*<\/a><\/sup> terk etti\u011fi tarih olan 5 haziran 1978 tarihine kadar s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Esas olarak tek bir sosyal topluluk olan bu iki kabile, 1970’lerin ba\u015f\u0131ndan itibaren kuzey ve g\u00fcney olarak iki alt toplulu\u011fa ayr\u0131lm\u0131\u015f ve sosyal kutupla\u015fma 1971 y\u0131l\u0131nda g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir hale gelmi\u015ftir.<\/p>\nJane Goodall, \u0130ngiliz primatalog, etolog ve antropolog, bu fenomeni ortaya \u00e7\u0131kartan ki\u015fi olarak iki kabile aras\u0131ndaki s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n y\u0131llar s\u00fcren bir sosyal rekabetin sonucu oldu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
7 ocak 1974’te godi ad\u0131ndaki bir Kahama gen\u00e7 erke\u011fi, bir a\u011fac\u0131n \u00fcst\u00fcnde beslendi\u011fi s\u0131rada, alt\u0131 ki\u015filik Kasakela erkek grubu taraf\u0131ndan sald\u0131r\u0131ya u\u011fram\u0131\u015f ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu tarihten sonraki d\u00f6rt sene boyunca, Kahama kabilesinin t\u00fcm erkek fertleri \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f (6), di\u015fi fertlerinin ise biri \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, ikisi kaybolmu\u015f kalan \u00fc\u00e7\u00fc ise ciddi bi\u00e7imde darp edilip ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Bunun sonucu olarak Kahama kabilesinin gen\u00e7 \u00fcyeleri b\u00f6lgelerini terk etmi\u015f ve sava\u015f Kasakela kabilesi lehine sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Ne var ki geni\u015fleyen b\u00f6lgeleri y\u00fcz\u00fcnden Kalande ad\u0131ndaki yeni bir \u015fempanze toplulu\u011fu ile s\u0131n\u0131r kom\u015fusu olmu\u015flard\u0131. Kalandelerin say\u0131ca \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc Kasakela kabilesinin yeni bir \u00e7at\u0131\u015fmaya girmesini engellemi\u015f ve kazand\u0131klar\u0131 b\u00f6lgeleri k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde terk etmi\u015flerdir.<\/p>\n
Jane Goodall’\u0131n sonraki a\u00e7\u0131klamalar\u0131na bak\u0131l\u0131rsa; bu sava\u015f\u0131n, sosyal \u00e7eki\u015fme ve b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 gibi iki ana sebebi vard\u0131. \u015eempanzelerin bu karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcn\u00fcn kendisi korkuttu\u011funu ve kabuslar\u0131nda birbirlerine i\u015fkence eden \u015fempanzelerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de itiraf etmi\u015ftir.<\/p>\n
Hali haz\u0131rda primatlar\u0131n iki bin y\u0131ldan uzun s\u00fcredir alet kullanma becerilerini geli\u015ftirdikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu sava\u015f\u0131n \u00f6nemi daha net anla\u015f\u0131labilir. Kanaatimce biyolojik evrimlerinin yan\u0131 s\u0131ra k\u00fclt\u00fcrel evrimlerinin de h\u0131zlan\u0131yor olmas\u0131 nereden bakarsak bakal\u0131m d\u00fcnyam\u0131z i\u00e7in heyecan vericidir.<\/p>\n