![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Orhan-Pamuk-Davasi-ve-Semdinlide-Mehter-Yuruyusu-b.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00d6mer Madra\u00a0<\/b><\/span><\/span><\/span> Orhan Pamuk davas\u0131na b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya medyas\u0131yla beraber de tan\u0131k olduk. \u00c7ok ciddi, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6tesine de ge\u00e7en, Kafkaesk \u015feyler ya\u015fand\u0131 \u0130stanbul\u2019da \u015ei\u015fli Adliyesi \u00f6n\u00fcnde, i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda. Demokratikle\u015fme meselesine biraz de\u011finelim mi?<\/em><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de demokratikle\u015fmenin mehter ad\u0131m\u0131yla, ritmiyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz, bu belki biraz normal. Zaten biraz yukar\u0131dan bah\u015fedilen, yani ya Avrupa\u2019n\u0131n bask\u0131s\u0131yla veya h\u00fck\u00fcmetin bir kanad\u0131n\u0131n bir \u015fekilde topluma hediye eder gibi sundu\u011fu de\u011fi\u015fikliklerin, reformlar\u0131n, toplum taraf\u0131ndan bir m\u00fccadelenin sonucunda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, veya \u00e7ok rastlant\u0131sal oldu\u011funu biliyoruz. Demokratikle\u015fmenin bir toplumsal tart\u0131\u015fma ve m\u00fccadele sonunda yerle\u015fmesinin, kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olmazsa olmaz \u00f6nemi var. Bu demek de\u011fildir ki, herkes eline ta\u015f\u0131, sopay\u0131 alacak ve \u201cdemokratikle\u015fme m\u00fccadelesi\u201d ad\u0131 alt\u0131nda birbirini k\u0131racak. M\u00fccadele bir fikri m\u00fccadeledir, g\u00fc\u00e7 dengesi de\u011fi\u015fmesidir ve insanlar\u0131n bu m\u00fccadele \u00e7er\u00e7evesinde baz\u0131 verileri kendi davran\u0131\u015f normlar\u0131na sindirmesi m\u00fccadelesidir. Cuma g\u00fcn\u00fc ya\u015fanan olaylarda benim dikkatimi \u00e7eken \u00fc\u00e7 \u015fey var; birincisi, art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de mahkemelerin, \u00f6zellikle bu t\u00fcr davalarda nas\u0131l bir karar verece\u011fini bilemedikleri ve bir mahkemeden di\u011fer mahkemeye, bir savc\u0131dan di\u011fer savc\u0131ya \u00e7ok farkl\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n sergilendi\u011fi a\u00e7\u0131k; Orhan Pamuk davas\u0131nda bu b\u00f6yle oldu biliyorsunuz. \u015eik\u00e2yet eden taraf \u00f6nce \u0130stanbul Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019na \u015fik\u00e2yette bulunmu\u015ftu; Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, verilen belgeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda soru\u015fturmaya gerek olmad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131 vermi\u015fti. Arkas\u0131ndan \u015ei\u015fli Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019na yap\u0131lan ba\u015fvurudaki \u015fik\u00e2yet dilek\u00e7esine istinaden, \u015ei\u015fli Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 zannediyorum, ayn\u0131 belgelerle soru\u015fturma a\u00e7t\u0131.<\/p>\n Yani ayn\u0131 konuda iki farkl\u0131 davran\u0131\u015f var.<\/em><\/p>\n \u0130ki farkl\u0131 savc\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 var. Bu t\u00fcr yakla\u015f\u0131mlar\u0131n ne kadar elastik olabilece\u011fini, yani bu alanlarda savc\u0131lar\u0131n, hakimlerin bireysel tutumlar\u0131n\u0131n, -ki bu da y\u00fczde y\u00fcz ortadan kald\u0131r\u0131labilecek bir \u015fey de\u011fil elbette- ne kadar bask\u0131n \u00e7\u0131kabilece\u011fini g\u00f6steriyor. \u00d6zellikle a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i \u00e7evrelerin yapt\u0131\u011f\u0131 su\u00e7 duyurusu veya dava ba\u015fvurular\u0131nda mahkemeyi se\u00e7tiklerini, \u00f6zellikle bu Ermeni Konferans\u0131\u2019n\u0131n, engellenmesi m\u00fcracaat\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 mahkemenin de b\u00f6yle se\u00f6ildi\u011fini biliyoruz. Bu mahkemelerinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirir ki \u00e7ok tehlikeli bir durum.<\/p>\n Davan\u0131n olu\u015ftu\u011fu s\u0131rada, bence hem olumlu hem olumsuz, iki \u015fey ayn\u0131 zamanda oldu; olumlu olan, bug\u00fcne kadar, yak\u0131n d\u00f6neme kadar a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ilerin T\u00fcrkiye\u2019de kendilerinin ayk\u0131r\u0131 bulduklar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ta\u015fl\u0131, sopal\u0131, hatta daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc silahlar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemlerle susturmay\u0131 tercih etmelerine ra\u011fmen bug\u00fcn gelinen noktada a\u015f\u0131r\u0131 hukuk yolunu tercih etmesi. En az\u0131ndan ilk ba\u015ftan hukuk yoluyla i\u015fe ba\u015fl\u0131yor, yani kendisi de\u011fil de mahkemelerde cezaland\u0131rmay\u0131 hedef al\u0131yor. Fakat bunu yaparken de mahkemeleri bir g\u00f6steri alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi istiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc ama\u00e7 sadece ki\u015finin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fil, di\u011ferlerinin bundan korkup bast\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n Bir anlamda ter\u00f6rize etme.<\/em><\/p>\n Hukuk yoluyla ter\u00f6rize etme. Bu, bir cephesi ile ileri bir ad\u0131m asl\u0131nda, yani hukuk yoluna ba\u015fvurmas\u0131, e\u011fer hukuk do\u011fru d\u00fcr\u00fcst \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa olumlu bir ad\u0131m. Hukukun kendini birilerini ter\u00f6rize etmek i\u00e7in kullan\u0131lmaya a\u00e7\u0131k b\u0131rakmamas\u0131 laz\u0131m. Hukukun, adaletin demokratikle\u015fmesi, dolay\u0131s\u0131yla bunun, bu y\u00f6ntemin etkisiz hale gelmesini sa\u011flar.<\/p>\n Beni as\u0131l \u00fczen konu \u015fu; Cuma g\u00fcn\u00fc, orada 30 ila 50 a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i g\u00f6stericinin ve 10-15 a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i avukat\u0131n yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6vde g\u00f6sterisi kar\u015f\u0131s\u0131nda bulunan insanlar\u0131n, -ki ben oradayd\u0131m ve h\u0131rs\u0131mdan a\u011flayas\u0131m geldi-, bir tepki g\u00f6stermemeleri, ben de dahil olmak \u00fczere, yaln\u0131z b\u0131rakmalar\u0131.. Orada kendimi tek ba\u015f\u0131ma hissetti\u011fim i\u00e7in pek tepki g\u00f6steremedim. Olay\u0131n oldu\u011fu yerde her zaman herkesin bulunmas\u0131 gerekmez, ama bu kez, -biraz da sanki bu t\u00fcr Orhan Pamuk \u00f6zelinde bir durum-, \u2018biraz ona da ders olsun\u2019 tavr\u0131n\u0131n hissedildi\u011fini s\u00f6yleyebilirim. En az\u0131ndan kendilerini demokrat olarak tan\u0131mlayan \u00e7evrelerin bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in.<\/p>\n Bir de o g\u00fcn \u015ei\u015fli Adliyesi\u2019nde orada ba\u011f\u0131ran ve \u201cMisyoner \u00c7ocuklar\u0131\u201d pankart\u0131n\u0131n arkas\u0131nda duran 30-40 ki\u015fiyi izlerken, orada 50-100 ki\u015finin de \u201cKahrolsun Fa\u015fizm\u2019\u201d diye ba\u011f\u0131rmas\u0131n\u0131 o anda arzulad\u0131m, i\u00e7imden o geldi, onun eksikli\u011fini hissettim. Fakat bunu organize etmememizin nedenlerinden bir tanesini orada analiz etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m; zannediyorum biz 70\u2019lerde, bir ku\u015fak ya\u015fl\u0131 olanlar 60\u2019larda, \u201csa\u011f-sol \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n nas\u0131l geli\u015fti\u011fini ve nereye s\u00fcr\u00fcklendi\u011fini bilen bir ku\u015fa\u011f\u0131z. Bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bedelini \u00e7ok a\u011f\u0131r \u00f6demi\u015f bir ku\u015fa\u011f\u0131z, en az\u0131ndan i\u00e7imizdeki bir \u00e7ok ki\u015fi bu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n bedelini \u00e7ok a\u011f\u0131r bi\u00e7imde \u00f6dedi. B\u00fcy\u00fck ihtimalle biraz y\u0131lg\u0131nl\u0131k var, \u201cbir daha ayn\u0131 s\u00fcrece girmeyelim, i\u015fi sokak \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyelim\u201d diyen\u00a0\u00a0bunu s\u00f6ylerken de bunun kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 slogan atman\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131nda duramayaca\u011f\u0131n\u0131 ve kar\u015f\u0131 taraf\u0131n da bunu f\u00fctursuzca k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131n\u0131n da fark\u0131na vararak h\u0131zla ba\u015fka bir yere gidece\u011finin, t\u0131rmanaca\u011f\u0131n\u0131n bilincinde olmaktan kaynaklanan bir tutum var.<\/p>\n Orhan Pamuk konusunda, daha do\u011frusu 302. madde konusunda \u00f6n\u00fcm\u00fczde daha bir dizi dava var ve bu davalar konusunda h\u00fck\u00fcmetin ald\u0131\u011f\u0131 tav\u0131r biraz riyak\u00e2rca. Bu maddelerin, reform s\u0131ras\u0131nda yeni bi\u00e7imleri yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu t\u00fcr tehlikeler i\u00e7erdi\u011fini s\u00f6yleyerek, hukuk\u00e7ular\u0131n \u00f6nemli bir kesimi itiraz etmi\u015flerdi. Bunu kimse dikkate almad\u0131, daha do\u011frusu bunu dikkate alanlar, \u00f6zellikle b\u00f6yle istediler, \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle esnek, yoruma a\u00e7\u0131k maddelere izin vermesini istiyorlard\u0131.<\/p>\n Belki bu 302. maddeyi ba\u015fka bir Avrupa \u00fclkesinde oldu\u011fu gibi bulabiliriz. Yaln\u0131z orada hakimlerin ve savc\u0131lar\u0131n bir akl\u0131selim y\u00f6n\u00fcnde yorumlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz, hukuk ve adalet yolunda akl\u0131selim yorumlar\u0131n daha a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. T\u00fcrkiye\u2019de maalesef ne kadar milliyet\u00e7i bir kamp\u0131n savunucusu oldu\u011funu g\u00f6stermek isteyen hukuk adamlar\u0131 da var ve bunlar\u0131n elinde bu maddeler \u00e7ok tehlikeli silah haline d\u00f6n\u00fc\u015febiliyorlar.<\/p>\n \u00d6te yandan da olumlu y\u00f6nlerden bahsederken; T\u00fcrkiye\u2019de entelekt\u00fcellerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeksizin, memleketin ve d\u00fcnyan\u0131n sorunlar\u0131na kar\u015f\u0131 devletten gelebilecek herhangi bir bask\u0131ya kar\u015f\u0131, yaz\u0131lar\u0131yla, \u00e7izileriyle, sanatlar\u0131yla ve konu\u015fmalar\u0131yla m\u00fccadele vermelerinin s\u00fcreklilik arz etti\u011fi de ortada. Noam Chomsky ge\u00e7enlerde Haaretz gazetesine verdi\u011fi bir deme\u00e7te \u00e7ok ilgin\u00e7 bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyordu, -kendisi d\u00fcnyadaki en \u00f6nemli kamu entelekt\u00fceli \u00f6d\u00fcl\u00fcne lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, tabii kendisi bunlarla hi\u00e7 ilgilenmemi\u015f, \u00f6nemli dergilerden verilmi\u015f asl\u0131nda, Britanya\u2019da Prospect dergisi ile Washington\u2019daki Foreign Policy dergisi- kendisini en \u00e7ok hangi entelekt\u00fcellerin etkiledi\u011fini soran gazeteciye, T\u00fcrkiye\u2019deki entelekt\u00fcelleri \u00f6rnek g\u00f6steriyor. \u201cD\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde yok, Bat\u0131\u2019dan da \u00e7ok farkl\u0131lar, bildi\u011fim kadar\u0131yla d\u00fcnyadaki entelekt\u00fcellerin, yazarlar\u0131n, sanat\u00e7\u0131lar\u0131n, gazetecilerin, \u00f6rne\u011fin K\u00fcrtleri hedef alan sert, ac\u0131mas\u0131z kanun h\u00fck\u00fcmlerine s\u00fcrekli olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 tek \u00fclke T\u00fcrkiye\u2019dir. Bu s\u00fcrekli kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f zaten d\u00fcnyada e\u015fine az rastlanan bir durum. T\u00fcrkiye\u2019de sadece kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakla kalm\u0131yorlar, s\u00fcrekli olarak durmak bilmeksizin bu konuda bir \u015feyler de yap\u0131yor, kendilerini ciddi tehlikelere maruz b\u0131rak\u0131yorlar ve hapse de giriyorlar ve T\u00fcrkiye\u2019de hapse girmek hi\u00e7 de e\u011flenceli bir durum say\u0131lmaz. Bunlar zaten entelekt\u00fceller i\u00e7in son derece nadir rastlanan faaliyetlerdir, ama T\u00fcrkiye\u2019de esas olarak neredeyse ana ak\u0131m\u0131n bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturuyorlar\u201d demi\u015f. Bu da \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor bana, o kocaman pankarttaki di\u011fer adlar\u0131 da sayarsak: H\u0131rant Dink, Hasan Cemal, Murat Belge, \u0130smet Berkan, Haluk \u015eahin. \u0130stisnas\u0131z hepsi bu tan\u0131ma uygun olarak e\u015fine ender rastlanan entelekt\u00fceller asl\u0131nda. Sadece K\u00fcrt meselesi i\u00e7in de\u011fil, \u00fclkelerin ve d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve adalet meseleleri i\u00e7in de yaz\u0131yorlar, \u00e7iziyorlar ve en \u00f6nemlisi de ciddi bir tehdidi de g\u00f6ze al\u0131yorlar. S\u00fcrekli m\u00fccadele verdikleri i\u00e7in de hakaret g\u00f6r\u00fcyorlar, tehdit ediliyorlar, hatta hapse giriyorlar. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir nokta gibi geliyor bana.<\/em><\/p>\n Elbette. \u0130\u00e7inde oldu\u011fumuz zaman belki bunu daha zor duyuyoruz, fakat ge\u00e7mi\u015fteki demokrat-ayd\u0131n dayan\u0131\u015fmas\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda orada da yak\u0131n d\u00f6nemde k\u0131r\u0131lman\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu belki biraz da normal, sorunlar\u0131n \u00e7atalla\u015fmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, \u00f6rne\u011fin K\u0131br\u0131s sorunu ile ilgili, T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrtlerle ilgili bir korkunun baz\u0131 \u00e7evrelerde egemen oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz ama bu konularda T\u00fcrkiye\u2019de ayd\u0131n \u00e7evrenin konuyu s\u00fcrekli m\u00fccadele alan\u0131 i\u00e7inde tutmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Elbette en az\u0131ndan Noam Chomsky bunu d\u0131\u015far\u0131dan daha rahat g\u00f6rebiliyor, belki kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak. D\u00fcnyada tekdir demek elbette sa\u00e7ma bir iddia olur, ama T\u00fcrkiye\u2019de entelekt\u00fcellerin dikkat \u00e7ekici bir s\u00fcreklili\u011fi, iddias\u0131, inad\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz elbette.<\/p>\n Kendisi \u00e7ok iyi bir de\u011ferlendirme yapabilecek bir durumda, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, hatta buraya geldi\u011finde kendisine buna benzer bir \u015fey s\u00f6yledi\u011fi zaman sormu\u015ftum; \u201cLatin Amerika\u2019da da var\u201d diye, \u201cama onlar daha \u00e7ok dini inan\u00e7lar\u0131 i\u00e7in yap\u0131yorlar\u201d dedi, kilise adamlar\u0131n\u0131n vs. m\u00fccadelesini \u00f6rnek g\u00f6sterdi ve dedi ki; \u201centelekt\u00fcel, profesyonel olarak gazeteci, yazar vs. de\u011filler onlar, T\u00fcrkiye\u2019de \u0130smail Be\u015fik\u00e7i gibi bir \u00f6rnek d\u00fcnyada \u00e7ok az rastlan\u0131r\u201d dedi.<\/em><\/p>\n Tabii, Rag\u0131p Zarakolu da \u00f6yledir.<\/p>\n Zaten o \u00f6rne\u011fi de vermi\u015fti. B\u00f6yle bir olumlu bir \u015fey \u00e7\u0131karacaksak illa bu Kafka\u2019sal ortamdan, bence b\u00f6yle de bir \u015fey var.<\/em><\/p>\n Evet g\u00fcndemde olmas\u0131n\u0131 durmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabiliyor hi\u00e7 olmazsa bir kar\u015f\u0131 duru\u015f olarak.<\/p>\n Buradan istersen k\u0131saca T\u00fcrkiye\u2019deki kan\u0131mca 302. maddeden \u00e7ok daha acil, vahim, kapsaml\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 olabilecek bir soruna ge\u00e7elim. T\u00fcrkiye\u2019deki y\u0131llardan beri kanayan yara K\u00fcrt sorunu. K\u00fcrt sorunu konusunda k\u0131sa vadede \u00e7ok yeni diyecek bir \u015fey yok, yaln\u0131z dinleyicilerimize bir ka\u00e7 tane pek bilmedikleri olguyu hat\u0131rlatmakta yarar var. \u00d6rne\u011fin, 10 g\u00fcn \u00f6nce, \u015eemdinli halk\u0131 mehter mar\u015f\u0131 e\u015fli\u011finde yap\u0131lan bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fle uyand\u0131. Kim oldu\u011funu bilmiyorum, baz\u0131lar\u0131 g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar, birileri \u015eemdinli\u2019de gece yar\u0131s\u0131 bir g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapt\u0131lar mehter mar\u015f\u0131 e\u015fli\u011finde. Bunu ni\u00e7in yapm\u0131\u015flar? Mehter mar\u015f\u0131, bando e\u015fli\u011finde veya her neyse bir \u015fehrin i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f neden yap\u0131l\u0131r? Bunlar\u0131 burada \u015fu anda yorumlama durumunda de\u011filim, \u00e7\u00fcnk\u00fc olay\u0131n tam nas\u0131l oldu\u011funu h\u00e2l\u00e2 \u00f6\u011frenebilmi\u015f de\u011filim ama e\u011fer yap\u0131ld\u0131ysa bunun ba\u015fka t\u00fcr bir provokasyon, s\u00fcrekli devam eden bir provokasyon oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. K\u00fc\u00e7\u00fck bir olay, \u00f6len, yaralanan yok, kimsenin evinin \u00f6n\u00fcne bomba konmam\u0131\u015f ama bomba koymaktan \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fil bir cephesiyle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman. Di\u011fer taraftan K\u00fcrt sorununda T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrtlerin demokratik haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 konusunda, art\u0131k \u201cT\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt yoktur\u201d, \u201cK\u00fcrt\u00e7e yoktur\u201d diyenlerin ne diyeceklerini pek bilemediklerini bir noktaya geldik. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131r\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6b\u00fcr taraf\u0131ndan, be\u011fensek de be\u011fenmesek de, istesek de istemesek de, fiilen ve art\u0131k resmen, anayasan\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesiyle beraber, bir Irak Federe K\u00fcrt Devleti, yani Irak\u2019taki \u00fc\u00e7 olu\u015fumdan biri olan Irak Federe K\u00fcrt Devleti kuruldu, ve var. Hatta Mesut Barzani Per\u015fembe g\u00fcnk\u00fc se\u00e7imlerden bir g\u00fcn \u00f6nce, Kuzey Irak\u2019taki, Irak Federe K\u00fcrt Devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki se\u00e7menlerin se\u00e7ime kat\u0131lmalar\u0131na \u00e7a\u011fr\u0131da bulunurken, \u201cart\u0131k siz K\u00fcrdistanl\u0131s\u0131n\u0131z, bir K\u00fcrt Yezidi olarak de\u011fil, K\u00fcrdistanl\u0131 olarak oy vermeniz gerekir, se\u00e7imlere bu y\u00fczden kat\u0131lman\u0131z gerekir\u201d diyerek bu b\u00f6lgede K\u00fcrdistanl\u0131l\u0131k olarak tan\u0131mlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir toparlay\u0131c\u0131 kimlik, bir resmi \u00fcst kimlik olu\u015ftu\u011funun, olu\u015faca\u011f\u0131n\u0131n i\u015faretini verdi. \u015eimdi s\u0131n\u0131r\u0131n bu taraf\u0131nda, say\u0131s\u0131n\u0131 kimsenin pek bilmedi\u011fi, en az\u0131ndan devletinin resmi kurumlar\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenmekte acele etmedikleri veya kendi y\u00f6ntemleriyle bildikleri fakat bizim bilmedi\u011fimiz, 15 mi, 12 mi, 20 milyon mu, hi\u00e7 \u00f6nemli de\u011fil, ama hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r miktarda T\u00fcrkiyeli K\u00fcrt\u2019\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir topraktay\u0131z. S\u0131n\u0131r\u0131n \u00f6te taraf\u0131nda K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin \u00fcniversitelerde \u00f6\u011fretildi\u011fi, okullarda K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin \u00f6\u011fretildi\u011fi, K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin yeg\u00e2ne lisan, egemen lisan konumunda oldu\u011fu bir yerde, s\u0131n\u0131r\u0131n \u00f6b\u00fcr taraf\u0131nda, b\u00fct\u00fcn bir ink\u00e2rc\u0131l\u0131k politikas\u0131 y\u00fcr\u00fctmek herhalde art\u0131k hi\u00e7bir \u015fekilde m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Art\u0131k bunu istedi\u011fimiz kadar ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m, -benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm de\u011fil ama ba\u015fka milliyet\u00e7ilerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olarak s\u00f6yleyeyim-, \u00e7al\u0131\u015fs\u0131nlar, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019yi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadan soyutlamay\u0131, izole etmeyi, bir Kuzey Kore durumuna getirmeyi veya bir Birmanya durumuna getirmeyi g\u00f6ze almad\u0131k\u00e7a, bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla iki yakla\u015f\u0131m m\u00fcmk\u00fcn; birincisi, ki benim benimseyece\u011fim, \u201csadece pragmatik bir \u00e7er\u00e7evede de\u011fil, temel haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r\u201d diyerek soruna yakla\u015fmak. Ama devlet kat\u0131ndan bu pragmatik bir \u00e7er\u00e7evede de al\u0131nabilir, \u201cba\u015fka \u00e7aremiz yoktur, bunu b\u00f6yle yapmam\u0131z gerekir\u201d diye de d\u00fc\u015f\u00fcnebilirler. En az\u0131ndan b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnebilseler ke\u015fke.. T\u00fcrkiye\u2019de bu ad\u0131mlar\u0131n sadece lafla de\u011fil, \u201ckimliklerini tan\u0131yoruz, K\u00fcrt sorununu tan\u0131yoruz\u201d diye laf seviyesinde kalarak a\u011fza bir parmak bal \u00e7alma y\u00f6ntemiyle \u00e7\u00f6z\u00fclmeyece\u011fi bir noktaya da geldik. 20 sene \u00f6nce bunu s\u00f6ylemenin bir anlam\u0131 vard\u0131, 10 sene \u00f6nce belki olabilirdi ama art\u0131k sadece lafla bir yere g\u00f6t\u00fcrmek, bu i\u015fi \u00e7\u00f6zmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Somut olarak T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrtlerin dillerini kullanmalar\u0131, isimlerini kullanmalar\u0131, yer adlar\u0131n\u0131 kendi geleneksel kadim yer adlar\u0131n\u0131, k\u00f6y adlar\u0131n\u0131, mezra adlar\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131, okullarda K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin se\u00e7meli dil olarak \u00f6\u011fretilebilmesi, isteyenlerin baz\u0131 okullarda, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fct\u00fcn okullar\u0131nda de\u011fil, m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131. Bir tart\u0131\u015fmay\u0131 ba\u015flatmam\u0131z laz\u0131m; \u201cBiz \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir T\u00fcrkiye mi, \u00e7o\u011fulcu bir T\u00fcrkiye mi istiyoruz?\u201d Bu ikisi de K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlard\u0131r. \u00c7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir T\u00fcrkiye, T\u00fcrkiye\u2019deki gelenekler, T\u00fcrkiye toplumunun, tarihinin yap\u0131s\u0131, devletin yap\u0131s\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Kanada t\u00fcr\u00fc bir uygulamaya bence \u00e7ok m\u00fcsait de\u011fildir, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc gelenekler Avustralya t\u00fcr\u00fc bir uygulamaya \u00e7ok m\u00fcsait de\u011fildir. Biz daha farkl\u0131 bir devlet prati\u011fi, toplumsal tarih prati\u011fi i\u00e7inden geliyoruz, -bunu iyi veya k\u00f6t\u00fc anlam\u0131nda s\u00f6ylemiyorum, tarihi bir olgu olarak s\u00f6yl\u00fcyorum-, dolay\u0131s\u0131yla bizim daha \u00e7ok bir normatif \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131ndan ziyade, siyasi, k\u00fclt\u00fcrel kimliklerin \u00e7o\u011fullu\u011funu kabul eden, bunlar\u0131 normatif bi\u00e7imde empoze etmeyen ama bu \u00e7o\u011fullu\u011fu kabul eden bir yakla\u015f\u0131m\u0131 tercih etmemiz gerekecek belki. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6b\u00fcr yakla\u015f\u0131m\u0131n T\u00fcrkiye toplumunda yarataca\u011f\u0131 \u00e7alkant\u0131lar, tepkiler ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olmas\u0131ndan endi\u015feliyim.<\/p>\n Bence bu konuyu devam ettirelim, \u00e7ok \u00f6nemli.<\/em><\/p>\n \u00d6mer Madra’n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi s\u00f6yle\u015fi 20 Aral\u0131k 2005 tarihinde\u00a0A\u00e7\u0131k Radyo<\/em>\u2019da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ömer Madra Ömer Madra’nın gerçekleştirdiği söyleşi 20 Aralık 2005 tarihinde Açık Radyo’da yayımlanmıştır. (Birikim Dergisi) Orhan Pamuk davasına bütün dünya medyasıyla beraber de tanık olduk. Çok ciddi, ifade özgürlüğünün ötesine de geçen, Kafkaesk şeyler yaşandı İstanbul’da Şişli Adliyesi önünde, içinde ve dışında. Demokratikleşme meselesine biraz değinelim mi? Türkiye’de demokratikleşmenin mehter adımıyla, ritmiyle yapıldığını biliyoruz, bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-14540","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14540"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14540\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14544,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14540\/revisions\/14544"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span>\u00d6mer Madra’n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi s\u00f6yle\u015fi 20 Aral\u0131k 2005 tarihinde A\u00e7\u0131k Radyo\u2019da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. (Birikim Dergisi)<\/span><\/span><\/p>\n