{"id":1848,"date":"2019-02-22T00:47:33","date_gmt":"2019-02-22T00:47:33","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=1848"},"modified":"2019-02-22T00:47:33","modified_gmt":"2019-02-22T00:47:33","slug":"ne-istedigini-bilmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/ne-istedigini-bilmek\/","title":{"rendered":"NE \u0130STED\u0130\u011e\u0130N\u0130 B\u0130LMEK"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><strong>Dr. YED\u0130C Bat\u0131ray \u00d6zbek<br \/>\n<\/strong><\/span><span style=\"font-family: Arial;\">01.10.2005<\/span><\/p>\n<p>Antalya&#8217;n\u0131n Adige k\u00f6yleri biri do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm, ad\u0131 Ba\u015fp\u0131nar olarak de\u011fi\u015ftirilen Yeleme, di\u011feri\u00a0 ise annemin k\u00f6y\u00fc olan Zivint&#8217;tir.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklu\u011fumuzda bizlerden ba\u015fka \u00c7erkes olabilece\u011fini akl\u0131m\u0131z\u0131n ucundan ge\u00e7iremezdik.<\/p>\n<p>Go\u015fexuray devaml\u0131 olarak &#8216;Moskof&#8221;tan geldik derdi.\u00a0 Ve \u2018Moskof&#8217;\u00a0 terimi akl\u0131m\u0131za iyice yerle\u015ftirmi\u015ftik.<\/p>\n<p>K\u00f6yden okumak i\u00e7in ayr\u0131l\u0131p Antalya il merkezine ta\u015f\u0131n\u0131nca Moskof&#8217;un pek iyi anlamda kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015ftik.<\/p>\n<p>Orta okula ba\u015flay\u0131nca yetersiz T\u00fcrk\u00e7e\u2019m oldu\u011fu i\u00e7in konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131mdan olsa gerek s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretmenimiz Mehmet \u00d6zt\u00fcrk (matematik) bana takm\u0131\u015ft\u0131. Herhangi bir neden bulup beni rencide etmesi, hatta d\u00f6vmesi g\u00fcnl\u00fck okul ya\u015fam\u0131m\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Sonu\u00e7ta da matematik dersinden nefret eder<br \/>\nolmu\u015ftum. \u00d6nceleri Antalya&#8217;ya bir ka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce ta\u015f\u0131narak yerle\u015fen babam\u0131n amcas\u0131n\u0131n yan\u0131nda kal\u0131yor ve o\u011flu Nihai ile beraber okula gidiyorduk. Nihai\u2019nin annesi her sabah iki tavsiyede bulunurdu; \u2018\u2019sak\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 kald\u0131r\u0131p balkonlara bakmay\u0131n, \u00fcst\u00fcn\u00fcze su d\u00f6kerler. Adigece konu\u015fmay\u0131n, Adige oldu\u011funuzu belli etmeyin okuldan kovarlar. Bilhassa son c\u00fcmle i\u00e7imize yer etmi\u015f, \u00e7ocuklu\u011fun verdi\u011fi inatla olsa gerek, her f\u0131rsatta konu\u015fuyorduk.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de 60\u2019l\u0131 y\u0131llar ihtilaller y\u0131l\u0131. Adige, her ihtilalde bir generali muhakkak Adige yaparlard\u0131.<\/p>\n<p>Bir sabah okula gitti\u011fimde en samimi arkada\u015f\u0131m Osman, beni hayretler i\u00e7inde b\u0131rakan \u015fu s\u00f6zlerle selamlam\u0131\u015ft\u0131;<br \/>\n&#8211; Hadi hadi \u00c7erkesler ihtilal yapt\u0131n\u0131z.<br \/>\n&#8211; Kim yapt\u0131? Ne yapt\u0131?<br \/>\n&#8211; Senin \u00c7erkesler. \u0130htilal yapt\u0131.<br \/>\n&#8211; Ne zaman?<br \/>\n&#8211; Bug\u00fcn sabaha do\u011fru. \u00c7erkes Talat Aydemir yapt\u0131.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekten de hi\u00e7bir \u015feyden haberim yoktu. Hele hele Talat Aydemir&#8221;in \u00c7erkes oldu\u011funu da bilmiyordum. Peki daha on iki on \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131ndaki Antalya&#8217;daki bir i\u015f\u00e7i \u00e7ocu\u011fu Talat Aydemir&#8217;in \u00c7erkes oldu\u011funu an\u0131nda nereden \u00f6\u011frendi ki? \u0130lgin\u00e7 de\u011fil mi?<\/p>\n<p>Orta ve lise devresi kendimizi arama y\u0131llar\u0131yd\u0131; kendimizi arama ve bulma \u00e7abalar\u0131m\u0131zda a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fdan, a\u015f\u0131r\u0131 dincilere kadar her telden \u00e7ald\u0131k, hatta bayraktarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131k. Hemen hemen yirmi otuzu bulan Adige gen\u00e7leri genelde hem fikirdik ve beraber de hareket ediyorduk.<\/p>\n<p>Tar\u0131k M\u00fcmtaz G\u00f6ztepen&#8217;in \u015eeyh \u015eamil kitab\u0131ndan ba\u015fka okunacak yap\u0131t da yoktu. Varsa da haberimiz yoktu. O kitaptan etkilendi\u011fimizden olsa gerek evlerde Kafkasya\u2019y\u0131 Moskof\u2019tan kurtarma planlar\u0131 yap\u0131yor, kendi kendimizi gerillac\u0131 olarak yeti\u015ftiriyorduk.<\/p>\n<p>Ankara\u2019ya okumaya giden Dz\u0131be N. Kemal Sar\u0131g\u00fcl a\u011fabeyimiz \u0130stanbul ve Ankara\u2019da yay\u0131nlanan Birle\u015fik Kafkasya ve Kafkasya dergilerini g\u00f6nderince hepimiz sevindik\u2026<\/p>\n<p>Sevindik ama Birle\u015fik Kafkasya\u2019da yay\u0131nlanan bir \u015fiiri okuyunca akl\u0131m\u0131z buland\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc\u00a0 \u015fiir hi\u00e7te Adigece\u2019ye benzemiyordu. T\u00fcrk\u00e7e gibiydi. Akl\u0131m\u0131zda soru i\u015faretleri belirmi\u015fti; &#8216;\u2019Bu nas\u0131l bir \u00c7erkesce? \u00c7erkes dili asl\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e miydi?\u00a0 Biz T\u00fcrk m\u00fcy\u00fcz?&#8221;<\/p>\n<p>En ilginci ise; Moskof&#8217;un t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin, ahlaks\u0131zlar\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak yaz\u0131l\u0131p \u00e7izilmesiydi. Dergilerde Moskof\u2019a hakaret ediliyor. Ama s\u0131k\u0131\u015f\u0131nca ondan yard\u0131m al\u0131n\u0131yordu.<\/p>\n<p>Akbaba Dergisi\u2019nde &#8221;sizin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcz var m\u0131&#8221; diye sorgulayan yazara cevap yazan Vasfi G\u00fcsar k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn temsilcileri olarak Moskof\u2019taki sanatkarlar\u0131m\u0131z\u0131 gururla yaz\u0131yordu. Bu ne tezatl\u0131k de\u011fil mi?<\/p>\n<p>Ve Ankara&#8217;ya \u00fcniversitede okumak i\u00e7in gidince, ilk i\u015fimiz derne\u011fe u\u011framak oldu. \u00c7erkeslerle tan\u0131\u015ft\u0131k. Dernekten \u00e7ok \u015feyler \u00fcmit ediyorduk.<\/p>\n<p>Ama;<br \/>\n&#8211; Ben de \u00c7erkes\u2019im, diyen baz\u0131lar\u0131yla\u00a0 Adigece konu\u015funca anla\u015fam\u0131yorduk.<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn \u00e7ok sevdi\u011fim bir b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00c7erkesli\u011fi ve amac\u0131m\u0131z\u0131 az ve \u00f6z \u015f\u00f6yle anlatm\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\n&#8211; Halk danslar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6\u011frenip, devletin verece\u011fi balolara kat\u0131l\u0131p kendimizi tan\u0131tmak.<\/p>\n<p>\u00d6yle ya thamade, bizden daha iyi bilir muhakkak. Hemen derne\u011fin halk danslar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lmak i\u00e7in Ulus&#8217;ta Devlet Su \u0130\u015fleri\u2019nin yemekhanesine Pazar g\u00fcn\u00fc sevin\u00e7le gittik. Rahmetli Elbruz hoca gen\u00e7leri s\u0131raya dizerek arogant bir sesle herkese &#8216;\u2019Y\u00dcR\u00dc! Y\u00dcR\u00dc!\u2019&#8217; diyor, s\u0131ras\u0131 gelen y\u00fcr\u00fcyor, kimine otur, kimine s\u0131rada kal diyordu. S\u0131ra bize gelince, komuta uyduk ve bir ka\u00e7 ad\u0131m atar atmaz; &#8216;\u2019Otur! Otur!\u2019&#8217; sesini duydum. B\u00f6ylece halk danslar\u0131 dans\u00e7\u0131s\u0131 olarak kariyerimiz ba\u015flamadan sona erdi. Thamadenin \u00e7izdi\u011fi \u00c7erkeslik tan\u0131m\u0131n\u0131n i\u00e7ine giremedi\u011fim i\u00e7in \u00fcz\u00fcld\u00fcm.<\/p>\n<p>Bizim politika ile ilgimiz yok, deniyordu. Halbuki derneklerin kurulu\u015fu bir politika de\u011fil miydi ?<\/p>\n<p>\u00c7erkeslik;<br \/>\n&#8211; Birisi i\u00e7eri girince z\u0131pk\u0131n gibi f\u0131rlamak.<br \/>\n&#8211; \u0130yi Adigece konu\u015fmak.<br \/>\n&#8211; \u0130yi psetl\u0131cho yapmak.<br \/>\n&#8211; Gecekondu da oturan \u00c7erkeslere kendini milli yemeklerle a\u011f\u0131rlatmak.<br \/>\n&#8211; Onlar derne\u011fe gelince tepeden bakmak ve k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek.<br \/>\n&#8211; Ruslara hakaret etmek s\u00f6vmek.<br \/>\n&#8211; Her su\u00e7u ba\u015fkalar\u0131na, \u00f6zellikle Ruslara y\u00fcklemek.<br \/>\n&#8211; Etnozentrik\u00a0 olmak. \u00c7erkes kimdir?\u00a0 \u00c7erkescilik nedir?<\/p>\n<p>Gordion d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc gibi \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek \u015fekilde s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 at\u0131lan bir d\u00fc\u011f\u00fcm. \u00c7\u00f6zebilen beri gelsin.<\/p>\n<p>Daha sonra yeni bir ak\u0131m ba\u015flad\u0131: D\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler ve kal\u0131\u015f\u00e7\u0131lar.<\/p>\n<p>Okuma yazma; \u00f6nce Kube \u015eaban alfabesi ve sonra Kiril alfabesi. Dernekte dil kurslar\u0131n\u0131n ve okuma yazma kurslar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi. D\u00fczenleyenlerin, dernekten uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in\u00a0 dernek ba\u015fkan\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan disiplin kuruluna verilmeleri.<\/p>\n<p>Ve Kube \u015eaban alfabesiyle 1968\u2019de yay\u0131nlanan &#8216;\u2019vatan d\u00fc\u015f\u00fcncesi&#8217;\u2019 adl\u0131 \u015fiir kitab\u0131n\u0131n yay\u0131nlay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n, Kahramanmara\u015f milletvekili\u00a0 Enver Kaplan taraf\u0131ndan telefonla, &#8221;bizi ast\u0131racaks\u0131n\u0131z, kestireceksiniz&#8221; gibi s\u00f6zlerle tehdit edilmesi.<\/p>\n<p>Ve nihayet isimlerin de\u011fi\u015ftirilmesi. Herkesin \u00e7ocu\u011funa Adigece isim vermesi. Ad\u0131m Gunef, Per\u0131t. Adigabze we\u015f&#8217;e? (=\u00c7erkesce biliyor musun?)<\/p>\n<p>Sizi anlayamad\u0131m! \u0130simde Adigeler Perosterika ile Sovyetlerin \u00e7\u00f6kmesi.<\/p>\n<p>&#8216;\u2019T\u00fcm Kafkasya a\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n\u2019&#8217; Leyla ve Mecnun&#8217;la\u015fmalar\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Vatan, D\u00f6n\u00fc\u015f, Nartlar, Peritler, Dinciler, Milliyet\u00e7iler, Ba\u011f\u0131ms\u0131zc\u0131lar\u2026<\/p>\n<p>Birle\u015fik Kafkas\u00e7\u0131lar, \u015eeriat\u00e7\u0131lar ve kal\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u00a0 vb. vb.<\/p>\n<p>Uzaktan; taaa uzaklardan, yine b\u0131kmadan usanmadan ayn\u0131 eskimi\u015f, a\u015f\u0131nm\u0131\u015f, bestesiz notas\u0131z melodileri \u00e7almalar\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. YED&#304;C Bat&#305;ray &Ouml;zbek 01.10.2005 Antalya&rsquo;n&#305;n Adige k&ouml;yleri biri do&#287;up b&uuml;y&uuml;d&uuml;&#287;&uuml;m, ad&#305; Ba&#351;p&#305;nar olarak de&#287;i&#351;tirilen Yeleme, di&#287;eri&nbsp; ise annemin k&ouml;y&uuml; olan Zivint&rsquo;tir. &Ccedil;ocuklu&#287;umuzda bizlerden ba&#351;ka &Ccedil;erkes olabilece&#287;ini akl&#305;m&#305;z&#305;n ucundan ge&ccedil;iremezdik. Go&#351;exuray devaml&#305; olarak &lsquo;Moskof&rdquo;tan geldik derdi.&nbsp; Ve &lsquo;Moskof&rsquo;&nbsp; terimi akl&#305;m&#305;za iyice yerle&#351;tirmi&#351;tik. K&ouml;yden okumak i&ccedil;in ayr&#305;l&#305;p Antalya il merkezine ta&#351;&#305;n&#305;nca Moskof&rsquo;un pek iyi anlamda kullan&#305;lmad&#305;&#287;&#305;n&#305; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[105],"tags":[],"class_list":["post-1848","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-dr-yedic-batirat-ozbek","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1848","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1848"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1848\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1849,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1848\/revisions\/1849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1848"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1848"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1848"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}