{"id":20060,"date":"2021-06-20T14:20:52","date_gmt":"2021-06-20T19:20:52","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=20060"},"modified":"2021-06-20T14:20:52","modified_gmt":"2021-06-20T19:20:52","slug":"cemil-telci-soylesisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/cemil-telci-soylesisi\/","title":{"rendered":"CEM\u0130L TELC\u0130 S\u00d6YLE\u015e\u0130S\u0130"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-20062\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/CEMIL-TELCI-SOYLESISI-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"297\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/CEMIL-TELCI-SOYLESISI-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/CEMIL-TELCI-SOYLESISI-b-300x156.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201c<\/strong><strong>\u00c7ay \u00fcreticileri de \u00f6zel \u015firketlerin insaf\u0131na kald\u0131<\/strong><strong>!\u201d<\/strong><\/p>\n<p>(\u00d6n a\u00e7\u0131klama: Bug\u00fcnk\u00fc misafirim Cemil Telci. Kendisini etnografik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan tan\u0131yoruz. Makaleleri, \u201cSima Dergisi\u201dnde yay\u0131nlan\u0131yordu. Cemil Telci ile bir s\u00f6yle\u015fi yapt\u0131m; hayat hik\u00e2yesinden, Lazlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131ndan ve insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki durumundan konu\u015ftuk. Ali \u0130hsan Aksamaz)<\/p>\n<p>+<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>:\u00a0 Cemil bey, \u00f6nce bize hayat hik\u00e2yenizden bahsedin, l\u00fctfen! Nerede, ne zaman do\u011fdunuz? Hangi okullarda \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz? \u015eimdi ne i\u015f yap\u0131yorsunuz? G\u00fcn\u00fcm\u00fczde nerede ya\u015f\u0131yorsunuz? Evli misiniz? \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z, torunlar\u0131n\u0131z var m\u0131?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>:\u00a0Merhaba! 1950 y\u0131l\u0131n\u0131n 1 Nisan\u2019\u0131nda F\u0131nd\u0131kl\u0131 il\u00e7esinin bug\u00fcn ad\u0131 Liman Mahallesi olan Maisine\u2019de d\u00fcnyaya gelmi\u015fim. Do\u011fdu\u011fum g\u00fcn\u00fc, saatine kadar benden on ya\u015f b\u00fcy\u00fck olan a\u011fabeyim Aziz Telci, \u2018daraba\u2019 dedi\u011fimiz evin odalar\u0131n\u0131 b\u00f6len tahta paravana k\u00f6m\u00fcrle yazm\u0131\u015f. O zamanlar Hopa\u2019ya ba\u011fl\u0131yd\u0131k; N\u00fcfusa Dairesine gitmek ve kaydettirmek epey k\u00fclfetli. Nihayetinde babam Haziran\u2019da n\u00fcfusa kaydettirmi\u015f. Bunu anlatmam\u0131n sebebi, o tarihlerde do\u011fanlardan kimse do\u011fum tarihlerini ger\u00e7ek anlamda bilemiyor. Ben \u015fansl\u0131y\u0131m, b\u00f6yle bir a\u011fabeye sahip olmakla. Hatta \u2018erkek karde\u015fim do\u011fdu\u2019 diye t\u00fcfek bile atm\u0131\u015f. O d\u00f6nemlerde erkek evl\u00e2t \u00f6nemli. \u0130lkokulu Aksu \u0130lkokulunda okudum. \u0130ki y\u0131l kadar yat\u0131l\u0131 haf\u0131zl\u0131k e\u011fitimi i\u00e7in (Atina\u2019da) Pazar\u2019da Cabat k\u00f6y\u00fcnde, bir y\u0131l sonra da Arana\u015f k\u00f6y\u00fcnde yat\u0131l\u0131 olarak hocadan birebir haf\u0131zl\u0131k e\u011fitimi ald\u0131m. Ayn\u0131 zamanda ilkokula da devam ettim. Ne yaz\u0131k ki, din e\u011fitimi almama ilkokul \u00f6\u011fretmenim Nazmi Sar\u0131 kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 ve 4. s\u0131n\u0131f\u0131 tekrar etmek zorunda kald\u0131m.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone  wp-image-20063\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/1-Cemil-Telci.jpg\" alt=\"\" width=\"283\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/1-Cemil-Telci.jpg 983w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/1-Cemil-Telci-212x300.jpg 212w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/1-Cemil-Telci-724x1024.jpg 724w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/1-Cemil-Telci-768x1086.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 283px) 100vw, 283px\" \/><\/p>\n<p>Bu haf\u0131zl\u0131k e\u011fitimim hocam\u0131n vef\u00e2t etmesiyle \u00a0son buldu. Okuluma geri d\u00f6nd\u00fcm. Daha sonra F\u0131nd\u0131kl\u0131\u2019da ortaokulu okudum. Devam\u0131nda da b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyim Metin Telci\u2019nin astsubay olarak g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 Bal\u0131kesir&#8217;de liseye ba\u015flad\u0131m. \u0130\u015fler orada da iyi gitmedi. Ta\u015fradan gidip b\u00fcy\u00fck \u015fehre al\u0131\u015fmak benim i\u00e7in kolay olmad\u0131. Ba\u015far\u0131s\u0131z olunca F\u0131nd\u0131kl\u0131\u2019ya geri d\u00f6nmek zorunda kald\u0131m. Bir y\u0131l\u0131m da b\u00f6ylece kayboldu. O zamanlar F\u0131nd\u0131kl\u0131\u2019da lise olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yak\u0131ndaki Arhavi Lisesine devam ettim ve oradan da mezun oldum. \u00dcniversite ve \u00f6\u011fretmen okulu s\u0131navlar\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131m. Edebiyata merak\u0131m vard\u0131. \u015eiir yaz\u0131yordum. Gazeteci olmay\u0131 \u00e7ok istedim. Daha sonralar\u0131 sosyoloji okumay\u0131 istedim ama olmad\u0131. Hayat kavgas\u0131 ba\u015flay\u0131nca da okuman\u0131n bir \u00f6nemi kalmad\u0131. 1973 y\u0131l\u0131nda, askerlik \u00f6ncesi sevdi\u011fim k\u0131zla be\u015f paras\u0131z evlendim. Akabinde askere gittim. \u0130kinci K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harek\u00e2t\u0131nda d\u00f6rt ay \u00a0g\u00f6rev yapt\u0131m. Askerlik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc e\u015fimin g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130zmit e gidip yerle\u015ftim. \u00d6nce Seka\u2019da sonra da T\u00fcpra\u015f\u2019da 26 y\u0131l g\u00f6rev yapt\u0131m ve ard\u0131ndan da emekli oldum. \u0130ki evl\u00e2d\u0131m var. K\u0131z\u0131m bir \u00fcniversitede \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi; evli. O\u011flum ticaretle u\u011fra\u015f\u0131yor. O\u011flumdan iki torunum var. \u0130nzivaya \u00e7ekildim. Edremit\u2019in bir k\u00f6y\u00fcnde \u00f6nceden yapamad\u0131klar\u0131m\u0131 yap\u0131yorum. Hobi olarak m\u00fczik ve edebiyatla u\u011fra\u015f\u0131yorum.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20064\" aria-describedby=\"caption-attachment-20064\" style=\"width: 591px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-20064 \" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/2-Cemil-Telci.jpg\" alt=\"\" width=\"591\" height=\"435\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/2-Cemil-Telci.jpg 459w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/2-Cemil-Telci-300x221.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 591px) 100vw, 591px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20064\" class=\"wp-caption-text\">CEM\u0130L TELC\u0130, \u2018S\u0130MA DERG\u0130S\u0130\u2019N\u0130N DE YAZARLARINDAN<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>:\u00a0 \u201cSima Dergisi\u201dnde yay\u0131nlanan k\u00fclt\u00fcrel- etnografik makalelerinizden haberdar\u0131m. O makalelerinizle Lazlar\u0131n eski k\u00fclt\u00fcrel ya\u015famlar\u0131na ili\u015fkin bizlere ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak \u00f6nemli bilgiler veriyorsunuz. L\u00fctfen, bize \u00e7ocuklu\u011funuzdan bahsedin! \u00c7ocuklu\u011funuzdaki ya\u015fant\u0131 nas\u0131ld\u0131? K\u00f6y hayat\u0131 nas\u0131ld\u0131? Kent hayat\u0131 nas\u0131ld\u0131? K\u00f6y\u00fcn insanlar\u0131 nas\u0131l ge\u00e7iniyordu? Kent insanlar\u0131 nas\u0131l ge\u00e7iniyordu? \u0130nsanlar neler ekiyordu? Nerede \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu? Hangi i\u015flerden para kazan\u0131yordular? Neleri satarak para kazan\u0131yorlard\u0131? Ne sat\u0131yorlard\u0131, ne sat\u0131n al\u0131yorlard\u0131? Ne yiyordular? \u00c7o\u011funlukla hangi yemekleri yiyordular? Hangi i\u00e7ecekleri i\u00e7iyorlard\u0131? \u0130nsanlar \u00e7o\u011funlukla hangi destanlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131? Hangi \u015fark\u0131lar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131? \u00a0K\u00f6y\u00fcn\u00fczde eski kilise var m\u0131? \u00c7ocuklu\u011funuzda ya\u015fant\u0131 nas\u0131ld\u0131? \u0130nsanlar\u0131m\u0131z durumu neydi?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Benim do\u011fdu\u011fum yer Maisine. Oradaki arazimizi atalar\u0131m, Megrellerden sat\u0131n al\u0131m\u0131\u015flar. Fatih Sultan Mehmet&#8217;in Trabzon&#8217;u almas\u0131yla, Karadeniz b\u00f6lgesindeki Ortodoks inan\u00e7 \u00fczerine \u00e7e\u015fitli bask\u0131lar ba\u015flam\u0131\u015f. Bu durum uzun s\u00fcre s\u00fcrmesine ra\u011fmen, halk M\u00fcsl\u00fcman olmaya pek yana\u015fmam\u0131\u015f. Bu durum 1700\u2019lere kadar s\u00fcrm\u00fc\u015f. Bunu anlatmam\u0131n sebebi, bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z topraklar\u0131n sahiplerinin eskiden Megrel olmalar\u0131. Atam olan \u0130shak Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011flu Hac\u0131 Ahmet Efendi gelip 500 G\u00fcm\u00fc\u015f Liraya o zamanki Maisine\u2019yi, Maisinzki adl\u0131 Megrel\u2019den sat\u0131n alm\u0131\u015f. Onlar \u015fimdiki G\u00fcrcistan taraf\u0131na g\u00f6\u00e7erken arazi de bize kalm\u0131\u015f. Arazinin tamam\u0131 30 bin d\u00f6n\u00fcm; iki dere aras\u0131nda G\u00fcneyi orman, Kuzeyi deniz olan bir yer. Ben 9. \u00a0ku\u015faktan\u0131m. Bu konuda biyografik bir kitap da yazd\u0131m; gelecek ku\u015faklar yararlans\u0131n diye. Ad\u0131 \u201cMaisine Entrikalar\u0131\u201d. Kitab\u0131mda, Laz insan\u0131n\u0131n sevincini, azmini, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, zaaflar\u0131n\u0131, inat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve payla\u015fma geleneklerini anlat\u0131yorum. 20 y\u0131l boyunca ara\u015ft\u0131rd\u0131m. Ger\u00e7ek tarihsel bilgilere dayanarak ya\u015fl\u0131lar\u0131n anlat\u0131mlar\u0131ndan da bilgi edinerek bu kitab\u0131m\u0131 olu\u015fturdum. Kitapta, k\u0131saca s\u00fcl\u00e2lemi anlatt\u0131m. Babam, arazinin verimsizli\u011fi ve ge\u00e7im darl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle gurbet\u00e7iydi.\u00a0 Biz, be\u015f karde\u015fdik. D\u00f6rd\u00fc erkek. Ben, en k\u00fc\u00e7\u00fckleri. Bir de k\u0131z karde\u015fimiz var. Babam, bizi hi\u00e7 bir zaman gurbete g\u00f6t\u00fcrmedi. Biz hep topra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda kald\u0131k. En b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyim astsubay olup gitti. Ondan sonraki a\u011fabeyim Almanya\u2019ya, benim bir b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm de asker\u00ee okulda bandocu oldu. Biz de orada kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece bir ine\u011fe bakarak, \u00f6nceleri pirin\u00e7 daha sonra da m\u0131s\u0131r ve f\u0131nd\u0131kla hayat\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fck. Bazen bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k da yapt\u0131k. Sonras\u0131nda; 1960\u2019larda y\u00f6remizde \u00e7ay tar\u0131m\u0131 ba\u015flay\u0131nca gelirimiz biraz daha artt\u0131.<\/p>\n<p>Babam emekli olduktan sonra gurbetten d\u00f6nd\u00fc. Bu kez biz gurbet\u00e7i olduk. Bizim bir ine\u011fimiz vard\u0131. Ben do\u011fdu\u011fum zaman, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Zonguldak Maden Oca\u011f\u0131 \u0130\u015fletmesi \u00e7ocuk paras\u0131 vermi\u015f. \u0130\u015fte o parayla bize bir inek sat\u0131n alm\u0131\u015f. Ad\u0131 da \u201cNazara\u201d idi. Diyebilirim ki 16 ya\u015f\u0131ma kadar o ine\u011fin bak\u0131m\u0131yla bizzat u\u011fra\u015ft\u0131m. O y\u0131llarda ine\u011fi olanlar a\u00e7 kalmazd\u0131. Hele de bah\u00e7en varsa, bostan yapar sebzeni yeti\u015ftirirdin. Bizde de durum buydu. S\u00fct, yo\u011furt, peynir, tereya\u011f\u0131 Nazara inekten gelirdi. Bostanda Fasulye, yazl\u0131k- k\u0131\u015fl\u0131k salatal\u0131k, biber, domates yeti\u015firdi. Ayr\u0131ca ba\u015f yiyece\u011fimiz olarak karal\u00e2hanam\u0131z her zaman mevcuttu. Et olarak k\u00fcmes hayvan\u0131 beslenir, tavuk yumurta olurdu. Bunun yan\u0131nda, biz sahil kesiminde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in bal\u0131k hi\u00e7 eksik olmazd\u0131. O y\u0131llarda hamsinin d\u0131\u015f\u0131nda palamut, kefal zarganay\u0131, mevsimine g\u00f6re yakalar, evimizde yerdik, fazlas\u0131n\u0131 da sat\u0131yorduk. \u00a0Her zaman tuzlu salamura bal\u0131\u011f\u0131m\u0131z olurdu. 1960\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar denizde neredeyse palamut\u00a0b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde istavrit olurdu; a\u00e7\u0131k ate\u015fin isinde kurutulup \u00e7iroz yap\u0131l\u0131rd\u0131. 2000\u2019li y\u0131llarda Batum\u2019a gitti\u011fimde d\u00fckk\u00e2nlarda g\u00f6r\u00fcnce \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. Ben 5 ya\u015f\u0131mdan sonras\u0131n\u0131 iyi hat\u0131rl\u0131yorum. Annem, bizi erkenden kald\u0131r\u0131r, m\u0131s\u0131r unundan s\u00fctle yap\u0131lan mamalikay\u0131 bize kahvalt\u0131da yedirirdi. Ondan sonra bah\u00e7eye, oduna ya da ine\u011fin pe\u015fine gidilirdi. Okul ba\u015flay\u0131nca da bu durum pek de\u011fi\u015fmezdi. Sabah saat 6\u2019da kalkar, iki saat i\u015f yapar ve sonra da okula \u00f6yle giderdim. O y\u0131llarda okul tam g\u00fcnd\u00fc. Ak\u015fam 5\u2019te evde olurduk. Yine yakacak odun ve benzeri i\u015flerle ak\u015fam\u0131 ederdik. Ak\u015famlar\u0131 \u0131hlamur i\u00e7ilir, hatta i\u00e7ine bir miktar da bal konurdu ki ben \u00e7ok severdim. Bunu i\u00e7mek insan\u0131 deliksiz uyuturdu. \u015eimdi \u015fimdi \u00f6\u011freniyorum da me\u011ferse, \u0131hlamurun teskin edici etkisi varm\u0131\u015f. \u00c7ay \u00e7ok sonralar\u0131 kahvalt\u0131m\u0131za girdi. Biz il\u00e7eye yak\u0131n oldu\u011fumuz i\u00e7in, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yer mahalle olarak ge\u00e7erdi. \u00d6zellikle sonbaharda \u00e7ok e\u011flenirdik. Mutlaka d\u00fc\u011f\u00fcnler olurdu. Horon tepilir, kar\u015f\u0131lama t\u00fcrk\u00fcler s\u00f6ylenirdi, do\u011fa\u00e7lama, Hele imeceler; f\u0131nd\u0131kl\u0131k temizlemekten m\u0131s\u0131r ay\u0131klamaya kadar. Ev yap\u0131l\u0131rken kereste ta\u015f\u0131ma, ekin kald\u0131r\u0131rken s\u00fcrekli yard\u0131mla\u015fma vard\u0131 ve bu i\u015fler hep t\u00fcrk\u00fcler e\u015fli\u011finde yap\u0131l\u0131rd\u0131. \u00d6zellikle mahallede bu konuda \u00e7ok yetene\u011fi olan bir yengem vard\u0131. Ad\u0131 Ciddiye. \u0130nan\u0131lmaz g\u00fczel sesi vard\u0131 ve \u00e7ok pratik bir kad\u0131nd\u0131. Onsuz zaten \u2018meci\u2019 olmazd\u0131. F\u0131nd\u0131k bah\u00e7eleri s\u0131rayla temizlenir, mahallenin \u00e7o\u011fu genci gelir ve i\u015f bitmeden de b\u0131rak\u0131lmazlard\u0131. Arada yenen s\u00fct b\u00f6re\u011finin tad\u0131n\u0131 h\u00e2l\u00e2 unutamam. Bizde cami yoktu; \u00e7ok sonralar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Torosi Liman\u0131nda camimiz vard\u0131, sahilde. Tamam\u0131 20 metrekare kadar, minaresiz. \u00d6zellikle Ramazan aylar\u0131nda ortal\u0131k \u015fenlenirdi. Bizim, teravi gibi bir derdimiz olmazd\u0131. Ama b\u00fcy\u00fcklerle beraber olmak i\u00e7in cami cemaatinin arkas\u0131nda dizilir ve namazda epey yaramazl\u0131k yapard\u0131k. Bizde F\u0131nd\u0131k ve sonras\u0131nda da \u00e7ay sat\u0131l\u0131p para kazan\u0131l\u0131rd\u0131. Bal\u0131ktan da elimize iyi para ge\u00e7erdi. Genelde k\u0131y\u0131 bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 olurdu. Hele hamsi zaman\u0131 elimize iyi para ge\u00e7erdi. A\u011f kurma ve kald\u0131rmada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u00e7ok oldu. Babam\u0131n yeterli kazanc\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, be\u015f \u00e7ocu\u011fa bakmak i\u00e7in 1950\u2019den sonra gurbet\u00e7i olmu\u015f. Dedem de d\u00e2hil hayatlar\u0131nda iki \u015fey \u00f6nemli olmu\u015f; sandalla bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve az da olsa toprakla hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye yetecek kadar m\u00fccadele etmek.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20065\" aria-describedby=\"caption-attachment-20065\" style=\"width: 532px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20065 \" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/3-Cemil-Telci.png\" alt=\"\" width=\"532\" height=\"408\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/3-Cemil-Telci.png 441w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/3-Cemil-Telci-300x230.png 300w\" sizes=\"(max-width: 532px) 100vw, 532px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20065\" class=\"wp-caption-text\">\u201cK\u0130TABIMDA LAZ \u00a0\u0130NSANININ SEV\u0130NC\u0130N\u0130, AZM\u0130N\u0130, YARATICILI\u011eINI, ZAAFLARINI, \u0130NAT\u00c7ILI\u011eINI VE PAYLA\u015eMA GELENEKLER\u0130N\u0130 ANLATIYORUM\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Yaylac\u0131l\u0131k, y\u00f6redeki insanlar\u0131n ekonomik- sosyal hayat\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir role sahipti. \u00d6nceleri yaylac\u0131l\u0131k nas\u0131l oluyordu? \u00c7ocuklu\u011funuzdan yayla an\u0131lar\u0131n\u0131z var m\u0131? B\u00fcy\u00fckleriniz, eski yaylac\u0131l\u0131ktan bahsediyorlar m\u0131yd\u0131? Y\u00f6redeki yaylalar\u0131 biliyor musunuz?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Biz sahile \u00e7ok yak\u0131n\u0131z, \u00a0be\u015f y\u00fcz metre. \u0130\u00e7erilerde \u00e7ok engebeli bir arazi \u00fczerindeydik. K\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fczl\u00fcklerde mahalle kurulmu\u015f. Bizde yan yana ev yap\u0131lmaz. Herkes, bah\u00e7esinin ba\u015f taraf\u0131na ev yapar. Karde\u015fi da olsa, aralar\u0131nda elli metre mesafe olur. Biz hayvanlar\u0131m\u0131z\u0131 \u201cisina\u201d dedi\u011fimiz \u00e7al\u0131l\u0131k, bir \u00e7e\u015fit merada otlat\u0131rd\u0131k. Yaylac\u0131l\u0131k, benim damat oldu\u011fum k\u00f6y\u00fcn adetlerinden; sonradan g\u00f6rd\u00fcm. Bizde deniz g\u00f6rmeyen yerlerde b\u00fcy\u00fckba\u015f ve ke\u00e7i beslenirdi. Aileler Haziran ay\u0131 ortalar\u0131nda hayvanlar\u0131 yaylalara s\u00fcrerler, Eyl\u00fcl ay\u0131nda da d\u00f6nerlerdi. \u00c7ocuklu\u011fumda hik\u00e2yelerini \u00e7ok dinledim. Hatta a\u011fabeyimden, bir akrabam\u0131zla ilk yaylaya gidi\u015flerini y\u0131llarca dinledim. \u00c7ok e\u011flenmi\u015fler. Ben de o kadar merak ettim ki Hindistan ailesine damat olduktan sonra, bacana\u011f\u0131m teklif edince ben de yaylaya gidip kald\u0131m. O k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fad\u0131m, tan\u0131d\u0131m. Me\u011ferse bamba\u015fka bir ya\u015fam ve k\u00fclt\u00fcr yat\u0131yormu\u015f yaylada. \u00d6yle bir m\u00fccadele var ki anlat\u0131lmaz, ya\u015fan\u0131r. Saatlerce s\u0131rt\u0131nda y\u00fck, y\u00fczde 45 e\u011fimle dere tepe a\u015farak 40- 50 km. yukar\u0131ya \u00e7\u0131k\u0131yorsun. Rak\u0131m 3500 m. kadar. Kademeli konakl\u0131yorsun. Yayla bir tane de\u011fil. Her platoda, bir isim alt\u0131nda yerler var ve her s\u00fcl\u00e2le ad\u0131na zilyet olu\u015fmu\u015f. \u00d6yle bir hiyerar\u015fik d\u00fczen var ki meden\u00ee kanun hak getire. Bu insanlara hayran olmamak hi\u00e7 elde de\u011fil. Ne kadar g\u00fc\u00e7, ne kadar erdem sahibi olmu\u015flar. Sadece F\u0131nd\u0131kl\u0131&#8217;da, Ar\u0131l\u0131 ve \u00c7a\u011flayan vadisi devam\u0131nda 24 tane yayla var. A\u011f\u0131rl\u0131k da\u011f k\u00f6ylerinde ve Hem\u015finli dedikleri yaylac\u0131lara ve Aslanbey k\u00f6yl\u00fclerine ait. Benim tan\u0131\u015fmam 30\u2019lu ya\u015flar\u0131mda oldu bu nedenle. Hasret t\u00fcrk\u00fclerini dinledim. Ozanlar\u0131 yeti\u015fmi\u015f, tulum e\u015fli\u011finde. Cevdet Topalo\u011flu\u2019nu tan\u0131d\u0131m. Veysel Atag\u00fcn\u2019\u00fc dinledim. H\u00e2l\u00e2 dillerde olan t\u00fcrk\u00fcleri var: \u201cYeme o\u011ful yeme, yetim malidur\u201d. K\u0131saca; yaylac\u0131l\u0131k bir ya\u015fam bi\u00e7imi; bir sevda adet\u00e2. Ama bug\u00fcnlere gelindi\u011finde, yaylalar zenginlerin keyif alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. Bana g\u00f6re, yollar a\u00e7\u0131l\u0131p elektrik de gelince i\u015fin tad\u0131 ka\u00e7m\u0131\u015f. Memlekete her gidi\u015fimde bald\u0131z\u0131m Emine ablay\u0131 yaylada ziyaret ediyorum. Da\u011flar\u0131nda gezinerek bu \u00e7i\u00e7ek cennetinde, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yorum. Orada en fazla olan \u015fey, g\u00f6k kubbe ve insana dinginlik veren sessizlik. Son gitti\u011fimde, akl\u0131ma yayla \u00e7i\u00e7e\u011fi diye bir \u015fey soktular. G\u00fcya her derde devaym\u0131\u015f. Rehber arkada\u015f e\u015fli\u011finde alt\u0131 saat y\u00fcr\u00fcd\u00fck, t\u0131rmand\u0131k. Az kals\u0131n cenazem orada kalacakt\u0131. Oksijen, y\u00fckse\u011fe \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a azal\u0131r; hesaplayamad\u0131m. Koroner yetmezli\u011fim vard\u0131. G\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131m tuttu. Arkada\u015flar\u0131ma \u2018yava\u015f olun\u2019 dedim; durumumu belli etmedim. Bu y\u00fczden kamp yerine ancak ak\u015fam ula\u015fabildik. Ama oralarda bir kiloya yak\u0131n yayla \u00e7ay\u0131 da toplad\u0131m. Yayla \u00e7ay\u0131 dedikleri kayalar\u0131n aras\u0131nda yeti\u015fen mor bir \u00e7i\u00e7ekmi\u015f.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20066\" aria-describedby=\"caption-attachment-20066\" style=\"width: 577px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20066 \" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4-Cemil-Telci.jpg\" alt=\"\" width=\"577\" height=\"661\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4-Cemil-Telci.jpg 455w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/4-Cemil-Telci-262x300.jpg 262w\" sizes=\"(max-width: 577px) 100vw, 577px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20066\" class=\"wp-caption-text\">\u201cFINDIKLI\u2019DA, ARILI VE \u00c7A\u011eLAYAN VAD\u0130S\u0130 DEVAMINDA 24 TANE YAYLA VAR.\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>:\u00a0 \u00c7ocuklu\u011funuzda hangi oyunlar\u0131 oynuyordunuz? \u00c7o\u011funlukla hangi oyunlar\u0131 oynuyordunuz? Hangi oyuncaklar\u0131n\u0131z vard\u0131? Ninenizin ve dedenizin masallar\u0131n\u0131 \u015fimdi hat\u0131rl\u0131yor musunuz? \u00a0\u00c7ocuklu\u011funuzdan hangi masallar\u0131 hat\u0131rl\u0131yorsunuz \u015fimdi?\u00a0 Eskilere ait cin, peri masallar\u0131 biliyor musunuz?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Hani bir \u015fiir var: \u2018Affan dedeye para sayd\u0131m, satt\u0131 bana \u00e7ocuklu\u011fumu. \u2018Art\u0131k ne ad\u0131m var, ne ya\u015f\u0131m, bilmiyorum kim oldu\u011fumu misali\u2019 \u00e7ocuklu\u011fum harikayd\u0131. H\u00e2l\u00e2 i\u00e7imdeki o \u00e7ocuklu\u011fu ya\u015fat\u0131yorum. Be\u015f ya\u015f\u0131mdan sonras\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. \u00d6zellikle k\u0131\u015f gecelerinde annem masal anlat\u0131rd\u0131. \u00c7o\u011fu korku \u00fczerineydi. Hi\u00e7 unutmam bir \u2018germako\u00e7i\u2019 masal\u0131 vard\u0131. H\u00e2l\u00e2 tekerlemesi akl\u0131mda. Belki de ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r, kim bilir! Bir de ay\u0131 masal\u0131m\u0131z vard\u0131, k\u00f6y\u00fcn k\u0131z\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131ran. \u201cAyu idi, mayu idi, kocam idi. \u00c7ali idi, \u00e7irpi idi, evum idi. Meyvalaru dev\u015furur yedurur idi,\u201d diye de bir tekerlemesi vard\u0131. Annem her nedense, ak\u015fam olmadan bizi evde isterdi. Ben de aksine, ezan okunmadan eve girmek istemezdim. Her \u00e7ocuk gibi oynamaya doyamazd\u0131k. Bir ak\u015fam yine ge\u00e7 kald\u0131\u011f\u0131mda yemek sonras\u0131 bana ve k\u0131z karde\u015fime \u2018gelin buraya\u2019 diye kuzine soban\u0131n yan\u0131na bizi oturttu. Bana hitaben; \u2018\u015fimdi bir \u2018\u00e7inka\u2019 masal\u0131 anlataca\u011f\u0131m,\u2019 deyip h\u00e2l\u00e2 unutamad\u0131\u011f\u0131m o masal\u0131 anlatt\u0131. \u00d6zetle; \u2018\u00e7inka!n\u0131n ak\u015fam alaca karanl\u0131kta \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131; aya\u011f\u0131n\u0131n ters oldu\u011funu ve erkeklere musallat oldu\u011funu anlatt\u0131. Bazen evli kocalara da dert olup kar\u0131s\u0131ndan ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131. O kadar inanm\u0131\u015ft\u0131m ki, bir g\u00fcn benim de ba\u015f\u0131ma benzer \u015feylerin gelebilece\u011fini sand\u0131m. Sonra dualar ezberlemi\u015ftim. O anlarda durmadan o o dualar\u0131 okurdum. Kim bilir, belki o dualar\u0131n hayr\u0131na \u2018\u00e7inka\u2019 ile tan\u0131\u015famad\u0131k! San\u0131yorum \u2018\u015famanizm\u2019den kalma \u00e7ok inan\u00e7 vard\u0131 bizde: \u2018Hava karar\u0131nca su kenar\u0131nda \u00e7i\u015fini yapma!\u2019 Sabah ilk rastla\u015ft\u0131\u011f\u0131n ki\u015fi ve hayvan o g\u00fcn\u00fcn\u00fcn u\u011furunu belirlerdi. Y\u0131lan\u0131 g\u00f6rmeden alabal\u0131\u011f\u0131 yakalay\u0131p yemek. \u0130lk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn y\u0131lan\u0131 mutlaka \u00f6ld\u00fcrmek.12 A\u011fustos\u2019ta sabaha kar\u015f\u0131 g\u00fcn \u0131\u015f\u0131madan denize girmek vb. Ki bu olay\u0131 defalarca annem ve yengelerimle ya\u015fad\u0131m; 2000\u2019li y\u0131llardan birinde Batum&#8217;da yap\u0131lan bir festivalde bunun \u2018Deniz Tanr\u0131s\u0131\u2019ndan ar\u0131nma oldu\u011funu i\u015fte o zaman \u00f6\u011frendim. \u00a0Erginlik \u00e7a\u011f\u0131na kadar oynad\u0131\u011f\u0131m\u0131z oyunun ba\u015f\u0131nda \u2018met\u2019 dedi\u011fimiz \u2018\u00e7elik- \u00e7omak\u2019 gelirdi. Ayr\u0131ca \u2018po\u011fu\u00e7\u2019 diye ta\u015flar\u0131 \u00e7ukura atmak \u00e7abas\u0131yla oynad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir oyun vard\u0131. A\u011fabeylerimin oynad\u0131\u011f\u0131 bir \u2018m\u011feci\u2019 oyunu vard\u0131 ki, aman Allah\u0131m, seyretmeye bile korkard\u0131k. Yara bere i\u00e7inde kalarak, bez toplarla eski \u015fosede ta\u015ftan kalelerle oynanan futbol.\u2019Yoku\u015f arabas\u0131\u2019 yap\u0131p, evden Vita ya\u011f\u0131 da a\u015f\u0131r\u0131p ben de \u00e7ok\u00a0 kaym\u0131\u015f\u0131md\u0131r. K\u0131\u015f\u0131n kar \u00fczerinde naylonla kaymalar. Denizde oynanan oyunlar. K\u0131\u015f gecelerinde oynanan \u2018kam\u00e7\u0131\u2019, \u2018dama\u2019 gibi oyunlar. Sal\u0131ncaklar \u00fcz\u00fcm asmas\u0131ndan. Neler de neler!<\/p>\n<figure id=\"attachment_20067\" aria-describedby=\"caption-attachment-20067\" style=\"width: 671px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20067 \" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/5-Cemil-Telci.jpg\" alt=\"\" width=\"671\" height=\"304\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/5-Cemil-Telci.jpg 402w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/5-Cemil-Telci-300x136.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 671px) 100vw, 671px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20067\" class=\"wp-caption-text\">\u201cKI\u015e GECELER\u0130NDE ANNEM MASAL ANLATIRDI\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Siz de \u00e7ok iyi biliyorsunuz, atmaca Lazlar\u0131n birka\u00e7 \u00f6nemli sembol\u00fcnden biri. Arde\u015fen\u2019de bir atmaca heykeli var. Arhavi\u2019de. Eski zamanlarda et yoktu, yeterince hi\u00e7bir \u015fey yoktu. \u015eimdiki gibi insanlar\u0131n birbiriyle ba\u011flant\u0131s\u0131 yoktu. Yol yoktu. Sava\u015f zaman\u0131yd\u0131. Seferberlik zaman\u0131yd\u0131. O sebeple de insanlar avlanmak i\u00e7in atmaca sahipleniyordu. Eski zamanlar b\u00f6yleydi. Sonra milletin durumu biraz d\u00fczeldi. Ancak yine de atmaca edinme adeti miras kald\u0131. Biraz da atmacaya olan sevgiden bahsedin! Lazlar atmacay\u0131 seviyorlar. Ancak baz\u0131 insanlar atmacay\u0131 \u00e7ok seviyor. \u2018\u011ea\u00e7\u0306o\/ \u00e7ekirge ku\u015fu\u2019 ne zaman, nas\u0131l, nerede yakalan\u0131r? Atmaca ne zaman, nerede ve nas\u0131l yakalan\u0131r? Atmacan\u0131n al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 nas\u0131l olur? Atmaca evde ne kadar s\u00fcre muhafaza edilir? Bu i\u015fi bize ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak anlat\u0131n, l\u00fctfen!<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Atmaca, benim bildi\u011fim, Do\u011fu Karadeniz&#8217;de 500 y\u0131ll\u0131k bir gelenek. Yavuz Selim\u2019in (Atina\u2019da) Pazar\u2019da avc\u0131 k\u00f6\u015fk\u00fc oldu\u011fu bilinir; \u00f6zellikle de b\u0131ld\u0131rc\u0131n avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inmi\u015f. Bu traji-komik spor y\u0131llard\u0131r hep ayn\u0131 y\u00f6ntemlerle yap\u0131l\u0131r. Benim delikanl\u0131l\u0131\u011f\u0131mda ve sonraki ya\u015fant\u0131mda bu sporu hep g\u00f6zlemledim. Biraz vah\u015f\u00ee bir spor oldu\u011fu i\u00e7in ben hep seyirci oldum. \u0130zledim ama atmacay\u0131 \u00e7ok az koluma al\u0131p besledim. Almanya\u2019dan kredi al\u0131p T\u00fcrkiye\u2019ye gelen, bir ay i\u00e7inde atmaca u\u011fruna on bin Mark\u0131 harcay\u0131p giderken de benden bor\u00e7 isteyen yak\u0131nlar\u0131m\u0131 bilirim. \u00d6ylesi bir tutku! Asl\u0131nda ama\u00e7 atmacay\u0131 e\u011fitip b\u0131ld\u0131rc\u0131n avlamakt\u0131r. Ama o a\u015famaya gelene kadar \u00f6yle \u00e7ileli bir s\u00fcre\u00e7 vard\u0131r ki anlatamam. \u0130nsan\u0131n bunu yapmas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u0131lg\u0131n olmas\u0131 ya da atmaca a\u015fk\u0131 olmas\u0131 l\u00e2z\u0131m. Rahmet ve minnetle anaca\u011f\u0131m; M. Recai \u00d6zg\u00fcn a\u011fabeyimizin \u2018Atmaca\u2019 adl\u0131 bir kitab\u0131 var; mutlaka okuyun. Bu kitap ayn\u0131 zamanda Laz K\u00fclt\u00fcr\u00fc, gelene\u011fini ve akl\u0131n\u0131za gelen her konuda kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma. Benim bir \u0130smail amcam vard\u0131; bu i\u015fin piri. Bazen bana da atmaca i\u015finde yard\u0131mc\u0131 roller verdi\u011fi i\u00e7in ben de \u00f6\u011frendim. \u00d6nce Atmacan\u0131n ku\u015fu olan \u011fa\u00e7o ku\u015funu yakalamakla ba\u015flayay\u0131m s\u00f6ze. A\u011fustos itibar\u0131yla, bu g\u00f6\u00e7men ku\u015f, ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 havalardan dolay\u0131 Karadeniz&#8217;in kar\u015f\u0131 yakas\u0131ndan yorgun ve a\u00e7 olarak bizim sahillere ula\u015f\u0131r. A\u011fa\u00e7l\u0131k ba\u011f bah\u00e7elerde beslenmek i\u00e7in mola verir. Yemeyi en \u00e7ok sevdi\u011fi \u00e7ekirge ve danaburnudur. Atmacac\u0131lar, \u00a0toplad\u0131klar\u0131 \u00e7ekirge ve danaburnunu tel kafes i\u00e7ine koyarlar. Asl\u0131nda bu bir tuzakt\u0131r. \u011ea\u00e7o, kafesteki bu hayvanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce kafesin etraf\u0131nda uzun s\u00fcre dolan\u0131r, etraf\u0131 kola\u00e7an eder. Emin olunca da \u00e7ekirge ve danaburnunu yemek i\u00e7in kafesin i\u00e7ine girer. G\u00f6zc\u00fcler, tuza\u011fa d\u00fc\u015fen \u2018\u011fa\u00e7o\u2019yu kafesten al\u0131rlar. Baz\u0131 \u011fa\u00e7olar e\u011fitilemez. Baz\u0131 \u011fa\u00e7olar\u0131 da av s\u0131ras\u0131nda atmaca kapar. O y\u00fczden de birden fazla \u011fa\u00e7o yakalan\u0131r, beslenir; el alt\u0131na birka\u00e7 tane bulundurulur. \u011ea\u00e7o, bir ka\u00e7 g\u00fcn dinlendikten sonra, bir bu\u00e7uk metre kadar uzunlukta bir f\u0131nd\u0131k \u00e7ubu\u011funa, 60 cm\u2019lik, ucu deriyle kapl\u0131 bir ip ayaklar\u0131na ba\u011flan\u0131r. Et ince do\u011franarak \u00e7ubu\u011fun \u00fczerine iple sar\u0131l\u0131r. \u011ea\u00e7o etoburdur. Elini kaparsa, \u00e7ok fena \u0131s\u0131r\u0131r ve kanat\u0131r. \u0130nsan taraf\u0131ndan beslenmeye al\u0131\u015fan \u011fa\u00e7oya, bir s\u00fcre sonra kanat \u00e7\u0131rpma e\u011fitimi yapt\u0131r\u0131l\u0131r. \u00c7ubu\u011fa ba\u011fl\u0131yken kanat \u00e7\u0131rpmaya ba\u015flar. Bir ay kadar b\u00f6yle e\u011fitilir, sonunda da evcille\u015fir. Atmacac\u0131, atmaca tutmaya giderken \u011fa\u00e7o\u2019nun g\u00f6zlerini yaln\u0131zca \u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6rebilece\u011fi \u015fekide bir deri par\u00e7as\u0131yla kapat\u0131r. G\u00f6z\u00fcn\u00fcn bu \u015fekilde ba\u011flamas\u0131n\u0131n sebebi, \u011fa\u00e7o\u2019nun atmacay\u0131 g\u00f6r\u00fcp \u00fcrkmemesi i\u00e7indir.\u00a0 Eyl\u00fcl ba\u015f\u0131nda atmacalar\u0131n ters y\u00f6nde g\u00f6\u00e7\u00fc ba\u015flar. Atmacalar art\u0131k Rusya steplerinde, ormanlarda yuvalar\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f, yavrular\u0131n\u0131 da b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f olur. Eyl\u00fcl\u2019de atmaca ak\u0131n\u0131 ba\u015flar. \u00a0Atmacac\u0131lar, tepe \u00fcstlerinde, tamamen \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131dan yap\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6zetleme kul\u00fcbelerinde g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00a0 takip etmeye ba\u015flarlar. Sabah\u0131n \u00e7ok erken saatlerden itibaren g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde atmaca s\u00fcr\u00fcleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bir tentenin \u00f6n\u00fcne, \u00fc\u00e7gen bi\u00e7imindeki f\u0131nd\u0131k \u00e7ubuklar\u0131na bir a\u011f gerilir. Bu a\u011f\u0131n arka k\u0131sm\u0131nda kanat \u00e7\u0131rpan \u011fa\u00e7oyu g\u00f6ren a\u00e7 atmacalar neredeyse saatte 200 km. h\u0131zla sald\u0131r\u0131rlar. Ancak a\u011f\u0131 g\u00f6remezler. Atmaca daha \u00e7arpmadan, a\u011f atmacan\u0131n \u00fczerine kapan\u0131r. Atmacac\u0131, o s\u0131rada \u2018\u011fa\u00e7o\u2019yu atmacaya kapt\u0131rmamak i\u00e7in onu \u00e7ubu\u011fuyla \u00e7eker.\u00a0 Atmacac\u0131, atmacay\u0131 arkas\u0131ndan, kanatlar\u0131ndan kavrar ve dikkatle avu\u00e7lar\u0131n\u0131n i\u00e7ine al\u0131r. Bir mendille kanatlar\u0131ndan kundaklar. Atmacac\u0131, en \u00f6nce atmacan\u0131n rengine, t\u00fcr\u00fcne ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakar. \u00a0Atmacac\u0131 \u015fansl\u0131ysa, birden fazla atmaca yakalar. Atmacac\u0131n\u0131n, atmaca yakalamak i\u00e7in g\u00f6zetleme kul\u00fcbesinde a\u00e7- susuz g\u00fcnlerce bekledi\u011fi olur. Bazen tek bir atmaca yakalayamadan eve d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc de olur. Atmacac\u0131, b\u00fct\u00fcn bu i\u015flerle u\u011fra\u015f\u0131rken d\u00fcnyayla b\u00fct\u00fcn irtibat\u0131 neredeyse kesilir. Bazen Hopa\u2019n\u0131n Sultan Selim Tepesinde, bazen Selazur Tepesinde, bazen de Maisine\u2019nin \u2018isina\u2019s\u0131nda atmaca yakalayaca\u011f\u0131 an\u0131 bekler. Atmaca yakalamaya ekip halinde gidildi\u011fi de olur; \u00e7ad\u0131rda haftalarca beklendi\u011fi bile olur. Sonunda atmacalar yakalan\u0131r. Atmacan\u0131n bir\u00e7ok t\u00fcr\u00fc var: \u2018A\u00e7\u0131k Kara\u2019, \u2018\u00c7am K\u0131z\u0131l\u0131\u2019, \u2018Boz K\u0131z\u0131l\u2019, \u2018\u0130spiri\u2019 ve di\u011ferleri. Atmaca, bu familyas\u0131n\u0131n di\u015fi ku\u015fudur. En avc\u0131 oland\u0131r. Yakalanan atmacalar se\u00e7ilir; e\u015fe, dosta, merakl\u0131s\u0131na da verilir. El alt\u0131nda en fazla iki- \u00fc\u00e7 tane bulundurulur. Sonra bu atmacalar e\u011fitilir.<\/p>\n<p>\u00c7am ve kestane gibi a\u011fa\u00e7lar\u0131n \u00fcst k\u0131s\u0131mlar\u0131na gerilen ve \u2018skence\u2019 ad\u0131 verilen a\u011flarla da atmaca yakalan\u0131r. Yorgun atmaca dinlemek i\u00e7in a\u011faca konar; \u00f6n\u00fcndeki a\u011f\u0131 g\u00f6remez, u\u00e7mak isterken a\u011fa d\u00fc\u015fer. A\u011f kep\u00e7e gibidir. Bu, genelde ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 havalarda ger\u00e7ekle\u015fir. A\u011f\u0131 kuran atmacac\u0131, \u00e7ok uzaklardaki a\u011flar\u0131 kontrol etmeleri i\u00e7in her g\u00fcn gen\u00e7leri g\u00f6nderir. A\u011fa atmaca yakalanm\u0131\u015fsa, o gen\u00e7ler nara atarak ya da daha de\u011fi\u015fik \u015fekillerde atmacac\u0131ya m\u00fcjdeyi uzaktan vermeye ba\u015flar. Benim gibi korkanlar, a\u011f\u0131 kesip atmacay\u0131 \u00f6yle a\u011fdan al\u0131r. Ancak ustalar, atmacay\u0131 a\u011fdan s\u0131rt\u0131ndan tutarak al\u0131r ve mendille de hemen kundaklar. Bu i\u015fin bir de \u2018oskure\u2019 k\u0131sm\u0131 var. O da, a\u011f\u0131 kuran\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir merakl\u0131n\u0131n g\u00f6rmesi ve atmacay\u0131 hemen sahiplenmesidir. Bu durum, \u00e7o\u011funlukla nizaya, kavgaya sebep olur.<\/p>\n<p>\u015eimdi de, gelelim atmacan\u0131n e\u011fitilip b\u0131ld\u0131rc\u0131n yakalayacak hale getirilmesine. \u0130\u015fte, mesele burada. Atmacay\u0131 e\u011fitmek sab\u0131r ve beceri ister. \u00d6nce, boyu \u00fc\u00e7 metreyi ge\u00e7en k\u00fcrek sap\u0131 kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda iki sopa yere birbirlerine paralel olacak bir \u015fekilde dikilir. Atmaca da \u2018\u011fa\u00e7o\u2019 gibi, ama biraz daha kal\u0131n bir sicimle, u\u00e7lar\u0131nda deri olan iple ba\u011flan\u0131r. Buna \u00e7ak\u015fir denir. Bu ip, o yatay sopaya ba\u011flan\u0131r. Atmaca zaman zaman ka\u00e7mak i\u00e7in u\u00e7maya \u00e7abalar ama ip buna izin vermez. Kanatlar\u0131yla dengesini kurup oxvani dedi\u011fimiz sopaya geri d\u00f6nmek zorunda kal\u0131r. Yoksa bacaklar\u0131ndan as\u0131l\u0131 kal\u0131r ki bu da o atmacan\u0131n kalitesini belirler. Mutlaka sopan\u0131n \u00fcst\u00fcne t\u00fcnemes\u0131\u00a0l\u00e2z\u0131md\u0131r. Sonra yeme\u011fe al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Yeme\u011fi sabah ve ak\u015fam verilir. Bazen\u00a0yumurta sar\u0131s\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 et ve canl\u0131 ku\u015f. On g\u00fcn sonra, on metrelik bir iple al\u0131\u015ft\u0131rmalar ba\u015flar. K\u00fc\u00e7\u00fck canl\u0131 ku\u015flar u\u00e7urularak atmacan\u0131n onlara sald\u0131rmas\u0131 beklenir. Ya da yar\u0131 canl\u0131 ku\u015f havaya at\u0131larak havada kapmas\u0131 beklenir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, sahibi atmacay\u0131 her g\u00fcn sol koluna oturtarak bo\u011faz k\u0131sm\u0131ndan s\u0131rt\u0131na kadar t\u00fcylerini s\u0131vazlar, ok\u015far. B\u00f6ylece \u00a0atmacan\u0131n, sahibine al\u0131\u015fmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar yap\u0131l\u0131rken sahibi \u0131sl\u0131k ve \u00e7e\u015fitli seslerle de atmacayla aras\u0131nda yak\u0131nla\u015fmay\u0131 sa\u011flar. B\u00fct\u00fcn bunlar tamamland\u0131ktan sonra, atmacan\u0131n ayaklar\u0131na ince zil de tak\u0131l\u0131r. Bel ba\u011f\u0131 denen ince bir bezle, kanat altlar\u0131ndan \u00e7ak\u015fir dedi\u011fimiz ipe ba\u011flan\u0131r. Bu, hayvan\u0131n sald\u0131r\u0131 esnas\u0131nda kanatlar\u0131n\u0131 korudu\u011fu gibi, ipin hayvana zarar vermesini de \u00f6nler. \u015eimdi de s\u0131ra geldi atmacaya av yapt\u0131rmaya. Bu arada Eyl\u00fcl ay\u0131 da yar\u0131lanm\u0131\u015f olur. Yine g\u00f6\u00e7men bir ku\u015f olan b\u0131ld\u0131rc\u0131n, Karadenizin kuzeyinden g\u00fcneye do\u011fru g\u00f6\u00e7e \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. B\u0131ld\u0131rc\u0131n gece yolculuk yapar. K\u0131y\u0131ya ula\u015f\u0131nca \u0131\u015f\u0131k k\u00fcmelerinde yere iner. Dinlenir ve sabahleyin de gider. Baz\u0131lar\u0131 k\u0131y\u0131da daha uzun kal\u0131r, beslenmesi ve g\u00fc\u00e7lenmesi l\u00e2z\u0131md\u0131r. Hatta bazen birka\u00e7 ay kadar da misafir olur. D\u00fczl\u00fck, a\u011fa\u00e7 olmayan, otlak ve mera gibi yerlerde avc\u0131, atmacas\u0131 elinde, k\u00f6pe\u011fi \u00f6nde, di\u011fer elindeki bir sopayla \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131y\u0131 silkeleyerek ava \u00e7\u0131kar. B\u0131ld\u0131rc\u0131n, 45 derecelik a\u00e7\u0131yla havalan\u0131r. Atmaca, avc\u0131n\u0131n elinde ve her an f\u0131rlat\u0131lmaya haz\u0131rd\u0131r. B\u0131ld\u0131rc\u0131n havaland\u0131\u011f\u0131 anda, atmaca arkas\u0131ndan f\u0131rlat\u0131l\u0131r ve birka\u00e7 saniyede b\u0131ld\u0131rc\u0131n\u0131 pen\u00e7eleriyle yakalar ve yere iner. Atmaca, \u00f6nce b\u0131ld\u0131rc\u0131n\u0131n kafas\u0131n\u0131 gagas\u0131yla delerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcr.\u00a0 Avc\u0131, k\u00f6pe\u011finin de yard\u0131m\u0131yla atmacay\u0131 bulur. \u00c7e\u015fitli sesler \u00e7\u0131kartarak b\u0131ld\u0131rc\u0131n\u0131 atmacan\u0131n pen\u00e7esinden al\u0131r. Atmacaya \u00f6d\u00fcl olarak da b\u0131ld\u0131rc\u0131n\u0131n kafas\u0131n\u0131 verir. Bu av, b\u0131ld\u0131rc\u0131n oldu\u011fu s\u00fcrece devam eder. G\u00fcn\u00fcn sonunda xebge dolu, atmacac\u0131 mutlu, atmaca yorgundur. Bazen i\u015fler yolunda gitmez. B\u0131ld\u0131rc\u0131n, zikzaklar \u00e7izemez ama ka\u00e7abilir. E\u011fer \u00e7al\u0131l\u0131\u011fa girerse, atmaca bo\u015f gelir ve yak\u0131ndaki bir a\u011fac\u0131n dal\u0131na konar. \u0130\u015fte atmacac\u0131 i\u00e7in \u0131zd\u0131rap da o zaman ba\u015flar. Ya\u015f\u0131 50- 60 ya\u015f \u00fcst\u00fc olan bir avc\u0131n\u0131n, a\u011faca \u00e7\u0131k\u0131p atmacay\u0131 ipinden yakalamas\u0131 l\u00e2z\u0131md\u0131r. Ya da e\u011fitirken \u0131sl\u0131k sesine al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Atmacaya \u00f6l\u00fc ku\u015f g\u00f6stererek yere \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r. Gelir mi, gelir. Ya gelmezse, o zaman sen o a\u011fac\u0131n dal\u0131na \u00e7\u0131kars\u0131n. Tam ipi eline al\u0131rken atmaca u\u00e7ar ve y\u00fcz metre ileride ba\u015fka bir a\u011fac\u0131n dal\u0131na konar. Hadi bakal\u0131m, yeniden sessizce o a\u011faca t\u0131rman. Art\u0131k i\u015f Allah\u2019a kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eans\u0131n yaver giderse, atmacay\u0131 o daldan al\u0131rs\u0131n. Ya da eve s\u00fcr\u00fcnerek d\u00f6nersin. L\u00e2net edersin atmacac\u0131l\u0131\u011fa. Bu arada, atmaca iyi \u00e7\u0131kt\u0131ysa, ertesi seneye kadar b\u00fcy\u00fck bir kafeste saklan\u0131r. \u00d6zenle beslenir. \u00d6zellikle kuyruk t\u00fcylerinin tam ve sa\u011flam \u00e7\u0131kmas\u0131 takip edilir. Bu durumdaki atmacaya da t\u00fclyek denir. \u00c7ok k\u0131ymetlidir. Merakl\u0131s\u0131na g\u00f6re, bir inek paras\u0131 etti\u011fi anlat\u0131l\u0131r. Asl\u0131nda atmaca i\u015fi asla ticar\u00ee bir meta olmam\u0131\u015ft\u0131r. Al\u0131n\u0131p sat\u0131lmaz. Bir atmacac\u0131dan atmacas\u0131 istenmez. O isterse, fazladan tuttu\u011fu atmacalar\u0131 merakl\u0131s\u0131na hediye eder. Atmacac\u0131n\u0131n, di\u011fer avc\u0131lar gibi muhabbeti, palavras\u0131 \u00e7ok bol ve keyiflidir. O insanlar\u0131n kimseyle i\u015fi olmaz. Zararlar\u0131 keselerine ve ailelerinedir. Bir \u00e7e\u015fit aylakd\u0131rlar. \u00c7al\u0131\u015fmazlar. K\u0131saca atmacac\u0131l\u0131k, neresinden bakarsam, bakay\u0131m beni hep g\u00fcld\u00fcrm\u00fc\u015f, tebess\u00fcm ettirmi\u015ftir.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20068\" aria-describedby=\"caption-attachment-20068\" style=\"width: 436px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20068 size-full\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/6-Cemil-Telci.png\" alt=\"\" width=\"436\" height=\"599\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/6-Cemil-Telci.png 436w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/6-Cemil-Telci-218x300.png 218w\" sizes=\"(max-width: 436px) 100vw, 436px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20068\" class=\"wp-caption-text\">ATMACA, LAZLARIN SEMBOLLER\u0130NDEN<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Vah\u015fi kapitalist sisteme entegrasyonla birlikte Lazlar\u0131n \u00e7o\u011fu adeti kayboldu. Eski g\u00fczel Laz evleri de kayboldu. Laz evleri de yenik d\u00fc\u015ft\u00fc. Beton, Laz evlerini de yendi. \u00a0\u00c7ocuklu\u011funuzdaki eski evler nas\u0131ld\u0131? Ev yap\u0131m\u0131 nas\u0131l oluyordu? Siz de g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? B\u00fcy\u00fckleriniz anlat\u0131yor muydu? Ev yap\u0131m\u0131nda imece nas\u0131l oluyordu? Hangi malzemelerle yap\u0131l\u0131yordu?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Ben, eskiden patsha denilen bir barakada d\u00fcnyaya geldim. \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131\u2019n\u0131n, bizim Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesini i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda denizden at\u0131lan bir top mermisiyle 100 y\u0131ll\u0131k evimiz yanm\u0131\u015f. Y\u0131l 1916. \u00a0Babam ile dedem, Rize (Bug\u00fcn Kale Mahallesi\u2019nde) Filiboz\u2019da ya\u015fayan \u00a0akrabalar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f. Di\u011fer amcam, halam daha Bat\u0131ya ka\u00e7m\u0131\u015flar. Dedem Ahmet Efendi, o d\u00f6nemlerde Batum\u2019da k\u0131raathane i\u015fletiyormu\u015f. Tekneyle mal al\u0131p sat\u0131yormu\u015f. Bu nedenle de Rus\u00e7aya hakim. \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 \u00a0askeri, Rizeyi i\u015fgal edince terc\u00fcman sorunu ya\u015fam\u0131\u015flar. Dedem Ahmet Efendi\u2019ye terc\u00fcmanl\u0131k teklif etmi\u015fler. Dedem de, \u201cSiz \u00f6nce yakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z evimi verin. Sonra bakar\u0131z,\u201d \u00a0deyince Rus komutan, ma\u011faza diye an\u0131lan depolar\u0131ndan dedeme \u00e7e\u015fitli ebatlarda tahta, lata a\u011fa\u00e7 verdirmi\u015f. Dedem, o malzemeler ve kendi imk\u00e2nlar\u0131yla iki oda ve bir salonlu bir baraka in\u015fa etmi\u015f. Ben, o evde karde\u015flerimle on y\u0131l ya\u015fad\u0131m. Daha sonra amcam ayr\u0131ld\u0131. Kendine cumbal\u0131, dolma ta\u015ftan d\u00f6rt oda ve iki salondan olu\u015fan tipik bir Laz evi in\u015fa ettirdi. O evi, o\u011flu restore ettirdi. Halen kullan\u0131l\u0131yor. F\u0131nd\u0131kl\u0131 il\u00e7emiz, 1952\u2019ye kadar Hopa&#8217;ya ba\u011fl\u0131. Batum, bizden \u00e7\u0131kana kadar biz Batum\u2019a ba\u011fl\u0131 Mutassarr\u0131fl\u0131k y\u00f6netiminde ya\u015f\u0131yormu\u015fuz. Bizde beyler varm\u0131\u015f. Bu nedenle, 150 y\u0131ll\u0131k bey konaklar\u0131 bizde \u00e7ok.<\/p>\n<p>Evin zeminden iki metresi, siyah deniz ta\u015f\u0131yla \u00f6r\u00fcl\u00fcyor ve ah\u0131r olarak kullan\u0131l\u0131yor. Bunun da \u00fczerine yine ayn\u0131 cins ta\u015flar k\u00fc\u00e7\u00fck kare \u015feklinde yontularak ve aralar\u0131na da \u00e7apraz kestane kalaslar\u0131 yerle\u015ftirilerek evlerimiz in\u015fa edilmi\u015f. Bu cins evler 10 metreye 15 metre kadar \u00a0b\u00fcy\u00fckl\u00fckte. Bu evlerin i\u00e7i tamamen ah\u015fap; tavan\u0131 ve taban\u0131, darabalar\u0131 kestane a\u011fac\u0131ndan. Bu evlerden baz\u0131lar\u0131 h\u00e2l\u00e2 ayakta. Biz Lazlar, asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn Kafkas insanlar\u0131 i\u00e7in ev \u00e7ok \u00f6nemli. K\u00fc\u00e7\u00fck evlerde bar\u0131namay\u0131z. Misafir i\u00e7in \u00f6zel odalar\u0131m\u0131z olur. Ortada mutlaka salon gibi, ate\u015f yanan yar\u0131 mutfak gibi bir b\u00f6lmemiz mutlaka olur. Babam\u0131n, kendi imk\u00e2nlar\u0131yla in\u015fa etti\u011fi, bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 kullan\u0131lan, yine alt\u0131 ta\u015f duvardan ve \u00fczeri de briketle \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, i\u00e7i tamamen ah\u015fap olan bir evimiz var. N\u00fcfusumuz \u00e7o\u011fal\u0131nca 2002\u2019de iki katl\u0131 betonarme bir ev yapt\u0131rd\u0131m. Ama o ah\u015fap evimizdeki o g\u00fczel uykumu hep ar\u0131yorum .<\/p>\n<figure id=\"attachment_20069\" aria-describedby=\"caption-attachment-20069\" style=\"width: 1030px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20069 size-full\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/7-Cemil-Telci.jpg\" alt=\"\" width=\"1030\" height=\"696\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/7-Cemil-Telci.jpg 1030w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/7-Cemil-Telci-300x203.jpg 300w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/7-Cemil-Telci-1024x692.jpg 1024w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/7-Cemil-Telci-768x519.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1030px) 100vw, 1030px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20069\" class=\"wp-caption-text\">GELENEKSEL LAZ EV\u0130 (FOTO\u011eRAF: BAKUR GOGOKH\u0130A)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: HES-ler yaln\u0131zca do\u011fan\u0131n de\u011fil, insan\u0131n\u0131n ve insan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn de d\u00fc\u015fman\u0131. HES-ler, \u00a0yaln\u0131zca do\u011fay\u0131 de\u011fil, insanl\u0131\u011f\u0131n k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131 da yok ediyor. \u00a0Vah\u015fi kapitalizm, teknolojiyi \u015fimdiye kadar insanl\u0131\u011f\u0131n mutlulu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, tatl\u0131 kazanc\u0131 i\u00e7in kulland\u0131. Yar\u0131n- \u00f6b\u00fcr g\u00fcn y\u00f6re insanlar\u0131n\u0131n ya\u015fant\u0131s\u0131 nas\u0131l olacak? \u0130nsanlar ne yiyecek, ne i\u00e7ecek? Siz ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/p>\n<figure id=\"attachment_20070\" aria-describedby=\"caption-attachment-20070\" style=\"width: 771px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20070 \" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/8-Cemil-Telci.jpg\" alt=\"\" width=\"771\" height=\"714\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/8-Cemil-Telci.jpg 443w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/8-Cemil-Telci-300x278.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 771px) 100vw, 771px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20070\" class=\"wp-caption-text\">\u201cBUG\u00dcN EN UFAK AKARSU B\u0130LE \u00d6NEML\u0130. 2035\u2019DE T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE \u00c7\u00d6LLE\u015eME VE KURAKLIK BA\u015eLAYACAK\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Bu konuda en b\u00fcy\u00fck m\u00fccadele \u00a0benim il\u00e7em F\u0131nd\u0131kl\u0131\u2019da veriliyor. F\u0131nd\u0131kl\u0131 do\u011fuda \u00c7a\u011flayan deresi ve vadisi, bat\u0131da Ar\u0131l\u0131 \u00a0deresi ve vadisi olan k\u00fc\u00e7\u00fck bir il\u00e7e. Ben, bildim bileli bu dereler akar. Bu bizim i\u00e7in bir ya\u015fam kayna\u011f\u0131, bir ya\u015fam alan\u0131. Benim Maisine\u2019mde bile k\u00fc\u00e7\u00fck bir dere akar. T\u00fcm an\u0131lar\u0131mda o dere ve deniz var. Orada yakalad\u0131\u011f\u0131m alabal\u0131k, sazan, b\u0131y\u0131kl\u0131 bal\u0131\u011f\u0131n haddi hesab\u0131 yok. Oralarda yakalad\u0131\u011f\u0131m bal\u0131klar\u0131, daha i\u00e7 k\u0131s\u0131mlardaki dereciklere \u00fcresin diye koymu\u015ftum.\u00a0 O ufac\u0131k derede h\u00e2l\u00e2 bal\u0131k var. Arkada\u015flar\u0131mla oyunlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011funu o dere boyunda oynad\u0131k. \u015eimdi \u00e7ok uzaklarday\u0131m ama r\u00fcyalar\u0131mda h\u00e2l\u00e2 \u00e7ocuklu\u011fumun g\u00fczel g\u00fcnlerini g\u00f6r\u00fcyorum. 2002\u2019den sonra, vah\u015fi kapitalizm siyasetini de arkas\u0131na alan madencilik ve HES faaliyetleri \u00fclkemizi talan etti. \u015eu anda Alt\u0131noluk\u2019un yak\u0131nlar\u0131ndaki bir bal\u0131k\u00e7\u0131 k\u00f6y\u00fcnde ya\u015f\u0131yorum. Kaz Da\u011flar\u0131na yaslanm\u0131\u015f\u0131z. Y\u0131llard\u0131r dere- tepe gezerim. Ben b\u00f6yle talan g\u00f6rmedim. \u0130ki y\u0131l \u00f6nce Yenice\u2019nin ormandaki kapl\u0131cas\u0131na gittim. Pek geli\u015fmi\u015f bir yer de\u011fil; Edremit\u2019ten 40 km i\u00e7eride. \u0130nanamad\u0131m; yol boyunca alt\u0131n u\u011fruna o ormanlar\u0131 nas\u0131l da talan etmi\u015fler! Buras\u0131 su cenneti, buz gibi i\u00e7ilebilir su ak\u0131yor. Ayn\u0131 \u00c7a\u011flayan ve Ar\u0131l\u0131 gibi. Hepsi tehdit alt\u0131nda. Bir \u00fclkenin do\u011fas\u0131na siyaset ancak bu kadar zarar verir. Biz, il\u00e7e halk\u0131 olarak, ya\u015fl\u0131s\u0131 genci bir platform olu\u015fturduk: \u201cDerelerin Karde\u015fli\u011fi\u201d. Ya\u015fl\u0131s\u0131, genci g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak o akarsular\u0131 bekliyor; elinde telefon, yabanc\u0131 bir ara\u00e7 gelip inceleme- \u00f6l\u00e7\u00fcm yapmas\u0131n diye. Say\u0131s\u0131z davalar a\u00e7\u0131ld\u0131 \u00c7ET raporlar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Defalarca S\u0130T alan\u0131 il\u00e2n edildi. Ama vazge\u00e7miyorlar. Halen ku\u015fatma alt\u0131nday\u0131z. Ben inan\u0131yorum ki ba\u015faramayacaklar. Son se\u00e7imlerde ger\u00e7ek bir do\u011fa dostunu, bir demokrat\u0131 belediye ba\u015fkan\u0131 se\u00e7tik. Diliyorum bu birli\u011fimiz bozulmaz ve derelerimiz ilelebet akar. Aksi takdirde 2000 kadar endemik bitki do\u011fam\u0131zla beraber tehlikede alt\u0131nda. Yak\u0131n\u0131m\u0131zdaki Arhavi\u2019de her yer talan edilmi\u015f vaziyette. Bug\u00fcn en ufak akarsu bile \u00f6nemli. 2035\u2019de T\u00fcrkiye&#8217;de \u00e7\u00f6lle\u015fme ve kurakl\u0131k ba\u015flayacak. Dile\u011fim o ki bu kirli siyaset do\u011fadan elini \u00e7eksin.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Eski k\u00f6y ya\u015fant\u0131s\u0131nda insanlar baz\u0131 ara\u00e7lar kullan\u0131yordu. Hangi ara\u00e7lard\u0131 bunlar? Adlar\u0131 neydi? Kimler yap\u0131yordu bu ara\u00e7lar\u0131? L\u00fctfen, bize o ara\u00e7lardan da bahsedin!<\/p>\n<figure id=\"attachment_20071\" aria-describedby=\"caption-attachment-20071\" style=\"width: 599px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20071 size-full\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/9-Cemil-Telci.png\" alt=\"\" width=\"599\" height=\"390\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/9-Cemil-Telci.png 599w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/9-Cemil-Telci-300x195.png 300w\" sizes=\"(max-width: 599px) 100vw, 599px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20071\" class=\"wp-caption-text\">\u201cBUG\u00dcN ADI L\u0130MAN MAHALLES\u0130 OLAN MA\u0130S\u0130NE\u2019DE D\u00dcNYAYA GELM\u0130\u015e\u0130M\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Ben 20 ya\u015f\u0131ma kadar F\u0131nd\u0131kl\u0131\u2019da, mahallemde ya\u015fad\u0131m. K\u00f6y ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilirim. Evde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u00e7lar\u0131n \u00e7o\u011fu toprak ya da a\u011fa\u00e7tand\u0131. Bu, 1970\u2019lere kadar s\u00fcrd\u00fc. Ayd\u0131nlatmada \u2018gedgimalu\u2019yu kulland\u0131k; bir konserve tenekesine dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f i\u00e7inde gazya\u011f\u0131 olan bir ara\u00e7. O \u2018gedgimalu\u2019lardan bir tanesini h\u00e2l\u00e2 Maisine\u2019deki evimde sakl\u0131yorum. Bir sehpan\u0131n \u00fczerine yerle\u015ftirilen bu ayd\u0131nlatma arac\u0131yla ak\u015fam 9\u2019a kadar ayd\u0131nlan\u0131l\u0131r, oturulurdu. Sonra l\u00e2mbal\u0131 \u015fi\u015fe kulland\u0131k. O da gazya\u011f\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Daha sonra l\u00fcks l\u00e2mbalar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Bu durum 1965\u2019te elektrik gelene kadar s\u00fcrd\u00fc. Kom\u015fulara ya da gece imecelere giderken ise, yolumuzu ayd\u0131nlatmak i\u00e7in \u2018demokrat\u2019 ad\u0131 verilen bir ara\u00e7 kullan\u0131yorduk.\u00a0 \u2018Demokrat\u2019, gazya\u011f\u0131na bat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir bez par\u00e7as\u0131 \u015fi\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak olu\u015fturulan bir ayd\u0131nlanma arac\u0131. K\u0131sa mesafede ayd\u0131nlanmak i\u00e7in \u00e7\u0131ra kullan\u0131rd\u0131k. Yemek kaplar\u0131m\u0131z, tencerelerimiz bak\u0131rdand\u0131. Her y\u0131l kalayc\u0131 belirli zamanlarda gelirdi. Mahallenin kaplar\u0131 kalaylan\u0131rd\u0131. \u00c7ama\u015f\u0131r y\u0131kamak i\u00e7in ah\u015fap teknelerimiz vard\u0131. Ekmek pi\u015firmek i\u00e7in ta\u015ftan oyma, tepsi gibi gresta vard\u0131. \u015eimdi pileki de deniyor. Sar\u011fa vard\u0131; i\u00e7inde sebze yemekleri i\u00e7in. Yemekler elle yenirdi. Ka\u015f\u0131klar tahtadand\u0131. Hele bir On\u00e7axule vard\u0131 ki i\u00e7inde tereya\u011f\u0131 ve ayran yap\u0131l\u0131rd\u0131. Toprak testiye ortas\u0131 delik ah\u015fap bir kapak yap\u0131l\u0131rd\u0131. Testinin i\u00e7inden ge\u00e7ebilecek kadar silindir \u015feklinde bir tekerlek ve ona ba\u011fl\u0131 bir sopas\u0131 olurdu. Bir \u00e7e\u015fit yay\u0131k. Tereya\u011f\u0131 ayran\u0131 muhte\u015femdi. D\u0131\u015far\u0131da \u2018o\u00e7ambre\u2019miz vard\u0131. Devasa bir kaya oyulup ona denk gelen at ba\u015f\u0131 gibi bir d\u00fczenek. Onu aya\u011f\u0131yla tahterevalli gibi hareket ettirecek g\u00f6n\u00fcll\u00fc gen\u00e7ler olurdu. \u2018O\u00e7ambre\u2019de m\u0131s\u0131r dahil meyveler ezilir, \u00fcz\u00fcm ezilir \u015f\u0131ras\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rd\u0131. Hayvanlar\u0131 i\u00e7in ot saklad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, m\u0131s\u0131r saplar\u0131ndan olu\u015fan \u2018bardi\u2019miz vard\u0131. Kimi zamanlar onun i\u00e7inde saklanmak \u00e7ok keyifliydi. Tabiiki \u2018naylam\u2019\u0131z vard\u0131, alt\u0131 direkli. T\u00fcm sebze ve kuru tah\u0131l\u0131n, meyvenin sakland\u0131\u011f\u0131 kilerimiz vard\u0131. WC, evin d\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131. Hele \u2018\u00e7inka\u2019 ve \u2018germako\u00e7i\u2019 \u00a0masallar\u0131n\u0131 dinledikten sonra ak\u015fam d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kabilene a\u015fk olsun! Her \u015fey \u00e7ok g\u00fczeldi. Hele el aletlerimiz. Kazma, k\u00fcrek,\u00a0 bel, orak, tahra gibi kesiciler. Butskhi; yaprak toplamak i\u00e7in yap\u0131lan t\u0131rm\u0131k. F\u0131nd\u0131k \u00e7ubu\u011fundan yap\u0131lan boy boy sepetlerimiz. Meyve toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gudeli, tsantsa, khentskeli. Hepsi de el eme\u011fi \u00fcretim. Bizim, memlekette \u2018nayla\u2019dan bozma bir kamelyam\u0131z var. Orada t\u00fcm bu el ve ev aletlerimizi saklay\u0131p sergiliyoruz. Hayat o zaman daha kolaym\u0131\u015f vessel\u00e2m.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20072\" aria-describedby=\"caption-attachment-20072\" style=\"width: 737px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20072 \" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/10-Cemil-Telci.jpg\" alt=\"\" width=\"737\" height=\"1075\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/10-Cemil-Telci.jpg 943w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/10-Cemil-Telci-206x300.jpg 206w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/10-Cemil-Telci-702x1024.jpg 702w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/10-Cemil-Telci-768x1121.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 737px) 100vw, 737px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20072\" class=\"wp-caption-text\">\u201cESK\u0130 EL VE EV ALETLER\u0130M\u0130Z\u0130 SAKLAYIP SERG\u0130L\u0130YORUZ\u201d (D\u0130KYAMA\u00c7\/ KAMPARNA YA\u015eAM TARZI M\u00dcZES\u0130)<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Eskiden insanlar k\u00f6ylerde ya\u015f\u0131yordu. Seferberlik zaman\u0131yd\u0131, harp zaman\u0131yd\u0131. S\u0131tma zaman\u0131yd\u0131. \u0130l\u00e2\u00e7 yoktu. \u00c7are yoktu. \u0130nsanlar yaln\u0131zd\u0131. Da\u011f\u0131n\u0131k ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Yaln\u0131z ba\u015flar\u0131na ya\u015f\u0131yorlard\u0131. \u015eimdiki gibi, teknolojinin nimeti de, k\u00fclfeti de yoktu. \u00d6nceden insanlar\u0131m\u0131z\u0131n \u0130stanbul\u2019dan, \u0130zmir\u2019den ve benzeri b\u00fcy\u00fck kentlerden haberi yoktu. Bu kentleri gurbet bilmiyorlard\u0131. Gurbet, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131\u2019yd\u0131. O sebeple de ekmek paras\u0131 kazanmak i\u00e7in \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 topraklar\u0131na gidiyorlard\u0131. \u00c7o\u011funlukla da Batum\u2019a, Anaklia\u2019ya, O\u00e7am\u00e7ire\u2019ye, Sohum\u2019a, Gagra\u2019ya gidiyorlard\u0131. Bu yerlerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131 ve ekmek paras\u0131 kazan\u0131yorlard\u0131. Sonra da baz\u0131lar\u0131 gittikleri yerlere yerle\u015ftiler. \u00c7o\u011funlukla da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Abhazya topraklar\u0131na yerle\u015ftiler. \u00a0Abhazya\u2019da \u015fimdi de Lazlar ya\u015f\u0131yor. \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131\u2019na giden ve orada \u00e7al\u0131\u015fan akrabalar\u0131n\u0131z var m\u0131? Varsa, onlar\u0131n eski an\u0131lar\u0131n\u0131 biliyor musunuz?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Ben bu konuda \u015fansl\u0131y\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilk a\u011f\u0131zdan bilgi sahibiyim. Dedemin babas\u0131 Mehmet Reis\u2019den dolay\u0131. 8-10 metrelik uzunlu\u011fundaki tekneleriyle Fatsa\u2019dan Batum\u2019a, hatta Sohum\u2019a kadar k\u0131y\u0131 \u015feridi boyunca ticaret yap\u0131yormu\u015f. B\u00fct\u00fcn bu hatta insan da ta\u015f\u0131yormu\u015f. \u00a0Ailemiz, kendirden halat yap\u0131m\u0131yla da u\u011fra\u015f\u0131yormu\u015f. Telci soyad\u0131 da oradan geliyor. Denizciliklerinden geliyor.\u00a0 Aile b\u00fcy\u00fcklerimin anlatt\u0131klar\u0131ndan edindi\u011fim bilgilere dayanarak s\u00f6yl\u00fcyorum. Zaman\u0131nda Mehmet Reis\u2019in Maisine\u2019de in\u015fa etti\u011fi, 12 metre boyundaki kestane a\u011fac\u0131ndan yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tekneyi denize indirebilseydi, Telci s\u00fcl\u00e2lesi belki de bug\u00fcn \u00fcnl\u00fc armat\u00f6rlerimizden biri olarak an\u0131lacakt\u0131. O tekne, \u00e7ok e\u011fimli araziden denize indirilirken halatlar\u0131n birinin kopmas\u0131yla tekne bay\u0131r a\u015fa\u011f\u0131 s\u00fcr\u00fcklenerek par\u00e7alanm\u0131\u015f. Tekneyi denize indirmeyi idare eden b\u00fcy\u00fck dedem tekneden \u00e7ok, halat\u0131n iki taraf\u0131ndaki insanlar\u0131n da s\u00fcr\u00fcklenerek yaralanmas\u0131ndan duydu\u011fu derin endi\u015feyle orac\u0131kta kalp krizi ge\u00e7irmi\u015f ve beyin kanamas\u0131ndan birka\u00e7 ay i\u00e7inde 33 ya\u015f\u0131nda vef\u00e2t etmi\u015f. Ard\u0131nda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 dedem ve a\u011fabeyi, ablas\u0131 ve e\u015fi gen\u00e7 ya\u015fta kimsesiz kalm\u0131\u015flard\u0131r. Dedem Ahmet Efendi, iki ya\u015f\u0131ndan itibaren amcalar\u0131 taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f. Ancak toprak h\u0131rs\u0131 ve payla\u015f\u0131m\u0131ndaki adaletsizlik nedeniyle dedem, babas\u0131ndan kendisine d\u00fc\u015fen miras\u0131 alamam\u0131\u015f. \u00c7e\u015fitli kavgalar sonucu miras\u0131n\u0131n ancak bir k\u0131sm\u0131n\u0131 elde edebilmi\u015f. B\u00fct\u00fcn bu trajik olaylar 1800\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015f. Dedem Ahmet Efendi de, babas\u0131 gibi ge\u00e7imini sandalc\u0131l\u0131ktan ve Batum\u2019daki k\u0131raathanesinden sa\u011flam\u0131\u015f. Yolcu ta\u015f\u0131m\u0131\u015f. Tuz, gazya\u011f\u0131 gibi \u00fcr\u00fcnleri memlekete getirmi\u015f. Fatsa\u2019dan karpuz, m\u0131s\u0131r gibi \u00fcr\u00fcnleri de ta\u015f\u0131yarak hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f. Daha sonraki d\u00f6nemde ya\u015fanan Osmanl\u0131- \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 Harbi\u2019yle kap\u0131lar kapanm\u0131\u015f. Maisine\u2019deki atadan kalma evi, zaman\u0131n Rus Bahriyesinin att\u0131\u011f\u0131 bir top mermisiyle isabet alm\u0131\u015f ve yanm\u0131\u015f. Dedem, e\u015fini ve \u00e7ocuklar\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck olanlar\u0131 o panikle en yak\u0131n yer olan Fatsa\u2019ya yollam\u0131\u015f. Kendi de, babam olan Osman Telci ile beraber Rize- Filiboz mahallesine s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f. O d\u00f6nemde bir\u00e7ok akrabas\u0131 da ayn\u0131 durumda. Batum, insan\u0131m\u0131z\u0131n ekmek kap\u0131s\u0131yd\u0131. \u0130nsanlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011fu o zamanlar gurbet diye oray\u0131 g\u00f6rmektedir. Dedem gibi, onlar da \u00e7e\u015fitli i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlarm\u0131\u015f. Bir Musa dedemiz vard\u0131. Ben de kendisini tan\u0131d\u0131m. Eskiden Batum\u2019da \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 biz \u00e7ocuklara anlat\u0131rd\u0131. Biz de masal dinler gibi dinlerdik. Bal\u0131k avlarken dinamitin elinde patlamas\u0131yla iki g\u00f6z\u00fc k\u00f6r olmu\u015f. Elleri kopmu\u015f. O haldeyken hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f. Arazisini imar etmi\u015f. \u00c7oluk \u00e7ocu\u011fa kavu\u015fmu\u015f. Onun anlatt\u0131klar\u0131yla Rusya\u2019y\u0131 tan\u0131d\u0131k sanki. Ben dedemi tan\u0131mad\u0131m. Babam\u0131n anlatt\u0131klar\u0131ndan edindi\u011fim bilgiler. Bahsetti\u011fim gibi, dede Ahmet Efendi, hayat\u0131n\u0131 Batum\u2019da kazanm\u0131\u015f. Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgemizdeki \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 i\u015fgali sonras\u0131nda, Rus\u00e7a bildi\u011fi i\u00e7in terc\u00fcmanl\u0131k de yapm\u0131\u015f. \u0130\u015fgal s\u0131ras\u0131nda, Ruslar \u00a0\u00a0\u2018kazonli\u2019 diye bilinen sahil yolunu yapm\u0131\u015flar. B\u00fcy\u00fck amcalar\u0131ndan biri de ne yaz\u0131k ki 1915&#8217;de Batum civar\u0131nda kalm\u0131\u015f. Bir daha da kendisine ula\u015f\u0131lamam\u0131\u015f. Ailesi bu tarafta, kendi Batum\u2019da kalm\u0131\u015f. 31 A\u011fustos 1988\u2019de Sarp S\u0131n\u0131r Kap\u0131s\u0131 tekrar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ara\u015ft\u0131r\u0131p b\u00fcy\u00fck amcam\u0131z\u0131n izini s\u00fcrd\u00fck ama bir netice alamad\u0131k.<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<figure id=\"attachment_20073\" aria-describedby=\"caption-attachment-20073\" style=\"width: 609px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20073 \" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/11-Cemil-Telci.jpg\" alt=\"\" width=\"609\" height=\"760\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/11-Cemil-Telci.jpg 362w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/11-Cemil-Telci-240x300.jpg 240w\" sizes=\"(max-width: 609px) 100vw, 609px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20073\" class=\"wp-caption-text\">\u00c7ARLIK RUSYASI\u2019NIN DO\u011eU KARADEN\u0130Z\u2019DEK\u0130 \u0130K\u0130 L\u0130MAN KENT\u0130 SOHUM VE BATUM<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Vah\u015fi kapitalist sistemin g\u00f6lgesi T\u00fcrkiye\u2019ye de, Karadeniz B\u00f6lgesi \u00a0ya\u015fant\u0131s\u0131na da ge\u00e7 geldi. Ancak bu kapitalist sistem do\u011faya da, hayvanlara da, insanlara da, insanlar\u0131n do\u011fal ya\u015fam\u0131 ile k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131na da \u00e7ok zarar verdi. \u015eimdi hi\u00e7bir \u015fey \u00f6nceki gibi de\u011fil. Koronavir\u00fcs g\u00fcnleri g\u00f6steriyor ki art\u0131k hi\u00e7bir \u015fey de \u00f6nceki gibi olmayacak. Eskiden insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck kentlerde ya\u015famaya g\u00f6z\u00fc vard\u0131. \u015eimdi de k\u00fc\u00e7\u00fck kentlerde ve k\u00f6ylerde ya\u015famaya g\u00f6zleri var. \u00d6nceki do\u011fal ya\u015fam canlanacak m\u0131? Durumumuz yar\u0131n- \u00f6b\u00fcr g\u00fcn ne olacak, siz ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? \u015eimdiden sonra insanl\u0131\u011f\u0131n durumu ne olacak?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Her ge\u00e7en g\u00fcn\u00a0d\u00fcnyan\u0131n dengesi bozuluyor. Buna paralel olarak yurdumuzun dengesi de bozuluyor. A\u00e7 g\u00f6zl\u00fc sermaye ve i\u00e7erideki i\u015fbirlik\u00e7ileri, kirli siyaseti de yanlar\u0131na alarak Karadenizi yok etmeye ve bizleri de g\u00f6\u00e7e zorluyorlar. Bunu yaparken \u00e7e\u015fitli dayatmalar uygulan\u0131yor. 2000\u2019lerden sonra, \u00a0b\u00f6lgemizde kadastro uygulanmaya ba\u015flad\u0131. Bizden \u00f6nce y\u00f6rede ya\u015fayanlara \u201ctapulu yerlerinizde a\u011fa\u00e7 b\u0131rakmay\u0131n. \u00c7am a\u011fac\u0131 varsa, k\u00f6k\u00fcnden s\u00f6k\u00fcn,\u201d dediler. Paras\u0131 ve h\u0131rs\u0131 olanlar, dozerlerle her yeri tarlaya \u00e7evirdi. Ben d\u00e2hil mahallemizin \u00e7o\u011fu insan\u0131, \u201cbiz burada do\u011fduk. 300 y\u0131ld\u0131r burada ya\u015f\u0131yoruz. Zaten elde edilen toprak geliri sadece bir aileye bakar. Di\u011fer fertler okuyup b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde hayatlar\u0131n\u0131 devam ettiler. Memleketleri de ata yadig\u00e2r\u0131 olarak kalacak. Odunumuzu, evimizin a\u011fac\u0131n\u0131, ine\u011fimizin yemini kendi orman\u0131m\u0131zdan kar\u015f\u0131lad\u0131k. Arazimizde \u00e7am, kestane, \u0131hlamur a\u011fa\u00e7lar\u0131, k\u0131z\u0131la\u011fa\u00e7 yeti\u015ftirdik. Tarlalar\u0131m\u0131z\u0131, a\u011fa\u00e7lar\u0131 keserek b\u00fcy\u00fctmedik. \u00c7aydan sebep f\u0131nd\u0131k bah\u00e7elerimiz bak\u0131ms\u0131z kald\u0131. Ama 2008\u2019de mahalleye kadastro gelince i\u015fin ger\u00e7ek rengini anlad\u0131k. Aileme ait 150 hektar\u0131n % 10\u2019u tapuland\u0131r\u0131ld\u0131. F\u0131nd\u0131k bah\u00e7elerimiz de \u2018kestane a\u011fac\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u2019 diye Orman \u0130daresi\u2019ne b\u0131rak\u0131ld\u0131. Bu duruma itiraz ettik. Fakat elimizdeki tapular ge\u00e7ersiz say\u0131ld\u0131. Halen hakk\u0131m\u0131z\u0131 Adliye nezdinde ar\u0131yoruz. \u0130lgin\u00e7tir, bu t\u00fcr davalar\u0131n % 98\u2019i Orman \u0130daresi lehine sonu\u00e7land\u0131. Biz Telci ailesi olarak, 340 y\u0131ld\u0131r sahip oldu\u011fumuz topraklar\u0131 kimseye vermek istemiyoruz. Hadi bu bir yana, ya akarsular\u0131m\u0131z?! On- on be\u015f y\u0131ld\u0131r biri gidiyor biri geliyor. Neymi\u015f efendim, HES yap\u0131lacakm\u0131\u015f! HES\u2019in ne katk\u0131s\u0131 olacak ki?! 1000 mv. elektrik \u00fcretecekmi\u015f! Kur bir \u2018r\u00fczg\u00e2r g\u00fcl\u00fc\u2019; daha fazlas\u0131n\u0131 elde edersin. Ormanlar kesilecek, yollar a\u00e7\u0131lacak! Sonra t\u00fcnellerle limanlara ta\u015f\u0131nacak. Oradan da d\u00fcnya piyasas\u0131na. O arada HES kand\u0131rmaca olacak. Art\u0131k halk uyand\u0131; S\u0130T alan\u0131 il\u00e2n edilen yerlerde hep direndi. He derede hak m\u00fccadelesi s\u00fcr\u00fcyor. Ama d\u00fc\u015fman \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ve arkas\u0131nda da siyaset var. Rize B\u00f6lgesinde 70\u2019e yak\u0131n akarsu halk\u0131n elinden al\u0131nd\u0131; Rize-Potomyadakiler d\u00e2hil. Bu \u015fartlarda memleketinde nas\u0131l bar\u0131nacaks\u0131n?! Ben, Kocaeli depremi sonras\u0131nda emekli oldum. Memlekete d\u00f6nd\u00fcm; ev yapt\u0131m. Yerlerimizi, en az\u0131ndan kalan yerleri, imar etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Meyve ve sebze yeti\u015ftirip sevdiklerimle payla\u015f\u0131yorum. On hektar \u00e7ayl\u0131\u011f\u0131 olan bir aile, o kazanc\u0131yla temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilir. Ama bug\u00fcn \u00e7ay tar\u0131m\u0131 da\u00a0\u00e7ok zorla\u015ft\u0131. \u00c7ay \u00fcreticileri de \u00f6zel \u015firketlerin insaf\u0131na kald\u0131. Her \u015feye ra\u011fmen, memleketle ba\u011flar\u0131 devam ettirmek \u00e7ok \u00f6nemli. Pandemi s\u00fcrecinde anla\u015f\u0131ld\u0131 ki en g\u00fczel izolasyon k\u00f6yler ve sahil beldelerinde ya\u015famak. Bence, her bak\u0131mdan memleket daha ya\u015fanabilir bir yer. B\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde k\u00fclt\u00fcr, dayan\u0131\u015fma, insan ili\u015fkileri, aile ba\u011flar\u0131 yok olmu\u015f. Para, insanlar\u0131 esir haline getirmi\u015f. Zaten herkes bankalara bor\u00e7lu. Tam bir modern k\u00f6lelik. Bir k\u00f6y\u00fc, bir baba oca\u011f\u0131 olan bir insan bu \u00fclkede daha \u015fansl\u0131. Bu bak\u0131mdan ben de kendimi \u015fansl\u0131 buluyorum.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: \u015eiir ve destanlar yaz\u0131yor musunuz? Eski destanlar\u0131, a\u011f\u0131tlar\u0131 biliyor musunuz?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>:\u00a0Ben Lazca \u015fiir yazmad\u0131m ama \u015fiirlerim oldu. \u2018Sa\u00e7mal\u0131k Defterim\u2019 dedi\u011fim bir dosyamda y\u0131llard\u0131r sakl\u0131yorum. Yirmi y\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m, \u00e7ocuklu\u011fumu, delikanl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m memleketimde \u00e7ok destan, a\u011f\u0131t dinledim. Yerel sanat\u00e7\u0131lar\u0131 dinledim, izledim. Beni en \u00e7ok etkileyen bir destan var. Bunu, halk ozanlar\u0131 s\u00f6ylerdi, kemen\u00e7e e\u015fli\u011finde. Ad\u0131 \u2018Arhavi Destan\u0131\u2019, Lazca s\u00f6yleniyor. Mahalli sanat\u00e7\u0131 Ya\u015far Turna\u2019dan dinledim. Ayr\u0131ca \u2018Avli skaniz gedgin\u2019 diye ba\u015flayan destan var. F\u0131nd\u0131kl\u0131\u2019da Veysel Atasoy, Cevdet Topalo\u011flu \u00e7ok g\u00fczel eserler vermi\u015f. Halen dinleniyor. San\u0131yorum bu konuyla ilgili yay\u0131nlanm\u0131\u015f kitaplar da var. Benim bu alanda bir \u00e7al\u0131\u015fmam olmad\u0131. Fakat kay\u0131n pederimin do\u011fa\u00e7lamalar\u0131n\u0131, atma t\u00fcrk\u00fclerini derleseydim, \u00e7ok g\u00fczel olurdu. Ama zaman\u0131nda k\u0131ymetini bilemedik, unutuldu gitti.<\/p>\n<figure id=\"attachment_20074\" aria-describedby=\"caption-attachment-20074\" style=\"width: 612px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-20074 size-full\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/12-Cemil-Telci.jpg\" alt=\"\" width=\"612\" height=\"621\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/12-Cemil-Telci.jpg 612w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/12-Cemil-Telci-296x300.jpg 296w\" sizes=\"(max-width: 612px) 100vw, 612px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-20074\" class=\"wp-caption-text\">\u201cLAZCA \u2018ARHAV\u0130 DESTANI\u2019NI\u2018 YA\u015eAR TURNA\u2019DAN D\u0130NLED\u0130M\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Cemil bey, bu s\u00f6yle\u015fi i\u00e7in size \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Siz de isterseniz,\u00a0 bu s\u00f6yle\u015fiyi sonland\u0131ral\u0131m. Ancak sizin s\u00f6yleyecek ba\u015fka s\u00f6zleriniz varsa, l\u00fctfen, onlar\u0131 da s\u00f6yleyin! \u00c7oluk-\u00e7ocu\u011funuzla beraber her zaman g\u00fczel g\u00fcnler g\u00f6r\u00fcn! Sakal\u0131n\u0131z yere eri\u015fsin!<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>:\u00a0 Bana de\u011fer verdi\u011finiz i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim. Kafkas k\u00fclt\u00fcr\u00fc ilgi alan\u0131m. Bildiklerimi payla\u015fmaktan \u015feref duyar\u0131m. Bir katk\u0131m olursa, keyifle yard\u0131mc\u0131 olmaya haz\u0131r\u0131m. Sevgi ve muhabbetle. Ba\u015far\u0131lar diliyorum<\/p>\n<p><strong>+<\/strong><\/p>\n<p>(\u00d6nerilen okumalar: Cemil Telci, \u201cAtmaca \u00dczerine\u201d, Sima Dergisi, Say\u0131 4, Sima Laz Vakf\u0131 Yay\u0131n Organ\u0131, Fotosan Ofset Ltd \u015eti, \u0130zmit, 2002; Cemil Telci, \u201cAntik Laz Ev Aletleri\u201d, Sima Dergisi, Say\u0131 5, Sima Laz Vakf\u0131 Yay\u0131n Organ\u0131, Fotosan Ofset Ltd \u015eti, \u0130zmit, 2003; Cemil Telci, \u201c500 Y\u0131ll\u0131k Gelenek: Yaylac\u0131l\u0131k\u201d, Sima Dergisi, Say\u0131 7, Sima Laz Vakf\u0131 Yay\u0131n Organ\u0131, Fotosan Ofset Ltd \u015eti, \u0130zmit, 2007; Cemil Telci, \u201cMaisine Entrikalar\u0131\u201d, Kendi Yay\u0131n\u0131, \u0130stanbul, 2017; M. Recai \u00d6zg\u00fcn, \u201cAtmaca\u201d, Kendi Yay\u0131n\u0131, \u0130stanbul, 1994; M. Recai \u00d6zg\u00fcn, \u201cLazlar\u201d, \u00c7iviyaz\u0131lar\u0131 Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, 1996; M. Recai \u00d6zg\u00fcn, \u201cAtmaca\u201d (Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cLazlar\u201d, Sorun Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2000); Orhan Bayramin, \u201cLaz Edebiyat\u0131 1996\u2019dan fersah fersah ileride!\u201d, 16 III 2021, sonhaber.ch\/ simavakfi.org\/ circassiancenter.com)<\/p>\n<p>+<\/p>\n<p><strong>\u201c<\/strong><strong>\u00c7kuni mzu\u011fa\u015fa da\u011fepe\u015fa, rak\u0306anepe\u015fa toli u\u011funan<\/strong><strong>!\u201d<\/strong><\/p>\n<p>(Go\u0292\u0306otkvala: And\u011faneri musafiri \u00e7kimi Cemil Telci ren. \u00c7kin mtelik etnografiuri mak\u0306alepe mu\u015fi\u015fen eya k\u0306aixe\u015fa vi\u00e7inopt. Mu\u015fi mak\u0306alepe jurnali \u201cSima\u201d-s gami\u00e7kvinet\u0306u. Cemil Telci k\u0306ala ar int\u0306erviu dop\u0306i; mu\u015fi biyografi\u015fen, Lazepe\u015fi k\u0306ult\u0306uruli mirasi\u015fen do k\u0306o\u00e7inoba\u015f a\u0292\u0306ineri xali\u015fen mskva\u015fa b\u011far\u011falit. Ali \u0130hsan Aksamazi)<\/p>\n<p>+<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>:\u00a0 Cemil begi, ipti biyografi tkvani\u015fen molami\u015finit, mu iqven! So do mundes dibadit? Namu n\u0292\u0306opulapes igurit? A\u0292\u0306i mu dulya ikipt? And\u011faneri nd\u011fas so skidut? \u00c7ileri reti? Berepe do motalepe giqonunani?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Ma, 1950 \u0292\u0306ana\u015fi Ap\u0306riliz dobibadidoren. Ma nadobibadi\u015fi yeri\u015fi coxo Vi\u0292\u0306e\u015fi \u00a0Maisine ren. Ha\u0292\u0306i Limani\u015fi mahalle gyo\u017ein. Ma dobibadi\u015fi, didi cumak, \u00e7kimi\u015fen 10 \u0292\u0306ana didi ren, hemuk darabas no\u015fkeriten nadobibadi\u015fi nd\u011fa non\u00e7\u0306arudoren. A\u0292\u0306iti gyo\u017ein. Hemorapes nufus- memuri Xopaz t\u0306u. \u00c7kuni Vi\u0292\u0306e Xopaz mek\u0306ireri t\u0306u. Baba \u00e7kimi jur tuta\u015fk\u0306ule idu do \u00e7kimi ti\u015fi-kart\u0306ali gamo\u011fapu. Ma hemu\u015feni \u015fansoni bore, didi cuma \u00e7kimi miyonun. Hemuk dobibadisteri komemon\u00e7\u0306arudoren. Didi cuma \u00e7kimik \u2018bi\u00e7\u0306i cuma mavu\u2019 yado t\u0306ufe\u011fiti kot\u0306k\u0306o\u00e7udoren. Dido ixelezdoren. \u0130lkineri mektebi Abuno\u011faz bik\u0306itxi. \u0130lkineri mektebiz 4. sinifiz bort\u0306i\u015fa, \u2018xafizi iva\u017e yado Pazariz\/ Atinaz me\u00e7etiz onciyoni komem\u00e7ez. Jur \u0292\u0306ana hek hemi K\u0306urani ezberi p\u0306i, hemiti mektebi\u015fa bidi. Abuno\u011fa\u015fi mektebi\u015fi muellimi \u00e7kimi Nazmi Sarik var mo\u015fkumet\u0306u. \u2018\u0130gzalana, sinifiz gegit\u0306alare\u2019 yado ar \u0292\u0306ana gomondinapu. Jur \u0292\u0306ana\u015fk\u0306ule xoca domi\u011furu. Mati gzaz gebdgiti do Vi\u0292\u0306e\u015fa gobikti. \u0130lkineri mektebi he\u015fo dobo\u00e7odini. Ok\u0306a\u00e7xe orta mektebi bik\u0306ixti. Heti di\u00e7odu\u015fi, en didi cuma \u00e7kimi\u015fi yani\u015fa bigzali. Heya Balikesiriz \u00e7\u0306ut\u0306a zabiti t\u0306u. Hek lises komebin\u00e7\u0306ari. Ala dido k\u0306alabalu\u011fi yeriz var mak\u0306itxu do Vi\u0292\u0306e\u015fa gobikti. Hemoraz Arkabiz lise goin\u0292\u0306k\u0306udort\u0306un do hek komebin\u00e7\u0306ari. Ar \u0292\u0306anati he\u015fo gomindunu. He\u015fo dobo\u00e7odini liseti. Ma\u011fali mektebi\u015fi imtianepe var mak\u0306azanu. Muellimlu\u011fi\u015fi imtianiti var mema\u00e7u. Dido k\u0306ayi mi\u0292\u0306ont\u0306u gazeteci biva yado ala var ivu. Ok\u0306ule sosyoloji bikitxat\u0306i, heya dulyaz kamapti. Dobi\u00e7ili do askerlu\u011fi\u015fa bigzali. Dunya\u015fi \u011faile ok\u0306omab\u011fu do hand\u011falepe\u015fa komopti. Ar bozo miyonun, komoceyi.\u00a0 Didi mektebiz muellimi ren. Arti bi\u00e7\u0306i miyonun, gemi\u015fi k\u0306apit\u0306ani ivu ala var axenu hem dulya. Ha\u0292\u0306i dukkani gon\u0292\u0306k\u0306u do he\u015fo i\u00e7ali\u015fams. \u00c7ileyi yen do jur tane mota miyonun. Oxorca \u00e7kimi k\u0306ala \u0130zmitiz Tupra\u015fiz dulyaz kamapti. 26 \u0292\u0306anas dobi\u00e7ali\u015fi. Mati emekli dobivi. Sazi bo\u00e7\u0306andinam. Kitabi bik\u0306itxam; gobulur he\u015fo.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi:<\/strong>\u00a0 Jurnali \u201cSima\u201d-s gami\u00e7kvineri k\u0306ult\u0306uruli- etnografiuri mak\u0306alepe tkvani\u015fen k\u0306aixe\u015fa ambai komi\u011fun. Eya mak\u0306alepe tkvaniten, Lazepe\u015fi mcve\u015fi k\u0306ult\u0306uruli skidala\u015fen dido beciti ambarepe ti\u015fen k\u0306udeli\u015fa komom\u00e7apt. Mu iqven, beroba tkvani\u015fen molami\u015finit! Beroba tkvani\u015fi skidala mu\u00e7\u0306o rt\u0306u? Oput\u0306e\u015fi skidala mu\u00e7o rt\u0306u? No\u011fa\u015fi skidala mu\u00e7\u0306o rt\u0306u? Oput\u0306e\u015fi milletik muten skidut\u0306u? No\u011fa\u015fi milletik muten skidut\u0306u? Milletik muepe orgapt\u0306es? So i\u00e7ali\u015fept\u0306es? Namu dulyape\u015fen para mogapt\u0306es? Mu gama\u00e7amuten para mogapt\u0306es? Muepe gama\u00e7apt\u0306es do muepe ye\u00e7\u0306opupt\u0306es? Muepe imxort\u0306es? Didopeten namu o\u00e7\u0306k\u0306omalepe imxort\u0306es?\u00a0 Namu o\u015fumonepe \u015fupt\u0306es? Didopeten namu dest\u0306anepe ibirt\u0306u milletik? Namu birabape ibirt\u0306es? Oput\u0306e tkvanis mcve\u015fi oxvame u\u011funi? Beroba tkvanis skidala mu\u00e7\u0306o rt\u0306u? Mu xali u\u011fut\u0306u \u00e7kineburi milletis?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong><strong>:<\/strong> Ma nadobibadi hemeyi\u015fi coxo Maisine ren. Didi p\u0306ap\u0306uli \u00e7kimik hemeyi Megrelepes yu\u00e7\u0306opudoren,1700-oni \u0292\u0306anapes. Fatih Sultan Mehmetik 1461 \u0292\u0306anas T\u0306rabuzani e\u00e7\u0306opu\u015fk\u0306ule, hemyerepe xirist\u0306iyani t\u0306u. Muslimani p\u0306aten yado milletiz yoba\u017egu\u015fk\u0306ule, hekoni xirist\u0306iyanepe Gurcistani\u015fa idez. Ma nadobibadi yeri he\u015fo xirist\u0306iyani\u015fi t\u0306udoren. 500 Osmanli-gumu\u015fi liraten eyi\u00e7\u0306opudoren. Hemoraz Maisine\u015fi mance Maisink\u0306i yado ar k\u0306o\u00e7i t\u0306udoren. Hemu\u015feni Maisine gyo\u017ein \u00e7kuni oca\u011fiz. \u00c7kimi\u015fen o\u011fine 300 \u0292\u0306ana kogolaxtu. Ma, 9. boyi bore. \u00c7kimi en didi p\u0306ap\u0306uli \u0130sak Pa\u015fa yen. Ma, heya\u015fi bere Xaci Ahmet Efendi\u015fi \u00e7\u0306ut\u0306a mota bore. 20 \u0292\u0306anas gobik\u0306itxi do didilepes buuci. Natkves mebusimadi do sulale \u00e7kimi minoren, sole moxtes, mupe p\u0306at\u0306i u\u0292\u0306ons, mupe k\u0306ayi u\u0292\u0306ons, sevdalu\u011fepe, inadepe,\u00a0 ok\u0306ok\u0306idinupe, muperepe vezdoren ar kitabiz dom\u00e7\u0306ari. Coxoti \u2018Maisine\u015fi Entrikape\u2019 kogebodvi. Otxo cuma boret. Arti da miyonun. Teli otxo cuma; didi naren \u00e7\u0306ut\u0306a zabiti divu. Daha \u00e7\u0306ut\u0306a naren Alamanya\u015fa igzalu.\u00a0 Ma bore bi\u00e7\u0306epe\u015fi eni \u00e7\u0306ut\u0306a. Didi cumalepe \u00e7kimi\u015fi ariti asker- bandoci divu. Da \u00e7kimiti maliyeci ivu, \u011eera\u015fe komoceyi yen. \u00c7kuni oskidu; ar puci miyonut\u0306ez, baba \u00e7kimik ma dobibadi\u015fi, name\u00e7ez parate e\u00e7\u0306operi. Nazara gedveri miyonut\u0306ez. Txiyepuna, lazut\u0306lu\u011fi, 1960 \u0292\u0306ana\u015fkule \u00e7ayiti domavez. Ala var emon\u00e7\u0306ut\u0306ez. Baba \u00e7kimi hemu\u015feni k\u0306urbeti\u015fa idudoren;\u00a0 he\u015fo moskedinez. \u00c7ku o\u00e7\u0306k\u0306omoni puci\u015fi komi\u011fut\u0306ez. Kap\u00e7a m\u00e7\u0306opit. Lazut\u0306i mavet\u0306es karmat\u0306es do bomkvimapt\u0306it.\u00a0 He\u015foten 20 \u0292\u0306ana\u015fe k\u0306onari Maisinez kobskidi. Nana \u00e7kimik k\u0306ayi mo\u00e7ali\u015fapamt\u0306u. Puciz ma bo\u0292\u0306k\u0306ert\u0306i. Di\u015fka bikomt\u0306i. Livadis, txiyepunaz bi\u00e7ali\u015famt\u0306i. Hemti mektebi\u015fa bulut\u0306i. Gzaleri Abuno\u011fa\u015fa k\u0306ata d\u011faz bulut\u0306- mobulut\u0306i. Ebiselayiz, nana \u00e7kimik mja do lazut\u0306i\u015fi nkfiyiten mamalik\u0306a mixenamt\u0306u. Heya bimxort\u0306i. Nd\u011fa gontanais, emoselamt\u0306ez. Jur saatis dulya bikomt\u0306i. Ok\u0306a\u00e7xe mektebi\u015fa mebulurt\u0306i. Mzu\u011fa\u015fa yak\u0306ini boret. Hemu\u015feniti feluk\u0306a mi\u011fut\u0306ez. Mundezti minonan, \u00e7xomi p\u0306\u00e7\u0306opumt\u0306it. K\u0306i\u015fiz kap\u00e7a, p\u0306alamut\u0306i dido ivet\u0306u. Ok\u0306a\u00e7xe istavriti didi ivet\u0306u. Heya k\u0306eyemuliz boxombinamt\u0306it. Kap\u00e7ati mcumorumt\u0306it. Yazis kefali bombaten p\u0306ilomt\u0306it. O\u00e7\u0306k\u0306omu\u015fi lu, xaci, \u015fuk\u0306a, feli, balur\u017ea\u011fi,\u00a0 p\u0306ip\u0306eri, sut\u0306ulia mavat\u0306es. Bazi naren boxombinamt\u0306it. Kotumepe miyonut\u0306es. Makfali mavet\u0306es. Dido m\u0292xuli, u\u015fkuripe, buli mavat\u0306es. O\u00e7\u0306k\u0306omoni \u015feni, yerepe \u00e7kuni dido imralinet\u0306u. Yazi iva\u015fk\u0306ule, du\u011funepe ivet\u0306u. Bixoront\u0306it, nd\u011fa gyont\u0306anu\u015fa. Mecepe ivet\u0306u, txiri, lazut\u0306i ok\u0306ak\u0306alu\u015fi. Hek mt\u0306ra\u011fudomt\u0306it, mek\u0306a- mok\u0306a, oxorcape ayri t\u0306ra\u011fudomt\u0306es. Txiyepuna omkvinuti meciten bikomt\u0306it. Ond\u011fe\u015fk\u0306ule mzu\u011fa\u015fa gebulut\u0306it. Nanape, dalepe, yengepe, teli m\u0292\u0306k\u0306upa\u015fa mzu\u011faz bim\u00e7virt\u0306it. Baba \u00e7kimi, 1950 \u0292\u0306ana\u015fk\u0306ule k\u0306urbeti\u015fa idu, ar daha emekli ivu\u015fi, geri komoxtu. He\u015fo dido let\u0306a var mavez. Muncupalezdoren emucapek. \u00c7kuni Lazi k\u0306o\u00e7epe\u015fi Tangri cebiz u\u011funan. Maisinez cameti vart\u0306u. Torosi yen, yani \u00e7kuni\u015fi mahalle, heko ulut\u0306ez didilepe Ramazaniz nemazi\u015fa.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz:<\/strong> Magolaobas ku\u011fut\u0306u dido beciti roli ekoni milleti\u015fi ek\u0306onomiur- sosyaluri skidalas. \u0292\u0306oxle\u015fen magolaoba mu\u00e7\u0306o iqvet\u0306u. Beroba tkvani\u015fen tkvanti magolaoba gono\u015finepe gi\u011funani? Didilepe tkvanik mcve\u015fi magolaoba\u015fen molagi\u015finapt\u0306esi? Ekoni namu golape gi\u00e7kinan? Tkvanti golape\u015fen gono\u015finepe gi\u011funani?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: \u00c7ku mzu\u011fa\u015fa yak\u0306ini yerepe mi\u011funan. K\u0306ap\u0306ula k\u0306ele da\u011fi yen; ha\u0292\u0306i n\u00e7ami gedgin dido. O\u011fine Mzu\u011fa ren. 500 met\u0306re gextayiz mzu\u011faz dololam. Yerepe \u00e7kuni meoktayen, fazla zeni var mi\u011funan. Hemu\u015feni puci, mali fazla var miyonut\u0306es. Teli oxoyiz ar jur puci kort\u0306u. Ma \u00a0gola, sica nabivi kyoyi\u015fi xisimepe k\u0306ala bi\u00e7ini. Bacana\u011fi \u00e7kimi Tezio\u011fli yenan. Pi\u0292xalaz, kyoyiz u\u011funan yerepe. Henterez mzu\u011fa mendra u\u011funan. Emu\u015feni puci, txa oskedinezdoren. Gola\u015fa Kirazayiz e\u015fulunan. Eylulayiz gulunant\u0306ez. Hek kfa\u015fi oxori vezdoren, pucepe k\u0306ala me\u015faxenan. \u0292\u0306k\u0306ayi ku\u011funan.\u00a0 Kyona, \u015fu\u015feli- lambaten yen. Elekt\u0306ri\u011fi var u\u011funan. Ma bidi\u015fi, gzati vart\u0306u. Oxorca \u00e7kimi\u015fi abula dido \u0292\u0306aneyi yen. K\u0306ata \u0292\u0306anas hek e\u015fulun, pucepe, txape do komoci mu\u015fi k\u0306ala omcvinaman. He\u015fo cumalepe, dalepe; xut- a\u015fi komoli- oxorcak sum tuta hek ivenan. Bere borti\u015fa,\u00a0 didi cuma \u00e7kimi idudoren, mu\u015fi steyi delik\u0306anlepe k\u0306ala osteru \u015feni, \u015fenlu\u011f\u0131 oxenu \u015feni. Livori dolo\u0292oneri, op\u015fa ot\u0306k\u0306o\u00e7uten sefa dop\u0306it. Muxlama\u015fi yado biyucun. Mati sica bivi\u015fi,\u00a0 nasibi mavu. Bacana\u011fik \u2018hayde, mendegiyona\u2019 mi\u0292\u0306u\u015fi, komebaoni. Ovro saatiz k\u0306ap\u0306ulaz o\u011fmaleten pu\u0292xoleri ar duzi\u015fa komeptit. Hem seri hek kodobgitit. Majurani n\u011faz daha ke\u015faptit, otxo saati daha. Gza puci\u015fi, txa\u015fi gza tu, % 45 okti. Tangriz xvameyi ke\u015fapti. Heko sum n\u011fa domadginu. Hek namengu ti \u00e7kimiz, ham k\u0306o\u00e7epez nak\u0306o eziyet\u0306i u\u011funan. Hemu\u015feniti ot\u0306ra\u011fudut\u0306es boyine; sevdalu\u011fi gencelu mera\u011fi itvapen. He\u015fo k\u0306olayi dulya vayen, oxenoni \u015feyi vayen. Jin Golaz t\u0306eni vayen ala \u015furiti var di\u015fvanen. \u015euri m\u0292ika ren. Ma k\u0306ata memleketi\u015fa bit\u0306i, \u2018abula, mobintfala ye\u2019 yado ke\u015fapti. A-sum nd\u011fa kodobdgiti, resimi dobizdi, gobingzali. K\u0306aymakli k\u0306vali, sariya\u011fi, muxlama komom\u00e7ez. Gebulut\u0306i\u015fa ti-k\u0306ap\u0306ulaz namazden k\u0306onayi komom\u00e7ez. \u00c7kuni \u015feni ostera yen, ala hentere \u015feni, dulya k\u0306i\u015fi\u015fi o\u00e7\u0306k\u0306omale nadolo\u017ein suri\u015fi daha k\u0306ayi mozdu ren. Hemuten skidunan. Sum \u0292\u0306ana\u015fk\u0306ule ok\u0306obib\u011fit do otxo- xut k\u0306o\u00e7i- oxorca ke\u015faptit xolo. Araba\u015fi gza divudoren ala didi araba\u015fa. Abulak \u2018ar gola \u00e7ayi do\u0292\u0306ili; dido k\u0306ayi \u015feri yen. Mtel derdi\u015fi n\u00e7\u0306ami yen\u201d diye tiz kome\u015femixtu. Ar bacana\u011fi, \u00e7kimden genci yen. Arti Xem\u015felli, gza nau\u00e7kin k\u0306ala gza\u015fa kogebdgitit. Sum saatiz do pu\u0292xoleri bigzalit. Ar t\u0306oba kob\u017eirit. Hek dobxedit do kap\u00e7oni gari k\u0306ala \u015fuk\u0306a op\u0306\u00e7\u0306k\u0306omit. Xem\u015fellik ar k\u0306ayalu\u011fi\u015fa mendemiyonez. Xayi dido didi kfape yen. Mele buk\u0306apit, kimi gzaleyi. \u2018Hah ham \u015feri\u2019 yen yado ar pukuri komegures. Ogzalu\u015fi menceli doma\u00e7odu. Gurizti \u0292\u0306k\u0306una kome\u015femixtu. Guri \u00e7kimiz am\u0292ika damarepes men\u017egiperi mi\u011fut\u0306u hemondraz. Zaten \u015furi mozdoni xali var mi\u011fun. Az daha \u015furi komep\u00e7i \u00e7ayi yado. Henterez var bognapi; tamo tamo m\u0292\u0306k\u0306upi ora\u015fa oxoyi\u015fa mendemalez. Mutu doma\u011foduk\u0306on hek domoxvat\u0306es. Am\u0292ika nosi komobi\u011fi. Ma\u017ei\u0292inet\u0306u; hentere var, Sumla\u015fa oxoyiz kamapta yado ikomt\u0306es, ok\u0306a\u00e7xe oxobo\u0292\u0306oni.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>:\u00a0 Berobas namu sterapape istert\u0306it? Didopeten namu sterapape istert\u0306it? Namu osteralepe gi\u011fut\u0306es? P\u0306ap\u0306u do Nandidi tkvani\u015fi p\u0306aramitepe a\u0292\u0306i kok\u015funani?\u00a0 Beroba\u015fen namu p\u0306aramitepe kok\u015funan a\u0292\u0306i? Mcve\u015furi \u00e7\u0306ink\u0306a\u015fi, dundu\u015fi p\u0306aramitepe gi\u00e7kinani?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Ar d\u011faz xolo osteru\u015fa var bi\u017e\u011fi do domilumcu. Oxori\u015fa amapti\u015fk\u0306ule nana \u00e7kimik gayi kom\u00e7u. \u2018Hak moxti, kuzine\u015fi yani\u015fa\u2019 yado micoxu. Da \u00e7kimi k\u0306ala komeban\u00e7\u0306it. \u2018Ar meseli gitkfaten, k\u0306ayi niyucit!\u2019 Beropaz dido mskva nd\u011falepe golobo\u00e7vi. Ha\u0292\u0306i hem n\u011falepes geba\u015fure. Osterus var bi\u017e\u011fert\u0306i. Nana \u00e7kimik k\u0306i\u015fiz kuzine\u015fi bit\u0306ubinamt\u0306i\u015fa meselepe mi\u0292\u0306umert\u0306es, dom\u00e7inadves. \u2018\u00c7\u0306ink\u0306a mu noren, gi\u00e7kinani\u2019 yado mk\u0306itxez. Ma var mignaput\u0306u. Da \u00e7kimisti var u\u00e7kit\u0306u. Nanak hemoraz \u2018K\u0306ayi iyuci\u2019 yado dom\u00e7inadu. \u00c7\u0306ink\u0306a genci, dido mskva k\u0306u\u00e7xe gokteyi, ar xizani \u015feyt\u0306ani yen. Dolumca\u015fi, oxoyi\u015fi yak\u0306inepes ikten. Genci berepez, komolepez nazmonen. Henteres mskva bozope steyi nosi unt\u0306alums. He\u015fo mskva renki k\u0306o\u00e7epez oxorca bile aven. Nauyonun oxorca toliz var a\u017eiren. He\u015fo miti megagazna, va\u015fa konarona. K\u0306u\u00e7xez o\u0292\u0306k\u0306edi, gokteri yenanna, ham ok\u0306itxu ik\u0306itxi. Toliz mot dolo\u0292\u0306k\u0306ede!\u2019 He\u015fo \u015fkurneyi buyucit\u0306i, ar daha varm\u0292\u0306k\u0306upu\u015fa, oxori bincupali. Bazi domilumcayi\u015fiti boyine duape bik\u0306itxi. Hemu\u015feni \u00e7kar var memagu \u00c7\u0306ink\u0306a. Heya steri \u015eamanizmi\u015fi dido xvamape domogures: \u2018Dom\u0292\u0306k\u0306upa\u015fi, \u0292\u0306k\u0306ayi nadiben yeris mot dopsum. Esela\u015fk\u0306ule gzaz gedgita\u015fi, mi megagu, nisimadi. Hend\u011fas k\u0306ayi yati xayi \u015ferepe ga\u011fodasen. \u0292\u0306i\u0292\u0306ila\u015fen ordo k\u0306armaxa \u00e7\u0306k\u0306omare. \u0130lkineyi na\u017eiyare \u0292\u0306i\u0292\u0306ila ilare. A\u011fuzt\u0306ozi nagamand\u011falen seyi\u015fi gotaneyiz mzu\u011fa\u015fa idare, im\u00e7virare.\u2019 Mzu\u011fa\u015fi Tangrik\u0306 gunaxepe \u00e7kuni ibonayi\u015fi afi mixenamtoren. \u00c7xe, hemu mu noren dobiguyi. 2000 \u0292\u0306anas Batumi\u015fa \u2018fest\u0306ivali yen\u2019 yado bidi\u015fi, hek oxobo\u0292\u0306oni, mu noren. \u00a0 Bere bort\u0306i\u015fa, osteru\u015fa dido mera\u011fi mi\u011fut\u0306es. \u0292\u0306uk\u0306ali- \u0292\u0306ik\u0306op\u0306at\u0306i, rik\u0306i\u015fi osteru,\u00a0 po\u011fu\u00e7i; didilepek m\u011feci istert\u0306es. Rusepek navez k\u0306azoni gzas bezi\u015fi bultiten bistert\u0306it. Ma k\u0306ayi okti\u015fi araba ma\u00e7\u0306k\u0306adet\u0306u. Okti\u015fen hem arabaten yari\u015fi bikomt\u0306it. K\u0306ayi stvas yado nana \u00e7kimiz vitaya\u011fi, saponi mebuxiyamt\u0306i. K\u0306i\u015fiz ntviri t\u0306a\u015fi, nayloniten, le\u011feniten gebustut\u0306it. Mzu\u011fa\u015f k\u00e7e kfa dolobobxat\u0306it ok\u0306a\u00e7xe hentere dobk\u0306orobumt\u0306it. Jur t\u0306akimi bivet\u0306it. Mzu\u015fa\u015fi doloxe empi- gempi bistert\u0306it. Bayramepez ok\u0306an\u0292\u0306uoni ivet\u0306u,\u00a0 hek bulut\u0306it. Ur\u017eeni\u015fi binexi ikomt\u0306es. Ey gidi, hemd\u011falepez oskiduz muperepe\u00a0mep\u00e7at\u0306i!<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>: Tkvanti k\u0306aixe\u015fa gi\u00e7kinan, sifteri, Lazepe\u015fi ar- jur beciti simboli\u015fen arteri ren, xoroni do guda steri. No\u011fa Art\u0306a\u015fenis sifteri\u015fi heykeli geladgin. No\u011fa Arkabisti e\u015fo. Mcve\u015fi orapes xor\u0292i va rt\u0306u, mutu va rt\u0306u. A\u0292\u0306ineri steri artikarti k\u0306ala irtibati va u\u011fut\u0306es. Harbi\u015fi ora rt\u0306u. Seferberlu\u011fi\u015fi orape rt\u0306u. Emu\u015feniti milletik avi oxvenu \u015feni, avi o\u00e7\u0306opu \u015feni sifteri \u015finaxupt\u0306u. Aya rt\u0306u \u0292\u0306oxleni orape\u015fi xali. Uk\u0306ule milleti\u015fi xali ik\u0306aru. Mara xoloti sifteri o\u015finaxu\u015fi adeti milletis duskidu.\u00a0 Arm\u0292ikati sifteri\u015fi qoropa\u015fen molami\u015finit! Lazepek sifteris qoropan. Mara namtini k\u0306o\u00e7epek sifteris dido qoropan. \u011ea\u00e7\u0306o mundes, mu\u00e7\u0306o do so i\u00e7\u0306opinen? Sifteri mundes, so do mu\u00e7\u0306o i\u00e7\u0306opinen? Sifteri\u015fi on\u0292\u0306opulu mu\u00e7\u0306o iqven? Sifteri muk\u0306os i\u015finaxen oxoris? Aya dulya ti\u015fen k\u0306udeli\u015fa molami\u015finit, mu iqven!<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Sifteri, \u00e7kuni Vi\u0292\u0306es<sub>\u00a0<\/sub>500 \u0292\u0306ana ren ixenen. Yavuzik \u00e7\u0306opumt\u0306u doren.\u00a0Sultan Selimik Atinas (Pazaris) avci- k\u0306o\u015fk\u0306i u\u011fut\u0306udoren. Hek mulun do ot\u0306rik\u0306e o\u00e7\u0306opu \u015feni.<\/p>\n<p>Hem \u015feyi ma o\u017ei\u0292inoni momixtams. Ma delik\u0306anli bort\u0306i\u015fa do daha mobirdiyiz, emuca \u00e7kimi\u015fen mi\u017eirun. Heya k\u0306ala mixenun. Ma mebu\u015ffelamt\u0306i. Dido xayi k\u0306in\u00e7i yen, ma ma\u015fkurinet\u0306u. Emuca \u00e7kimiz k\u0306ayi u\u00e7kit\u0306u Siftericilu\u011fi. Mu\u015fi mota k\u0306ala \u00e7kuti elebo\u011foronamtit. Ham dulya, he\u015fo \u017eabunoba yenki ma dido k\u0306o\u00e7i bi\u00e7ini, sifteri \u00e7\u0306opare- bidare yado Alamanya\u015fen borci e\u00e7\u0306opumz do memleketi\u015fa namulun.10-15 \u015filya Mark\u0306i borciten namulun do ulut\u0306a\u015fa goktononi para ma namak\u0306vandu. Ham dulya oxenu he\u015fo k\u0306olayi varen. Navare dulya, sifteri om\u00e7\u0306k\u0306are do ot\u0306rik\u0306es mutalare. Hek\u0306onayi k\u0306olayi dulya yen, he\u015fo di\u0292\u0306onen. Ha\u0292\u0306i memiyucit ma do ar meseli steri kogoxo\u0292\u0306anapat tkva. Sifteri o\u00e7\u0306opu \u015feni ar k\u0306in\u00e7i uk\u0306ors; heyaz \u011fa\u00e7o ucoxunan. \u0292\u0306oxle heya \u00e7\u0306opare, om\u00e7\u0306k\u0306are uk\u0306ule sifteri \u00e7\u0306opare. Hem k\u0306in\u00e7i A\u011fuzt\u0306ozis, mzu\u011fa\u015fi k\u0306inaris naren livadepes mk\u0306oli k\u0306ayi u\u0292\u0306ons. Muti muhacir k\u0306in\u00e7i naren\u015feni hem tutaz Rusya\u015fen eyiselz do hakole gamulun. Am\u015fkorinen do livadepez mk\u0306oliten korba o\u017e\u011fams. Arti lazmoni yerepez naiven \u011fotko koren. Heyati dido k\u0306ayi u\u0292\u0306ons. \u00c7ku henteres teli\u015fi ragi gebudgamt. Ragi, k\u0306afesi steri yen. K\u0306in\u00e7i amaxtayiz, geyink\u0306olen. K\u0306in\u00e7i hentere a\u017eirasi, evedi ragi\u015fa var dolulun. Am\u0292ika koyilamz mebi\u00e7\u0306opareyi yado. Ala korba mbo\u015fi u\u011fut\u0306a\u015fi, emedeni kamulun do ragi\u015fa ni\u00e7\u0306open. A-sum vana daha dido o\u00e7\u0306opu mik\u0306oroman. Sifterik no\u015fkidam. K\u0306ayi navagamulun iven. Var im\u00e7\u0306k\u0306en. Hemu\u015feni sum- otxo sifteri o\u015finaxu unon. Hentere ar k\u0306et\u0306iz nok\u0306iten komebok\u0306oramt. K\u0306u\u00e7xesti me\u015fini\u015fi kobut\u0306k\u0306amt mot nak\u0306vaten yado. Hem nok\u0306epis \u00e7ak\u015firi bu\u0292\u0306ument. K\u0306in\u00e7is xor\u0292i p\u00e7umt. Hemuti xor\u0292i imxors. K\u0306o\u00e7isti xayi nu\u00e7\u0306k\u0306omams. K\u0306et\u0306i txiri\u015fi biga\u015fi bikomt. Ar met\u0306re\u015fen gun\u017ee iven. K\u0306in\u00e7i, sifteri o\u00e7\u0306upu\u015fa ulut\u0306a\u015fa, tolepe me\u015fini\u015fi par\u00e7aten mebu\u00e7\u0306abamt. Sifteri mot a\u017eiraz yado. Dido emkutun. K\u0306in\u00e7epe xaziri mi\u011funan. K\u0306et\u0306is k\u0306ayi isters. Ha\u0292\u0306i am\u0292ika sifteri\u015fi dobisinapat: Sifteri; do\u011fani, mamuli\u0292\u0306a, ank\u0306e, ank\u0306e\u015fi \u015fahini, he\u015fo epeyi ek\u0306raba kuyonun. Doloxe mu\u015fi enni k\u0306ayi naa\u00e7\u0306open sifteri yen. Sifteri bozo yen. Heyak makfali doskums. Mu\u015fi \u0292\u0306ip\u0306ili ordams. Ob\u011fe mu\u015fi didi cape\u015fi enni dudiz ixenams. Sifteri dido cibgiri k\u0306in\u00e7i yen. K\u0306o\u00e7is xayi\u00a0 \u00e7\u0306angi ge\u00e7ams. Hemu\u015feni \u00e7vare. Boyine k\u0306ap\u0306ula k\u0306ele, msva\u015fen dika\u00e7are. Sifteri, sifteri\u015fi k\u0306in\u00e7iten i\u00e7\u0306open, arti didi \u00e7amepez, felamuri-m\u015fkvelapes mosa gebudgamt. Mosa \u2018L\u2019 steri, ar m\u015fkeyi\u015fi bigaz mosa mobodumet. Heti ca\u015fi jindole mebu\u00e7\u0306k\u0306adamt. Sifteri mobi\u015fvacare yado gelaxuden hem bigas. Meputxayiz, o\u011fine naren mosa var a\u017eiren. Mosas komadven do dololams. Mosas kukuni oxun. He\u015foten oyi\u00e7\u0306open. \u00c7iseli, m\u00e7\u0306imoni nd\u011falepes gontanayis ond\u011fe\u015fk\u0306ule kobilamt. Kodololuna, nca\u015fa ebulut, komebu\u0292\u0306k\u0306amt. Mendiliz kogemkoyumt, \u0130smaili cumadi\u015fa mendebulut. K\u0306ayi sifteri nart\u0306u, kogamabiuramt. Ma xayi ma\u015fkurinet\u0306u hemu\u015feni mosas me\u0292\u0306k\u0306u\u015fa fazla var bulut\u0306i. Bidana, ki mosa ko\u00e7ak\u0306vatumt\u0306i. Sifteri k\u0306in\u00e7iten o\u00e7\u0306opu \u015feni tente nabu\u0292\u0306umet tepepe\u015fi rak\u0306anis limxana\u015fi k\u0306et\u0306epe\u015fi meterizi bikomt. Mjora nadibadens k\u0306ele ar toli meba\u015fkumet. Hekolen durbini vana toliten sifteri goluluni yado seyiri bikomt. \u00c7iseli nd\u011falepes dotanayiz, baziti olumcu\u015fa yak\u0306ini p\u00e7umet. He\u015fo havadan golulut\u0306a\u015fa k\u0306in\u00e7i k\u0306ap\u0306ula gokteri osteruz kogebo\u00e7\u0306k\u0306amt. Ar k\u0306eleti \u011forma\u015fen muluni yado bo\u0292\u0306k\u0306edamt. Hem tente\u015fi yaniz txiri\u015fi sum met\u0306re jur tane bigaz mosa komobodumet. Sifteri, \u011fa\u00e7o p\u0306\u00e7\u0306opare yado yildirimi steri k\u0306in\u00e7i\u015fa putxun, saatiz 200 k\u0306m. axenen, he\u015fo putxun. Mosa var a\u017eiren do koma\u00e7\u0306k\u0306iden. Mosas konik\u0306iden. Zaten mosati geyikten, yolams. Sifteri k\u0306in\u00e7i ar saniyez geriye otkoment. Vana memi\u015fkidaman. Heti ust\u0306alu\u011fi uk\u0306oroms. Ar\u00a0muayene dobikomt, mupeyi yen yado. Ok\u0306a\u00e7xe mendiliten msalepete komebuk\u0306oramt. K\u0306ayi cinsi yenna, ar k\u0306ayi korgamabiyuten. Baziti t\u0306abanca kobot\u0306k\u0306o\u00e7amt. En k\u0306ayi sifteri, \u0130spiri yen. Ma \u00e7kar varmi\u017eirun. Ala \u00e7am- k\u0306izili, a\u00e7ik\u0306-k\u0306ara, boz-k\u0306izili, ank\u0306e\u015fi \u015fahini enni k\u0306ayi t\u0306udoren. Ba\u015fkapeti koren. Ma hak\u0306onayi goma\u015finu. Sifteri op\u0306\u00e7\u0306opit hand\u011fa. Bazi nd\u011falepe hek\u0306onayi k\u0306ismetli var ivenan. Hek\u0306onayi xaveslu\u011fiten \u00e7umenanki gayi o\u00e7\u0306k\u0306omuti go\u00e7\u0306k\u0306ondunenan. \u00c7kuni hemerepes k\u0306ayi nai\u00e7\u0306open yerepe: Maisinez isina, Xopas Sultan Selimi, Selazuri tepez. Merak\u0306li narenpe muntere\u015fi rak\u0306anepes yerepe u\u011funan. Hek \u00e7umenan golaxtasen yado. \u00c7kunde k\u0306ele ham dulya dido nau\u00e7kin k\u0306o\u00e7epe yenan, tellik nai\u00e7inams. \u00c7amur Memet, Pala Besim, \u0130smaili cumadi. Kito\u011fli Serveti. Epeyi korenan. Sifteri oxoyi\u015fa komobiyonit. Ar di\u015fka\u015fi jur met\u0306re gun\u017ee, sum met\u0306re gondvoni skence dobikomt. Ayni k\u0306in\u00e7is nabuxenit steri, k\u0306irnapi steri tok\u0306i\u015fen m\u00e7\u0306ipe \u00e7ak\u015firi nabu\u0292\u0306umet toki k\u0306u\u00e7xepez gebudumet. Koxen nagebudumet yeri \u00a0me\u015fini\u015fi bikom. Mot dolu\u017eilams yado. 60 cm. k\u0306onayi yen hem tok\u0306i. Nayloni var bixmaramt. Pamuk\u0306li t\u0306asen. Hem tok\u0306iten skence nabu\u0292\u0306umet xvaniz komek\u0306oropamt. \u0130lkineyi nd\u011fas kendik oputxinu \u015feni skencez gelexunen. Var gelaxunenna do kamik\u0306iduna, heya var ipelen bomt\u0306inamt. Hemen skencez kogelexeduna, k\u0306ayi cinsi yen. Am\u0292ika im\u0292kayiz msvalepe\u015fi araz kobra mu\u015fi k\u0306ala ar m\u00e7\u0306ipe beziten gayi, makfari\u015fi guyi xor\u0292i, k\u0306in\u00e7i nd\u011faz jur oyini ni\u00e7en. Ar- jur nd\u011fa\u015fk\u0306ule xe\u015fe gelebixunant. Bazi \u00a0bezi goxus ba\u011fi nabu\u0292\u0306umet tok\u0306i steri gebudument. Msvalepes mutu mod a\u011fodams yado. Arti t\u0306rik\u0306epes \u00e7\u0306ut\u0306a zili mebuk\u0306idamt\u0306es, gobik\u0306oyamt. Xayi gomipo\u0292xelaman. Bazi siftericis hem gopu\u0292xolu dido k\u0306ayi u\u0292\u0306ons. Sifteri xez kogaxuna, dido k\u0306ayi. Ti mu\u015fi, msva mu\u015fi xe gelasfuten om\u00e7\u0306k\u0306u\u015fa kogebo\u00e7\u0306k\u0306amt. A- sum nd\u011fas kogagen dimcken. Xeten gayiti a\u00e7\u0306k\u0306omen. Nadimimtayi\u015f soren, ma\u00e7kinaz yado k\u0306u\u00e7xepes zili gebudument. Ok\u0306a\u00e7xe avi boxenapamt. Skence\u015fen gverdi \u015furoni k\u0306in\u00e7i mebutkomet. Heya\u015fa divalen do o\u00e7\u0306opu\u015fa uluna, k\u0306ayi yen. He\u015foten epeyi bosteramt. A\u011fuzt\u0306ozi\u015fi i\u00e7odemt\u0306a\u015fa ot\u0306rik\u0306e Rusya\u015fen eyisels do mzu\u011fa golilams do\u00e7\u0306k\u0306indeyi \u00e7kuni sahilepes, livadepes, ona naren yerepes kogulun. Ot\u0306rik\u0306eti ayni sifteri steri gezgini ren. Hek yova ikoms, k\u0306i\u015fi var moxta\u015fa, daha tu\u0292a yerepe\u015fa ulun. Golulut\u0306a\u015fi memacoxaman. Hem dulya taa K\u0306arsi, Ardahani, Bayburti\u015fa alenan. Bazepe korba o\u017e\u011fams, he\u015fo ulun. Baziti ek i\u00e7vans ar tuta k\u0306onayi. \u00c7ku hentere\u015fi pe\u015fine boret. Ot\u0306rik\u0306e \u00e7iseli orapes dido dib\u011fen \u00e7kuni livadepes. Mapxas jindolen golilams do daha mendra\u015fa ulun. \u00c7kunden moilams. Sifterici\u015fi nd\u011fa ha\u0292\u0306i komoxtu. Ot\u0306rik\u0306e kogamaxtu. Co\u011fori, sifteri\u015fen kogagu. Hem dulya mu\u00e7\u0306o ivasen. Siftericis oncire var aven. Xebge kelik\u0306idams, co\u011fori ke\u00e7\u0306opums, arti biga \u00a0kodika\u00e7ams. Moyidumez \u00e7izme livadi\u015fa kogelulun. Co\u011foyi o\u011fine sifteri xes doloka\u00e7eri k\u0306et\u0306iten, co\u011foyiten ot\u0306rik\u0306e yoselams. Pe\u015fineti sifteri mutalams. Sifterik jur saniyes ot\u0306rik\u0306e \u00e7\u0306opums, let\u0306a\u015fa kogulun. Sifterik ot\u0306rik\u0306e\u015fi ti, gaga mu\u015fite gamuxumez, he\u015fo o\u011fuyinams. Tamo- tamo meban\u00e7\u0306et, bustvinamt, nena mep\u00e7amt ok\u0306a\u00e7xeti ot\u0306rik\u0306e xe\u015fen kebu\u00e7\u0306opamt. K\u0306in\u00e7i\u015fi ti komeb\u00e7amt. Am\u0292ika disteraz yado. He\u015foten nak\u0306o tane ot\u0306rik\u0306e e\u015feluna, mobut\u0306alamt. Oxoyi\u015fa bulut\u0306a\u015fa, sifteri do\u00e7k\u0306indeyi, ma k\u0306ayi bive. Ala sifteriz ot\u0306rik\u0306e var a\u00e7\u0306opuna, ulun m\u015fkvela\u015fi daliz kogelaxedun. Ha\u0292\u0306i mu vare? Tamo- tamo cas extare, hekolen geronare. He\u015fo k\u0306olayi di\u0292\u0306onen. Um\u011fuzi ncaz do exti hayde. He\u015fo not\u0306k\u0306obare vana meputxun ba\u015fka ncaz kogelaxedun. Ham dulya\u015fi enni xizani naren sifteri ka\u00e7axani komamaxtudoren. Heko naobodi zaxmetiten na\u00e7\u0306opi k\u0306in\u00e7ik \u015furi kegoxams. Hemindoraz oxori\u015fa pu\u0292xoleri galen. Dipi\u015fmane, siniri mogaselen. Na\u00e7\u0306opare ot\u0306rik\u0306epe dido inceden stikare.<\/p>\n<p>A\u011fabeyik leyoni dogixenuna, he\u015fo nostoni mutuz var u\u011fun. T\u0306k\u0306ebi\u015fi tudele ya\u011fi u\u011fun en nostonyayi hemu ren.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>: Mt\u0306k\u0306uri k\u0306ap\u0306italist\u0306uri sist\u0306emi\u015fa ent\u0306grasyoniten Lazepes dido adeti gundunu. Mcve\u015fi mskva Lazuri oxorepeti gondunu. Lazuri oxoriti geicginu. Bet\u0306onik Lazuri oxorepesti geocginu. Tkvani berobas mcve\u015fi oxorepe mu\u00e7\u0306o rt\u0306u. Namu burmepe u\u011fut\u0306u mcve\u015fi oxorepes? Oxori\u015fi ok\u0306idu mu\u00e7\u0306o iqvet\u0306u? Tkvanti \u017eiriti? Vana didilepe tkvanik oxo\u0292\u0306onapapt\u0306esi, molagi\u015finapt\u0306esi? Oxori\u015fi ok\u0306idu\u015fi noderi mu\u00e7\u0306o iqvet\u0306u? M\u00e7ve\u015fepek namu malzemepeten oxorepe k\u0306idupt\u0306es?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Ma mcve\u015fepek pa\u0292xa nau\u0292\u0306umenan ar oxoyiz dobibadi.1916 \u0292\u0306anas Rusepek \u00e7kuni hemerepe\u015fa moxtes\u015fk\u0306ule, mzu\u011fa\u015fen naot\u0306k\u0306o\u00e7ez bombaten o\u011foyi \u00e7kuni di\u00e7\u0306udoren. Baba \u00e7kimiti bere yen, p\u0306ap\u0306uli \u00e7kimik Ahmet Efendik Rizenayi ek\u0306raba \u00e7kuni\u015fa mendiyezdoren. P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimik Batumi\u015fa feluk\u0306aten mulun, mali zdums. Heko k\u0306ave o\u00e7ali\u015fapams. Hemu\u015feni Rusi\u015fi nena ku\u00e7kin. \u00c7kuni milleti hemindoraz hek ulunan do i\u00e7ali\u015faman. Nek\u0306na zaten gon\u0292\u0306k\u0306imeyi yen. P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimik Rizeni Rusepek i\u015fgali vest\u0306u\u015fe tercumani nagoruman kognudoren. \u0130du do osinapuz ge\u00e7\u0306k\u0306u\u015fk\u0306ule, dulya mek\u00e7amt yado p\u0306ap\u0306uli \u00e7kimiz u\u0292\u0306umenan. P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimikti, oxoyi \u00e7kimi kogemi\u00e7\u0306vit, o\u011fine heya domixenit, ok\u0306a\u00e7xe bi\u00e7ali\u015fa u\u0292\u0306umes. Rusi\u015fi k\u0306omut\u0306anis, Vi\u0292\u0306es \u00e7kuni oxoyiz yakiniz, mzu\u011fa\u015fi k\u0306inayiz didi ma\u011faza u\u011fun. Heko\u015fen P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimiz nca, k\u0306alasi, pi\u0292ari, mutu oxoyis uk\u0306orems kome\u00e7aman. He\u015foten ma dobibadi pa\u0292xa dikoms. Daha ok\u0306ule emuca \u00e7kimik ar oxoyi dok\u0306odapu. Ak\u0306o\u015fk\u0306ape naeyizden cumba-balk\u0306oni nau\u011fun otxo oda, jur saloni nau\u011fun. He\u015foten \u00e7ku kodomoskides oxoyis. Vit \u0292\u0306ana daha hek komebincit. Moro, p\u0306ap\u0306uli \u00e7kimi 1946 \u0292\u0306anas domi\u011furez. Baba \u00e7kimik 1960 \u0292\u0306anas ar oxoyiz kogyo\u00e7\u0306k\u0306u. Jur met\u0306ro kfa\u015fi duvari\u015fi jindole brik\u0306et\u0306iten koku\u0292\u0306k\u0306ondu. Odape\u015fi tavani tude pi\u0292ariten dovu. Otxo oda, ar mut\u0306va\u011fi, arti xarati domaves. Hem oxori xolo koren. Didi cuma \u00e7kimik ixmars. Ma 2002 \u0292\u0306anas bidi do jur k\u0306at\u0306li bet\u0306oni\u015fi oxoyi doboxenapi. Begepek dido didi oxoyepes mera\u011fi u\u011fut\u0306ezdoren. Hemu\u015feni U\u00e7a mzu\u011fa\u015fi kvalepeten jur met\u0306ro duvayi\u015fi jindole daha \u0292ut\u0306a kvalepeten, o\u015fkendas \u00e7\u0306ubri\u015fi nca gondveyi duvarepe dovezdoren. Doloxe mu\u015fi ar didi xarati nau\u0292\u0306umenan mut\u0306va\u011fiti naren oda dovezdoren Ar k\u0306eyemuliten kamok\u0306idozdoren. Da\u00e7xuri, k\u0306eyemuli\u015f tude iven. \u0292\u0306uk\u0306ali gelobun. Hek nugzaman dumani amilamz bacasteri. Odapeti didi iven, telli \u00e7\u0306ubri\u015fi pi\u0292ariten iven, sediri yata\u011f\u0131 iven. Bazi odape\u015f xamamiti ivet\u0306u. Ma le\u011feniz gexuneri didinanak xura nabibonu kom\u015fun. \u00c7kuni Lazepe K\u0306afk\u0306asya\u015fi k\u0306o\u00e7epez en k\u0306ayi \u015feyi oxori avet\u0306es. \u0130llaki misafiri \u015feni ar mskva oda ivet\u0306u. Namoxtayi misafirepe ar xafta dodgitut\u0306u. Nana \u00e7kimi\u015fi cumazti he\u015fo oxori u\u011fut\u0306u. Ma hek dayi \u00e7kimi\u015fi berebe k\u0306ala dido misterun. Heko nabinciri\u015fi nostoni soti var b\u017eiri.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>: HES-epe xvala buncina\u015fi var, k\u0306o\u00e7i\u015fi k\u0306ult\u0306uri\u015fiti du\u015fmani ren. HES-epek xvala buncina var, k\u0306o\u00e7inoba\u015fi k\u0306ult\u0306uruli mirasiti mek\u0306arbups.\u00a0 Mt\u0306k\u0306uri k\u0306apit\u0306alizmik t\u0306eknonoji a\u0292\u0306i\u015fa milleti\u015fi xelak\u0306aoba \u015feni var, loqa mogapa \u015feni ixmaru. \u00c7\u0306umen- gend\u011fani ekoni- akoni mteli milleti\u015fi skidala mu\u00e7\u0306o iqvasunon? Milletik mu \u00e7\u0306k\u0306omasunon, mu \u015fvasunon? Tkvan mu izmont?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: HES- i\u015fi ok\u0306obale eni dido Vi\u0292\u0306es ni\u00e7apen. \u00c7kuni Vi\u0292\u0306e ar k\u0306ele Abu\u015fi \u011eali, majorank\u0306ele Pi\u0292xala\u015fi \u011eali gelulun. 2000 \u0292\u0306ana\u015fen beri badepe, k\u00e7inepe, gencepe deres HES-i \u2018mot ivaz yado \u00e7umenan. Hemu\u015feni k\u0306itxeyi, am\u0292ika nosi nau\u011fun k\u0306o\u00e7epek ham dulya\u015fi soninde naivasen xizani \u015feyepe koxo\u0292\u0306onez. Hemu\u015feni hameyi \u00e7kuni yen. \u00c7ku hak dobibadit. Ham xalepe \u00e7kuni \u015furi nadobizdamt yerepe yen yado t\u0306rik\u0306i noba\u017egaman. Hemu\u015feni \u2018\u011ealepe\u015fi Cumapoba\/ Derelerin Karde\u015fli\u011fi\u2019 ncoxo gedveyi ar p\u0306lat\u0306formi gedgez. Milletiz naivasen \u015ferepe koxu\u0292\u0306onapes. Na moxtu toli u\u017e\u011fu k\u0306o\u00e7epe \u011faliz var amo\u015fkvez. Navaren dulya koxo\u0292\u0306onez. Hemu\u015feni didapek bigaten \u00e7umenan. Naiven toplantepes ak\u0306atenan. Kimi \u00c7ED- rap\u0306ori, kimiti maxk\u0306eme\u015fa ulunan. \u00c7kuni yaniz naren Arkabiz \u011fali goskuyinez. Rizenayi \u011falepe telli hem toli u\u017e\u011fu k\u0306o\u00e7epek ke\u00e7\u0306opez. Hem vadipe \u00e7kuniz 2000 k\u0306onayi endemuri nebati, pukri, but\u0306k\u0306a \u00e7ayiri, nca, \u00e7xomi \u0292\u0306i\u0292\u0306ila telli eyizdasen yado ham okletu\u015fa kogyo\u00e7\u0306k\u0306ez. Var mek\u00e7aten \u00e7kuni \u011fali yado S\u0130T Alani doxenapes. Toli-u\u017e\u011fupekti hukumeti\u015fi k\u0306o\u00e7epe k\u0306ala bela domavez. Ar k\u0306ayi belediye ba\u015fk\u0306ani komomiyonut\u0306ez. Hekti milleti k\u0306ala ham dulyaz nu\u015fvelamz. Ham ora\u015fa var mep\u00e7it ala toli-u\u017e\u011fupes dido para u\u011funan, mu ivasen mati var mi\u00e7kin. Nami\u00e7kin, 2035 \u0292\u0306anas Turkiye \u00e7kuni\u015fi % 80 \u00e7oli ivasen. \u0292\u0306k\u0306ayi dido mik\u0306oromanan. Ham \u0292\u0306k\u0306ari\u015fi yerepe do \u00e7amlu\u011fepe, \u0292\u0306ipronape, \u00e7\u0306ubri\u015fi onape xe\u015fen go\u0292\u0306omi\u011fanen. Hemu\u015feni diki dobdgitaten. Ma ha\u0292\u0306i nabore yeriz \u2018altuni bgorumt\u0306 yado da\u011fepe dostikez, dok\u0306vates. Altunolu\u011fiz bore; nagopti yerepez ma\u017eiru. Hakoni \u011falepez, da\u011fepes siyanurite altuni goruman. \u0292\u0306k\u0306arepe \u00e7kuniti \u011fur\u0292uli dovez. Guyiz nadolomangolen, ham siyaseti na\u00e7umenant\u0306es keyizdan do milleti diraxat\u0306az.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>: Oput\u0306e\u015fi skiladas milletik namtini alet\u0306epe ixmart\u0306u. Mu rt\u0306u eya alet\u0306epe? Entepes mu coxont\u0306es? Miepek ikipt\u0306es eya alet\u0306epe? Eya alet\u0306epe\u015fenti molami\u015finit, mu iqven!<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Beroba\u015fen 20 \u0292\u0306ana\u015fa ma memleketi \u00e7kimiz, Maisinez birdi. Hek bik\u0306itxi, dulya p\u0306i. \u0130lkineyi mektebi\u015fa var bidi\u015fa, mcve\u015fi oxoyiz gedgimalu nau\u0292\u0306umet\u0306ez ar k\u0306onserve\u015fi k\u0306utiz ya\u011fi do fitili nau\u011fun ar met\u0306re k\u0306onayi di\u015fkaz gedgineyi amuntxaten oxoyiz kyona bikomt\u0306it. Ma mektebi\u015fa gebo\u00e7\u0306k\u0306i \u015fk\u0306ule, heyaten dersepe bikomt\u0306it. Oxoyiz mut\u0306va\u011fiz telli heya\u015fi gobxutu. Seyi divuyi, fazla var dobxedut\u0306it. Uk\u0306a\u00e7xe baba \u00e7kimik oxoyi mu\u015fi vu\u015fk\u0306ule heko \u015fu\u015feli-lambaten kyona mavez. Cami\u015fi \u015fu\u015fez gazya\u011f\u0131 dolobamt\u0306es ar fitili ivet\u0306u. Da\u00e7xuyiten udvinamt\u0306ez. Arti \u015fu\u015fe gedgumet\u0306ez. Daha ok\u0306a\u00e7xe hendere\u015fi ezdoni- gezdoni mak\u0306aratenti dovez. Hekti seyi fazla miti var doxedut\u0306u. He\u015foten 1965 \u0292\u0306ana\u015fa komoptit. Hemindora\u015fk\u0306ule elekt\u0306ri\u011fi komoxtu oxori\u015fa. Bazi seyepez meci\u015fa bulut\u0306a\u015fa varna malte\u015fa seyi golobut\u0306u\u015fa nok\u0306an\u00e7xule nau\u0292\u0306umenan te\u015fi me\u015fale vanati demok\u0306rat\u0306i nau\u0292\u0306umenan ar mcve\u015fi \u015fu\u015fez p\u0306a\u00e7\u0306avra dolon\u017egimeyi am\u0292ika k\u0306azya\u011fi dolopeyi \u015feyiz nudvinamt\u0306ez. He\u015fo seyiz gobulut\u0306it. \u00c7kuniz, ek\u0306rabape en m\u0292ika 50 met\u0306res oxorepe yen. Ok\u0306ule luksi\u015fi lambape kogamaxtu,100 mumlu\u011fi, 300 mumlu\u011fi. Henterek k\u0306ayi kyona me\u00e7amt\u0306ez. Mzu\u011faz \u00e7xomi, zargana o\u00e7\u0306opu\u015fa hemuten bulut\u0306it. Ot\u0306rik\u0306e ok\u0306orobu \u015feni, luksi\u015fi lamba bixmart\u0306it. \u00c7iseli oraz, do\u00e7\u0306k\u0306indeyi ot\u0306rik\u0306epe A\u011fuzt\u0306ozi\u015fi \u00e7odinas kyona naiven yerepez kogulut\u0306u. \u00c7kuti ar \u0292\u0306ut\u0306a k\u0306op\u0306ate, luksiten henterez kyona dola\u00e7xat\u0306est\u0306u, mosa ebotfamt\u0306it do p\u0306\u00e7\u0306opumt\u0306it. Sifteri\u015fen dido mavet\u0306es. Gayi nabimxot\u0306it angepe bakiri\u015fi t\u0306u. \u0292\u0306uk\u0306ali, saxani bakiri\u015fi tu. Sa\u011fra mi\u011fut\u0306ez nca\u015fi. Nana \u00e7kimik heko tel \u015feyi naxvamt\u0306u. K\u0306i\u015fiz mtiri do ayazi ivasti, heyak\u0306ala gebust\u0306it\u0306it. Mskalape, sa\u011frape di\u015fka\u015fi ixenet\u0306u. Kva\u015fi dibe\u011fi mi\u011fut\u0306ez; heyaz gayi gebdumtit. Lazut\u0306i\u015fi gayi kap\u00e7on gayi hek i\u00e7\u0306vet\u0306u. Let\u0306a\u015fi kyupi mi\u011fut\u0306ez. Tur\u015fi ivet\u0306u. Ya\u011fi- ayrani nabikomt\u0306it On\u00e7axule mi\u011fut\u0306ez. On\u00e7axule let\u0306a\u015fi kyupiz tekerle\u011fi steri pi\u0292ari\u015fi mek\u0306vateyi ar ti biga megideti \u015feyi kyupi\u015fi doloxe naamulun steri ixenet\u0306u. Ok\u0306a\u00e7xe \u00e7ku mom\u00e7amt\u0306ez, hem bistert\u0306it hemti m\u00e7axumt\u0306it. Heya\u015fi sariya\u011fi do ayrani dido nostonyari t\u0306u. Arti gale o\u00e7ambre mi\u011fut\u0306ez. Ar didi kfa\u015fi guyi ke\u015fu\u011famt\u0306ez. Tencere steri divet\u0306u. Heyaz \u0292xeni\u015fi ti\u00a0steri didi k\u0306alasi\u015fi ar tehterevalli\u015f steyi \u015feyiz godginamt\u0306ez. Ebulut\u0306it ti eyizdamt\u0306u. Meba\u015fkvayiti melamt\u0306u k\u0306alasi. Xorma\u015fa he\u015foten m\u0292xuli, u\u015fkuri, ur\u017eeni, lazut\u0306i \u00e7xarumt\u0306it. Kari incaxatiz \u0292\u0306k\u0306ari mu\u015fi eyizdet\u0306u, pek\u0306mezi ivet\u0306u. Lazuti\u015fi burguri ivet\u0306u. Ma hentere osteru momixtamt\u0306u. And\u011faz \u0130smaili emucaz o\u00e7ambrez mebu\u015fvelamt\u0306i. Fadime yenge \u00e7kimik mixvamu \u2018o\u015fi \u0292\u0306aneri naivare\u2019 yado. Hemonderaz var oxobo\u0292\u0306onidort\u0306un. Ha\u0292\u0306i megamne. Nxiri\u015fi k\u0306et\u0306epeten t\u0306ik\u0306inape, k\u0306alatepe \u015fumt\u0306ez, o\u011fmale ozdu \u015feni. Xen\u0292\u0306k\u0306eli, gudeli ikomt\u0306ez. \u0292an\u0292a ikomt\u0306ez; m\u0292xuli, txiri o\u0292\u0306ilu \u015feni. Oxoyiz nauk\u0306oroms tel \u015feyi di\u015fka\u015fi t\u0306u. Bu\u0292xi mi\u011fut\u0306ez; txiri\u015fi pavri ok\u0306orobu \u015feni. Lazut\u0306i\u015fi bardi bikomt\u0306it bu\u00e7\u0306iz o\u00e7\u0306u \u015feni. Lazut\u0306i\u015fi sapepe oxombinant\u0306it do ar xvani\u015fi etrafiz ok\u0306ogomxamt\u0306it. Hek me\u015febilamt\u0306i. Berepura k\u0306ayi \u015feyi ren ma ha\u0292\u0306iti hemerepez n\u00e7um. Hem xalepe bidu\u015funam. Nak\u0306o gayilesuzi bort\u0306itdoren. Hemu\u015feni doloxe naoskedinamt bere mot o\u011furinamt. Hemuk oskedimams k\u0306o\u00e7i.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>: Mcve\u015fi orapes milletik oput\u0306epes skidut\u0306es. Seferberlu\u011fi do harbi\u015fi ora rt\u0306u. \u00c7a\u00e7xuri\u015fi ora rt\u0306u. \u00c7\u0306ami va rt\u0306u. \u00c7are va rt\u0306u. K\u0306o\u00e7epe xvala rt\u0306es. Xvala- xvala skidut\u0306es. Go\u015fob\u011feri skidut\u0306es. A\u0292\u0306ineri steri, t\u0306eknoji\u015fi nimetepeti, kyulfet\u0306epeti va rt\u0306u.\u00a0 \u0292\u0306oxle\u015fen no\u011fa \u0130st\u0306anboli\u015fen, no\u011fa \u0130zmiri\u015fen do emusteri didi no\u011fape\u015fen ambai a\u0292\u0306ineri steri va u\u011fut\u0306es k\u0306o\u00e7epe \u00e7kinis. Aya no\u011fape texi va u\u00e7kit\u0306es. K\u0306urbeti, texi, \u0292aroba\u015fi Rusya rt\u0306u. Emu\u015feniti m\u00e7\u0306k\u0306idi\u015f para mogapu \u015feni emorape\u015fi \u0292aroba\u015fi Rusya\u015fi dixape\u015fa nulut\u0306es; didopetenti Batumi\u015fa, Anak\u0306lia\u015fa, O\u00e7am\u00e7ire\u015fa, Soxumi\u015fa, Gagra\u015fa nulut\u0306es. Em svalepes i\u00e7ali\u015fept\u0306es do m\u00e7\u0306k\u0306idi\u015fi para mogapt\u0306es. Uk\u0306uleti entepe\u015fen namtinepek naides svalepe\u015fa dibarges. Didopetenti a\u0292\u0306ineri Apxazeti\u015fi dixa\u015fa dibarges. Lazepe a\u0292\u0306iti skidunan Apxazetis. \u0292aroba\u015fi Rusya\u015fa namextu do nai\u00e7ali\u015fu mzaxalepe tkvanti giqonunani? Giqonunanna, entepe\u015fen mcve\u015fi gono\u015finepe gi\u00e7kinani?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimi, Batumiz dulya naikomt\u0306u \u015feni ma \u015fansli bore. Heko feluk\u0306aten milleti zdumt\u0306u. Gazya\u011fi, ncumu moyi\u011famt\u0306u, gama\u00e7amt\u0306udoren. Hakole Fatsa\u015fa, hekole Batumi, Soxumi k\u0306ele feluk\u0306aten ulutu- mulutudoren. Baba \u00e7kimi\u015fen mignapun. \u00c7kimi didi P\u0306ap\u0306uliz Mehmet Reisi gyo\u017eint\u0306udoren. Hemuk Feluk\u0306a \u00e7k\u0306adums, en didi 7- 8 met\u0306re xop\u0306eten nusiyaman mzu\u011fa\u015fen hekole Batumi\u015fa ulunan, k\u0306o\u00e7i do o\u011fmale zduman. He\u015foten skidunan. Daha didi feluk\u0306a oxenu unon p\u0306ap\u0306uli \u00e7kimiz. Hem orapes, 1880-oni \u0292\u0306anapes. Am\u0292ika mordeyi feluk\u0306as didi \u00e7ekturme nau\u0292\u0306umenan ar feluk\u0306a Maisinez \u00e7\u0306ubri\u015fi dikoman. Maisine\u015fen mzu\u011fa 500 met\u0306re k\u0306onari yen. xayiti meyokta yen. Feluk\u0306a di\u00e7odariz meci ikomz jur k\u0306ele xalatepeten mzu\u011fa\u015fa go\u015fkumet\u0306ez. Ar k\u0306eleni xalati me\u00e7\u0306k\u0306odudoren. Mzu\u011fa\u015fa am\u0292ika doskidu\u015fi, feluk\u0306a yari\u015fi gemtumali doliragadu doren. Dincaxu, dot\u0306roxudoren. Didi p\u0306ap\u0306uli \u00e7kimik \u2018eyvah, milleti, zayi domavu\u2019 yado guri ok\u0306a\u0292\u0306k\u0306udoren, hek melu do dizabunu.\u00a0 Sum tuta\u015fk\u0306uleti do\u011furudoren. P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimi\u015fi didi cuma do da mu\u015fi, nana mu\u015fi kodoskidezdoren. P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimi daha jur \u0292\u0306aneyi ren. Hem dulya divuk\u0306on, feluk\u0306a dim\u00e7viru k\u0306ona, \u00e7kuti k\u0306ayi para p\u0306\u00e7\u0306kindaten. Korba\u015fi o\u017e\u011fu\u015fi k\u0306ismet\u0306i var u\u011fut\u0306esdoren. He\u015fo kodoskides. P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimiz emuca muteperek e\u00e7\u0306opez, dordezdoren. Didinana \u00e7kimi, mujurani jur bereten baba mu\u015fi\u015fa igzalu doren. Yerepe \u00e7kuni didi cumalepek dipayenan. P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimik irdu do \u2018yeri \u00e7kimi so ren\u2019 yado k\u0306itxu\u015fi, nank\u0306apezdoren. O\u00e7\u0306k\u0306omu\u015fa kogyo\u00e7\u0306k\u0306ezdoren. Ma, hantere baba \u00e7kimik mi\u0292\u0306udort\u0306u. \u00c7kuni Lazepe\u015f ok\u0306ortu k\u0306ayi var da\u0292\u0306onenan. P\u0306ap\u0306ulik mu vaz, i\u00e7\u0306k\u0306omu, i\u00e7\u0306k\u0306omu am\u0292ika yeri heti navaripelen kome\u00e7aman. Hekti baba mu\u015fi steri feluk\u0306aten k\u0306o\u00e7i ozduz kogyo\u00e7\u0306k\u0306ams. Daha genci yen, feluk\u0306az k\u0306ayi xop\u0306e azden. Ok\u0306a\u00e7xe Batumiz k\u0306ave gon\u0292\u0306k\u0306umez. \u00c7kuni korba\u015fi o\u017e\u011fonu yeri Batumi diven. Ba\u015fka emuca \u00e7kimiti hemerepes i\u00e7ali\u015faman. Soxumik\u0306ele idezdoren. Ar Musa cumadi miyonut\u0306u. Ma bi\u00e7ini\u015fk\u0306ule, tolepe kyori u\u011fut\u0306u. Jur xe me\u00e7\u0306k\u0306iyeyi u\u011fut\u0306u. Hemukti Batumiz i\u00e7ali\u015fudoren. Toli kyori avu\u015fk\u0306ule var aludoren. Maisinez let\u0306az mu axenu, heyaten skidudoren. Oxorca mu\u015fik let\u0306az nagotasuten korba o\u017e\u011fudoren. Ma bere bort\u0306i\u015fa, nana \u00e7kimik o\u00e7\u0306k\u0306omale me\u00e7amt\u0306u. Toliz var a\u017eiret\u0306u ala mahallez galet\u0306u. He\u015fo k\u0306ayi meselepe mi\u0292\u0306umet\u0306eski ma buyucamt\u0306i tel. Hekti, Batumiz nai\u00e7alimt\u0306u\u015fi nd\u011falepe\u015fi meselepe misinapamt\u0306ez. Am\u0292ikati eluk\u0306atamt\u0306u. Dest\u0306anepe mi\u0292\u0306umet\u0306ez. Ak\u0306onayi k\u0306ayi asinapet\u0306u, \u00e7kuti buyucamt\u0306it. P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimi Ahmet Efendi, \u00a01915 Osmanli- Rusi cengi\u015fa hemerepez dulya dovudoren. Sarpi\u015fi nek\u0306na geyink\u0306olu\u015fk\u0306ule hakole kodoskidudoren. Rusepe, \u00e7kuni nek\u0306naz konodgitu\u015fk\u0306ule, milleti Samsunik\u0306ele kimi k\u0306u\u00e7xeten, kimi feluk\u0306apeten imt\u0306udoren. P\u0306ap\u0306uli \u00e7kimik didinana do emuca xala \u00e7kimi gzaz kogodginu, Fatsa\u015fa o\u015fkudoren. Hek k\u0306o\u00e7epe miyonut\u0306ezdoren. Mu\u015fiti, baba \u00e7kimi ezdu do Rizeni\u015fi Filiboz mahalles nauyonun ek\u0306rapa mu\u015fi\u015fa igzaludoren. \u00c7kuni Maisinez nami\u011fut\u0306ez oxoyi, Rusepe\u015fi gemik naot\u0306k\u0306o\u00e7u bombaten di\u00e7\u0306udoren. Dido xizani orapes mu van. Oskidu \u015feniti name\u015fixanen ar yeri goruman. He\u015foten ek\u0306rabape mance vez doren. Hekti Rusuli nau\u00e7kit\u0306u \u015feni dulya ko\u017eirudoren. Rusepez tercumani davudoren. Nai\u00e7\u0306u Oxoyi \u00e7kuni \u015feni nca, pi\u0292ari, tel\u015feyi Rusepez koyu\u00e7\u0306opamz do ma nadobibadi oxoyi dikoms, pa\u0292xa nabu\u0292\u0306umet\u0306it. \u00c7kuni Telci soyadi, p\u0306ap\u0306ulepe \u00e7kimik kendiri\u015fi xalati cimo\u015fumt\u0306ezdoren. Hemu\u015feni Telci coxo geyidvezdoren. Sarpi\u015fi nek\u0306na goin\u0292\u0306k\u0306u\u015fk\u0306ule, hek naelik\u0306a\u00e7u didi p\u0306ap\u0306uli \u00e7kuni dido bgoyum. \u0130sa p\u0306ap\u0306uli \u00e7kuni\u015fi mutu var ma\u017eirez. Mati ogoru\u015f bak\u0306ati ala dido ora goxtumeyi t\u0306u, var b\u017eirit.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>: Mt\u0306k\u0306uri k\u0306ap\u0306it\u0306alist\u0306uri sist\u0306emi\u015fi lande Turkiye\u015fati, U\u00e7amzo\u011fa\u015fi skidala\u015fati yano komoxtu. Mara aya k\u0306ap\u0306it\u0306alist\u0306uri sist\u0306emik buncinasti, skindinapesti, k\u0306o\u00e7epesti do k\u0306o\u00e7epe\u015fi buncinaluri skidalasti do k\u0306ult\u0306uruli mirasisti dido zarari kome\u00e7u. A\u0292\u0306i \u00e7kar mutu \u0292\u0306oxleneri steri va ren. K\u0306oronavirusi\u015fi nda\u011falepekti mo\u0292\u0306irapanki \u00e7kar mututi \u0292\u0306oxleneri steri va iqvasen. \u0292\u0306oxle\u015fen milletis didi no\u011fapes oskidu\u015fa toli ku\u011fut\u0306es. A\u0292\u0306iti \u00c7\u0306it\u0306a no\u011fapes vana oput\u0306epes oskidu\u015fa toli ku\u011funan. \u0292\u0306oxleni buncinaluri skidala xolo ipukirasunoni? Tkvan mu izmont, \u00e7kin mu xali maqvasunonan \u00e7\u0306umen- gend\u011fani? A\u0292\u0306i\u015fk\u0306ule k\u0306o\u00e7inobas mu xali aqvasunon?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Dunya \u00e7kuniz denge tamo- tamo ok\u0306ixfen, ar k\u0306eleti \u00e7kuni memleketiz yerepe \u00e7kuniz. Toli-u\u017e\u011fu k\u0306o\u00e7epe k\u0306ala xizani siyaset\u00e7epekti nu\u015fvelaman. Ham dulyaz ma \u00e7amuroni siyaseti bu\u0292\u0306ume. \u00c7kuni mzu\u011fa\u015fa da\u011fepe\u015fa, rak\u0306anepe\u015fa toli u\u011funan. Oginde k\u0306adast\u0306roten yerepe \u00e7kuni\u015fi %\u00a0 95 go\u0292\u0306omi\u011fez, ormani yen yado, nca gedgin yado. Txiyepunape kemi\u00e7\u0306opez. \u00c7kuni tapupe \u00e7on\u00e7i divu. Maxk\u0306emez nani\u00e7epek tellik gondinez. Xut \u00a0\u0292\u0306ana ren maxk\u0306eme k\u0306ala bi\u00e7\u0306k\u0306omet. Ham dulya naivasen. Daha o\u011fine naognapes pipilati nau\u011funt\u0306es yerepe mu\u015fi dozeri amo\u015fkvez do dontxorapes. Naren di\u015fka, nca, \u00e7ami yozk\u0306apes. \u00c7kuti calepes gobuskurit. \u00c7amepe var ebk\u0306vatir. Txirepunape var temizit. \u00c7unki k\u0306urbetiz bort\u0306it. Moxtez, hak nca gedgin, hak \u00e7\u0306ubri gedgin yado var min\u00e7\u0306arez. Yerepe \u00e7kuni\u015fi % 90 go\u0292\u0306omi\u011fez. 150 hek\u0306t\u0306ari yeri\u015fi 12 donumi domozk\u0306idez. Oxori\u015fi etrafi do arti zendidi yado \u00e7aylu\u011fi. K\u0306uyi\u015f ona, k\u0306amanxali, m\u015fkvelona, isina, meya\u00e7veri, gesvayeri, noxali gedveyi yerepe \u2018ormani \u00e7kimi yen\u2019 yado tapu varmixenez. \u00c7kuti maxk\u0306emez komep\u00e7it. Ama daha k\u0306anon varen. Didi didi p\u0306ap\u0306uli\u015fen nadomoskidez yerepe go\u0292\u0306omi\u011fez. Ha\u0292\u0306i Maxk\u0306emez bi\u00e7\u0306k\u0306omet. Ar heya t\u0306uk\u0306on, k\u0306ayi. \u011ealepe \u00e7kuni\u015fa toli ku\u011funan, HES-i p\u0306aten yado. Milleti k\u0306u\u00e7xe\u015f jin yen, namoxtasen toli-u\u017e\u011fupe dadipek bigaten \u00e7umenan. Ar \u00e7kuni Pi\u0292xala do Abu\u015fi \u011fali doskidu. \u2018Mavi gza\u2019 yado golape\u015fe gza goroman, m\u0292udi, nak\u0306onari madeni yen e\u015febi\u011faten yado. Hukumetikti nu\u015fvelamz hanterez. Tel yeri stikoman, ntoxuman. Calepe ek\u0306vatuman. \u00c7ku so bidat. Bela domavez. Milleti didi yerepe\u015fa idan do kyole ivan. \u00c7ku am\u0292ika daha k\u0306ismet\u0306li boret. Ha\u015fo yerepe mi\u011funan. Ham \u017eabunoba\u015fi oraz omt\u0306inoni yeri komi\u011funan. Mati he\u015fo p\u0306i. Yazlu\u011fi\u015fa bimt\u0306i. Balikesiri\u015fi Altinolu\u011fiz bore. Hakti K\u0306azda\u011flariz \u2018altuni bgorumt\u0306 yado da\u011fepe dostikez. Siyanuri \u011fur\u0292uli ixmarnan. Hameyi\u015fi \u0292\u0306k\u0306ayepe ipisen. Tel tarafiz kok\u0306omab\u011fez. Milletik mu van. Var mi\u00e7kin, mu ivasen. Elbet Tangrik gelam\u0292\u0306k\u0306edasen.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>: Tkvan \u015fiirepe do dest\u0306anepe \u00e7\u0306arupti? Mcve\u015fi dest\u0306anepe, mgarape gi\u00e7kinani?<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Ma berepura do delik\u0306anlu\u011fiz memleketiz bort\u0306i. Hekoni tel \u015feyi nostoni mok\u0306ideyi kob\u017eiri. Xoroniti dobisteri, dop\u0306t\u0306ra\u011fodi mecepes, k\u0306ar\u015filamati dop\u0306i. \u011eura\u015f \u00e7ilambreti dido gebo\u015fkvit. Kap\u00e7ati, \u00e7xomiti op\u0306\u00e7\u0306opit. Di\u015fka domzdi. Puciz gayi dobuxeni. Xeten k\u0306armaxa op\u0306\u00e7\u0306opi. Navap\u0306i dulya varen. Hemu\u015feni Nana \u00e7kimiz buxvamam. Hek\u0306onayi k\u0306ayi mobirdiki ham \u0292\u0306ana\u015fa komopti. Ha\u0292\u0306i emekli bore. Beroba\u015fi n\u011falepes du\u011funepe\u015fa oxtimu dido k\u0306ayi mi\u0292\u0306ont\u0306ez. Didi dest\u0306ani naaktven Ya\u015far Turna bi\u00e7ini. K\u0306emen\u00e7ez eloronamt\u0306u. Tulumci Cevdet Topalo\u011flus dido buyuci. Ar dest\u0306ani zop\u0306ont\u0306u: \u2018Yeme o\u011ful, yema. Ha\u0292\u0306iti iyuucen. Xem\u015felli Veysel Atasoy kort\u0306u, jur \u0292\u0306ana golaxtu na\u011furu. Hem k\u0306o\u00e7ik he\u015fo t\u0306ra\u011fudumt\u0306u. Mecepez \u00e7kimi xanumi\u015fi baba turkici ort\u0306u. Ar k\u0306alemite natkupe var mebon\u00e7\u0306ari. Var goma\u015finu. Ar Pehlavano\u011fli Re\u015fidi kort\u0306u, heya var b\u017eiri ala dido bogni dest\u0306anepe mu\u015fi. Dido \u015fansli bore, hantere telli kob\u017eiri. Ham dunyaz am\u0292ika ha\u015fo k\u0306ayi \u015feyepe navu k\u0306o\u00e7epes boyine buxvaman.<\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamazi<\/strong>: Cemil begi, ma aya int\u0306erviu \u015feni dido \u015fukuri go\u011fodapt. Tkvanti ginonanna, a\u0292\u0306i aya int\u0306erviu vo\u00e7adinat. Mara tkvan otkvalu\u015fi \u00e7kva nenape gi\u011funanna, entepeti mi\u0292\u0306vit, mu iqven. Bere-bari k\u0306ala p\u0306anda ixelit! Pimpili dixa\u015fa!<\/p>\n<p><strong>Cemil Telci<\/strong>: Ha\u0292\u0306i telli milletiz korba\u015fi derdi u\u011fun, arti \u017eabunoba\u015fi. K\u0306ayi guyiten doskidat!<\/p>\n<p><strong>+<\/strong><\/p>\n<p>Akaboyi Dest\u0306ani<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>K\u0306o\u00e7i mendebo\u015fkvi memurlu\u011fi\u015fa,<\/p>\n<p>Mati miyonat\u0306u xanumlu\u011fi\u015fa,<\/p>\n<p>Mu moxtat\u0306u ti\u00e7kimis eyilu\u011fi\u015fa,<\/p>\n<p>Ha\u015fo \u015feri k\u0306o\u00e7is do\u011fodamani?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bidi\u015fk\u0306ule ar xanumi kuronun,<\/p>\n<p>Bu\u0292\u0306viki si va\u015fa \u00e7ili kiyonun,<\/p>\n<p>Var ya mi\u0292\u0306u hamu odaci miyonun<\/p>\n<p>Ha\u015fo \u015feri k\u0306o\u00e7is do\u011fodamani?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Oda\u015fa kamaxt\u0306es \u00e7ili do k\u0306o\u00e7i,<\/p>\n<p>Ma galemebolam duvaris, \u011focis,<\/p>\n<p>Guyik mi\u0292\u0306u gamaxti dikomoci<\/p>\n<p>Ha\u015fo \u015feyi k\u0306o\u00e7is do\u011fodamani?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>On\u0292oruten nkferi mu\u015fen \u0292oruman,<\/p>\n<p>Fayda renki eme\u011fepe n\u0292oruman,<\/p>\n<p>Heya \u015feni k\u0306o\u00e7is soyi koruman,<\/p>\n<p>Ha\u015fo \u015feyi k\u0306o\u00e7is do\u011fodamani?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Han\u0292\u0306o txiri dalis korkamincaru,<\/p>\n<p>Gyuli ma ham sevda mon meman\u00e7\u0306aru,<\/p>\n<p>Sa\u011flu\u011fina kyoylik kogemancaru,<\/p>\n<p>Ha\u015fo \u015feri k\u0306o\u00e7is do\u011fodamani?<\/p>\n<p>+<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ali &#304;hsan Aksamaz &ldquo;&Ccedil;ay &uuml;reticileri de &ouml;zel &#351;irketlerin insaf&#305;na kald&#305;!&rdquo; (&Ouml;n a&ccedil;&#305;klama: Bug&uuml;nk&uuml; misafirim Cemil Telci. Kendisini etnografik &ccedil;al&#305;&#351;malar&#305;ndan tan&#305;yoruz. Makaleleri, &ldquo;Sima Dergisi&rdquo;nde yay&#305;nlan&#305;yordu. Cemil Telci ile bir s&ouml;yle&#351;i yapt&#305;m; hayat hik&acirc;yesinden, Lazlar&#305;n k&uuml;lt&uuml;rel miras&#305;ndan ve insanl&#305;&#287;&#305;n g&uuml;n&uuml;m&uuml;zdeki durumundan konu&#351;tuk. Ali &#304;hsan Aksamaz) + Ali &#304;hsan Aksamaz:&nbsp; Cemil bey, &ouml;nce bize hayat hik&acirc;yenizden bahsedin, l&uuml;tfen! [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[],"class_list":["post-20060","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-ali-ihsan-aksamaz-laz-kulturu","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20060","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20060"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20060\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20075,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20060\/revisions\/20075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}