Janberg’i ve k\u0131zkade\u015fim Sinem’i de yan\u0131ma al\u0131p bir sepete binsek. Tavanda gezen \u00f6r\u00fcmce\u011fin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131n bir milimetre karesi \u00fc\u00e7\u00fcm\u00fcz\u00fc birden ta\u015f\u0131r. \u0130nan\u0131lmaz de\u011fil mi? Do\u011fa bize, daha g\u00fczel ya\u015fayabilmemiz i\u00e7in asl\u0131nda \u00e7ok bilgi veriyor. Ger\u00e7i bizim \u00fclkemizde bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapanlara deli g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131yor ama biz yine de gen\u00e7lik olarak do\u011fay\u0131 incelemeliyiz. Konumuza d\u00f6nersek \u00f6r\u00fcmcek a\u011flar\u0131 ile ilgili hem harika bir videomuz var hem de Dr. Tuba Sar\u0131g\u00fcl’\u00fcn m\u00fckemmel bir makalesi. Buyurun!<\/p>\n
Dr. Tuba Sar\u0131g\u00fcl<\/strong><\/p>\n \u00d6r\u00fcmcek a\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u00f6r\u00fcmcek ipe\u011finin dayan\u0131kl\u0131l\u0131k ve esneklik gibi \u00f6zellikleri nedeni ile benzersiz bir malzeme oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u00d6rne\u011fin 1 milimetre karesi 178 kilogram y\u00fck ta\u015f\u0131yabilir. \u00d6r\u00fcmcek ipe\u011fi ayn\u0131 zamanda \u00e7ok hafif bir malzeme. K\u00fctlece ayn\u0131 miktardaki \u00e7elikle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda 10 kat daha g\u00fc\u00e7l\u00fc. Bu \u00f6zelli\u011fini -40 santigrat derece gibi d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klarda bile koruyor.<\/p>\n Farkl\u0131 \u00f6r\u00fcmceklerin \u00fcretti\u011fi \u00f6r\u00fcmcek ipekleri birbirinden farkl\u0131 bile\u015fime ve \u00f6zelliklere sahip olabilir. \u00d6r\u00fcmcek ipe\u011fi farkl\u0131 amino asit dizilerinden (\u00f6rne\u011fin alanin, glisin, serin) olu\u015fan, protein yap\u0131s\u0131nda bir malzemedir. Proteinin yap\u0131s\u0131nda molek\u00fcllerin d\u00fczenli bir \u015fekilde konumland\u0131\u011f\u0131 kristal b\u00f6lgeler ve molek\u00fcllerin d\u00fczenli bir \u015fekilde konumlanmad\u0131\u011f\u0131 amorf b\u00f6lgeler bir arada bulunur. Amorf b\u00f6lgeler \u00f6r\u00fcmcek ipe\u011finin esnek olmas\u0131n\u0131 (yani \u00fczerine bir kuvvet uyguland\u0131\u011f\u0131nda bir miktar \u015fekil de\u011fi\u015ftirmesini, uygulanan kuvvet ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131nda eski haline d\u00f6nmesini) sa\u011flar. Bu sayede \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131na \u00e7arpan b\u00f6cekler a\u011fa zarar veremez. Proteinin yap\u0131s\u0131ndaki kristal b\u00f6lgeler ise \u00f6r\u00fcmcek ipe\u011finin dayan\u0131kl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n \u00d6r\u00fcmcek ipe\u011finin yap\u0131s\u0131ndaki molek\u00fcller belirli bir d\u00fczende s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r ve bu geometri yani molek\u00fcllerin konumlanma \u015fekli malzemenin yap\u0131s\u0131n\u0131 belirgin \u015fekilde etkiler. \u00d6rne\u011fin \u00f6r\u00fcmcek ipe\u011fine elastiklik \u00f6zelli\u011fini veren glisin amino asidi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin b\u00f6lgelerde, be\u015f amino asitten olu\u015fan diziler bulunur. Her diziden sonra yap\u0131 180 derece d\u00f6ner ve bu sayede sarmal bir \u015fekil al\u0131r. Alanin amino asidi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin kristal b\u00f6lgelerde ise molek\u00fcller birbirine paralel \u015fekilde y\u00f6nlenmi\u015ftir. Amorf ve kristal b\u00f6lgeler birbirine ge\u00e7mi\u015f halde bir arada bulunur. \u00d6r\u00fcmcek ipe\u011finin \u00fcretimi s\u00fcrecinde molek\u00fcllerin yap\u0131s\u0131ndaki bu d\u00fczenlenme, proteinler salg\u0131land\u0131ktan sonra \u00f6r\u00fcmce\u011fin kendi etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc sayesinde ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n