{"id":14099,"date":"2019-06-10T16:30:05","date_gmt":"2019-06-10T21:30:05","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=14099"},"modified":"2019-06-10T16:30:05","modified_gmt":"2019-06-10T21:30:05","slug":"evdeki-derin-okul-mafya-dizileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/evdeki-derin-okul-mafya-dizileri\/","title":{"rendered":"EVDEK\u0130 ”DER\u0130N” OKUL, MAFYA D\u0130Z\u0130LER\u0130"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcm Y\u00fccel
\n<\/span><\/b>Birikim Dergisi<\/span><\/p>\n

’80’li y\u0131llarda darbenin a\u011f\u0131r g\u00f6lgesi alt\u0131nda gidilen \u00e7ok partili sistemle birlikte Turgut \u00d6zal yast\u0131k alt\u0131nda tutulan alt\u0131nlar\u0131n, ka\u00e7ak olan marklar\u0131n ve k\u00fcplerdeki alt\u0131nlar\u0131n \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131n\u0131 ister. T\u00fcrkiye serbest piyasa ekonomisine ge\u00e7mi\u015ftir, d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lmak istemektedir. Bu y\u0131llarda yarg\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemez, yasal yollarla bu iflas\u0131n e\u015fi\u011fine gelmi\u015f pek \u00e7ok ki\u015fi ve \u015firket vard\u0131r. Yasal bo\u015fluklar, i\u015flemeyen yasalarla birle\u015fir.Tahsil edilmeyen bor\u00e7lar birikir; alacaklar, verecekler, \u00e7ekler, senetler mafya \u00fczerinden i\u015flem g\u00f6rmeye ba\u015flar. Bundan b\u00f6yle mafya g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131, bir adalet mekanizmas\u0131na d\u00f6ner. \u015eirketler alacaklar\u0131n\u0131 yasal yollarla de\u011fil, \u00e7ek senet mafyas\u0131na giderek tahsil ederler, ki\u015filerin ilk \u00e7ald\u0131klar\u0131 kap\u0131 yine mafyad\u0131r. Art\u0131k bir g\u00fc\u00e7 de\u011fil, bir sekt\u00f6r gibi i\u015fleyen, gayri resmi adalet vard\u0131r. (1)<\/p>\n

90’l\u0131 y\u0131llarda ise \u00e7ek-senet, devlet ihaleleri, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, mal pazarlama, okul \u00e7eteleri, kasa h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, oto h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, fuhu\u015f, g\u00f6\u00e7men ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, i\u015f\u00e7i simsarl\u0131\u011f\u0131, kara para aklamalar\u0131 ve benzeri konular\u0131n organize bir \u015fekilde yap\u0131lanmaya ba\u015fland\u0131 ve dahas\u0131 art\u0131k her su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fc kendi i\u00e7inde bir \u015firket gibi \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Susurluk ile birlikte devletin mafyala\u015ft\u0131\u011f\u0131, asl\u0131nda mafyan\u0131n\u00a0<\/span>da devlet i\u00e7inde nas\u0131l konumland\u0131\u011f\u0131n\u0131n tipik bir okumas\u0131n\u0131 herkes evinde bir film izler gibi izler. (2)<\/p>\n

Kazada \u00f6lenler ise T\u00fcrkiye’nin kanl\u0131 tarihinin foto\u011fraf\u0131n\u0131 verirler; Mehmet \u00d6zbay, Abdullah \u00c7atl\u0131’d\u0131r. \u00c7atl\u0131, T\u00fcrkiye’de yap\u0131lan pek \u00e7ok katliam ve cinayetin failidir. “Bah\u00e7elievler’de oturan T\u00fcrke\u015f’in evinin etraf\u0131n\u0131n temizlenmesi” faa<\/span>liyetlerinin mimar\u0131d\u0131r. \u00c7atl\u0131’n\u0131n cenaze t\u00f6renine Muhsin Yaz\u0131c\u0131o\u011flu’ndan, Drej Ali’ye pek \u00e7ok ki\u015fi kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; MHP’li parlamenterler \u00f6n s\u0131radad\u0131r. Tekbir sesleri ile kalkan ceset \u0130stiklal Mar\u015f\u0131 ile g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7\u0131kan tablo adeta \u015funu s\u00f6ylemektedir: Devlet, K\u00fcrt sorunu ya “hukuk devleti \u00e7er\u00e7evesinde” ya da ilegal bir \u00f6rg\u00fctle \u00e7\u00f6zecektir. Kazadan sonra pek \u00e7ok soru g\u00fcndeme getirmi\u015ftir.\u00c7atl\u0131’ya do\u011frudan A\u011far taraf\u0131ndan ruhsatl\u0131 silah verilmi\u015ftir. Pek \u00e7ok soru vard\u0131r ve Tansu \u00c7iller sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 vermektense A\u011far’\u0131n istifas\u0131yla meselenin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtecektir; \u00c7atl\u0131 ve \u00c7ak\u0131c\u0131 i\u00e7in o \u00fcnl\u00fc \u00f6zdeyi\u015fini \u015f\u00f6yle tamamlayacakt\u0131r: “Bu millet, bu \u00fclke, bu devlet i\u00e7in kur\u015fun atan da, kur\u015fun yiyen de \u015fereflidir.”\u00a0 (3)<\/p>\n

2000’li y\u0131llarda Susurluk’ta \u00f6lenlerin ya da benzerlerinin hayat hikayelerini televizyon ve sinemalarda izlenmeye ba\u015flar ve mafya Deli Y\u00fcrek, Kurtlar Vadisi, Marziye, Y\u0131lan Hikayesi,Tatl\u0131 Ka\u00e7\u0131klar, Ana, Alacakaranl\u0131k adl\u0131 dizilerle hayat\u0131 i\u015fgal eder; estetize edilmi\u015f mafya babalar\u0131n\u0131n hayat hikayeleriyle g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z dolup ta\u015far.<\/p>\n

Bir s\u00fcre sonra bu dizilerden etkilenenler yanlar\u0131na \u00fc\u00e7 -be\u015f hem\u015ferisini mafya babas\u0131 olmaya karar verir. Art\u0131k mafya verdi\u011fi- yayd\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr ile T\u00fcrkiye’nin bir foto\u011fraf\u0131na d\u00f6ner ve bu foto\u011frafa dahil olmak isteyen binlerce insan vard\u0131r; \u201cPolat Alemdar gibi adam \u00f6ld\u00fcrmek, Yusuf Miro\u011flu gibi silah \u00e7ekmek\u201d bu filmlerin m\u00fcziklerini cep telefonlar\u0131na y\u00fcklemek, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Alt\u0131 \u00e7izilen delikanl\u0131l\u0131k, alt\u0131 \u00e7izilen hem\u015ferilik \u201cherkesi\u201d etkiler. Bir g\u00fc\u00e7 d\u00fczeni olan mafya, g\u00fc\u00e7s\u00fczlerin ruh d\u00fcnyas\u0131n\u0131 almay\u0131 da ihmal etmez.<\/p>\n

Mafya, devletin trajik bir \u015fekilde, yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 topraklarda, devletin yerine ge\u00e7er. Onun i\u015fini g\u00f6r\u00fcr. Mafya bir ekonomik d\u00fczendir. \u00d6teden beri karanl\u0131k eylemlerle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r ve d\u00fczenli bir verim ve kazan\u00e7 sa\u011flar. Mafya, bir su\u00e7 \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak Sicilya de\u011ferlerini kullan\u0131r ve onlar\u0131 da a\u015far. Hem\u015fehrilik, anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n erimeye y\u00fcz tuttu\u011fu, bir toplulu\u011fa ba\u011fl\u0131 olma gereksiminin g\u00fc\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada mafya, gelecek umudu veren bir modeldir. (4)<\/p>\n

Mafya ya da mafya babas\u0131 tan\u0131mlamas\u0131 60’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131 ve 70’li y\u0131llar i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

Seksenli y\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131kan ve t\u0131pk\u0131 Sicilya mafyas\u0131 gibi yap\u0131lanan ailelerin i\u015flevi ve niteli\u011fi Susurluk’ta bir kez daha ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Baba,”kabaday\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir \u00fcst a\u015famas\u0131” de\u011fildir art\u0131k ve devletin i\u00e7inde yer alan karanl\u0131k kimselerle ili\u015fki kurmadan ne kimse madara edilebilir, ne de racon kesmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

90’l\u0131 y\u0131llarda ise bir \u00fclk\u00fcc\u00fc baba furyas\u0131 ba\u015flad\u0131. Dergilerde boy g\u00f6steren, gazetelerde deme\u00e7leri yay\u0131mlanan pek \u00e7ok kimse baba oldu\u011funu \u00e7ekinmeden s\u00f6ylemeye ba\u015flar.<\/p>\n

\u00dclk\u00fcc\u00fc baba ve \u00fclk\u00fcc\u00fc mafyan\u0131n telaffuzu Alladdin \u00c7ak\u0131c\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor.\u00c7ak\u0131c\u0131 bir yandan sol ile bir “kan davas\u0131n\u0131n” oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor, di\u011fer yandan gazinolarda sahnedeki sanat\u00e7\u0131ya defalarca “\u00c7\u0131rp\u0131n\u0131rd\u0131 Karadeniz” t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00f6yletiyor. Ad\u0131 seksen sonras\u0131 41 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fc ve \u00e7ok say\u0131da ki\u015finin yaralanmas\u0131na kar\u0131\u015fan \u00c7ak\u0131c\u0131’n\u0131n ilk baba rol\u00fcn\u00fc ise spor arac\u0131\u011f\u0131yla kazan\u0131yor. Be\u015fikta\u015f Kul\u00fcb\u00fc’n\u00fcn se\u00e7imlerinde, eski M\u0130T mensubu S\u00fcleyman Seba ba\u015fkan olacak; \u00c7ak\u0131c\u0131 se\u00e7imlerin yap\u0131laca\u011f\u0131 salonun “g\u00fcvenli\u011fini” sa\u011fl\u0131yor. \u00c7ak\u0131c\u0131’n\u0131n devlet ad\u0131na L\u00fcbnan’daki Ermeni kamplar\u0131n\u0131n bas\u0131lmas\u0131yla ilgili olarak Kenan Evren belki de bilmeden mafyan\u0131n ba\u015fka bir tan\u0131m\u0131n\u0131 da yap\u0131yor, \u015f\u00f6yle diyor Evren, ” M\u0130T \u00c7ak\u0131c\u0131’y\u0131 kullanm\u0131\u015f olabilir. Bazan yararl\u0131 olacaksa bu t\u00fcr adamlar kullan\u0131labilir.” 91’den sonra \u00c7ak\u0131c\u0131’n\u0131n ismi s\u0131k\u00e7a bas\u0131nda s\u0131k\u00e7a ge\u00e7meye ba\u015fl\u0131yor.\u00a0 (5)<\/p>\n

\u00dclk\u00fcc\u00fc babalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan resmi bir tarih\u00e7ede sunulmuyor de\u011fil. \u00dclk\u00fcc\u00fclerin baba s\u0131fat\u0131yla 82’de ba\u015flayan bankerlik furyas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131, alacaklara kar\u015f\u0131 bir “milli cephe” olu\u015fturduklar\u0131 vs balon ifadelerle bir tarih kuruluyor ve nedense \u00d6zal’\u0131n prensleriyle aralanan mafya perdesinin son sahnesi olan Susurluk’un ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 “mafya ve devlet” ili\u015fkileri g\u00f6z ard\u0131 ediliyor. \u00c7ok abart\u0131lan \u00e7ek ve senet tahsilinin babalar\u0131n de\u011fil, mafya jokeylerinin i\u015fleri oldu\u011fu unutuluyor.<\/p>\n

90’l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonunda “geleneksel” babalar ile \u00fclk\u00fcc\u00fcler aras\u0131nda garip bir \u00e7at\u0131\u015fma ba\u015fl\u0131yor. Bir i\u00e7 hesapla\u015fma de\u011fildir bu; Haziran 1988’de \u00c7iftkurt Otomotiv Galerisi’nde bir araya gelen babalar “racon bilmeyen” bu \u00e7ocuklarla u\u011fra\u015fmaktansa, yollar\u0131n\u0131 ay\u0131r\u0131yorlar. MHP ise mafya kelimesinden bile rahats\u0131z oldu\u011funu dile getiriyor. Bizzat T\u00fcrke\u015f, 1990’da, \u00fclk\u00fcc\u00fc ile mafyan\u0131n bir araya gelmeyece\u011fini, hatta “\u00fclk\u00fcc\u00fcye mafya demenin bile, b\u00fchtan” oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. (6)<\/p>\n

\u00dclk\u00fcc\u00fc mafya, \u00d6calan’\u0131n T\u00fcrkiye getirilmesi ve ard\u0131ndan MHP’nin iktidar orta\u011f\u0131 olmas\u0131yla bir bak\u0131ma yeralt\u0131ndan \u00e7ekildi.<\/p>\n

2000’li y\u0131llarda yo\u011fun olarak hayat\u0131m\u0131za giren ve yap\u0131lan yay\u0131nlarla kimi zaman kahraman, kimi zaman da ger\u00e7ek y\u00fczlerine tan\u0131k oldu\u011fumuz babalar yava\u015f yava\u015f kaybolmaya ba\u015flad\u0131. 80 darbesiyle ba\u015flayan “\u00fclk\u00fcc\u00fc mafyan\u0131n krall\u0131\u011f\u0131” belki de \u00c7atl\u0131’n\u0131n \u00f6lmesi, A\u011fca ve \u00c7ak\u0131c\u0131’n\u0131n hapiste olmas\u0131, Mehmet A\u011far’\u0131n politikaya soyunmas\u0131yla sona erdi.<\/p>\n

Ancak yarat\u0131c\u0131 zeka mafyan\u0131n “cezbeden” hayat hikayesini, bir ba\u015fka yoldan g\u00fcndeme getirmede gecikmedi. Televizyon bu anlamda, mafya ve babalara olan a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 doyurdu. Bir yanda eski T\u00fcrk filmlerinde ortaya \u00e7\u0131kan kabaday\u0131 fig\u00fcrleri kullan\u0131ld\u0131, di\u011fer yandan devletin gizli \u00e7ekmecelerinde d\u00f6n\u00fcp duran mafya hesaplar\u0131 ile dikkatler TV’ye kilitlendi. Sonu\u00e7ta s\u00f6z konusu edilenler hep devlet i\u00e7in iyi i\u015fler yapan, iyi adamlard\u0131, genel fig\u00fcr bu oldu.<\/p>\n

\u0130LK MAFYA D\u0130Z\u0130S\u0130
\n<\/b>
\nT\u00fcrk televizyonlar\u0131nda ilk mafya dizisi Deli Y\u00fcrek’tir;1998’de ATV’de g\u00f6sterilen dizinin y\u00f6netmeni ise Osman S\u0131nav’d\u0131r. S\u0131nav’\u0131n kameras\u0131na zamanla Kurtlar Vadisi, Ac\u0131 Hayat ve Pusat gibi farkl\u0131 boyutlar\u0131 olan mafya dizileri eklenir.<\/p>\n

Deli Y\u00fcrek, keskin bir ni\u015fanc\u0131n\u0131n askerli\u011fini bitirdikten sonra memleketi olan \u0130stanbul’a gelmesi, otob\u00fcsten iner inmez birka\u00e7 ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrmesiyle ba\u015flar. Kabaday\u0131 filmlerindeki “kabaday\u0131n\u0131n kente giri\u015fi” mazbutuna uyan bir \u00e7\u0131k\u0131\u015ft\u0131r bu. Bir s\u00fcre sonra esas i\u015fi tamircilik olan Yusuf Miro\u011flu, babas\u0131n\u0131n yak\u0131n arkada\u015f\u0131 olan bir mafya babas\u0131 Kara Ahmet\u2019le (Bulut Aras) g\u00fcndeme gelir, ama ayr\u0131nt\u0131 verilmez. Bir s\u00fcre sonra Miro\u011flu, Bulut Aras gibi emektar bir sinema oyuncusunu a\u011faca ba\u011flar; T\u00fcrk sinema ve tiyatrosuna paras\u0131zl\u0131k payesinden kesilen ilk racon budur; bunu yapan erkek g\u00fczellik yar\u0131\u015fmas\u0131nda (Best Model Of The Work Yar\u0131\u015fmas\u0131) birinci olan Kenan \u0130mirzal\u0131o\u011flu adl\u0131 bir mankendir.<\/p>\n

Kara Ahmet, Deli Y\u00fcrek’te naml\u0131 bir kabaday\u0131d\u0131r ama devletle ili\u015fkileri iyidir; A\u011fabey’in kabaday\u0131lar alemi i\u00e7inde “kendine se\u00e7ti\u011fi”, kendi eli, aya\u011f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 bir ki\u015fidir.<\/p>\n

A\u011fabey, kimine g\u00f6re Mehmet A\u011far, kimine g\u00f6re \u0130brahim \u015eahin, kimine g\u00f6re ise hayaldir. Bir s\u00fcre sonra Kara Ahmet, o naml\u0131 kabaday\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.Dizinin genel format\u0131 i\u00e7inde bu \u00f6l\u00fcm, A\u011fabey taraf\u0131ndan art\u0131k kabaday\u0131n\u0131n i\u015fe yaramamas\u0131d\u0131r. (Bir kabaday\u0131n\u0131n \u00f6lmesi ile yerine devletin arzulad\u0131\u011f\u0131 ki\u015finin gelmesi Kurtlar Vadisi\u2019nde de ge\u00e7er) Kara Ahmet\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcyle, adamlar\u0131 Miro\u011flu’nun yan\u0131na ge\u00e7erler. A\u011fabey ise keskin ni\u015fanc\u0131 olan, att\u0131\u011f\u0131n\u0131 vuran, hatta yine naml\u0131 ba\u015fka bir kabaday\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131n\u0131 duvara dayay\u0131p, kur\u015funlarla resim yapan Miro\u011flu’na ciddi bir sempati besler, onunla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmak ister. K\u0131z\u0131 da ona a\u015f\u0131k olunca, akrabal\u0131k ili\u015fkileri ve derin devlet bir ceviz gibi kabuk i\u00e7ine s\u0131\u011far. Tek sorun, Miro\u011flu kendi yasalar\u0131na g\u00f6re hareket etmesidir, ki bu yasan\u0131n ilk emri \u015fudur:Ben kimseden emir almam. Bu s\u00f6zler kar\u015f\u0131s\u0131nda A\u011fabey, Miro\u011flu’na daha bir derinden ba\u011flan\u0131r ve bu ba\u011fl\u0131l\u0131k s\u00fcrer. A\u011fabey, derin devletin bir di\u011fer aya\u011f\u0131 olan Turgay Atacan taraf\u0131ndan k\u0131za\u011fa al\u0131n\u0131nca bu hayranl\u0131k daha da b\u00fcy\u00fcr, ikisi ayn\u0131 adama kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

Konuyu bin sayfa anlatabiliriz. Miro\u011flu b\u00fct\u00fcn has\u0131mlar\u0131 taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131l\u0131rken, devreye ba\u015fka biri giriyor. Bu ki\u015fi hem A\u011fabey, hem de Turgay Atacan’\u0131n \u00fcst\u00fcndedir, daha do\u011frusu \u00fcst\u00fcnde olmasa da, onlara s\u00f6z s\u00f6yleyecek kapasitedir.<\/p>\n

Dizinin yeni devreye giren, tuttu\u011funu tersine \u00e7eviren yeni adam\u0131 gaipten de\u011fil, sava\u015f’\u0131n i\u00e7inden gelmi\u015ftir, askerde Miro\u011flu’nun komutan\u0131d\u0131r. Ba\u015fparmak k\u0131r\u0131larak nas\u0131l kelep\u00e7eden kurtulaca\u011f\u0131n\u0131, gerillan\u0131n nas\u0131l \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011freten budur, ad\u0131 Bozo’dur; mekan\u0131 da\u011flard\u0131r, i\u015fi sava\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctmektir, bu y\u00fczden kentte olup bitenlere k\u0131z\u0131yor, hatta, A\u011fabey ve Turgay Atacan gibi kimseleri “i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 zanneden” kimseler olarak tan\u0131ml\u0131yor. Ad\u0131, Bozo. B\u00f6ylece T\u00fcrk TV\u2019lerinde, ilk kez K\u00fcrt\u00e7e bir isim telaffuz ediliyor. Dizinin kahramanlar\u0131n\u0131n maceralar\u0131na sonradan “\u0130srail kar\u015f\u0131t\u0131” oldu\u011funu tahmin edilen b\u00f6l\u00fcmler eklendi ve dizi bir bak\u0131ma gizli servis elemanlar\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kan, \u00f6z\u00fc Attila \u0130lhan’a ait bir s\u00f6zl\u00fcyle sona erdi: Hayal Kuran son T\u00fcrk Mustafa Kemal’di.<\/p>\n

T\u00fcketim a\u011f\u0131nda Deli Y\u00fcrek y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc, sahte bile olsa tabancas\u0131, posterleri ayr\u0131 bir sekt\u00f6r olarak s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Deli Y\u00fcrek pek \u00e7ok dizi gibi verilen ara b\u00f6l\u00fcmde film oldu: Deli Y\u00fcrek Bumerang Cehennemi. Filmin kimi b\u00f6l\u00fcmlerinde geri d\u00f6n\u00fc\u015flerle Miro\u011flu- Bozo ili\u015fkisi anlat\u0131l\u0131r.Askerin, gerilla kar\u015f\u0131s\u0131nda verdi\u011fi m\u00fccadele… Bir sahne ilgin\u00e7tir Bozo bir ki\u015fiyi sorgulamadan a\u011fz\u0131na namluyu koyar, kur\u015funu s\u0131kar. Adam do\u011fru d\u00fcr\u00fcst T\u00fcrk\u00e7e bilmemektedir, “valla billa bilmirem” der sadece. Bozo’nun a\u011fz\u0131na namluyu koyup \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kimsenin kimli\u011fi, ulusu hi\u00e7 de \u00f6nemli de\u011fildir. \u0130nsan onuru bu kadar a\u015fa\u011f\u0131lanamaz. Da\u011f\u0131n hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise sahne filmin hitap etti\u011fi kitleyi ve beslendi\u011fi siyasal d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klar.Yap\u0131lan bir film dahi olsa, sergilenen bir oyun de\u011fildir. Vah\u015fet burada bir ger\u00e7eklik olarak okunamaz. Sava\u015f dinini tipik m\u00fcritleri bile de\u011fillerdir bunlar. Filmin konusu ve genel ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde a\u011fz\u0131na namlu s\u00fcr\u00fclen kimse ihanet etmi\u015ftir. Yasas\u0131 a\u011fza mermi s\u00fcr\u00fclen bu adaletle de yarg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r, b\u00f6yle bir adalete kim itaat eder? Ve sormak gerek b\u00f6ylesi elleri kollar\u0131 ba\u011fl\u0131 ve silah tehdidi alt\u0131nda olan bir kimsenin s\u00f6yledi\u011fi do\u011fru ya da yalan ger\u00e7ekten do\u011fru ya da yalan olabilir mi? Dahas\u0131 \u00fclk\u00fcc\u00fc olarak kendini atfeden kimi sitelerde Bozo’nun a\u011fza silah koyarak s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zler, birer ata s\u00f6z\u00fcne b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015flerdir. S\u00f6z \u015f\u00f6yle: \u0130ntikam gecikebilir ama ya\u015flanmaz. Bayra\u011f\u0131n \u00fczerine an dolsun ki! Bu vatan\u0131n ekme\u011fini yiyip, bu vatana ihanet eden, bir g\u00fcn ekme\u011fi yedikleri yerden kur\u015funu yiyecekler.<\/p>\n

ACI HAYAT
\n<\/b>
\nAc\u0131 Hayat, Metin Erksan’\u0131n 1963’te \u00e7ekti\u011fi \u00f6nemli i\u015f\u00e7i filmlerinden biridir: G\u00fczel bir a\u015fk ve i\u015f\u00e7i filmi olan Ac\u0131 Hayat, Osman S\u0131nav’\u0131n dehas\u0131yla mafya dizisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Milliyet\u00e7ilik bu sefer, T\u00fcrkiye ve Rusya’da ezilen T\u00fcrklerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015far, Kosova’ya kadar uzan\u0131r; dizinin kahraman\u0131 Kosoval\u0131 nam\u0131yla y\u00fcr\u00fcr.Dizinin giri\u015fi silah ve kan damlayan beyaz g\u00fclle yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Erksan’\u0131n Ac\u0131 Hayat filminin kahraman\u0131 tersane i\u015f\u00e7isidir, ad\u0131 Mehmet’tir; Mehmet’i Ayhan \u0131\u015f\u0131k oynar. Mehmet manik\u00fcrc\u00fc bir k\u0131za, T\u00fcrkan \u015eoray’a tutulur.Tersane i\u015f\u00e7isi ile manik\u00fcrc\u00fc k\u0131z\u0131n a\u015fk\u0131 bir s\u00fcre sonra zengin bir adam\u0131n k\u0131zla birlikte olmas\u0131yla devam eder. G\u00fczel ve bug\u00fcn bile an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman izleyenlerde buruk bir tebess\u00fcm b\u0131rakan Ac\u0131 Hayat, Oysan S\u0131nav taraf\u0131ndan 2006 y\u0131l\u0131nda tv dizisi olarak tekrar \u00e7ekildi; Ayhan I\u015f\u0131k’\u0131n rol\u00fc Kenan \u0130mirzal\u0131o\u011flu’na verilir.<\/p>\n

Erksan, Ac\u0131 Hayat i\u00e7in al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir a\u015fk filmi yapmak istedi\u011fini s\u00f6yler ve esas amac\u0131n\u0131n “Toplumda s\u0131n\u0131f de\u011fi\u015ftirmenin ki\u015finin davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerindeki etkilerini ele” almak oldu\u011funu belirtirken; Osman S\u0131nav bu g\u00fczel filmi entrikalar cehennemine \u00e7evirir. Nermin zengin biriyle evlenince araya kan davas\u0131 girer. Nermin’in kocas\u0131 ve kay\u0131nbabas\u0131 Kosoval\u0131’y\u0131 \u00f6ld\u00fcresiye d\u00f6verler. Tesad\u00fcf bu ya onu d\u00f6ven Kervanc\u0131o\u011fullar\u0131 y\u0131llar \u00f6nce bir komiserin kar\u0131s\u0131n\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 da \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015flerdir ve \u015fimdi bir mezarl\u0131kta ya\u015fayan bu komiser Kosoval\u0131’n\u0131n yaralar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirecektir; talim terbiye verecektir, silah nas\u0131l kullan\u0131l\u0131r, adam nas\u0131l d\u00f6v\u00fcl\u00fcr gibi derslerle de bu iyile\u015ftirme i\u015flemini h\u0131zland\u0131racakt\u0131r. K\u0131sa s\u00fcrede Kosoval\u0131 Kervanc\u0131o\u011fullar\u0131\u2019n\u0131n kervanlar\u0131n\u0131 basar ve ald\u0131\u011f\u0131 parayla bir \u015firket kurar, art\u0131k onlar kadar zengindir; Kervanc\u0131o\u011fullar\u0131 ise s\u00fcrekli mafya babalar\u0131yla ili\u015fki kurarlar Kosoval\u0131’y\u0131 yok etmek i\u00e7in. Tabii bir de Kervanc\u0131o\u011fullar\u0131\u2019n\u0131n k\u0131zlar\u0131 vard\u0131r, Kosoval\u0131’ya a\u015f\u0131k olur vs. Kervanc\u0131o\u011fullar\u0131 s\u0131k\u00e7a mafyaya ba\u015fvururlar. Tuttuklar\u0131 adamlar her seferinde madara olurlar. Dizide \u00e7izilen mafya babalar\u0131, ailenin tetik\u00e7ileridirler ve hepsi aksanl\u0131 konu\u015furlar, Do\u011fulu olduklar\u0131 anlar\u0131z. “Bak Kosoval\u0131 ben diyem, bak Kosoval\u0131 gel el\u0131mi \u00f6p, bitsin bu \u0131\u015f” gibi c\u00fcmleler kurarlar s\u0131k\u00e7a. Anlar\u0131z s\u00f6z konusu edilen kabaday\u0131, tetik\u00e7i, mafya adamlar\u0131 \u0130stanbul’a g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir ve art\u0131k zengin aileleri koruyarak ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. \u0130\u015fleri “zenginlerin” kirlerini y\u0131kamakt\u0131r. Kosoval\u0131 Mehmet, bu aksanl\u0131, K\u00fcrt olduklar\u0131 \u015fivelerinde yaz\u0131l\u0131 adamlara etek giydirir, a\u011fza silah koyman\u0131n ikinci f\u0131rkas\u0131d\u0131r bu.<\/p>\n

KURTLAR VAD\u0130S\u0130
\n<\/b>
\nDeli Y\u00fcrek’in bitmesinden sonra, Osman S\u0131nav’\u0131n “dehas\u0131n\u0131n” \u00fcr\u00fcn\u00fc olan Kurtlar Vadisi ile T\u00fcrkiye \u00e7alkaland\u0131. Dizinin ba\u015frollerinde Necati \u015ea\u015fmaz, \u00d6zg\u00fc Namal ve pek \u00e7ok tiyatro emek\u00e7isi yer ald\u0131, \u0130stemi Betil bunlardan biriydi. Kurtlar Vadisi \u00f6zel TV’lerin en \u00e7ok izlenen dizisi oldu;15 Ocak 2003’te yay\u0131na ba\u015flayan dizinin 55’inci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Osman S\u0131nav ayr\u0131ld\u0131, buna ra\u011fmen dizi SHOW TV y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc. Kurtlar Vadisi SHOW TV’de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada en b\u00fcy\u00fck ele\u015ftirileri yapan Do\u011fan Gurubu 2006’da diziyi sat\u0131n ald\u0131; \u00fcstelik, dizinin her b\u00f6l\u00fcm\u00fcne 475 milyar lira \u00f6deyerek, bug\u00fcne kadar hi\u00e7bir dizeye ayr\u0131lmayan b\u00fct\u00e7eyi ay\u0131rararak bu transfer ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130lk ba\u015fta, “bu bir mafya dizisidir” anonsuyla a\u00e7\u0131lan dizi, Kanal D’ye ge\u00e7erken slogan\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi, Kemal Tahir’in \u00fcnl\u00fc Kurt Kanunu roman\u0131ndan bir “atas\u00f6z\u00fc” ile a\u00e7\u0131lmaya ba\u015fland\u0131: Kurtluktan d\u00fc\u015feni yemek kanundur. Kanal D’de g\u00f6sterilen b\u00f6l\u00fcmleri ile birlikte, toplam 97 b\u00f6l\u00fcm \u00e7ekilen dizi Sharon Stone ve Andy Garcia’n\u0131nda rol ald\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6l\u00fcmle sona erdi, ancak dizi daha sonra Kurtlar Vadisi Ter\u00f6r ve Kurtlar Vadisi Pusu ile devam etti. Kurtlar Vadisi Ter\u00f6r, bir b\u00f6l\u00fcmle s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131, Pusu ise devam ediyor. Dizinin tatilde oldu\u011fu bir zaman diliminde Kurtlar Vadisi Irak \u00e7ekildi; filmi, Emine Erdo\u011fan\u2019dan Muhsin Yaz\u0131c\u0131o\u011flu\u2019na kadar pek \u00e7ok kimse izledi.<\/p>\n

Kurtlar Vadisi bir T\u00fcrkiye komedisi ile sona erdi; elliden fazla karakter, be\u015f y\u00fczden fazla fig\u00fcran\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc dizinin kahraman\u0131 Polat Alemdar, i\u015fledi\u011fi b\u00fct\u00fcn cinayetleri mahkemede vatan i\u00e7in i\u015fledi\u011fini s\u00f6yledi ve cam kafesten \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p, verilen ara kararla \u00fc\u00e7 arkada\u015f\u0131 ile birlikte azat oldu. Polat s\u0131rt\u0131nda paltosu yan\u0131nda fedaileri ile mahkemeden \u00e7\u0131kt\u0131 ve bir zamanlar\u0131n, bir nevi mafyaya beraat karar\u0131 olan ba\u015fbakan Tansu \u00c7iller’e ait \u015fu s\u00f6z\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatt\u0131: Vatan i\u00e7in kur\u015fun yiyen de, atanda \u015fereflidir.<\/p>\n

Pek \u00e7ok ilk, Kurtlar Vadisi ile ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.T\u00fcrkiye’de ilk kez bir dizi, milli ma\u00e7tan daha fazla izlenmi\u015ftir. T\u00fcrkiye’de ilk kez bir dizi de \u00f6len kahraman i\u00e7in namaz k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, gen\u00e7ler kendi aralar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 futbol m\u00fcsabakalar\u0131nda “S\u00fcleyman \u00c7ak\u0131r i\u00e7in bir dakikal\u0131k sayg\u0131 duru\u015funa” davet edilmi\u015flerdir. Dizi ile ilgili yap\u0131lan bir haberlerde, kad\u0131nlar\u0131n S\u00fcleyman \u00c7ak\u0131r ve Polat Alemdar gibi erkekleri se\u00e7tiklerinin alt\u0131 \u00e7izilmi\u015f; \u00c7ocuklar Duymas\u0131n dizisinde Ta\u015f F\u0131r\u0131n T\u00fcrk erke\u011fi diye sunulan Tamer Karada\u011fl\u0131’n\u0131n, “ta\u015f f\u0131r\u0131n” olma kriterleri, kar\u0131s\u0131n\u0131n her s\u00f6z\u00fcne uymayan, futbol izleyen, kebap yiyen bir tip olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131karken, Kurtlar Vadisi, ta\u015f f\u0131r\u0131n erke\u011fi raconun f\u0131r\u0131n\u0131nda pi\u015firmi\u015ftir, yeni bir tan\u0131m getirmi\u015ftir: Silah, giz, \u00f6l\u00fcm, keskin ni\u015fan, ameliyatla de\u011fi\u015fen bir y\u00fcz, kanl\u0131 bask\u0131nlar yapan adamlar vs.<\/p>\n

Kurtlar Vadisi’nde kimin kim oldu\u011fu ise uzun zaman T\u00fcrkiye’nin g\u00fcndemi olmu\u015ftur. S\u00fcleyman \u00c7ak\u0131r, Cerra<\/span>hpa\u015fa ekibi taraf\u0131ndan kur\u015funlan\u0131rken, tart\u0131\u015f\u0131lan tek konu vard\u0131r: \u00c7ak\u0131r ya\u015fas\u0131n m\u0131, \u00f6ls\u00fcn m\u00fc? Sonu\u00e7ta dizinin ekibi \u00f6l\u00fcm\u00fcne karar vermi\u015f ve \u00c7ak\u0131r \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. Polat ise bir gecede alt\u0131 mafya babas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrerek, \u00c7ak\u0131r’\u0131n intikam\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f, mafya aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mi\u015ftir. Art\u0131k g\u00f6revli olarak girdi\u011fi yeralt\u0131 d\u00fcnyas\u0131 yoktur, t\u00fcm\u00fcyle bir mafya aleminin elaman\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Her b\u00f6l\u00fcmde kan ve vah\u015fetin normal bir ak\u0131\u015f i\u00e7inde izlendi\u011fi dizide kimin kim oldu\u011fu ise s\u00fcrekli g\u00fcndeme gelmi\u015ftir ve bu konuda \u00e7e\u015fitli spek\u00fclasyonlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ak\u0131r kimdi, yap\u0131lan yorumlara g\u00f6re Alaaddin \u00c7ak\u0131c\u0131’yd\u0131; kayan babas\u0131 Laz Ziya ise D\u00fcndar K\u0131l\u0131\u00e7’a benzemektedir: D\u00fcndar K\u0131l\u0131\u00e7’\u0131n k\u0131z\u0131n\u0131n, \u00c7ak\u0131c\u0131’n\u0131n e\u015fi olmas\u0131yla bu ba\u011flant\u0131 kurulmaktad\u0131r, dizi de de \u00c7ak\u0131r, Laz Ziya’n\u0131n damad\u0131d\u0131r. Polat Alemdar ise bile\u015fke bir isimdir; tek ba\u015f\u0131na bir kahraman de\u011fil, toplu olarak ayn\u0131 havanda d\u00f6v\u00fclen pek \u00e7ok kahramand\u0131r, ruhu ve eylemleriyle b\u00fct\u00fcn kahramanlar\u0131n solu\u011funu ta\u015f\u0131maktad\u0131r, kimine g\u00f6re Abdullah \u00c7atl\u0131’d\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ak\u0131r karakteri ile \u00c7ak\u0131c\u0131 ya da \u00c7atl\u0131’ya duyulan hayranl\u0131k, bir s\u00fcre sonra RT\u00dcK’e kimi ihbarlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur, sonu\u00e7ta dizinin “kurmaylar\u0131” \u00c7ak\u0131r’\u0131 \u00f6ld\u00fcrerek, bu meseleyi hal etmi\u015flerdir. Osman S\u0131nav, “kantar\u0131n topuzunu biraz fazla” ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f ve diziden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak \u00c7ak\u0131r \u00f6lm\u00fc\u015f, Alladdin \u00c7ak\u0131c\u0131 bu \u00f6ld\u00fcrmeye raz\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ak\u0131c\u0131, M\u0130T’e yazd\u0131\u011f\u0131 iddia edilen bir mektupta, ba\u015fka bir cezaevinde bulunan Nuri\u015f adl\u0131 bir ki\u015finin bir devlet adam\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrece\u011fini iddia etmi\u015ftir. Bunun \u00fczerine, Nuri ve Vedat Ergin karde\u015fler, avukatlar\u0131 Hikmet \u00c7arbo\u011fa arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir a\u00e7\u0131klama yapm\u0131\u015flard\u0131r. Av. \u00c7arbo\u011fa yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftir: “Osman S\u0131nav’a Cerr<\/span>ahpa\u015fal\u0131lar tiplemelerinin m\u00fcvekk<\/span>illerimle \u00f6zde\u015fle\u015ftirildi\u011fini s\u00f6yledim. Cani, \u00e7ocuk \u00f6ld\u00fcren ve uyu\u015fturucu i\u015fi yapan tiplemelerle m\u00fcvekk<\/span>illerimin alakas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledim. Osman S\u0131nav benzetmeleri kabul etmedi. Bask\u0131m\u0131z sonunda \u00c7ak\u0131r’\u0131 dizide \u00f6ld\u00fcrmek zorunda kald\u0131.\u00c7ak\u0131c\u0131 ‘da dizide ki \u00c7ak\u0131r’\u0131n kendisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, ama dizi de Halit, taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclme sahnesini sindiremeyerek, hayali seneryolarla devlet birimlerini m\u00fcvekillerimin \u00fczerine y\u00f6netlmi\u015ftir.” (Milliyet, 17 A\u011fustos 2004)<\/p>\n

Dizi ile ilgili tart\u0131\u015fmalar bununla da s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131. M\u0130T, Kurtlar Vadisi ile ilgili bir rapor haz\u0131rlad\u0131, raporun kimi b\u00f6l\u00fcmleri gazetelerde yay\u0131mland\u0131. Rapora g\u00f6re dizinin senaristi Raci \u015ea\u015fmaz ve y\u00f6netmeni Osman S\u0131nav dizide kullan\u0131lan bilgileri Jandarma \u0130stihbarat Birimleri’nde bulunan bir \u00fcst yetkiliden al\u0131yorlar. Osman S\u0131nav’\u0131n \u00fclk\u00fcc\u00fc oldu\u011fu, Mehmet A\u011far ile iyi dost olduklar\u0131n\u0131n da alt\u0131 \u00e7iziliyordu. Ayr\u0131ca raporda, Nuri Ergin’in dizideki tiplemeleri dikte etti\u011fi, dizinin \u00c7ak\u0131c\u0131’n\u0131n hayat\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131, Kadiri Tarikat\u0131 liderlerinden Abd\u00fclkadir \u015ea\u015fmaz’\u0131n diziyi y\u00f6nlendirdi\u011fi ifade ediliyor. Dizinin dan\u0131\u015fman\u0131 Soner Yal\u00e7\u0131n ve Osman S\u0131nav s\u00f6z konusu iddialar\u0131 “abuk subuk” olarak de\u011ferlendirirken, dizinin senaristleri Bahad\u0131r \u00d6zener ve Raci \u015ea\u015fmaz yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalara kat\u0131lmad\u0131lar. (Bkz., Milliyet, 19 May\u0131s 2005)<\/p>\n

Dizinin di\u011fer bir \u00f6nemli karakteri Aslan Bey’dir. Aslan Bey’in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, Polat’\u0131n yard\u0131mc\u0131s\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011frendi\u011fimiz Abd\u00fclley ise Ye\u015fil kod adl\u0131 Mahmut Y\u0131ld\u0131r\u0131m’a benzetilmi\u015ftir; da\u011fda kalm\u0131\u015ft\u0131r, sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r, sonradan Abd\u00fcley’in K\u00fcrt oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Pala, Korkut Eken’dir. Dizinin a\u011fa modlu, kentte baba olmu\u015f, uyu\u015fturucu i\u015fiyle u\u011fra\u015fan adam\u0131 H\u00fcsrev A\u011fa ise Abuzer U\u011furlu’ya benzemektedir.Uyu\u015fturucu i\u015fiyle u\u011fra\u015fan di\u011fer bir ki\u015fi de Testere Necmi’dir, o da Sar\u0131 Avni, di\u011fer ad\u0131yla Musullulud\u0131r. Dizide az\u0131nl\u0131klar da yok de\u011fildir, vard\u0131r; Kirkor Terzio\u011flu, Nayan Garipo\u011flu’dur, Samuel Vanunu, \u00dczeyir Garih’tir, \u0130plik\u00e7i Nedim, Nesim Malki. Karahanl\u0131 ise Baron olarak s\u00fcrekli Mason locas\u0131na gider, onun i\u00e7in Mehmet A\u011far diyenlerde vard\u0131r. K\u00fcrtlerde vard\u0131r bu dizide; K\u00fcrt Bedo, K\u00fcrt \u0130dris’i \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Halo, Holanda’da, cezaevinden \u0130talya mafyas\u0131 taraf\u0131ndan helikopterle ka\u00e7\u0131r\u0131lan Halil Havar’a benzese de konu\u015fmas\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131yla K\u00fcrtt\u00fcr. Kirve’nin Sedat Emin Bucak oldu\u011fu s\u00f6ylenmektedir. \u0130simlere yap\u0131lan vurgularda yok de\u011fildir, s\u00f6zgelimi Behi\u00e7 T\u00fcrkcan, Beh\u00e7et Cant\u00fcrk’\u00fc \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r; Bar\u0131\u015f Bulmaz, Sava\u015f Buldan’\u0131… (7)<\/p>\n

Kurtlar Vadisi’nin ilk 55 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde toplam 411 cinayet, 152 yaralama, 137 sald\u0131r\u0131, 147 dayak, 155 tokat, 175 kavga, 110 i\u015fkence, 3 tecav\u00fcz, 191 taciz, 145 silah kullanma, 226 silah g\u00f6sterme, 111 silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma, 3 bombalama, 4 adam ka\u00e7\u0131rma, 145 k\u00fcf\u00fcr, 174 tehdit, 149 dolayl\u0131 tehdit yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca dizi de iki defa ip kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lkinde Laz Ziya kendisine ihanet eden kar\u0131s\u0131 i\u00e7in bir idam tasarlam\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n ipi boynuna ge\u00e7irir, oy Asiye\u2019m t\u00fcrk\u00fcs\u00fc e\u015fli\u011finde infaz ger\u00e7ekle\u015fir. Laz Ziya’n\u0131n yak\u0131n adamlar\u0131ndan biri yine intihar eder, \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k i\u015f g\u00f6rmeyecek kadar ya\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’de yak\u0131n d\u00f6neminin en \u00f6nemli olay\u0131 ku\u015fkusuz Susurluk Kazas\u0131’d\u0131r.Bu kazadan sonra devlet ve mafya ili\u015fkileri siyasal partilerle ba\u015flayan, dizilerle devam eden bir furya ile kutsanm\u0131\u015ft\u0131r. Kutsanan bu furya iki \u015feyi beslemi\u015ftir: \u015eiddet ve milliyet\u00e7ilik. Kurtlar Vadisi ile mafya evdeki g\u00f6z olan TV arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla aklanm\u0131\u015ft\u0131r; mafya, devletin m\u00fccadele etmesi gereken bir kurumken; dizide mafyay\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in devletin y\u00fcz ameliyat\u0131 ile mafya yeti\u015ftirdi\u011fi 55 b\u00f6l\u00fcm boyunca b\u00fcy\u00fck reytinglerle izlenmi\u015ftir. Polat devletin adam\u0131 olarak, devletin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyan milliyet\u00e7i bir dil ile mafyala\u015fan devlet g\u00f6revlisini oynar ve yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015fey do\u011falm\u0131\u015f gibi sunulur.Milliyet\u00e7i \u00f6\u011felerde beslenen dizi parti program\u0131 gibi sunulur; 55 b\u00f6l\u00fcmde vatan kelimesi mafya taraf\u0131ndan toplam 128, millet 142, bayrak 240, kan 13, feda 144, \u00fclke 164, onur 123, ordu 255, harita 313, din 299, onlar (Yahudi, Amerikal\u0131, Rus ve K\u00fcrt) 513, hilal 117 kez kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve b\u00fct\u00fcn bu kullan\u0131mlar eylemlerle belgelenmi\u015ftir.\u00a0 (8)<\/p>\n

T\u00fcrkler d\u0131\u015f\u0131nda yer alan herkes k\u00f6t\u00fcd\u00fcr, daha do\u011frusu derin devletin temsilen Polat Alemdar’\u0131n cinayetlerine ortak olmayan herkes k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. K\u00fcrtler uyu\u015fturucu, kad\u0131n ticareti, kara para, mafya, d\u00fczenbaz, de\u011fnek\u00e7i olarak tan\u0131t\u0131lmaktad\u0131rlar. H\u00fcsver A\u011fa, ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde a\u011fa olarak bilinmektedir, k\u00f6y\u00fc ve topra\u011f\u0131 s\u00fcrekli \u00e7eker onu, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f uyu\u015fturucu ticaretidir.\u00a0<\/span>Uyu\u015fturucu \u00fcreten bir at\u00f6lyesi bile vard\u0131r, yan\u0131ndaki korumas\u0131 ad\u0131 pek ifade edilmese de konu\u015fma bi\u00e7imiyle k\u0131rma bir K\u00fcrt‘<\/span>t\u00fcr; Diyarbak\u0131r k\u00fc\u00e7\u00e7elerinde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr, Molla Mustafa Barzani ile i\u015f yapm\u0131\u015f, ama yeni gelen o\u011flu Mesut\u2019a pek kan\u0131 kaynamam\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fcrt Bedo, K\u00fcrt \u0130dris’i \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, kirli i\u015flerin adam\u0131d\u0131r, yapan ve kirli i\u015fleri organize eden bir karakterdir. Halo, Holl<\/span>anda’da, cezaevinden \u0130talya mafyas\u0131 taraf\u0131ndan helikopterle ka\u00e7\u0131r\u0131lan Halil Havar’a benzese de konu\u015fmas\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131yla K\u00fcrtt\u00fcr. Halo’nun en b\u00fcy\u00fck i\u015fi s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fidir, uyu\u015fturucunun rahat giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Behi\u00e7 T\u00fcrkcan ve Bar\u0131\u015f Bulmaz yine uyu\u015fturucu i\u015fiyle u\u011fra\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

Dizide Kirkor Terzio\u011flu, Samuel Vanunu ve \u0130plik\u00e7i Nedim gibi dinsel az\u0131nl\u0131klar yer almaktad\u0131r. Bened\u0131ct Anderson’\u0131n ifade etti\u011fi gibi “Naziler i\u00e7in Yah<\/span>udiler nas\u0131l ki hep sahtekar” olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flarsa, dizide az\u0131nl\u0131klarda ayn\u0131 \u015fekilde anlat\u0131lmaktad\u0131rlar. Az\u0131nl\u0131klar\u0131n t\u00fcm\u00fc “kirli” parayla ili\u015fki i\u00e7indedirler. \u0130plik\u00e7i kirli paralar\u0131n dam\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ard\u0131ndan piyasaya s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir merkezdir. Ba\u015fka bir Ermeni vard\u0131r, dizide Polat y\u00fcz\u00fck parma\u011f\u0131n\u0131 keser, adam\u0131n i\u015fi kirli paran\u0131n kasas\u0131 olmakt\u0131r. Samuel Yahudi’dir, Mossad ile gizli ili\u015fkileri vard\u0131r, T\u00fcrkiye’nin alt\u0131n\u0131 oymaktad\u0131r. Az\u0131nl\u0131klar\u0131n en zay\u0131f noktas\u0131 kad\u0131nd\u0131r. Samuel’in kar\u0131s\u0131 onu aldat\u0131r, Laz Ziya bu aldatmay\u0131 \u00f6nemli bir koz gibi elinde tutar. Dizide, \u00f6vg\u00fc ad\u0131na Laz’larda a\u015fa\u011f\u0131lanmaktad\u0131r. Laz Ziya tipiyle mert ve yi\u011fit bir karakter yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, di\u011fer yandan bu tipe y\u00fcklenen anlamlar genel Laz tipine uymaz. Laz Ziya kar\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, i\u00e7ten sevmesine ra\u011fmen annesini \u00f6zleyen k\u0131z\u0131na d\u00fc\u015fmanl\u0131k besler, cinayetler i\u015fler, hep \u00f6ld\u00fcren bir kimsedir. Cinayetler, kirli i\u015fler Laz’\u0131n mert ve yi\u011fit kimli\u011fi alt\u0131nda sunulmu\u015ftur.<\/p>\n

Dizide “T\u00fcrk\u00fcn T\u00fcrk\u2019ten ba\u015fka dostu yoktur” s\u00f6z\u00fc T\u00fcrk olmayanlar\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ile anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Pek \u00e7ok devlet, ba\u015fta \u0130srail, Rusya ve Amerika’n\u0131n T\u00fcrkiye ile ilgili ciddi hesaplar\u0131 vard\u0131r ve bu devletler T\u00fcrkiye’yi y\u0131kmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli yollara ba\u015fvurmaktad\u0131rlar. Ermeniler kara para aklarken, Yahudiler ticaretle, K\u00fcrtler i\u00e7ten T\u00fcrkiye’yi y\u0131kmak isteyenlerdir. Polat Alemdar bir bak\u0131ma Nihal Ats\u0131z’\u0131n modern bir bi\u00e7imidir, o b\u00fct\u00fcn i\u00e7 ve d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 “kalem, f\u0131r\u00e7a, mermer nedir, birer oyuncak, \u015faheserler s\u00fcng\u00fclerle yaz\u0131l\u0131r ancak” der gibidir.<\/p>\n

Dizi pek \u00e7ok kesim taraf\u0131ndan izlenmi\u015ftir, ilgi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130lginin nedenini Jean Remo ba\u015fka bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r.Kurtlar \u0130mparatorlu\u011fu, Christopher Grange’nin bestseller ayn\u0131 adl\u0131 sinemaya uyarland\u0131.Filmin ba\u015frol oyuncusu Jean Remo filmle ilgili olarak \u00fclk\u00fcc\u00fclerden yard\u0131m ald\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.Filmin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc T\u00fcrkiye’de \u00e7ekildi. \u00dclk\u00fcc\u00fcler filmde kendi g\u00fc\u00e7lerini g\u00f6rd\u00fckleri i\u00e7in sevinmi\u015fler.Kurtlar Vadisi’nde de benzer bir durum vard\u0131. Dizi ara verip, bir sinema filmliyle ta\u00e7lan\u0131nca, filmin galas\u0131 \u00fclk\u00fcc\u00fclerin ve AKP\u2019lilerin g\u00f6vde g\u00f6sterisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc; Tayip Erdo\u011fan\u2019\u0131n e\u015fi Emine\u2019nin diziye ilgisi g\u00fcnlerce TV\u2019de konu\u015fuldu. Sinema salonlar\u0131 filmin izlendi\u011fi ilk g\u00fcnlerde filmin oyuncular\u0131 gibi giyinen erkeklerle doldu ta\u015ft\u0131.<\/p>\n

Dizide milliyet\u00e7ili\u011fin b\u00fct\u00fcn \u00f6zellikleri sinmi\u015ftir. T\u00fcrk kimli\u011fi bayrak, millet, harita vb g\u00f6stergelerle ifade edilirken, vatan\u0131n savunmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nerilen s\u00f6z ve eylemler \u015f\u00f6yledir; silah kullanmak, keskin ni\u015fanc\u0131 olmak, kendini feda etmek, bayra\u011fa bak\u0131p duygulanmak, yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan eylemlerde onur duymak, bundan gururlu olmay\u0131 \u00e7\u0131kartmak her karede sunulmu\u015ftur. Her \u015fey emir ve itaat \u00fczerinedir.Memati bir b\u00f6l\u00fcmde Polat’a itiraz eder, itaat\u0131 bozar, bir fabrikay\u0131 basar, sonra eli bo\u015f geri d\u00f6ner. Polat kendisine yanl\u0131\u015f yapan adam\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar, ancak bu ba\u011f\u0131\u015flamak, Memati’nin ona \u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131 da beraberinde getirir. Milliyet\u00e7ilik din ve hem\u015ferilik \u00fczerinden kimi zaman konu\u015fur. Laz Ziya iki kimli\u011fi bar\u0131nd\u0131r\u0131r: Hem\u015feri ve kirli i\u015fler.Laz Ziya yapt\u0131\u011f\u0131 kirli i\u015flerle k\u00fc\u00e7\u00fck ele\u015ftirilere u\u011frarken, hem\u015ferilik ve hem\u015ferili\u011fe yapt\u0131\u011f\u0131 at\u0131flarla alk\u0131\u015flan\u0131r, olumlu bir tip olarak kar\u015f\u0131lan\u0131r, silah ve toprak \u00fczerine s\u00f6yledi\u011fi \u00f6zl\u00fc s\u00f6z, yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli eylemler vard\u0131r. Namus adam\u0131 olarak \u00e7izilir Laz Ziya. Kendisine ihanet eden kar\u0131s\u0131n\u0131 hala sever, hatta ba\u015fka bir kad\u0131n\u0131 bir daha sevmemi\u015ftir. Kad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesiyle namusunu temizleyen bir namusludur. K\u0131z\u0131 ise olumsuz bir tiptir, annesinin intikam\u0131n\u0131 Laz Ziya’n\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla yatarak al\u0131r; ancak o da karde\u015fi taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclerek, k\u00f6kten bir namusluluk g\u00fcndeme gelir.Laz Ziya k\u0131z\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcyle ilgili olarak, cinayet i\u015fleyen k\u0131z\u0131na \u015funu s\u00f6yler: \u015eimdi baba k\u0131z olduk. Laz Ziya bu cinayet i\u015fleyen k\u0131z\u0131na “ke\u015fke erkek olsayd\u0131n” diye hay\u0131flan\u0131r; bu erkek, T\u00fcrk ve namus imgeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilgin\u00e7tir; kad\u0131n s\u00f6z konusu edilen namus \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re davransa bile, kad\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 eylem pek eylem say\u0131lmamaktad\u0131r. Baron ile Laz Ziya aras\u0131ndaki bir diyalog da ilgin\u00e7tir. Laz Ziya konu\u015fmaz, Baron, “S\u00fcrmenespor k\u00fcme d\u00fc\u015ft\u00fc, ondan m\u0131 \u00fczg\u00fcns\u00fcn, hal ederiz” der; spor ve mafya ili\u015fkisine dolu bir \u00f6rnek sunulurken, di\u011fer yandan Laz Ziya’n\u0131n hem\u015feri ve kirli i\u015flerle olan ba\u011flant\u0131s\u0131 ona art\u0131k ad de\u011fil, lakap olan Laz’l\u0131kla ifade edilmi\u015ftir. Dizide Laz, Abidin tipiyle de anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Abidin geveze biridir, ekmek yedi\u011fi kaba t\u00fck\u00fcrmeyen bir mertli\u011fi vard\u0131r, polisle aras\u0131 iyidir, hep “hal ederiz” diyen bir adamd\u0131r.<\/p>\n

Kurtlar Vadisi milliyet\u00e7i s\u00f6ylemini T\u00fcrk ad\u0131yla birle\u015ftirir hep, bu anlamda Cumhuriyet’in<\/p>\n

T\u00fcrkle\u015ftirme siyasetinden ayr\u0131l\u0131r. Cumhuriyet, T\u00fcrk ve ayn\u0131 zamanda yurtta\u015f yaratmak gibi bir dert ta\u015f\u0131rken; Kurtlar Vadisi, T\u00fcrk\u00fc korumak i\u00e7in her yolu mubah sayar: Diziye g\u00f6re pek \u00e7ok halk ve devlet T\u00fcrklerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131mak i\u00e7in y\u0131llardan beri b\u00fcy\u00fck bir hesab\u0131n i\u00e7indedir. Dizide T\u00fcrkler kimi zaman yerel a\u011f\u0131zlar kullansalar bile d\u00fczg\u00fcn bir T\u00fcrk\u00e7e konu\u015furlar, bunun yan\u0131nda s\u00f6zgelimi Yahudi, Ermeni ve K\u00fcrtler, dil olarak farkl\u0131 bir T\u00fcrk\u00e7e konu\u015furlar, bu konu\u015ftuklar\u0131 dil T\u00fcrk\u00e7e olsa bile alayl\u0131 bir ifade s\u00f6z konusudur: \u0130plik\u00e7i Nedim’in “canim” demesi, T\u00fcrk\u00e7e’yi konu\u015fsa bile ba\u015fka bir milletten oldu\u011funun vurgulanmas\u0131 dikkate de\u011ferdir.<\/p>\n

Milliyet\u00e7ilik ve din ili\u015fkisi yarat\u0131lan kimi karakterler \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcr.Bunlardan ilki \u00d6mer Baba’d\u0131r. \u00d6mer bir kahramandan \u00e7ok, bir felsefenin sunulu\u015f bi\u00e7imi olarak dizide vard\u0131r, her \u015feyden \u00f6nce T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman’d\u0131r.Ziya G\u00f6kalp’in, “millet lisanca, dince,\u00a0<\/span>ahlak\u00e7a ve ebe<\/span>diyat\u00e7a m\u00fc\u015fterek olan, yani ayn\u0131 terbiyeyi alm\u0131\u015f fertlerden m\u00fcrekkep bir z\u00fcmredir” tan\u0131m\u0131na uyan bir ki\u015fidir.T\u00fcrk milletinden olman\u0131n ko\u015fulu ise \u015f\u00f6yle bir form\u00fcle tabii tutulmu\u015ftur:”T\u00fcrk milletindenim, \u0130slam \u00fcmmetindenim, Garp medeniyetindenim.”\u00a0 (9)<\/p>\n

Din, millet ve milliyet\u00e7ilik kavram\u0131 i\u00e7in en \u00f6nemli unsurdur. Milleti olu\u015fturan, ayakta tutan temel g\u00fc\u00e7 dindir. Polat, i\u00e7te ve d\u0131\u015fta millet olmas\u0131 gecikmi\u015f bir toplumun kahraman\u0131d\u0131r; T\u00fcrk\u2019t\u00fcr, vatan ondan g\u00f6rev bekler ve bu g\u00f6rev askerlik bitse bile vatani g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcrmekle anlat\u0131l\u0131r, askerin polisin i\u015fini yapar; M\u00fcsl\u00fcman’d\u0131r, dini bir g\u00f6revdir ve \u00f6l\u00fcm gelse bile onun yeri cennettir, tek kimli\u011fi erkekliktir. Dizinin kuramc\u0131lar\u0131 dindeki hatalar tehlikeli, felsefedeki hatalar\u0131n g\u00fcl\u00fcn\u00e7 oldu\u011funu g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.\u00a0<\/span>Kurtlar Vadisi’nin kahraman\u0131 Polat’\u0131n yarat\u0131lmas\u0131nda ilk dikkat \u00e7eken din ve dildir; Polat T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman\u2019d\u0131r. Vatan ise Aslan Akbey taraf\u0131ndan Polat’\u0131n s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne girer. Aslan devlet de\u011fil, dipte devletin bile \u00fcst\u00fcnde bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr.Polat Alemdar, Kurtlar Vadisi Operasyonunu ba\u015flatan Aslan Bey’in k\u00fc\u00e7\u00fckken ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131, yeti\u015ftirme yurdunda b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc, ya\u015f\u0131 ilerledi\u011fi zaman M\u00fcsl\u00fcman gelenek ve g\u00f6reneklerine g\u00f6re ya\u015fayan bir aileye, \u00d6mer Baba’ya teslim edilmi\u015f biridir. Polat’\u0131n ilk bi\u00e7imlendi\u011fi yer \u00d6mer Baba’n\u0131n evidir:Bu evde Kuran okunur, \u00d6mer Baba ebru yapar, kitap okur ve T\u00fcrk\u2019t\u00fcr; arada bir Mevlana’n\u0131n Mesnevisi’nden beyitler m\u0131r\u0131ldan\u0131r. T\u00fcrk ve \u0130slam ruhu Polat’ta bu aileden ge\u00e7er. \u00d6mer Baba’n\u0131n as\u0131l i\u015fi camii imaml\u0131\u011f\u0131d\u0131r, bu vesileyle kimi kabaday\u0131lar tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r, Duran bunlardan biridir. Mim, Duran her ne kadar kabaday\u0131 olarak sunulursa da, derin devletle i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fayan, Aslan Bey’le yak\u0131n ili\u015fkide olan, modern anlamda bir mafya babas\u0131d\u0131r; bir aya\u011f\u0131 kabaday\u0131 alemindeyse, di\u011fer aya\u011f\u0131 derin devletin i\u00e7indedir, 12 Eyl\u00fcl’e, g\u00f6zalt\u0131nda evcille\u015ftirilen bir babad\u0131r. Polat, b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fti\u011fi zaman, \u00f6l\u00fcm haberi gelir, bir T\u00fcrk askeri ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmi\u015ftir. Asl\u0131nda \u00f6lmemi\u015ftir. Ad\u0131na dikilen bir mezar ta\u015f\u0131 varsa bile, yaland\u0131r; o Kurtlar Vadisi Operasyonu i\u00e7in ameliyat edilmi\u015f, ard\u0131ndan Duran’\u0131n yan\u0131na ye\u011feni olarak Almanya’dan gelen biridir. Yeni bir y\u00fcz\u00fc, yeni bir sesi vard\u0131r, ge\u00e7mi\u015fte Ali olan ismi, bundan b\u00f6yle Polat’t\u0131r. Duran, Polat’\u0131n gelmesi, g\u00f6reve ba\u015flamas\u0131 \u00fczerine Aslan Bey taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Art\u0131k Polat, S\u00fcleyman \u00c7ak\u0131r ile birlikte mafya alemine dalacakt\u0131r. \u00c7ak\u0131r \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckt\u00fcn sonra Polat alemin tek temsilcisi olur. \u0130nan\u0131lmaz bir y\u00fckseli\u015f i\u00e7ine girer. S\u0131k\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman Aslan Bey yan\u0131ndad\u0131r. Ama\u00e7 ise Konsey’e uzanmakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn kirli i\u015fleri idare eden konseydir, uyu\u015fturucudan kad\u0131n ticaretine, sokak kavgalar\u0131ndan adalete ve siyasete kadar\u2026 Konsey bir baron taraf\u0131ndan idare edilmektedir ve bu baron bir s\u00fcre sonra Polat’\u0131n babas\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Do\u011fduktan sonra ka\u00e7\u0131r\u0131lan Polat’\u0131n ilk ismi de Efe’dir. Polat bir yanda derin ili\u015fkiler yuma\u011f\u0131na girer, di\u011fer yandan babas\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131r. En nihayetinde baronlu\u011fa kadar y\u00fckselir. Baronlarbaronunun huzuruna \u00e7\u0131kmak i\u00e7in Amerika’ya gider. Final ise Irak’t\u0131r.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 a\u015fama<\/span>l\u0131 bir Polat karakteri vard\u0131r. Birinci a\u015famada derin devletin adam\u0131 olarak vatan\u0131 ve bayra\u011f\u0131 i\u00e7in her yolu deneyen ve her \u015feyi feda eden biridir Polat: Aile bildi\u011fi insanlar\u0131, sevgilisi Elif’i, \u00e7ocukluk arkada\u015flar\u0131n\u0131, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk Polat vatanseverdir, sonunu d\u00fc\u015f\u00fcnenin kahraman olmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen biridir ve herkese s\u00f6yledi\u011fi tek \u015fey vard\u0131r:Kahraman olun.<\/p>\n

\u0130kinci a\u015famada Polat a\u015f\u0131kt\u0131r. Sevgilisi i\u00e7in yapamayaca\u011f\u0131 yoktur. Sevgilisine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onunla birlikte oturduklar\u0131 banklar, \u00e7ay bah\u00e7eleri kutsal birer mabet gibidir.Dizinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Polat, Elif ile birlikte oturduklar\u0131 bankta oturan gen\u00e7leri kald\u0131r\u0131r, erke\u011fin cebini dolar doldurur. An\u0131lar\u0131na ba\u011flad\u0131r. Ayn\u0131 minvalde aile belledi\u011fi kimselere de ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6mer baban\u0131n g\u00f6n\u00fcl deryas\u0131ndan iki s\u00f6z almak onun i\u00e7in en de\u011ferli d\u00fcnya mal\u0131ndan daha de\u011ferlidir. \u00c7ocukluk arkada\u015f\u0131 Hikmet’i g\u00f6rmek onun i\u00e7in \u00f6nemlidir, onunla \u00e7ocuklu\u011funa d\u00f6ner, gen\u00e7li\u011fini ya\u015far. Mafya alemi i\u00e7inde tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00c7ak\u0131r, Mamati, G\u00fcll\u00fc ve Abd\u00fcley yine kutsald\u0131rlar. \u00c7ak\u0131r i\u00e7in bir gecede alt\u0131 adam devirir, Memati i\u00e7in g\u00f6z\u00fcn\u00fc budaktan esirgemez, geveze olsa bile G\u00fcll\u00fc’y\u00fc sever.<\/p>\n

Milliyet\u00e7ilik, millet kavram\u0131 Kurtlar Vadisi’nin en \u00f6nemli esaslar\u0131ndan biridir, K\u00fcrtler; ki \u00f6nemli ve iyi olan tek K\u00fcrt Abduley’dir, o da kendini T\u00fcrk hissetti\u011fi, Polat’\u0131n kan ve \u015fiddetine ortak oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e vard\u0131r ve sevilmektedir. Abdeley, “dili T\u00fcrk\u00e7e, dini M\u00fcsl\u00fcman ve kendisi T\u00fcrk\u00fcm diyen kim olursa olsun, hatta bir zenci bile olsa, bana \u0131rk\u0131 T\u00fcrk olan bir H\u0131r\u0131stiyan Macardan daha yak\u0131nd\u0131r” form\u00fcl\u00fcne denk gelen bir ki\u015fidir.\u00a0 (10) Her ne kadar, Kurtlar Vadisi Irak’ta, s\u0131n\u0131rda Abduley K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fsa bile yine G\u00f6kalp’in tespiti ile, s\u00f6z konusu olan ki\u015fi, ” Normal bir insan” olarak “hangi milletin terbiyesini alm\u0131\u015fsa, ancak onun mefkuresine \u00e7al\u0131\u015fabilir” mazbutunda olun biridir. Kurtlar Vadisi’nde milliyet\u00e7i g\u00f6sterge olarak sunulan karakterler g\u00fcven vermezler, bu milliyet\u00e7i s\u00f6ylemine uygun bir dildir. Dikkat edili<\/span>rse T\u00fcrk olmayan herkes dizide sinsi, hain ve d\u0131\u015f desteklidir. Samuel, T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmas\u0131na, T\u00fcrkiye’de ya\u015famas\u0131na ra\u011fmen inand\u0131\u011f\u0131 tek yer \u0130srail \u0130stihbarat\u0131d\u0131r, bilgiler oradan geldi\u011fi zaman do\u011frudur. Ayr\u0131ca Polat’\u0131 sevmez ve hi\u00e7bir zaman ona g\u00fcven duymaz. Polat’a onu s\u00fcrekli kollar, kimi zaman yanl\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6rmez. \u0130plik\u00e7i Nedim her tarakta bezi olan bir kimse olarak tan\u0131t\u0131l\u0131r. G\u00fc\u00e7 kuvvet bab\u0131nda bir varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Kimse g\u00fcvenmez ona; i\u015fi parad\u0131r, al\u0131p satar. S\u0131k s\u0131k geldi\u011fi dinle, tehditler savurur. Az\u0131nl\u0131klara dizi boyunca alttan alta \u015fu s\u00f6ylenir, siz misafirsiniz.<\/p>\n

Dizinin en \u00f6nemeli karakterlerinden biri olan Baron ya da Karahanl\u0131 ise dinsel olarak s\u00fcrekli ifade edilir. S\u00f6z konusu edilen dinsel yap\u0131 Mason Locas\u0131 ve bu locaya mal edilen rit\u00fcellerle anlat\u0131l\u0131r. Ya da biz bunu b\u00f6yle duyumsar\u0131z. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc rit\u00fcelleri olan bu loca adeta Tanr\u0131’n\u0131n i\u015flevini g\u00f6r\u00fcr, \u00f6ld\u00fcr\u00fcr ve diriltir. Karahanl\u0131 buran\u0131n \u00fcyesidir. Yap\u0131lan yarg\u0131lama sonucunda \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr; \u00f6ld\u00fcrenin kimli\u011fi bilinmez, herkes burada k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00fcniformalar i\u00e7indedir. Karahanl\u0131’n\u0131n biat etti\u011fi dinsel cemaatin ayinleri metruk bir yerde yap\u0131l\u0131r. Kap\u0131n\u0131n giri\u015finde k\u00f6r bir adam vard\u0131r.Bu cemiyetin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r.Dizinin ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerinde baronlar baronunu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz, masas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde Tevrat vard\u0131r.<\/p>\n

Dizide Rusya, Amerika ve \u0130srail d\u00fc\u015fmand\u0131r. Ruslar, T\u00fcrkiye’yi ele ge\u00e7irmek \u00fczeridir ve ele ge\u00e7irme eylemleri yap\u0131lan ticaretledir, ki bu ticaret kirlidir; uyu\u015fturucu, kad\u0131n ticareti vs. Amerika, T\u00fcrkiye’yi bir mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr, T\u00fcrkiye’yi istedi\u011fi zaman istedi\u011fi ille ba\u011flayacakt\u0131r, b\u00fcy\u00fck bir tehlikedir. \u0130srail, T\u00fcrkiye’yi bir ahtapot gibi “gizli” projelerle sarm\u0131\u015ft\u0131r ve bunun en \u00f6nemli aya\u011f\u0131, Samuel kimli\u011fi ile Yahudilerdir, silik de olsa, bir iki vurgulama d\u0131\u015f\u0131nda bir de Irak ve K\u00fcrt ba\u011flant\u0131s\u0131 \u00fczerinde durulmu\u015ftur. Bunlara kar\u015f\u0131 fikir ve silahl\u0131 olarak kar\u015f\u0131 durmak T\u00fcrklerin, milliyet\u00e7ilerin ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revleri olmal\u0131d\u0131r, ana fikir budur.<\/p>\n

Polat din bahsinde namaz k\u0131lmaz, ama dizinin g\u00fcncel olmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda Ramazan’da \u00e7ekilen b\u00f6l\u00fcmlerinde oru\u00e7 tutar. Bunun yan\u0131nda \u0130brahim, Musa, Muhammed, Ali, Hasan ve H\u00fcseyin’den kimi k\u0131salar s\u00fcrekli dizi de ge\u00e7er. B\u00fct\u00fcn bu dinsel kimlikler \u0130slam kahraman T\u00fcrk, do\u011fas\u0131yla T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman kimlikleri i\u00e7indir.<\/p>\n

Polat pek \u00e7ok dil bilir. Karahanl\u0131’n\u0131n k\u0131z\u0131, sonradan karde\u015fi oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131 k\u0131zla Frans\u0131zca konu\u015fur, Almanya’dan gelmi\u015ftir, do\u011fas\u0131yla Almanca bilir, Rusya’da sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131r, Rus\u00e7a bilir. Sonradan bu dillere K\u00fcrt\u00e7e’de eklenmi\u015ftir. Bir T\u00fcrk\u00fcn kendi dil ve tarihine sahip \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in bu dilleri bilmesi gerekmektedir.B\u00f6ylesi bir karakter ku\u015fkusuz kusursuzdur.Dil bilen, yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 adam bir s\u00fcre sonra kendisine verilen kimliklerle eylemler yapar, s\u00f6zgelimi Ermeni bir t\u00fcccar\u0131n y\u00fcz\u00fck parma\u011f\u0131n\u0131 keser, \u00fcstelik bunu puro b\u0131\u00e7a\u011f\u0131yla yapar, ba\u015fka bir b\u00f6l\u00fcmde bir g\u00fcnde iki kez g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir adam\u0131n, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi gerekti\u011fini… Adam vurur, i\u015fkence yapar ve yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015feyin tek bir mant\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r: Vatan. \u015eiddetin vatan ile a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 tek yer Kurtlar Vadisi’dir.<\/p>\n

Kurtlar Vadisi’nde a\u015fk ve arkada\u015fl\u0131k vatan duygusu i\u00e7inde geli\u015fir.Dizide kad\u0131nlar iyi anne ya da iyi sevgilidir, bunun \u00f6tesinde kad\u0131n yoktur.Erkekler had\u0131md\u0131r. Karahanl\u0131’n\u0131n cinayetlerini i\u015fleyen K\u0131l\u0131\u00e7 kad\u0131nlarla ili\u015fkiyi kendisine yasaklam\u0131\u015ft\u0131r, hayat\u0131n\u0131 Karahanl\u0131’n\u0131n \u00fclk\u00fclerine vakfetmi\u015ftir. Memati ile K\u0131l\u0131\u00e7 ayn\u0131d\u0131r; Memati’nin kad\u0131nlarla konu\u015ftu\u011fu, g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir, kad\u0131nlar bac\u0131d\u0131r: Memati’nin tek i\u015fi \u00c7ak\u0131r’la ba\u015flayan, Polat’la devam eden tetik\u00e7ilik i\u015fini aln\u0131n\u0131n ak\u0131yla yerine getirmektir, ilkleri onlar\u0131n hayat hikayeleridir.Abd\u00fcley yine aseks\u00fceldir. Dizide \u00e7apk\u0131n olan tek ki\u015fi G\u00fcll\u00fc’d\u00fcr, ki o da a\u015fklar\u0131n\u0131 bir s\u00fcre sonra Polat e\u015fittir vatan\u0131n hizmetine sunar. Rus bir kad\u0131nla ili\u015fki kurar ve bu ili\u015fki ilerde ger\u00e7ekle\u015fecek eyleme yard\u0131m ve yatakl\u0131k temelinde ger\u00e7ekle\u015fir. Polat’\u0131n a\u015fk\u0131 ise idealdir.Nikah k\u0131y\u0131lmadan Polat, daha \u00f6nce birlikte, ancak ba\u015fka bir isimle birlikte olmas\u0131na ra\u011fmen asla birlikte olmaz. \u00d6p\u00fc\u015fmeleri bile yine parkta bir taktik gere\u011fi ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda Elif’i delice sever. Kollar\u0131nda serum varken hastanede ziyaretine gider, onun k\u0131l\u0131na zarar geldi\u011fi an d\u00fcnyay\u0131 y\u0131kar, adam vurur, bazen bu abart\u0131n\u0131n \u00f6tesine bile ge\u00e7er; Elif hastanedeyken Polat buraya helikopterle iner vs.<\/p>\n

Kurt<\/span>lar Vadisi Irak, Kurtlar Vadisi dizisinin sa\u011f kalan \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fcn\u00fcn Irak’a gitmesiyle ba\u015flar. Irak filmin finali gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ama yap\u0131mc\u0131lar dizi tutuldu\u011fundan dolay\u0131 Kurtlar Vadisi’ni 2007’de tekrar g\u00fcndeme gelir, bu sefer konu t\u00fcmden K\u00fcrt sorunudur: Polat, K\u00fcrt sorunu \u00e7\u00f6zecektir!<\/p>\n

Kurtlar Vadisi Irak TV’de, derin devletin, ameliyatla elde etti\u011fi bir y\u00fczle T\u00fcrk ve d\u00fcnya mafyas\u0131n\u0131 dize getirirken Polat, Irak’a do\u011fru yola \u00e7\u0131kar. Film, Irak’ta Amerikan askerlerince ba\u015f\u0131na \u00e7uval ge\u00e7irilerek g\u00f6t\u00fcr\u00fclen, ald\u0131klar\u0131 emir \u00fczerine onlara silah dahi \u00e7ekmeyen, bu y\u00fczden atalar\u0131na lay\u0131k olamayan ve bunun utanc\u0131n\u0131 ya\u015fayan bir komutan\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 mektupla ba\u015flar. Mektup bitince intihar eden bu ki\u015finin Polat’\u0131n arkada\u015f\u0131 oldu\u011funu ve Polat’tan bu utanc\u0131n intikam\u0131n\u0131 almas\u0131n\u0131 vasiyet etti\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Mektupta “Adalet i\u00e7in, zulm\u00fc \u00f6nlemek i\u00e7in, \u015ferefimiz i\u00e7in \u00f6lemedik. \u015eimdi bunu senden istiyorum. Ne ac\u0131 de\u011fil mi?” sorusu yinelenir ve Polat, Amerikan askerleri ile carcaran bir sava\u015fa ba\u015flar. Dikkat edelim, bir T\u00fcrk askeri bir T\u00fcrk askerinden yard\u0131m istemiyor, derin devletten yard\u0131m bekliyor, intikam istiyor.<\/p>\n

Irak diye girilen b\u00f6lge Antep’tir. Ger\u00e7ek\u00e7i olmayan, doldurma sahnelerle ba\u015flayan film Polat Alemdar’\u0131n s\u0131n\u0131rda birka\u00e7 K\u00fcrt askerini \u00f6ld\u00fcrmesiyle a\u00e7\u0131l\u0131r.T\u00fcrkiye’nin Irak’a a\u00e7\u0131lan Habur Kap\u0131s\u0131 ile filmdeki kap\u0131 aras\u0131nda da\u011flar kadar fark oldu\u011funu s\u00f6ylemeye gerek var m\u0131? Filmin ilk karelerinde dikkat \u00e7eken sadece abart\u0131l\u0131 aksiyon de\u011fildir; Polat b\u0131\u00e7akla bir adam\u0131n ayaklar\u0131n\u0131 keser, sonra silahla iki ki\u015fiyi devirir.Filmin G\u00fcney K\u00fcrdistan diye adland\u0131r\u0131lan s\u0131n\u0131r\u0131nda Polat Alemdar ve yan\u0131nda, sa\u011f kolu olarak g\u00f6rev yapan Abd\u00fcley K\u00fcrt\u00e7e konu\u015furlar; Abd\u00fcley’in K\u00fcrt oldu\u011funu da ilerleyen sahnelerde anlar\u0131z.<\/p>\n

Polat Alemdar ve iki arkada\u015f\u0131 ba\u015f\u0131na \u00e7uval ge\u00e7irilen on iki T\u00fcrk askerinin intikam\u0131n\u0131 almak \u00fczere G\u00fcney K\u00fcrdistan’a gelmi\u015flerdir.Polat’\u0131 buraya \u00e7a\u011f\u0131ran eski bir arkada\u015f\u0131d\u0131r; arkada\u015f\u0131 bu \u00e7uval olay\u0131ndan sonra Polat’a bir mektup yazm\u0131\u015f, ard\u0131ndan bu durumu kendine yediremedi\u011fi i\u00e7in intihar etmi\u015ftir.Ger\u00e7ekte b\u00f6ylesi bir \u00e7uval vakas\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015f, T\u00fcrk toplumu bu olaydan rahats\u0131z olmu\u015ftur. Filmin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 bu \u00e7uval vakas\u0131d\u0131r. Bunun sonucunda Polat Alemdar’\u0131n arkada\u015f\u0131 intihar etmi\u015ftir. Polat Alemdar s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7tikten sonra ABD askerleri ile d\u00fcelloya tutu\u015fur. T\u00fcrkmenler, K\u00fcrtler, Kadiriler, ABD askerlerinin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fkenceler film boyunca belgesel havas\u0131 i\u00e7inde s\u00fcr\u00fcp gider.<\/p>\n

Kurtlar vadisi \u015fiddet ve milliyet\u00e7ili\u011fin damardan girdi\u011fi bir dizi ve film olarak T\u00fcrk sinema tarihinde yerini alacakt\u0131r.<\/p>\n

Deli Y\u00fcrek, Kurtlar Vadisi, Sa\u011f\u0131r Oda ve Son olarak Ac\u0131 Hayat gibi dizilerle alt\u0131 \u00e7izilen iki kavram vard\u0131r: Kahramanl\u0131k ve milliyet\u00e7ilik. Dizilerde derin milliyet\u00e7ilik al\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131 giderken, 2006 y\u0131l\u0131nda pek \u00e7ok kahraman ve milliyet\u00e7i temal\u0131 filmler \u00e7ekilmi\u015ftir.Maskeli Be\u015fler, Amerikal\u0131lar Karadeniz’de, Emret Komutan\u0131m: \u015eah Mat, Son Osmanl\u0131- Yand\u0131m Ali.<\/p>\n

Bu filmlerden gen\u00e7ler etkilenmekte, kendilerine siyasal ve sosyal bir zemin olarak bu filmleri bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f kap\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rmektedirler. Filmler garip bir \u015fekilde izleyici buluyor. Filmlerin beslendi\u011fi tek havza ise yine milliyet\u00e7ilik; tekrarlamakta yarar var, 2001 y\u0131l\u0131nda Osman S\u0131nav’\u0131n \u00e7ekti\u011fi Deli Y\u00fcrek’le ba\u015flar. Milliyet\u00e7i s\u00f6ylem TV\u2019den sonra Deliy\u00fcrek\u2019in Diyarbak\u0131r- Mardin Maceralar\u0131n\u0131 anlatan Deliy\u00fcrek Bumerang Cehennemi ile devam eder; Miro\u011flu burada pi\u015fer, filmin \u015fah s\u00f6z\u00fc herkesin a\u011fz\u0131na sak\u0131z olur, milliyet\u00e7i Internet siteleri bu s\u00f6zle a\u00e7\u0131l\u0131rlar: Bu \u00fclkenin ekme\u011fini yiyenler, ekme\u011fi yedikleri yerden kur\u015funu yerler. Kurtlar Vadisi Irak filminde istihbarat g\u00f6revlisi olarak Polat Alemdar deminde a\u00e7\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m gibi \u00e7uval ge\u00e7irme meselesinin intikam\u0131n\u0131 al\u0131r. Polat, Osman S\u0131nav okulunun ilk mezunlar\u0131ndand\u0131r. O da t\u0131pk\u0131 Miro\u011flu gibi hem ma\u00e7o hem de \u00fclkesi i\u00e7in can\u0131n\u0131, mal\u0131n\u0131 vermeye haz\u0131rd\u0131r. Polat Alemdar’\u0131n Irak’a giri\u015finde kimseyi dinlemez, giri\u015f i\u00e7in, intikam i\u00e7in tek s\u00f6z\u00fc vard\u0131r: “Ben T\u00fcrk\u00fcm ve T\u00fcrk\u00fcn ba\u015f\u0131na \u00e7uval ge\u00e7irecek adam\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na y\u0131kar\u0131m.” (11)<\/p>\n

Bu filmlerin izlenmesi, seyirci say\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan tavan yapmas\u0131 milliyet\u00e7ili\u011fin sinema i\u00e7in bir ekonomi anlam\u0131na geldi\u011finin tipik bir g\u00f6stergesidir. Kurtlar Vadisi Irak 4 milyona varan bir izleyici kitlesi bulmu\u015ftur, bu \u015fiddet ve milliyet\u00e7ili\u011fin vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilgin\u00e7tir.Bunu “f\u0131rsat” bilen sinemac\u0131lar\u0131n benzer konularla film yapmalar\u0131 da T\u00fcrk sinemas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan trajiktir. Filmlerde T\u00fcrk ad\u0131, kan ile \u00f6zde\u015f gidiyor hep. Yand\u0131m Ali, bir \u0130ngiliz askerini d\u00f6ver, gerek\u00e7esi \u015fudur: “T\u00fcrk bayra\u011f\u0131n\u0131 indirmeye kimsenin g\u00fcc\u00fc yetmez.” Amerikal\u0131lar Karadeniz’de 2’de ” Askerlik zor \u00e7i\u00e7e\u011fim, zor olmas\u0131na zor da vatan sevgisi var ya i\u00e7imizde v\u0131z gelir bu zorluklar bize” deniliyor, final ise hep \u015fu: Her T\u00fcrk asker do\u011far. Maskeli Be\u015fler’de Irak petrollerinin T\u00fcrklerin olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r, sonu\u00e7ta karar verilir: “Amerikal\u0131s\u0131ndan daha fazla hakk\u0131m\u0131z var.”<\/p>\n

Bu filmlerin t\u00fcm\u00fc kurus\u0131k\u0131 bir milliyet\u00e7ili\u011fi fi\u015fekle\u015fmekten \u00f6teye gitmiyor ve sinema TV\u2019den sonra yang\u0131na benzinle gidiyor.<\/p>\n

Gen\u00e7ler i\u00e7in Polat Alemdar ve Yusuf Miro\u011flu kendine \u00fclk\u00fcc\u00fc diyen ve sadece bunu dille ifade eden gen\u00e7lerin idolleri; onlar gibi y\u00fcr\u00fcmek, onlar gibi konu\u015fmak, onlar gibi giyinmek ve en nihayetinde onlar gibi olmak. Polat Alemdar ve filmdeki \u00e7etesi gibi \u00f6rg\u00fctlenmek, Yusuf Miro\u011flu gibi adam d\u00f6vmek giderek, “siyasal” bir duru\u015f halini al\u0131yor; ancak bilimsel olarak bir siyaset s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n

Hasret Bi\u00e7er adl\u0131 bir kad\u0131n\u0131n evlat ac\u0131s\u0131yla Kadir \u00c7elik’in yapt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fma program\u0131nda s\u00f6yledikleri bu dizilerin gen\u00e7lerin nas\u0131l \u00f6l\u00fcme g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tipik bir belgesidir: “O\u011flum birileriyle tart\u0131\u015f\u0131yor, ona soruyorlar,Polat Alemdar m\u0131 b\u00fcy\u00fck, Deli Y\u00fcrek mi? O\u011flum Deli Y\u00fcrek diyor.\u00c7\u0131kan kavgada o\u011flum b\u0131\u00e7aklan\u0131yor.Uzun zaman yerde kalan o\u011flumu kimse hastaneye g\u00f6t\u00fcrm\u00fcyor. Zavall\u0131 o\u011flum \u00f6l\u00fcyor.\u201d\u00a0 (12)<\/p>\n

\u00dcstelik bu s\u00f6zler, Kurtlar Vadisi’nin, Ter\u00f6r b\u00f6l\u00fcmlerinin yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gece ekranlara yans\u0131yor. Dizinin Ter\u00f6r ile ilgili ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc 8 \u015eubat 2007’de yay\u0131mland\u0131. \u0130lk b\u00f6l\u00fcm mezarl\u0131k sahnesi ile a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Polat, Elif’in mezar\u0131n\u0131 ziyaret ediyor. Mezarl\u0131kta T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 dalgalan\u0131yor. Polat mezarl\u0131kta bir \u015fehit annesi ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Garip bir \u015fekilde, ilkokul \u00e7a\u011f\u0131nda bir \u00e7ocuk, annesine, “Bak Polat Alemdar” der. Polat, ya\u015fl\u0131lar\u0131n de\u011fil, \u00e7ocuklar\u0131n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 biridir. \u0130lerleyen sahnelerde, bu \u00e7ocuk Polat’\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fckken giydi\u011fi kaza\u011f\u0131 da giyecektir.Polat, mezarl\u0131kta \u015fehit annesiyle konu\u015fur, anne a\u011flar.Polat anneye, “sen \u015fehit anas\u0131s\u0131n a\u011flama dik dur” der. Anne, “o\u011fullar\u0131m toprakta yatarken bize ya\u015famak haram” diye kar\u015f\u0131l\u0131k verir. Bu s\u00f6zlerden sonra Polat d\u00f6rt araba ve yak\u0131n korumalarla geldi\u011fi mezarl\u0131ktan \u015fehit annesi ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocukla birlikte ayr\u0131l\u0131r. Yeni sahnede Polat’\u0131n yer alt\u0131s\u0131nda buluruz herkesi.<\/p>\n

Buraya kadar izlediklerimizi, ge\u00e7mi\u015f b\u00f6l\u00fcmlerle \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman dikkat \u00e7eken tek kelime vard\u0131r: Milliyet\u00e7ilik. Kurtlar Vadisi’nde milliyet\u00e7i dil, mafyatik dil ile s\u00fcrekli harmanlan\u0131r. Erkek sald\u0131rgand\u0131r, vah\u015fidir ve bu iki \u00f6\u011fe her zaman iki \u015feyle ifade edilir: Kad\u0131n ve \u00e7ocuk; onlar\u0131 koruma alt\u0131na alma, kad\u0131na anne ya da teyze moddu verme, \u00e7ocu\u011fu kendi \u00e7ocuklu\u011fu olarak g\u00f6rme kahraman\u0131n mite d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir.Kad\u0131n ve \u00e7ocuk mezarl\u0131kta kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015flard\u0131r ve bu kar\u015f\u0131la\u015fma ile kahraman yeni bir maceraya at\u0131lacakt\u0131r; uykudaki kahramana uyar\u0131c\u0131 i\u011fneler kad\u0131n ve \u00e7ocukla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Erkekten kavranan ve erkek olarak hep kahramanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6\u011fe \u00e7\u0131kartan dizi \u015funu mu\u015ftular; Polat ava \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n

Dizide Polat, derin ili\u015fkiler yuma\u011f\u0131na tekrar girmeyece\u011fini s\u00f6yler Abduley’e, tek ba\u015f\u0131na, ancak herkesi kapsayacak olan bir tek ba\u015f\u0131nal\u0131kla hareket edecektir. Anne imgesi, \u00e7ocuk imgesi, mezarl\u0131k imgesiyle de ta\u015flar yerine oturur, mezarl\u0131ktaki anne Polat’a halini anlatmaz, kendi haliyle Polat’a bir g\u00f6rev y\u00fckler ve adeta \u015funu s\u00f6yler: T\u00fcrkiye \u00f6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011findedir, onu iyile\u015ftirecek i\u011fneler senin namlunun ucunda yatan mermilerdedir, ne duruyorsun, ate\u015fle. \u00c7aresiz, bo\u011faz\u0131 uzun zamand\u0131r ekmek g\u00f6rmemi\u015f, \u00e7ocu\u011fu a\u00e7 bir kad\u0131n imgesiyle bu verilir ve b\u00f6ylece mezarl\u0131ktaki anne, b\u00f6ylece kahraman\u0131m\u0131z olan, her \u015feyimizi temsil eden Polat’\u0131n kimli\u011fine- varl\u0131\u011f\u0131na eklenir. Kad\u0131n denetlenebilir bir kimlik vermi\u015ftir Polat’a, neyle mi; iki \u015fehit,bir k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z ve raydan \u00e7\u0131km\u0131\u015f yeti\u015fkin bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fuyla.<\/p>\n

Arada ba\u015fka sahnelerde verilir. \u0130lk kez asker ve karakol bir dizide \u00e7at\u0131\u015fma halinde verilirler.<\/p>\n

PKK, \u00d6calan gibi isimler dolayl\u0131 verilir:\u00d6calan i\u00e7in \u0130mral\u0131’daki tabiri kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Bundan sonras\u0131n\u0131 zaman g\u00f6sterecek de\u011fil, \u00e7\u00fcnk\u00fc art\u0131k dizilerin g\u00fcnl\u00fck hayatta nas\u0131l yans\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 herkes biliyor, i\u015fte uzun y\u0131llar belleklerde kalacak olan Hrant Dink cinayeti. Art\u0131k milliyet\u00e7ili\u011fin ne oldu\u011fu de\u011fil, insanlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yer \u00f6nemli…<\/p>\n

Kurtlar Vadisi Ter\u00f6r ald\u0131\u011f\u0131 tepkilerden dolay\u0131 yay\u0131ndan kald\u0131r\u0131l\u0131r, ancak internet \u00fczerinden bir b\u00f6l\u00fcm daha izlenir. Bunun yerine Kurtlar Vadisi Pusu ba\u015flar.<\/p>\n

PUSAT<\/b><\/p>\n

Kurtlar Vadisi\u2019nde S\u00fcleyman \u00c7ak\u0131r\u2019\u0131n bir o\u011flu vard\u0131r, ad\u0131 Pusat\u2019t\u0131r. Osman S\u0131nav\u2019\u0131n bu ismi sevdi\u011fi bellidir; y\u0131llar sonra Pusat ad\u0131yla bir dizi \u00e7eker. Dizi de spor ve mafya gibi \u00f6nemli bir konu s\u00f6z konusuyken, Osman S\u0131nav yine araya K\u00fcrtleri ve K\u00fcrt sorunu soku\u015fturur. Pusat, S\u0131vas\u2019l\u0131d\u0131r, iyi bir sporcu olmak \u00fczere yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Babas\u0131n\u0131 vurup hapse girer, alt\u0131 y\u0131l sonra d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar; hapiste tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, dost oldu\u011fu A\u015f\u0131k Niyazi adl\u0131 arkada\u015f\u0131yla \u0130stanbul\u2019a gelir. Amac\u0131, hocas\u0131n\u0131 bulmakt\u0131r; hocas\u0131n\u0131n k\u0131z\u0131na da a\u015f\u0131kt\u0131r. \u0130stanbul\u2019da bir hem\u015ferisinin pansiyonuna yerle\u015firler. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde anlar\u0131z, pansiyon sahibi K\u00fcrt\u2019t\u00fcr, o\u011flu da\u011fda gerillad\u0131r, ad\u0131 Yunus\u2019tur. A\u015f\u0131k ise, yine \u00f6\u011freniriz bir zamanlar evlidir, bir o\u011flu vard\u0131r, bu o\u011ful askerde PKK ile girdi\u011fi \u00e7at\u0131\u015fmada \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr.Zorlad\u0131k\u00e7a konu zorlan\u0131yor ve en nihayetinde PKK\u2019liler mafya k\u0131l\u0131\u011f\u0131nda gelip pansiyondan para istiyorlar. Pusat, tabii ki adamlar\u0131 d\u00f6v\u00fcyor. Bir s\u00fcre sonra, \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticileri gelirler, Yunus\u2019a Da\u011f Karde\u015fli\u011fi adl\u0131 dergiyi satmak isterler, \u00fccrette y\u00fcksektir, tam be\u015f y\u00fcz\u00a0E<\/span>uro\u2026<\/p>\n

En nihayetinde Niyazi ve Yunus konu\u015furlar. Yunus, \u201cKand\u0131rd\u0131lar. Vatan sevgisiyle b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm o\u011flumu ter\u00f6rist yapt\u0131lar. O\u011flu ter\u00f6rist, babas\u0131 da ter\u00f6rist, derler\u201d \u015feklinde bir konu\u015fma yapar. A\u015f\u0131k, \u201c Senin ac\u0131n benimkinden b\u00fcy\u00fck\u201d deyip sar\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n

Pusat\u2019ta spordan\/ bokstan ge\u00e7inemeyen sporcular gece d\u00f6v\u00fc\u015flerine kap\u0131l\u0131rlar. Amerika ve Avrupa\u2019da oldu\u011funu filmlerden bildi\u011fimiz bu gece d\u00f6v\u00fc\u015fleri T\u00fcrkiye\u2019de de tertiplenmektedir. Dizi on \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcm s\u00fcrer, Jan Claude Van Dam\u2019\u0131n filmlerinin farkl\u0131 versiyonlar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, dizinin ana fikri, Ko\u00e7\u2019un a\u011fz\u0131ndan alt\u0131nc\u0131 b\u00f6l\u00fcmde \u00f6zetlenir: Ne i\u015finiz var, Milli tak\u0131ma girecektin, ay y\u0131ld\u0131zl\u0131 bayra\u011f\u0131 dalgaland\u0131racakt\u0131k.<\/p>\n

Dizi spor konulu olmas\u0131na ra\u011fmen milliyet\u00e7i s\u00f6ylemin \u015fu s\u00f6z\u00fcyle de \u00f6zetlenir: Zafere giden yolda, \u00e7ekilen \u00e7ile kutsald\u0131r.<\/p>\n

<\/span>D<\/span>\u0130PNOTLAR:<\/span>
\n1)\u00a0<\/b>1980’lerin \u00f6nde gelen babalar\u0131, D\u00fcndar K\u0131l\u0131\u00e7, Sar\u0131 Avni, H\u00fcseyin U\u011furlu, Beh\u00e7et Cant\u00fcrk, Nihat Akg\u00fcn, Zihni Ipek, Fevzi \u00d6z, Necdet Ulucan, K\u00fcrt \u0130dris, Oflu Osman, Oflu Ismail gibi ki\u015filerdi. 1990’larla birlikte, Alaattin \u00c7ak\u0131c\u0131, Sedat \u015eahin, Ayvaz Korkmaz, Mehmet K\u00f6ymen, Yakup S\u00fct, Sedat Peker, K\u00fcr\u015fat Y\u0131lmaz, Sarallar grubu, \u015eirinler grubu gibi, art\u0131k bireyden \u00e7\u0131k\u0131p, guruba d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015fand\u0131.
\n2)\u00a0<\/b>Susurluk’ta ortaya \u00e7\u0131kan devlet, \u00e7ete ve mafya ba\u011flant\u0131lar\u0131 i\u00e7in bkz., Talat Turhan- Orhan G\u00f6kdemir, Susurluk’tan Ziverbey’e Bir M\u0130T’\u00e7inin Portresi\/ Mehmet Eym\u00fcr, Sorun yay., \u0130stanbul 2000; Dr. Hasan G\u00fcven, Gladio, Beyan yay., \u0130stanbul 1997.; C\u00fcneyt Arcay\u00fcrek, Darbeler ve Gizli Servisler, Bilgi yay., Ankara 1995.; Devlet mafya ili\u015fkileri i\u00e7in bkz., U\u011fur Mumcu, Papa, Mafya, A\u011fca; Silah Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve Ter\u00f6r, Umag yay., Ankara 1999.
\n3)\u00a0<\/b>Frank Bovenkerk- Y\u00fccel Ye\u015filg\u00f6z, a.g.e., s. 223- 241. Ki\u015filerin portreleri i\u00e7in Do\u011fan Yurdakul- Cengiz Erdin\u00e7, \u00c7etele., Bucak i\u00e7in, s. 73; \u00c7atl\u0131 i\u00e7in, s. 84; \u00c7iller, s. 102.
\n4)<\/b>\u00a0<\/span>Padovani Falcone, Bir Hukuk adam\u0131n\u0131n Mafya’yla M\u00fccadelesi, Cep kitapl\u0131\u011f\u0131., \u0130stanbul 1992. s. 13.
\n5)\u00a0<\/b>Yurdakul- Erdin\u00e7, a.g.e., s 84-85.
\n6)\u00a0<\/b>Tan\u0131l Bora- Kemal Can, Devlet Ocak Dergah, 12 Eyl\u00fcl’den 1990’lara \u00dclk\u00fcc\u00fc Hareket, \u0130leti\u015fim yay., \u0130stanbul 1994; ayn\u0131 kitapta konu ile ilgili olarak kimi dergilerde yay\u0131mlanm\u0131\u015f s\u00f6yle\u015filerin de bir \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi yap\u0131l\u0131yor, bkz., \u0130ki bine Do\u011fru Dergisi, 26 Haziran 1988; Tempo, 26 Haziran 1988; Alladdin \u00c7ak\u0131c\u0131’n\u0131n haraca ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u015fletmeci i\u00e7in bkz., Nokta 4 Ocak 1987; Nokta, 11 Eyl\u00fcl 1988.
\n7)<\/b>\u00a0(Konu ile ilgili olarak bkz., 21 \u015eubat 2007., www.zamane-sozluk.com\u00b8 http:\/\/www.gratis-webserver.de\/Kurtlarvadisi)
\n8)\u00a0<\/b>Kurtlar Vadisi ile ilgili olarak Gazi \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Radyo Televizyon ve Sinema B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011frencisi Zeynep G\u00fcltekin, ” Bir Pop\u00fcler K\u00fclt\u00fcr \u00dcr\u00fcn\u00fc Olarak Mafya Dizileri: Kurtlar Vadisi \u00d6rne\u011fi” ad\u0131yla bir tez haz\u0131rlad\u0131, s\u00f6z konusu istatisti\u011fi bilgiler bu tezden al\u0131nd\u0131. Tezle ilgili olarak, bkz., B\u00f6l\u00fcm Ba\u015f\u0131na Yedi \u00d6l\u00fcm, \u0130ki \u00c7at\u0131\u015fma, \u0130ki \u0130\u015fkence, Radikal Gazetesi, 27 Ocak 2007., s. 4.
\n9)\u00a0<\/b>Ziya G\u00f6kalp, T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn Esaslar\u0131, Varl\u0131k yay., \u0130stanbul1969., s. 22.
\n10)\u00a0<\/b>Konuyla ilgili olarak bkz., Ziya G\u00f6kalp, a.g.e., s. 64. Ayr\u0131ca Halide Edip Ad\u0131var, Mor Salk\u0131ml\u0131 Ev, \u00d6zg\u00fcr yay., \u0130stanbul 1998., s. 218.
\n11)<\/b>\u00a0T\u00fcrk askerinin intihar edip etmemesi \u201cPa\u015falar\u201d\u0131 b\u00f6ld\u00fc; Necati \u00d6zgen. \u201c \u00c7uval olay\u0131 intihar nedeni olmaz\u201d derken; Arma\u011fan Kulo\u011flu \u201c\u0130ntihar edenin \u015fehit say\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yledi; R\u0131za K\u00fc\u00e7\u00fcko\u011flu,\u201d intihar etmek su\u00e7tur\u201d dedi; Nejat Eslen\u2019e g\u00f6re intihar \u201conurlu bir davran\u0131\u015ft\u0131r.\u201d Ab., Tutkun Akba\u015f, T\u00fcrk askeri intihar eder mi, Tempo, 29 Ocak 2006.
\n12)<\/b>\u00a0Kadir \u00c7elik, Objektif Program\u0131, 8 \u015eubat 2007.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Müslüm Yücel Birikim Dergisi ’80’li yıllarda darbenin ağır gölgesi altında gidilen çok partili sistemle birlikte Turgut Özal yastık altında tutulan altınların, kaçak olan markların ve küplerdeki altınların çıkartılmasını ister. Türkiye serbest piyasa ekonomisine geçmiştir, dışa açılmak istemektedir. Bu yıllarda yargı sağlıklı işlemez, yasal yollarla bu iflasın eşiğine gelmiş pek çok kişi ve şirket vardır. Yasal […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-14099","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14099"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14102,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14099\/revisions\/14102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}