{"id":2164,"date":"2019-02-22T16:55:46","date_gmt":"2019-02-22T16:55:46","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=2164"},"modified":"2019-02-22T16:55:46","modified_gmt":"2019-02-22T16:55:46","slug":"100-maymun-olgusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/100-maymun-olgusu\/","title":{"rendered":"100. MAYMUN OLGUSU"},"content":{"rendered":"<p><span class=\"auto-style83\" lang=\"tr\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><strong>TLETSERUK Nahit Serbes<\/strong><br \/>\n<\/span><\/span><span lang=\"en-us\"> <span style=\"font-family: Arial;\">16<\/span><\/span><span style=\"font-family: Arial;\">.<span lang=\"en-us\">06<\/span>.2011<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">G\u00fcn \u0130\u00e7erisinde \u0130nternette s\u00f6rf yaparken okudu\u011fum ve \u0130lgimi \u00e7eken bir yaz\u0131y\u0131 payla\u015fmak istedim.<\/p>\n<p>Pasifik Okyanusu&#8217;nda irili ufakl\u0131 bir\u00e7ok ada ve bu adalarda Macaca Fuscata t\u00fcr\u00fc Japon maymunlar\u0131 ya\u015f\u0131yor. Bu adalardaki maymunlar\u0131n do\u011fal ortamlar\u0131 i\u00e7indeki davran\u0131\u015flar\u0131 otuz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir bilim insanlar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6zleniyor.<\/p>\n<p>1952&#8217;de Koshima Adas\u0131&#8217;nda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar maymunlar\u0131n beslenmesi i\u00e7in kumlar\u0131n i\u00e7ine tatl\u0131 patates b\u0131rak\u0131yorlar. Bu adan\u0131n maymunlar\u0131 da tatl\u0131 patatesin tad\u0131ndan ho\u015flan\u0131yorlar, ama yiyeceklerinin kumlu olmas\u0131 hi\u00e7 de ho\u015flar\u0131na gitmiyor. Ama can bo\u011fazdan gelir diyerek kumlu da olsa tatl\u0131 patatesleri yemeye devam ediyorlar.<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn, on sekiz ayl\u0131k bir di\u015fi maymun bu soruna bir \u00e7\u00f6z\u00fcm buluyor, Yavru, tatl\u0131 patatesleri en yak\u0131n su birikintisinde y\u0131kayarak yemeyi ak\u0131l ediyor. Bu bulu\u015funu annesine de \u00f6\u011fretiyor, Yavrunun arkada\u015flar\u0131 da patateslerini y\u0131kayarak yemeyi \u00f6\u011freniyor ve kendi annelerine de \u00f6\u011fretiyor. Bu yeni davran\u0131\u015f bi\u00e7imi, bilim insanlar\u0131n\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde, yava\u015f yava\u015f maymunlar aras\u0131nda yay\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>1952 ve 1958 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda gen\u00e7 maymunlar, beslenmelerini daha zevkli hale getirmek i\u00e7in, kumlu tatl\u0131 patateslerini y\u0131kamay\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f oluyorlar. Bu daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve zevkli yeni davran\u0131\u015f bi\u00e7imini \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 taklit ederek onlardan yeni bir \u015fey \u00f6\u011frenen di\u011fer yeti\u015fkin maymunlar da kazan\u0131yor. \u00c7ocuklar ve gen\u00e7lerden de \u00f6\u011frenilebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen, yeniliklere a\u00e7\u0131k olmayan, kendi bildiklerini tekrar eden yeti\u015fkin maymunlar ise kumlu patates yemeye devam ediyorlar.<\/p>\n<p>Maymunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 (diyelim ki 150 maymun aras\u0131ndan 99 maymun) art\u0131k patateslerini suyla y\u0131kayarak yemeyi \u00f6\u011frenmi\u015fler. 1958&#8217;in sonbahar\u0131nda \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fey oluyor: Bir sabah, g\u00fcn do\u011farken y\u00fcz\u00fcnc\u00fc maymun da patateslerini y\u0131kayanlar aras\u0131na kat\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fte o an her \u015fey de\u011fi\u015fiyor. Ayn\u0131 g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131, adadaki hemen hemen t\u00fcm di\u011fer maymunlar, patateslerini yemeden \u00f6nce y\u0131kamaya ba\u015fl\u0131yorlar. Bir tek ilave maymunun ek enerjisi \u201cher nedense\u201d devrim yarat\u0131yor!<\/p>\n<p>Ama hik\u00e2ye bitmedi. Bilim insanlar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtan as\u0131l olay, bu ada maymunlar\u0131 ile do\u011frudan bir ili\u015fkileri olmad\u0131\u011f\u0131 halde, di\u011fer adalardaki maymun topluluklar\u0131n\u0131 n da ayn\u0131 anda patateslerini y\u0131kamaya ba\u015flamalar\u0131&#8230;<\/p>\n<p>&#8220;Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Maymun Olgusu,&#8221; di\u011fer \u00fcniversitelerde taraf\u0131ndan de\u011fi\u015fik malzeme ve farkl\u0131 tarz deneylerde senelerce tekrarland\u0131. Bilimsel sonu\u00e7 her seferinde ayn\u0131\u2026 Hassas nokta a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bilgi herkesin\u2026<br \/>\nAra\u015ft\u0131rman\u0131n Bulgusu: Yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015f tarz\u0131, toplumlar\u0131 olu\u015fturan fertlerin belirli bir oran\u0131 taraf\u0131ndan benimsendi\u011fi an, bu yenilik mesafenin \u00f6nemi olmaks\u0131z\u0131n zihinden zihne aktar\u0131labiliyor.<\/p>\n<p>&#8220;Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Maymun Olgusu&#8221; denilen bu olgu \u015funu g\u00f6steriyor: Yeni bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, yeni bir yol, toplumda sadece belirli say\u0131da insan taraf\u0131ndan biliniyorsa, bu yenilik sadece o ki\u015filere ait bir bilgidir. Ama &#8220;bilenlerin&#8221; say\u0131s\u0131 belli bir hassas noktaya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 an, sadece bir ki\u015finin daha &#8220;yeni yol&#8221;a kat\u0131lmas\u0131, toplum bilincinin toptan bir a\u015fama ge\u00e7irmesine yol a\u00e7makta&#8230; Yeni d\u00fc\u015f\u00fcnce, birdenbire herkes taraf\u0131ndan alg\u0131lan\u0131p d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye ba\u015flan\u0131yor. Bu olgu, s\u0131n\u0131rl\u0131 niceli\u011fin s\u0131n\u0131rs\u0131z niteli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fme noktas\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Bug\u00fcne dek mutsuz, huzursuz, bencil, korku dolu, karamsar bir d\u00fcnya s\u00fcregeldi. Zihinlerde hala ta\u015f devri korkular\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yoruz.<br \/>\nYeniliklere a\u00e7\u0131k, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler ise a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131yorlar, alaya al\u0131n\u0131yorlar, toplum d\u0131\u015f\u0131na itiliyorlar. Cesaretleri, takdir edilmek bir yana s\u00f6nd\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor bu insanlar\u0131n&#8230; Einstein bile kuram\u0131n\u0131 ilk ortaya att\u0131\u011f\u0131nda meslekta\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan k\u0131nanm\u0131\u015ft\u0131. S\u0131radan insan asla b\u00fcy\u00fck insan olamaz; do\u011far, ya\u015far ve \u00f6l\u00fcr. Buna ya\u015famak denirse! D\u00fcnyada mutlu, huzurlu, \u015fefkatli, ayd\u0131nl\u0131k dolu insanlar yok mu? Cesur bir d\u00fcnya isteyen ve bu u\u011furda \u00e7aba g\u00f6stermekten \u00e7ekinmeyen, her \u015feyi g\u00f6ze alan insanlar yok mu? Elbette var. Say\u0131lar\u0131 gittik\u00e7e de \u00e7o\u011fal\u0131yor. \u0130nsan\u0131n, insanl\u0131k boyutunda devrim yapabilmesi i\u00e7in y\u00fcz\u00fcnc\u00fc maymunun aralar\u0131na kat\u0131lmas\u0131n\u0131 bekliyorlar. \u0130htiyac\u0131m\u0131z olan herhangi bir konuda o hassas d\u00fc\u011fmeyi \u00e7evirecek &#8220;Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Maymun&#8221; belki de sizsiniz!<\/p>\n<p><\/span><span style=\"font-family: Arial;\"><b>Kaynak: <\/b>Ken Keyes Jr, \u00c7eviri: Nil G\u00fcn Haz\u0131rlayan \u015eule Pak<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TLETSERUK Nahit Serbes 16.06.2011 G&uuml;n &#304;&ccedil;erisinde &#304;nternette s&ouml;rf yaparken okudu&#287;um ve &#304;lgimi &ccedil;eken bir yaz&#305;y&#305; payla&#351;mak istedim. Pasifik Okyanusu&rsquo;nda irili ufakl&#305; bir&ccedil;ok ada ve bu adalarda Macaca Fuscata t&uuml;r&uuml; Japon maymunlar&#305; ya&#351;&#305;yor. Bu adalardaki maymunlar&#305;n do&#287;al ortamlar&#305; i&ccedil;indeki davran&#305;&#351;lar&#305; otuz y&#305;l&#305; a&#351;k&#305;n bir s&uuml;redir bilim insanlar&#305; taraf&#305;ndan g&ouml;zleniyor. 1952&rsquo;de Koshima Adas&#305;&rsquo;nda ara&#351;t&#305;rmac&#305;lar maymunlar&#305;n beslenmesi i&ccedil;in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[103],"tags":[],"class_list":["post-2164","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-tletseruk-nahit-serbes","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2164"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2164\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2165,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2164\/revisions\/2165"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}