{"id":16628,"date":"2020-07-27T11:31:18","date_gmt":"2020-07-27T16:31:18","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=16628"},"modified":"2022-09-14T16:18:00","modified_gmt":"2022-09-14T21:18:00","slug":"yurekli-bir-laz-kadini-bedia-hala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/yurekli-bir-laz-kadini-bedia-hala\/","title":{"rendered":"Y\u00dcREKL\u0130 B\u0130R LAZ KADINI BED\u0130A HALA"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-16629\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/YUREKLI-BIR-LAZ-KADINI-b.jpg\" alt=\"\" width=\"541\" height=\"304\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/YUREKLI-BIR-LAZ-KADINI-b.jpg 541w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/YUREKLI-BIR-LAZ-KADINI-b-300x169.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 541px) 100vw, 541px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bedia Xala\/ Guroni ar Lazi Oxorca\u201d (\u201cBedia Xala\/ Y\u00fcrekli Bir Laz Kad\u0131n\u0131\u201d) adl\u0131 kitap\u00a0\u00a0\u201cKald\u0131ra\u00e7 Yay\u0131nevi\u201dnden \u00e7\u0131kt\u0131. Bu kitap hak etti\u011fi ilgiyi g\u00f6rd\u00fc m\u00fc, bilemiyorum. An\u0131 t\u00fcr\u00fcndeki bu kitap, ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan da kolayca anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere bizlere bir Laz kad\u0131n\u0131n\u0131n hayat m\u00fccadelesini anlat\u0131yor. Kitab\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, Bedia Hala\u2019n\u0131n \u015fahs\u0131nda, asl\u0131nda Lazlar\u0131n y\u00fczy\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n ge\u00e7mi\u015flerine de\u00a0\u00a0\u0131\u015f\u0131k tutulmas\u0131. Kitap, Lazlar\u0131n yerlisi olduklar\u0131 co\u011frafyadaki \u00fcretim, m\u00fclkiyet, payla\u015f\u0131m ili\u015fkileri hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgileri aktar\u0131yor. Kitap, Rusya Lazistan\u0131 ve Lazlar\u0131 hakk\u0131nda da bizleri bilgilendiriyor. Birden g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne gurbete \u00e7\u0131kan Laz gen\u00e7leri geliyor. Gurbet yani ekmek paras\u0131. O zamanlar gurbet, bizimkilerin \u201cRusye\u201d dedikleri, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 i\u00e7indeki kentler: Batumi, Anaklia, Poti, Zugdidi, Sokhumi, O\u00e7am\u00e7ire, Guadauta. \u0130stanbul hen\u00fcz o kadar gurbet de\u011fil o s\u0131ralar.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Lazlar; Osmanl\u0131-Rus ve Birinci ve \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015flar\u0131ndan ve sonraki geli\u015fmelerden hem ekonomik hem de k\u00fclt\u00fcrel olarak en \u00e7ok etkilenen hem Do\u011fu Karadeniz ve hem de G\u00fcney Bat\u0131 Kafkasya\u2019n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck halklar\u0131ndan. \u00d6nce imparatorluklar, ard\u0131ndan da emperyalistler aras\u0131 didi\u015fme ve \u00e7at\u0131\u015fmalardan Laz halk\u0131 \u00e7ok \u00e7eker. Selma Ko\u00e7iva, usta ve k\u0131vrak kalemiyle, Bedia Hala\u2019n\u0131n a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kanlar\u0131 bizlere tek tek aktar\u0131yor. Yazd\u0131klar\u0131n\u0131n her sat\u0131r\u0131yla bizleri adeta o g\u00fcnlere g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. O g\u00fcnlerin ac\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcne seriyor. Yaln\u0131zca yazd\u0131klar\u0131nda ac\u0131y\u0131 de\u011fil, umudu da g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>SAVA\u015e YILLARI: KARNEL\u0130 YILLAR<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kitapta a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcyoruz ki, Laz halk\u0131 CHP\u2019nin Mill\u00ee \u015eefi \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019y\u00fc hi\u00e7 sevmiyor. K\u0131tl\u0131k ve karne y\u0131llar\u0131n\u0131 da unutmuyorlar. Bask\u0131 ve zul\u00fcm\u00fc de. Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn, iktidar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in\u00a0\u00a0ABD ile a\u00e7\u0131k ve gizli askeri, siyasi, k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik k\u00f6lelik anla\u015fmalar\u0131 imzalamas\u0131n\u0131 da hi\u00e7 unutmuyorlar.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-J07CyoAiji8\/XtqsOZOUrSI\/AAAAAAAABsg\/xEhXGAWS1gchDFXjub7kTxpt3sJrs_sZQCK4BGAsYHg\/s469\/2.jpg\" \/><\/p>\n<p>ABD ile k\u00f6lelik ili\u015fkilerinin DP ile de\u011fil Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn CHP\u2019si ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi biliyorlar. Lazca\u2019n\u0131n konu\u015fulmas\u0131n\u0131n engellenmesinin bile Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc d\u00f6neminde yo\u011funluk kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorlar. Okullarda Lazca konu\u015ftu diye \u015fiddete maruz kalan ve hayatlar\u0131 boyunca unutamad\u0131klar\u0131 Laz \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n elleri hem bu d\u00fcnyada hem de \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn yakas\u0131nda olacak. Buna eminim. Bedia Hala\u2019n\u0131n anlatt\u0131klar\u0131, bizleri Mill\u00ee \u015eef despotizminin karanl\u0131k y\u0131llar\u0131n\u0131n girdab\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor ve ge\u00e7mi\u015fin ger\u00e7eklerini g\u00f6rmemiz i\u00e7in bizi adeta sars\u0131yor; h\u0131rpal\u0131yor. Karaborsa y\u0131llar\u0131n\u0131 da hat\u0131rl\u0131yoruz. Bir de \u201cKambur R\u0131za\u201d var.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>M\u0130LL\u00ce \u015eEF Y\u00d6NET\u0130M\u0130, \u00d6NCE H\u0130TLER ALMANYASI, SONRA DA ABD \u0130LE \u0130\u015eB\u0130RL\u0130\u011e\u0130 YAPTI<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bedia Hala, yaln\u0131zca kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 bizlerle payla\u015fm\u0131yor. B\u00fcy\u00fcklerinin kendisine anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 da bizlere aktar\u0131yor. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, Rus askerlerinin i\u015fgal ettikleri Do\u011fu Karadeniz y\u00f6resinde Lazlara nas\u0131l davrand\u0131klar\u0131n\u0131 konusundaki tan\u0131kl\u0131klar\u0131 da aktar\u0131yor: \u201cBizim Lazlar, \u2018Rus askeri i\u00e7in, yard\u0131m etmeyi seven, insana eziyet etmeyen askerlerdir.\u2019 derdi.\u201d Bu Rus askerlerinin hepsinin Rus olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7lerinde\u00a0\u00a0farkl\u0131 \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 halklar\u0131ndan, Megrellerden de askerler bulundu\u011funu hat\u0131rlamak gerek! \u00c7arl\u0131k Ordusu\u2019nun Lazlar konusunda hassas davrand\u0131\u011f\u0131na ku\u015fku yok.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-dtNpbMQN2p4\/XtqsebbrvJI\/AAAAAAAABs0\/_nzfUCXaXYcRU3E2TtFYEavcw2XWybwDgCK4BGAsYHg\/s320\/5.jpg\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">O zamanlar Azla\u011fa\u00a0\u00a0olduk\u00e7a \u00f6nemli bir k\u00f6yd\u00fcr. Burada bir R\u00fc\u015ftiye Mektebi bile vard\u0131r. Bu k\u00f6yden bir \u00e7ok \u00f6nemli insan\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Bug\u00fcn\u00fcn G\u00fcrcistan\u2019\u0131, Abkhazya\u2019s\u0131, Batumi\u2019si G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiyesi Lazlar\u0131n\u0131n o zamanlar \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in gittikleri yeg\u00e2ne yerler aras\u0131ndayd\u0131. Zaten gittikleri yerlerin yerli Lazlar\u0131 olsun ve h\u0131ristiyan karde\u015fleri Megreller olsun oralarda yabanc\u0131l\u0131k \u00e7ekmemelerinin bir ba\u015fka sebebiydi.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Selma Ko\u00e7iva da Lazca yasa\u011f\u0131na da dikkat \u00e7ekiyor. Bu konuyu mutlaka bir kitap \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olarak i\u015fleyece\u011finin m\u00fcjdesini veriyor. Lazca konu\u015fma yasaklar\u0131n\u0131n\u00a0\u00a0Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn ba\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131ndan \u00e7\u0131kan mel\u00e2netlerden bir tanesi oldu\u011funa ku\u015fku yok. Zira; Sokhum\u2019da Lazca olarak yay\u0131nlanan \u201c\u10db\u10ed\u10d8\u10d7\u10d0\u00a0\u10db\u10e3\u10e0\u10e3\u10dc\u10ea\u10ee\u10d8\u201d\/\u00a0\u201cM\u00e7\u0306ita Muru\u0292xi\u201d (\u201cK\u0131z\u0131l Y\u0131ld\u0131z\u201d) adl\u0131 Lazca gazetenin T\u00fcrkiye\u2019ye giri\u015fini yasaklayan bakanlar kurulu, \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6rev yap\u0131yor. Ba\u015far\u0131l\u0131 oldular m\u0131?! Hay\u0131r! Pedagojik sorunlar yaratt\u0131lar. Kendisine ve \u00e7evresine ba\u015fkala\u015fan ve yabanc\u0131la\u015fan bir insan t\u00fcr\u00fc yaratmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131lar. Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn despot politikalar\u0131, \u00fclkeyi k\u0131tl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcrmekle kalmad\u0131, \u00fclkenin k\u00fclt\u00fcrel ve dilsel zenginli\u011fini de yoketmeyi ama\u00e7lad\u0131. T\u00fcrkiye\u2019yi \u00f6nce Almanlara, sonra da ABD\u2019ye k\u00f6le haline getirdi. Bu s\u00f6ylediklerimizle ilgili olarak \u00e7ok uza\u011fa gitmeye gerek yok. O y\u0131llarda yay\u0131nlanan yerel gazetelerin ar\u015fivlerinde yap\u0131lacak k\u0131sa bir gezinti Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc iktidarlar\u0131n\u0131n ne kadar ceberrut oldu\u011funu \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serecektir. Bu konuda Cumhuriyet Gazetesi de \u00f6nemli bir ar\u015five sahip. G\u00fcne\u015f bal\u00e7\u0131kla s\u0131vanm\u0131yor. Bu anlay\u0131\u015f; ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel alanda binlerce y\u0131lda yo\u011frula yo\u011frula Anadolu\u2019da ortaya \u00e7\u0131kan sosyolojik yap\u0131y\u0131 darmada\u011f\u0131n etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye\u2019sinde hayat\u0131n hemen her alan\u0131ndaki \u00e7arp\u0131kl\u0131\u011f\u0131n arkas\u0131nda, Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn temsilcisi oldu\u011fu anlay\u0131\u015f yat\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-k2RLn6AkOUs\/XtqsqTKDXtI\/AAAAAAAABtA\/Yec2uS1r8zEe-TMmu1uk6nBPTYU7kCrqgCK4BGAsYHg\/s565\/3.jpg\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>YEREL D\u0130LLER G\u00d6Z ARDI ED\u0130LD\u0130<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kitab\u0131n yazar\u0131 Selma Ko\u00e7iva \u00f6nemli bir tespitte bulunuyor:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u201cCumhuriyeti kuran Kemalistler, b\u00fct\u00fcn memlekette, T\u00fcrk\u00e7eyi Latin harfleriyle yazmay\u0131 y\u00fcr\u00fcl\u00fc\u011fe koydular da, di\u011fer dillerin yaz\u0131lmas\u0131na dair bir kayg\u0131lar\u0131 olmad\u0131. Bir yandan okuma ve yazma sevgisini geli\u015ftirdiler, di\u011fer yandan anadillerin yasak oldu\u011fu okullar\u0131 da yar\u0131m ayd\u0131nl\u0131kta b\u0131rakt\u0131lar.\u201d<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Selma Ko\u00e7iva\u2019n\u0131n bir ba\u015fka vurgusu da \u00e7ok \u00f6nemli. Seksen y\u0131l \u00f6nce okullarda T\u00fcrk\u00e7enin yan\u0131s\u0131ra y\u00f6resine g\u00f6re di\u011fer anadillerde, Laz \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in Lazca anadil dersleri olsayd\u0131, bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiyenin bug\u00fcnk\u00fcnden farkl\u0131 olaca\u011f\u0131na hi\u00e7 ku\u015fku yok. Ancak emperyalizmle uzla\u015fm\u0131\u015f bir CHP\u2019nin bunlar\u0131 yapmas\u0131 acaba m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc?!<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bedia Hala\u2019n\u0131n anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 Selma Ko\u00e7iva\u2019n\u0131n kaleminden b\u00fcy\u00fck bir keyifle okurken birden eski Hopa canland\u0131 hayal d\u00fcnyamda. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n anlatt\u0131klar\u0131n\u0131, yazd\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131m.\u00a0\u00a0Birden M\u00fcnir Y\u0131lmaz Avc\u0131\u2019n\u0131n 2005 A\u011fustos\u2019unda tam da Azla\u011fa \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken,\u00a0\u00a0sahil yolunda s\u00f6ylediklerini hat\u0131rlad\u0131m. Taksideydik.Sarp\u2019a gidiyorduk. Batum\u2019a, Zugdidi\u2019ye, Tiflis\u2019e gidecektik: \u201cBak Ali \u0130hsan,\u201d dedi; \u201c Azla\u011fa\u2019dan\u00a0\u00a0buraya kadar \u00e7\u0131plak ayakla gelirdik. Lastik pabu\u00e7lar\u0131m\u0131z ise koynumuzdayd\u0131. Hemen burada, \u015fu \u00e7e\u015fmenin yan\u0131nda\u00a0\u00a0giyerdik. Eskimesin diye. Yokluk y\u0131llar\u0131yd\u0131.\u201d Evet, yokluk y\u0131llar\u0131. K\u0131tl\u0131k Y\u0131llar\u0131. O g\u00fcnlerin Hopa\u2019s\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Hopas\u0131.<\/p>\n<figure style=\"width: 411px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-eb9yRAk6wYE\/XtqsytfJWvI\/AAAAAAAABtQ\/HPtqZjgOQUYYTQrnhM4VwMrpCH7TMjjFACK4BGAsYHg\/s320\/4.jpg\" alt=\"\" width=\"411\" height=\"577\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">HOPA, B\u00dcT\u00dcN RENKLER\u0130YLE HOPA\u2019DIR<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Hopa denince akl\u0131m\u0131za Lazlar gelir. Lazca gelir. Artvin\u2019de G\u00fcrc\u00fcler de ya\u015far. G\u00fcrc\u00fcce de.\u00a0\u00a0Hem\u015finliler ve Hem\u015fince de. Neden bilmem?! Akl\u0131ma geldi! K\u0131saca de\u011fineyim. \u00d6nce hat\u0131rlatay\u0131m: Hopa ve Lazca! Nedense akl\u0131ma \u201cSonbahar\u201d filmi geldi! Senaryosunu \u00d6zcan Alper\u2019in yazd\u0131\u011f\u0131 film. Y\u00f6netmeni de \u00d6zcan Alper. Film T\u00fcrk\u00e7e. Ancak filmde G\u00fcrc\u00fcceye de, Hem\u015finceye de yer vermi\u015f senarist. Nedense Lazcay\u0131 g\u00f6rmemi\u015f, g\u00f6rmek istemememi\u015f; yok saym\u0131\u015f. \u0130lgin\u00e7! \u00d6zcan Alper\u2019in Lazcay\u0131 Hopa\u2019da yok saymas\u0131 ne kadar ilgin\u00e7se, Mahsun K\u0131rm\u0131z\u0131g\u00fcl\u2019\u00fcn TV dizisi \u201cBenim i\u00e7in \u00dcz\u00fclme\u201dde Lazcaya yer vermesi de bir o kadar ilgin\u00e7 ve yerinde ve do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m. Mahsun K\u0131rm\u0131z\u0131g\u00fcl\u2019\u00fcn Hopa\u2019s\u0131 tam da Bedia Hala\u2019n\u0131n Hopa\u2019s\u0131na dikkat \u00e7ekiyor.\u00a0\u00a0\u00d6zcan Alper\u2019in \u201cSonbahar\u201d\u0131, Lazcay\u0131 yok say\u0131\u015f\u0131yla Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn despotizm y\u0131llar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor bana. \u00d6zcan Alper\u2019in Hopa\u2019da Lazcay\u0131 g\u00f6rmemezlikten gelmesi ise, Laz \u00e7ocuklar\u0131na Lazcay\u0131 yasaklayan despot \u00f6\u011fretmen tavr\u0131n\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Film kahraman\u0131n kendi ge\u00e7mi\u015fine ili\u015fkin pi\u015fmanl\u0131klar\u0131yla kendi kendini yemesi ise, \u00d6zcan Alper\u2019in bir ba\u015fka talihsizli\u011fi.<\/p>\n<figure style=\"width: 895px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-9Pn-f4iZDcA\/Xtqs7eqFrKI\/AAAAAAAABtg\/BLfmBcixTUkJwr694mGfhyrDqMnAiRn2ACK4BGAsYHg\/s895\/6.jpg\" alt=\"\" width=\"895\" height=\"446\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">NEDEN HEP \u201cB\u0130R\u0130NC\u0130\u201d KALDI\u011eI PEK DE SORGULANMAK \u0130STENMEYEN \u201cB\u0130R\u0130NC\u0130 DO\u011eU HALKLARI KURULTAYI\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bedia Hala, Lazlar\u0131n ve y\u00f6re insanlar\u0131n\u0131n ya\u015fant\u0131 ve \u00fcretimlerine ili\u015fkin ipu\u00e7lar\u0131 da veriyor. Lazca Yer adlar\u0131, Lazca sebze ve meyve adlar\u0131.. \u0130meceler\u2026 \u00d6l\u00fcm ve a\u011f\u0131tlar.. Selma Ko\u00e7iva\u2019n\u0131n kaleminden i\u015flemeyi bilenler i\u00e7in zengin bir etnografik malzeme sunuluyor. Lazcan\u0131n zenginli\u011fine de dikkat \u00e7ekiyor Bedia Hala. \u201cOgni Dergisi\u201dnden de haberdar ve \u00f6neminin bilincinde. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Laz gen\u00e7lerinin Lazcalar\u0131na, kimliklerine, do\u011falar\u0131na sahip \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131yla gurur duyuyor.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bedia Hala, \u00d6zcan Alper gibi yapm\u0131yor. Kom\u015fular\u0131n\u0131 g\u00f6rmemezlikten gelmiyor. Hem\u015finlileri de an\u0131yor. Hem\u015finceyi de. Tam bir enternasyonalist gibi davran\u0131yor. Ba\u015fka halklar\u0131 yok saymak i\u00e7in \u015fark kurnazl\u0131klar\u0131 sergilemiyor. \u00d6l\u00fcm\u00fcne \u00e7ok az kalm\u0131\u015f hasta karekterler ard\u0131na saklanm\u0131yor. Laz\u0131 ile, G\u00fcrc\u00fcs\u00fc ile, Hem\u015finlisi ile, T\u00fcrk\u00fc ile\u00a0\u00a0karde\u015fle\u015fme diyor. Oratk vatan diyor. Birlikte \u00fcretim ve adaletli payla\u015f\u0131m diyor. Ac ve a\u00e7\u0131kta kimsenin kalmayaca\u011f\u0131 bir \u00fclke diyor. T\u00fcrk\u00e7e ortak anla\u015fma dilimiz. Lazca da ya\u015fas\u0131n. G\u00fcrc\u00fcce de. Hem\u015fince de. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor Bedia Hala. Bu mesajlar\u0131 veriyor. Duygu s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc yapm\u0131yor. Ger\u00e7ekli\u011fi oldu\u011fu gibi tarihe kaydettiriyor. Bir kez daha tekrarlayay\u0131m: Halklar\u0131n karde\u015fle\u015fmesine katk\u0131 sunuyor.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bedia Hala, Y\u00f6redeki sosyal uyan\u0131\u015f ve hak m\u00fccadeleleri konusunda da duyarl\u0131. Her milliyetten insan\u0131n hak m\u00fccadelesinde dayan\u0131\u015fmas\u0131na \u00f6nem verir. Dinsel farkl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131na da \u00f6zel bir vurgu yap\u0131yor. Mustafa Suphilerin, Osman Top\u00e7uo\u011fullar\u0131n\u0131n TKF\u2019si ve birinci T\u0130P\u2019e ili\u015fkin kimi tan\u0131kl\u0131klar\u0131 da anlat\u0131yor.<\/p>\n<figure style=\"width: 508px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-825u_wFgRZ0\/XtqtDprsMUI\/AAAAAAAABt0\/-d-Wd9Mqsfom8pwdoQrNGTPzVl81jVJKwCK4BGAsYHg\/s508\/7.jpg\" alt=\"\" width=\"508\" height=\"426\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">14 TEMMUZ 1919\u2019DA OLU\u015eTURULAN TKF KURUCULAR KOM\u0130TES\u0130N\u0130N BE\u015e \u00dcYES\u0130NDEN \u0130K\u0130S\u0130: MUSTAFA SUPH\u0130 VE OSMAN ( TOP\u00c7UO\u011eLU)<\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Hopa; ilk Lazca alfabeyi haz\u0131rlayan Faik Efendi\u2019nin de, Lazcan\u0131n \u015fairi ve ressam Hasan Helimi\u015fi\u2019nin de, Laz \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131n sesi K\u00e2z\u0131m Koyuncu\u2019nun da, anadili Lazca olan Metin Lokumcu\u2019nun da memleketi. Lazlar\u0131 ve Lazcay\u0131 yok saymak bu insanlar\u0131 da yok saymakt\u0131r. Faik Efendi, Hasan Helimi\u015fi, K\u00e2z\u0131m Koyuncu, Metin Lokumcu olmadan Hopa nas\u0131l fakir kal\u0131rsa, Lazlar ve Lazca olmadan da Hopa yine fakirle\u015fir ve \u00e7orakla\u015f\u0131r. Lazlar, karde\u015fle\u015fmenin ve birlikte ya\u015faman\u0131n ger\u00e7ekte \u00e7imentosudur. Bunu g\u00f6rmek birilerinin i\u015fine gelmese de ger\u00e7eklik budur!<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kitab\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi yar\u0131ya kadar T\u00fcrk\u00e7e olmas\u0131. Di\u011fer yar\u0131s\u0131 ise, Lazca. A\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmeliyim. Ben \u00f6ncelikle kitab\u0131n Lazca b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc okudum. Bedia Hala\u2019y\u0131 \u00f6ncelikle Lazca \u00fczerinden anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m; b\u00fcy\u00fck bir haz ald\u0131m. Resmi ideoloji ve resmi tarih tezlerinin ink\u00e2r-imha- asimilasyon politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 Lazcan\u0131n h\u00e2l\u00e2 direndi\u011fini g\u00f6rmek bizler i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7. E\u011fer bu \u00fclkede h\u00e2l\u00e2 Lazca yaz\u0131l\u0131yor ve konu\u015fuluyorsa, bu \u00f6nemli bir olgudur. G\u00f6rmeyen g\u00f6zlerin Lazcay\u0131 g\u00f6rmesi, duymayan kulaklar\u0131n Lazcay\u0131 duymas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kitab\u0131n Lazca b\u00f6l\u00fcm\u00fcne M\u00fcnir Y\u0131lmaz Avc\u0131, b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sunmu\u015f. Bu anlamda kitap tam da bir kolektif \u00e7al\u0131\u015fma. Kitab\u0131n sonunda Bedia Hala\u2019n\u0131n ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir de alb\u00fcm var. Kitaba G\u00fcler G\u00fcnerhan, Ayfer K\u00fc\u00e7\u00fckali de anlaml\u0131 katk\u0131lar sunuyor. Nizamettin Alkumru\u2019yu an\u0131yoruz burada.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kald\u0131ra\u00e7 Yay\u0131nevi, \u201cHalklar Dizisi\u201dnden bir \u201cSelma Ko\u00e7iva Kitapl\u0131\u011f\u0131\u201d olu\u015fturmu\u015f. \u201cBedia Hala\u201d, bu serinin ilk kitab\u0131. Kitab\u0131n edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Mehmet Deniz B\u00f6l\u00fckba\u015f\u0131; kapak tasar\u0131m\u0131n\u0131 Mehmet Aytek Y\u0131ld\u0131r\u0131m; bask\u0131 \u00f6ncesi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ise, \u0130lknur Kavlak ve \u0130dil \u00d6zkur\u015fun yapm\u0131\u015f. Grafik uygulama ve bask\u0131 i\u015flerini ise, Kayhan Matbaas\u0131 \u00fcstlenmi\u015f. Kitab\u0131n bizlere ula\u015fmas\u0131na kadar katk\u0131 sunan, emek veren herkese \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131z\u0131 sunuyorum.<\/p>\n<figure style=\"width: 827px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/1.bp.blogspot.com\/-JGNvtDEgD78\/XtqtbAcG-uI\/AAAAAAAABug\/buGQUjWK-cs1TyW1lx_E8JYFujSPTQJ4QCK4BGAsYHg\/s827\/8.jpg\" alt=\"\" width=\"827\" height=\"328\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">1929\u2019DA \u0130ZM\u0130R GLEN TOBACCO\u2019DAK\u0130 EMEK VE SEND\u0130KAL HAK M\u00dcCADELES\u0130,\u00a0\u00a0B\u0130L\u0130NEN \u0130LK EMEK\u00c7\u0130 KADIN D\u0130REN\u0130\u015e\u0130 OLARAK KABUL ED\u0130L\u0130YOR. BU D\u0130REN\u0130\u015e\u0130N \u00d6NDERLER\u0130NDEN SAF\u0130YE TOP\u00c7UO\u011eLU<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kitap; i\u00e7eri\u011fi, Lazcas\u0131 ve alb\u00fcm b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle bir d\u00f6nemi \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirmekle kalm\u0131yor. Laz insanlar\u0131n\u0131n an\u0131 t\u00fcr\u00fcnde yapacaklar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara da \u00f6rnek te\u015fkil ediyor. Selma Ko\u00e7iva\u2019n\u0131n an\u0131 t\u00fcr\u00fcnde de kaleminin ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu burada g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu bilge Laz kad\u0131n\u0131n\u0131n bu alandaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da devam\u0131n\u0131 diliyorum.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>Kaynaklar\/ \u00d6nerilen Okumalar<\/strong>: Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cHopa ve Lazlar\u0131 Anlatan Bir Kitap: Bedia Xala\u201d,\u00a0yusufbulut.com, \u201c\u00a007 XII 2012;\u00a0\u201cBirinci Do\u011fu Halklar\u0131 Kurultay\u0131- Bak\u00fb 1920 (Belgeler), Kaynak Yay\u0131nlar\u0131, 1999, \u0130stanbul;\u00a0\u00a0Ferda Keskin,\u00a0\u00a0\u201c\u0130smet Pa\u015fa\u2019n\u0131n Hay\u0131rs\u0131z Akrabalar\u0131\u201d, Birg\u00fcn Gazetesi, 31 III 2007; \u0130stanbul; Haydar Tun\u00e7kanat, \u201c\u0130kili Anla\u015fmalar\u0131n \u0130\u00e7y\u00fcz\u00fc\u201d, Alaca Yay\u0131nlar\u0131, 2019, \u0130stanbul;\u00a0\u00a0Selma Ko\u00e7iva, \u201cBedia Hala\/ Y\u00fcrekli Bir Laz Kad\u0131n\u0131\u201d\/ \u201cBedia Xala\/ Guroni ar Lazi Oxorca\u201d Kald\u0131ra\u00e7 Yay\u0131nevi, 2012, \u0130stanbul; Y\u0131lmaz Avc\u0131, \u201cT\u00fcrk\u00e7e\u2019yi Nas\u0131l \u00d6\u011frendik?\u201d, Yeni Kafkasya Gazetesi, Say\u0131 3, \u015eubat 2002, \u0130stanbul.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ali &#304;hsan Aksamaz&nbsp; Bedia Xala\/ Guroni ar Lazi Oxorca&rdquo; (&ldquo;Bedia Xala\/ Y&uuml;rekli Bir Laz Kad&#305;n&#305;&rdquo;) adl&#305; kitap&nbsp;&nbsp;&ldquo;Kald&#305;ra&ccedil; Yay&#305;nevi&rdquo;nden &ccedil;&#305;kt&#305;. Bu kitap hak etti&#287;i ilgiyi g&ouml;rd&uuml; m&uuml;, bilemiyorum. An&#305; t&uuml;r&uuml;ndeki bu kitap, ba&#351;l&#305;&#287;&#305;ndan da kolayca anla&#351;&#305;ld&#305;&#287;&#305; &uuml;zere bizlere bir Laz kad&#305;n&#305;n&#305;n hayat m&uuml;cadelesini anlat&#305;yor. Kitab&#305;n en &ouml;nemli &ouml;zelli&#287;i, Bedia Hala&rsquo;n&#305;n &#351;ahs&#305;nda, asl&#305;nda Lazlar&#305;n y&uuml;zy&#305;l&#305; a&#351;k&#305;n ge&ccedil;mi&#351;lerine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[],"class_list":["post-16628","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-ali-ihsan-aksamaz-laz-kulturu","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16628"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16628\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28938,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16628\/revisions\/28938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16628"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}