi gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc uluslararas\u0131 seyahat anla\u015fmalar\u0131 ”i\u015fgal alt\u0131ndaki\u201c b\u00f6lgelerden -ki, G\u00fcrc\u00fc taraf\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131na g\u00f6re bug\u00fcn Abhazya b\u00f6yle bir b\u00f6lge olarak kabul ediliyor- direk seyahatlere izin vermiyor.<\/p>\n Rusya taraf\u0131n\u0131n b\u00f6ylesi gelecek planlar\u0131na nas\u0131l bakt\u0131klar\u0131 biliniyor ama Rusya\u2019dan bir ”Njet\u201c (hay\u0131r) gelirse Abhaz taraf\u0131n\u0131n nas\u0131l yan\u0131t verece\u011fini kimse bilmiyor. Avrupa Birli\u011fi\u2019nin Abhazya ile ciddi ili\u015fkiler kurmak istediklerinde, ABD ve Tiflis taraf\u0131ndan y\u00fcksek sesle protesto edilecekleri ve AB\u2019nin politik olarak p\u0131s\u0131r\u0131k kalaca\u011f\u0131 ise a\u015fikar.<\/p>\n (\u2026)<\/p>\n Moskova\u2019n\u0131n 26 A\u011fustos\u2019ta Abhazya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mas\u0131 b\u00fcy\u00fck ihtimalle Polonya\u2019n\u0131n 20 A\u011fustos\u2019ta ABD ile f\u00fcze anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalamas\u0131na kar\u015f\u0131 duydu\u011fu \u00f6fkenin de tetiklemesi sonucuydu. Teorik olarak bu ad\u0131mla Abhazya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7eklik olarak biraz daha yak\u0131nla\u015ft\u0131 ve artik Abhazya\u2019n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 d\u0131\u015f d\u00fcnyaya a\u00e7ma \u015fans\u0131 var. Fakat b\u00f6yle bir adim kararl\u0131l\u0131k ve hayal g\u00fcc\u00fc gerektiriyor; istiyor, hem de m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca h\u0131zl\u0131 bir de\u011fi\u015fikli\u011fi ama politikac\u0131lar haddinden fazla dikkatli ve uyu\u015fuk.<\/p>\n (\u2026)<\/p>\n Bir\u00e7ok Abhaz tarihsel f\u0131rsatlar\u0131 yakalamada usta olmad\u0131klar\u0131n\u0131 kendileri itiraf ediyorlar. Abhazlar -bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 bug\u00fcn yakla\u015f\u0131k olarak 80 bin-\u00a0 \u015fehirlerin \u00e7al\u0131\u015fma temposuna ve renkli ya\u015fam\u0131na hi\u00e7bir zaman ilgi duymam\u0131\u015f k\u00f6yl\u00fc bir toplum. Sohum\u2019daki Abhaz gen\u00e7leri b\u00fct\u00fcn g\u00fcn cafe\u2019lerde oturuyor ve saatlerce cep telefonlar\u0131yla konu\u015fuyorlar. Yeniden in\u015fa isinde \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00e7o\u011funlukla Ermenistan\u2019dan ve \u00d6zbekistan\u2019dan gelen ”misafir is\u00e7iler\u201c. Kuzey Kafkasya\u2019n\u0131n di\u011fer dik kafal\u0131 komsu halklar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131nda, Abhazlar hi\u00e7bir zaman fanatik bir halk olmad\u0131lar. Abhazya\u2019da Ortodoks H\u0131ristiyanlar, M\u00fcsl\u00fcmanlar ve ”geleneksel\u201c (ilkel) bir inan\u0131\u015fa sahip olanlar birlikte ya\u015f\u0131yorlar\u2026<\/p>\n (\u2026)<\/p>\n G\u00fcrc\u00fcler de tuza\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdalar- g\u00fcney Kafkasya\u2019ya egemen olmak isteyen Rusya ve ABD gibi b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan kurulan tuza\u011fa. ”Toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve egemenli\u011fi\u201c hakk\u0131nda \u0131srar eden ve G\u00fcney Osetye ile Abhazya\u2019n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 kabul edemeyen Tiflis, bu kurt kapan\u0131n\u0131n daha da s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n AB \u00fclkeleri ve ABD Tiflis\u2019i ”toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve egemenli\u011fi\u201c konusunda hararetle desteklediler, ama 2008 A\u011fustos\u2019unda ya\u015fanan faciadan sonra Birincisi, G\u00fcrcistan\u2019\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc askeri y\u00f6ntemlerle sa\u011flamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u0130kincisi, b\u00f6ylesi giri\u015fimlerin asl\u0131nda tam tersi; istenmedik sonu\u00e7lar\u0131 oluyor: Yani Rusya taraf\u0131ndan gelen tehditleri b\u00fcy\u00fcterek, G\u00fcrcistan\u2019\u0131n zay\u0131flamas\u0131na neden oluyor ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, G\u00fcrcistan\u2019\u0131n ger\u00e7ek\u00e7i olmayan toprak taleplerine destek veren Bat\u0131\u2019n\u0131n Rusya ile olan \u00e7eli\u015fkilerinin derinle\u015fmesine neden olmakta. Tiflis\u2019in bu giri\u015fimlerinin tek sonucu var, o da G\u00fcrcistan\u2019\u0131n ABD\u2019ye askeri, ekonomik ve diplomatik a\u00e7\u0131dan daha ba\u011f\u0131ml\u0131 olmas\u0131.<\/p>\n G\u00fcrcistan Politikac\u0131lar\u0131n\u0131n \u015eimdi Kendi ”Oder-Nei\u00dfe Sorunu\u201cnu \u00c7\u00f6zmeleri Gerekiyor<\/p>\n Tarihte benim ku\u015fa\u011f\u0131m\u0131n gazetecilerinin haf\u0131zalar\u0131ndan hala silinmemi\u015f olan benzeri bir durum var: 50 y\u0131l \u00f6nce nedenleri ve arka plan\u0131 \u00fczerine bitmek bilmez tart\u0131\u015fmalara, analizler yap\u0131lmas\u0131na neden olan ”Oder-Nei\u00dfe Sorunu\u201c\u2026<\/p>\n Neydi bu ”Oder-Neise Sorunu\u201c? \u0130kinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonra Polonya, Potsdam Konferans\u0131 kararlar\u0131na dayanarak (tarihsel olarak Almanya\u2019ya ait olan. -HS) Schlesien, Pommern ve Ostpreu\u00dfen b\u00f6lgelerini ilhak etti. Burada yasayan ve hen\u00fcz K\u0131z\u0131l Ordu\u2019dan ka\u00e7mam\u0131\u015f olan Almanlar topraklar\u0131ndan s\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Yakla\u015f\u0131k olarak 8 milyon Alman Bati Almanya\u2019ya s\u0131\u011f\u0131nd\u0131. 1949\u2019dan sonra kurulan Alman Cumhuriyeti bu yeni Do\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tan\u0131may\u0131 reddetti. Bonn ”1937 s\u0131n\u0131rlar\u0131\u201cn\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011funda \u0131srar ediyor ve d\u00fcnyan\u0131n Almanya\u2019n\u0131n ”toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u2019\u2019n\u00fcn yeniden sa\u011flanmas\u0131nda sorumlulu\u011fu oldu\u011funu iddia ediyordu. Bu topraklardan s\u00fcr\u00fclen Almanlar\u0131n kurduklar\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc politik \u00f6rg\u00fctlenmeler Alman politikac\u0131lar\u0131 esir alm\u0131\u015ft\u0131: Bu yeni Oder-Nei\u00dfe sinirini tan\u0131mak politikac\u0131lar i\u00e7in intihar ile e\u015f anlaml\u0131yd\u0131 ve televizyonlarda hava durumu haberleri bu b\u00f6lgeleri de i\u00e7erisine alacak \u015fekilde verilmeye devam edildi.<\/p>\n Resmi g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde Bat\u0131l\u0131 m\u00fcttefikler Almanya\u2019ya destek vermeye devam ettiler ama \u00f6zel g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde b\u00fct\u00fcn \u0130ngiliz ve Frans\u0131z diplomatlar Almanlara tutumlar\u0131n\u0131n aptalca ve ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Ger\u00e7ekte tam da buydu m\u00fcttefiklerin istedikleri: B\u00f6yle ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir talebi ”dogma\u201c haline getiren bir Alman Devleti. B\u00f6ylece Almanya Sovyetler Birli\u011fi ile kimi sorunlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015femez olmu\u015ftu Mesela Almanya\u2019n\u0131n NATO\u2019dan \u00e7\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, Do\u011fu Almanya ile yeniden birle\u015fme gibi. Oder-Nei\u00dfe s\u0131n\u0131r\u0131 ancak 1970 y\u0131l\u0131nda Willy Brandt taraf\u0131ndan tan\u0131nd\u0131 da Almanya i\u00e7erisine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bu tuzaktan kurtulabildi.<\/p>\n G\u00fcrcistan\u2019\u0131n Willy Brandt\u2019\u0131n\u0131 g\u00f6rebilecek miyiz acaba? Bu soru Sohum\u2019da g\u00fcl\u00fcmsemeyle kar\u015f\u0131lan\u0131yor. Pek de inanm\u0131yorlar b\u00f6yle bir \u015feye. G\u00fcrc\u00fc politikac\u0131lar\u0131 hala Abhazya\u2019n\u0131n G\u00fcrc\u00fc topraklar\u0131 oldu\u011funu iddia ediyor ve hala ”Ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011fa Kar\u015f\u0131 M\u00fccadele\u201cden s\u00f6z ediyor ve Abhazlar\u0131n da davet edildikleri konferanslara kat\u0131lmay\u0131 reddediyorlar ama bu ger\u00e7ekli\u011fi g\u00f6rememe tavr\u0131, t\u0131pk\u0131 bir zamanlar Alman Devletini oldu\u011fu gibi, G\u00fcrcistan\u2019\u0131 da daha ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131lmaktan ba\u015fka bir i\u015fe yaram\u0131yor.<\/p>\n Ruslar, Tiflis\u2019in birbiri ard\u0131na sundu\u011fu bu provokasyonlara seviniyor ve bunlar\u0131 G\u00fcrcistan\u2019\u0131 daha da s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak, di\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck Kafkas uluslar\u0131n\u0131 daha s\u0131k\u0131 kontrol edebilmek i\u00e7in bahane olarak kullan\u0131yorlar. G\u00fcrc\u00fc \u00f6nderleri bu ger\u00e7ek\u00e7i olmayan toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc konusunda \u0131srar ettik\u00e7e ABD de G\u00fcrcistan\u2019\u0131 g\u00fcvenilir bir partner olarak g\u00f6rmeyecektir.<\/p>\n Tam a\u00e7\u0131k olmayan AB\u2019nin G\u00fcrcistan\u2019\u0131 desteklerken ne s\u00f6z\u00fc verdi\u011fi. 2008 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda AB, G\u00fcrcistan\u2019a sava\u015f\u0131n zararlar\u0131n\u0131 telafi etmek i\u00e7in toplam 1,1 milyar Dolar yard\u0131m s\u00f6z\u00fc verdi ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n ”Toprak B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u201cne verdi\u011fi deste\u011fi bir kez daha tekrarlad\u0131. Uzun vadede bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda AB, Tiflis i\u00e7in iyi olan\u0131 yapm\u0131yor.<\/p>\n Kafkasya\u2019da krizin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi icin hen\u00fcz hala \u00e7ok ge\u00e7 de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc A\u011fustos ay\u0131ndaki sava\u015f kapatt\u0131\u011f\u0131ndan daha \u00e7ok kap\u0131y\u0131 da a\u00e7t\u0131. Sorunun d\u00f6rt as\u0131l taraf\u0131n\u0131n direk g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flama cesaretini g\u00f6stermeleri gerekiyor. Bu, G\u00fcrcistan i\u00e7in daha zor olacakt\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc var olan ger\u00e7ekli\u011fi kabul etmek zorunda olanlar onlar. G\u00fcney Osetya\u2019ya i\u00e7in yapabilecekleri bir \u015fey yok ama Abhazya\u2019ya ad\u0131m ad\u0131m a\u00e7\u0131lmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: \u015eiddeti reddetme, ekonomik ili\u015fkilerin ve ula\u015f\u0131m\u0131n yeniden kurulmas\u0131, diplomatik boykota son verilmesi ve sonunda defacto-ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n G\u00fcrc\u00fc ve Megrel m\u00fcltecilerin yeniden Abhazya\u2019ya d\u00f6nmelerine izin verilmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda tan\u0131nmas\u0131 gibi. B\u00fct\u00fcn bunlar Abhazya\u2019n\u0131n da Rus k\u0131skac\u0131ndan kurtulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n \u0130kinci akt\u00f6r durumundaki AB\u2019nin de b\u00f6yle bir yak\u0131nla\u015fmay\u0131 desteklemesi ve Abhazya ile alt d\u00fczeyde de olsa ili\u015fki kurmas\u0131 gerekiyor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc akt\u00f6r olarak Abhazya h\u00fck\u00fcmetinin uluslararas\u0131 izolasyonu k\u0131rmak i\u00e7in eskisinden daha kararl\u0131 olmas\u0131 gerekiyor. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc akt\u00f6r olan ABD\u2019nin yeni h\u00fck\u00fcmeti ise G\u00fcney Kafkasya\u2019da da ”De\u011fi\u015fim\u201c program\u0131n\u0131 uygulamaya koymas\u0131 ve G\u00fcrc\u00fc milleyicili\u011fini art\u0131k desteklememesi gerekiyor.<\/p>\n T\u00fcm d\u00fc\u015fmanl\u0131klara ra\u011fmen Abhaz politikac\u0131lar\u0131 G\u00fcrcistan\u2019\u0131n gelece\u011finden b\u00fcy\u00fck kayg\u0131 duyuyorlar. Kom\u015fular\u0131n\u0131n bir az\u0131nl\u0131klar sorunu nedeniyle veya Rusya\u2019n\u0131n bask\u0131lar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fclmeleri Abhazlar\u0131n korkulu r\u00fcyas\u0131. En b\u00fcy\u00fck istekleri, yak\u0131n tarihte ya\u015fananlara ra\u011fmen Abhazya\u2019n\u0131n istikrarl\u0131 ve geli\u015fen bir G\u00fcrcistan ile yak\u0131n ili\u015fkiler kurabilmesi: AB, T\u00fcrkiye ve di\u011fer d\u00fcnya \u00fclkeleri kar\u015f\u0131s\u0131nda ortak \u00e7\u0131karlarla birbirine kenetlenmi\u015f iki komsu Kafkas \u00fclkesi.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcrel anlamda ortak bir\u00e7ok yani ve d\u0131\u015far\u0131dan bakanlar\u0131n kolay kolay anlayamayaca\u011f\u0131 espri anlay\u0131\u015flar\u0131 olan bu iki \u00fclkenin e\u011fer kendilerine bu f\u0131rsat tan\u0131n\u0131rsa yeniden kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcveni tesis etmeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir Abhaz parlamenteri bana eski bir G\u00fcrc\u00fc arkada\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in nas\u0131l Azerbaycan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Bak\u00fc\u2019ye gitmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131. Otelin resepsiyonunda \u00e7al\u0131\u015fan bayan pasaportlar\u0131n\u0131 inceledikten sonra biraz \u015fa\u015f\u0131rarak ” Neden buradas\u0131n\u0131z\u201c diye sormu\u015f? Biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra, ” Biz iki sevgiliyiz ve bizim \u00fclkelerimizde bulu\u015fmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, yasak!\u201c demi\u015f.<\/p>\n (1)<\/strong>\u00a0Etnik-dile dayal\u0131 tan\u0131mlar elbette ki \u00f6nemli ama bazen abart\u0131l\u0131rlar. Kartwel ve Kuzey Kafkas dilleri (Abhazca ikicisine dahildir) birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z leh\u00e7elerdir. G\u00fcrc\u00fc dili Kartwel (G\u00fcney Kafkas) dil ailesine dahildir. Megreller (Kolhi\u2019lerin devam\u0131 olan halk) G\u00fcrcistan\u2019\u0131n bat\u0131s\u0131nda ya\u015f\u0131yor, kendi diyalektleri oldu\u011fu halde \u00e7o\u011funlukla kendilerini G\u00fcrc\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcyorlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Neal Ascherson Çeviri: Hatko Schamis İngilizce’sinden Çeviren: Niels Kadritzke LE MONDE Diplomatique, Ocak 2009 Sınıra doğru yaklaşırken bir kez daha mola veriyoruz. Abhazya’dan aklımızda kalacak son görüntü bu, yolun kenarına dikilmiş elinde kılıcı ve kalkanıyla, sakallı ve haşin bakışlı bir Abhaz savaşçının anıtı. Anıt, on bin insanın öldüğü ve sonunda Gürcü ordusunun ülkeden çıkarılarak ”bağımsız“ […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13876","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13876"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13876\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13879,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13876\/revisions\/13879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/b><\/span>\u00c7eviri: Hatko Schamis
\n\u0130ngilizce\u2019sinden \u00c7eviren: Niels Kadritzke
\n<\/b>LE MONDE Diplomatique, Ocak 2009<\/span><\/p>\n
\n<\/p>\n
\n-kendisi de bir Megrel- binlerce Megrel ve G\u00fcrc\u00fcy\u00fc Abhazya\u2019ya yerle\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n
\n-G\u00fcrc\u00fclerin ”toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fckleri\u201cni askeri g\u00fc\u00e7 kullanarak yeniden sa\u011flamaya y\u00f6nelik en az \u00fc\u00e7 giri\u015fimleri oldu-Avrupa ve Amerika\u2019n\u0131n en az\u0131ndan su \u00fc\u00e7 \u015feyi anlam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekiyor:<\/p>\n