{"id":1889,"date":"2019-02-22T13:36:00","date_gmt":"2019-02-22T13:36:00","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=1889"},"modified":"2019-02-22T13:36:00","modified_gmt":"2019-02-22T13:36:00","slug":"adige-olabilmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adige-olabilmek\/","title":{"rendered":"AD\u0130GE OLAB\u0130LMEK"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><strong>Dr. YED\u0130C Bat\u0131ray \u00d6zbek<br \/>\n<\/strong><\/span><span style=\"font-family: Arial;\">04.03.2006<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: small;\">Kendi tabiri ile &#8216;u\u00e7uk&#8217; d\u00fc\u015f\u00fcnceleri olan bir dostum sohbet esnas\u0131nda:<br \/>\n&#8211; Ben art\u0131k \u00c7erkes de\u011fil Adige&#8217;yim. Amma,&#8230;. diyerek c\u00fcmlesini yar\u0131da kesmi\u015fti.<\/p>\n<p>Ne demek istiyor acaba&#8217;, diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bir soru sordu.<br \/>\n&#8211; Adige ne demek, ne anlama geliyor, a\u00e7\u0131klar m\u0131s\u0131n?<\/p>\n<p>Uzun bir zaman d\u00fc\u015f\u00fcnmeme, ara\u015ft\u0131rmama ra\u011fmen ne\u00a0 bilimsel, ne de ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc g\u00fcvenilir tatmin edici herhangi bir ipucu bulamad\u0131m.<\/p>\n<p>Adige s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn takriben 10. yy&#8217;da ilk defa ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tek<br \/>\ndilli Adige ulusunun olu\u015ftu\u011funu biliyoruz. Biliyoruz da bu s\u00f6zc\u00fck herhangi bir &#8221;u\u00e7uk&#8217;un&#8221; d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ortaya at\u0131p hemen benimseyerek, dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle bir ulus\u00a0 tan\u0131m\u0131 olmu\u015f olmas\u0131 imkans\u0131z.<\/p>\n<p>B\u00f6yle olunca Adige isminin ger\u00e7ekte var olmu\u015f oldu\u011fu sav\u0131 kuvvet<br \/>\nkazan\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Adige tlepkh\u0131r, Adige xabze, Adigabze bug\u00fcnden yar\u0131na olu\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bir anlay\u0131\u015f.<br \/>\n&#8211; Ama Adige olmak \u00e7ok zor, hem de \u00e7ok zor, diye devam etti dostum.<br \/>\n&#8211; Ger\u00e7ekten mi zor? Niye zor? A\u00e7\u0131klar m\u0131s\u0131n?<\/p>\n<p>Dostum yine g\u00fcl\u00fcmsedi ve &#8221;ne bileyim ben&#8221; dedi ve sustu.<\/p>\n<p>Adige olmak, olabilmek \u00e7ok kolaya benzemiyor. K\u0131saca Adige olabilmek herkesin\u00a0 harc\u0131 de\u011fil. K\u0131saca a\u015fa\u011f\u0131da Adige olabilmenin \u00f6zelliklerinde baz\u0131lar\u0131n\u0131, \u015fimdiye kadar okudu\u011fum kitap ve makale gibi yaz\u0131l\u0131 kaynaklara dayanarak yazmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m; sa\u011flam karakter, onurlu, namuslu, g\u00f6steri\u015fsiz, maddiyat\u0131 sevmeyen, korkusuz, liberal, cinsiyet ayr\u0131m\u0131 bilmeyen ve her t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inanca sayg\u0131l\u0131l\u0131k.<\/p>\n<p>&#8221;U\u00e7uk&#8221; d\u00fc\u015f\u00fcnceleri olan dostum devamla;<br \/>\n&#8211; Adige olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in vatan\u0131m\u0131zdan kovulduk. Adige olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, ilahi bir kuvvet bize oray\u0131 lay\u0131k g\u00f6rmedi ve oradan kovdurdu, der.<br \/>\n&#8211; Nedir bu ilahi kuvvet, diye sorunca yine ayn\u0131 cevab\u0131 verdi.<br \/>\n&#8211; Ne bileyim ben. Sen ara bul!<\/p>\n<p>Bu s\u00f6zleriyle bana ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131m bir y\u00fck y\u00fcklemi\u015fti. Y\u0131llard\u0131r alt\u0131nda ezilip duruyorum. Herhangi bir ip ucu da bulam\u0131yorum.<\/p>\n<p>Evet &#8216;Adige&#8217; olamamak. Adige&#8217;yim diye Adige olamamak. Do\u011fru mu yanl\u0131\u015f m\u0131?<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnebildi\u011fin kadar.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Devleti&#8217;nde Adigeleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm bu sabah, 3 \u015eubat g\u00fcn\u00fc yata\u011f\u0131mdan kalkmadan. Bu konu akl\u0131ma tak\u0131ld\u0131. Nerden geldi niye tak\u0131ld\u0131 ki?<\/p>\n<p>Son zamanlarda &#8216;Adige&#8217; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullananlara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan su\u00e7lamalar akl\u0131ma geldi. &#8216;Mikro milliyet\u00e7ilik&#8217;. Evet arkada\u015f ben Adige&#8217;yim, mikro milliyet\u00e7iysem de,\u00a0 diyenler diyebilenler \u00e7ok az \u00e7\u0131kt\u0131. Hemen hemen herkes su\u00e7luluk psikolojisine girerek ya sustular ya da mikro milliyet\u00e7i olmad\u0131klar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu &#8216;u\u00e7uk&#8217; dostumun u\u00e7ukluklar\u0131ndan m\u0131 bilmem bende biraz u\u00e7uk d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m. Malum &#8216;k\u0131r at\u0131n yan\u0131nda duran ya huyundan ya k\u0131l\u0131ndan&#8217; derler.<\/p>\n<p>Birden bire Osmanl\u0131 Devleti&#8217;nde kurulan \u00c7erkes Teav\u00fcn Derne\u011fi akl\u0131ma gelir. Neden\u00a0 Adige Teav\u00fcn Derne\u011fi de\u011fil?\u00a0 \u0130lahi g\u00fc\u00e7 acaba onlar\u0131n bilin\u00e7lerini -Adige olmad\u0131klar\u0131ndan- etkiledi mi acaba?<\/p>\n<p>Neden 1950&#8217;den sonra kurulan derneklerin ad\u0131 Adige olmad\u0131?<\/p>\n<p>Neden 1962&#8217;lerden sonra kurulan derneklerin ad\u0131 Adige olmad\u0131?<\/p>\n<p>Neden 1990&#8217;dan sonra kurulan derneklerin ad\u0131 Adige olmad\u0131?<\/p>\n<p>Nedense 1990&#8217;dan sonra Abhaz, \u00c7e\u00e7en, Alan dernekleri kuruldu kuruluyor da, ad\u0131 Adige olan bir tek dernek kurulmuyor, kurulam\u0131yor?<\/p>\n<p>&#8221;Adige gibisi pek \u00e7ok, ger\u00e7ek Adige ise pek az&#8221; der Adige atas\u00f6z\u00fc.<\/p>\n<p>Herhalde bu &#8216;u\u00e7uk&#8217; arkada\u015f\u0131n &#8216;u\u00e7uk d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde&#8217; bir do\u011fruluk var.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. YED&#304;C Bat&#305;ray &Ouml;zbek 04.03.2006 Kendi tabiri ile &lsquo;u&ccedil;uk&rsquo; d&uuml;&#351;&uuml;nceleri olan bir dostum sohbet esnas&#305;nda: &ndash; Ben art&#305;k &Ccedil;erkes de&#287;il Adige&rsquo;yim. Amma,&hellip;. diyerek c&uuml;mlesini yar&#305;da kesmi&#351;ti. Ne demek istiyor acaba&rsquo;, diye d&uuml;&#351;&uuml;n&uuml;rken bir soru sordu. &ndash; Adige ne demek, ne anlama geliyor, a&ccedil;&#305;klar m&#305;s&#305;n? Uzun bir zaman d&uuml;&#351;&uuml;nmeme, ara&#351;t&#305;rmama ra&#287;men ne&nbsp; bilimsel, ne de ba&#351;ka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[105],"tags":[],"class_list":["post-1889","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-dr-yedic-batirat-ozbek","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1889","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1889"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1889\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1890,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1889\/revisions\/1890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1889"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}