Dunning-Kruger Etkisi (DK Etkisi veya DKE), belli bir konuda beceriksiz veya bilgisiz insanlarda g\u00f6r\u00fclen, “hayali (sanr\u0131l\u0131) \u00fcst\u00fcnl\u00fck hissi”ne verilen isimdir. Bu ki\u015filerde, tipik olarak, beceriksiz\/bilgisiz olduklar\u0131 konulardaki becerileri\/bilgileri soruldu\u011funda, ger\u00e7ekte olandan \u00e7ok daha y\u00fcksek oldu\u011funu iddia ettikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yani bu ki\u015filer, cehaletlerinden \u00f6t\u00fcr\u00fc sahip olduklar\u0131 cesaret nedeniyle, kendilerini asl\u0131nda bilgisiz olduklar\u0131 bir konunun uzman\u0131 ilan edebilirler. Bu etkinin temel sebebinin, belli bir konudaki cehaletten \u00f6t\u00fcr\u00fc ki\u015fide, o konu hakk\u0131nda “ger\u00e7ekten bilgili” veya “ger\u00e7ekten yeterli” olma seviyesine dair g\u00fcvenilir ve tarafs\u0131z bir alg\u0131n\u0131n var olmay\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Yani bu ki\u015filer, kendilerini belli bir konuda ger\u00e7ekten yeterli saymak i\u00e7in ne kadar bilgiye sahip olmalar\u0131n\u0131 gerekti\u011fini bile bilmedikleri i\u00e7in, k\u0131s\u0131tl\u0131 bilgilerine ra\u011fmen kendilerini o konuda uzman varsayarlar!\u00a0Bu etkiyi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yo\u011fun bir \u015fekilde, fizik\/astronomi hakk\u0131nda derin bir cehalete sahip olmalar\u0131na g\u00f6re uzay konusunda kendilerini uzman sayan astrologlarda, temel mimari hakk\u0131nda tamamen cahil olmalar\u0131na ra\u011fmen kendilerini uzman sayan piramit ve UFO komplocular\u0131, evrim\/biyoloji hakk\u0131nda derin bir cehalete sahip olmalar\u0131na ra\u011fmen kendilerini bu alanda uzman sayan evrim kar\u015f\u0131tlar\u0131nda ve benzeri bilim-d\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenmelerde g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n
Tuhaf Bir Banka Soygunu… \u00dcstelik bu etkinin ke\u015ffi de ilgin\u00e7 bir olaydan sonra ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir: 1995 y\u0131l\u0131nda 44 ya\u015f\u0131ndaki McArthur Wheeler isimli \u015fah\u0131s, limon suyunun “tuhaf” olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 kimyas\u0131 ile ilgili \u00e7ok derin bilgilere sahip oldu\u011fu iddias\u0131yla, y\u00fcz\u00fcn\u00fc limon suyuna bulad\u0131 ve 2 bankay\u0131 \u00fcst \u00fcste soymaya kalkt\u0131. \u0130ddias\u0131na g\u00f6re, limon suyunun g\u00f6r\u00fcnmez yaz\u0131lar yazmakta kullan\u0131labilmesini sa\u011flayan “gizemli” kimyas\u0131 sayesinde, kendisini de “g\u00f6r\u00fcnmez” k\u0131lacak ve bankadaki kameralar onu kaydedemeyecekti. Bankalar\u0131 soymay\u0131 ba\u015fard\u0131; ancak tabii ki kameralar sorunsuz bir \u015fekilde kayd\u0131 yapt\u0131 ve ayn\u0131 g\u00fcn i\u00e7erisinde polis, Wheeler’\u0131 kolayca yakalad\u0131. Bu ilgin\u00e7 giri\u015fimin sebebi, Wheeler’\u0131n cahilli\u011fiydi. Kimya ve muhtemelen genel k\u00fclt\u00fcr hakk\u0131nda derin bir cehalete sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, cahilli\u011finin fark\u0131nda de\u011fildi ve kendini uzman g\u00f6r\u00fcyordu. Dolay\u0131s\u0131yla bilgilerinin ortalamadan \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu ve polisler ile teknolojiyi kand\u0131rabilece\u011fini sand\u0131. Yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00e7ok barizdi. Ara\u015ft\u0131rma, Cornell \u00dcniversitesi’nde deneklerle yap\u0131lan deneyler \u00fczerine 1996’da yay\u0131nland\u0131. 1999’da, ara\u015ft\u0131rma bir ad\u0131m \u00f6teye g\u00f6t\u00fcr\u00fclerek, ger\u00e7ekten konu hakk\u0131nda bilgili birinin, cahil birini az\u0131c\u0131k e\u011fitmesinden sonra, cahil ki\u015finin kendi bilgisizli\u011fini \u00e7ok daha isabetli tespit edebildi\u011fi ortaya konmu\u015ftur. Daha sonradan 2003, 2006 ve 2008’de di\u011fer uzmanlarca yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla bu etki do\u011fruland\u0131 ve daha derin detaylar ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Hatta 2008’de Ehrlinger, bu etkiyi farkl\u0131 sebeplere ba\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fan bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131. Yani etkiyi do\u011frudan hedef alarak \u00e7\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ancak ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sonucu, Dunning ile Kruger’\u0131n vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7la birebir \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyordu. Bu durum, etkinin ge\u00e7erlili\u011fini \u00e7ok daha artt\u0131rd\u0131.<\/p>\n