{"id":2250,"date":"2019-02-22T18:36:50","date_gmt":"2019-02-22T18:36:50","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=2250"},"modified":"2019-02-22T18:36:50","modified_gmt":"2019-02-22T18:36:50","slug":"adige-dili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adige-dili\/","title":{"rendered":"AD\u0130GE D\u0130L\u0130"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><strong>SHOQUL \u0130lhan Aydemir<\/strong><br \/>\n<\/span><span style=\"font-family: Arial;\">16.02.2010<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"TR\">Dilimizde \u00e7ok g\u00fczel bir atas\u00f6z\u00fc var; \u2018\u2019evinde m\u0131ram\u0131sa yo\u011furamayan kom\u015fuya \u015f\u0131ps pasta yo\u011furmaya gider\u2019\u2019 diye. Bizler de ayn\u0131 \u015fekilde ki\u015filerin bireysel g\u00f6revlerimizi unutur genellikle bizim yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ba\u015fkalar\u0131n yapmas\u0131n\u0131 isteriz veya ba\u015fkalar\u0131na ihale ederiz.<\/p>\n<p>Oysa, insan\u0131n g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 ilk olarak kendisinden ba\u015flar ve en \u00f6nemli g\u00f6revler en k\u00fc\u00e7\u00fck dairededir. \u0130nsan\u0131n \u00e7evresine i\u00e7 i\u00e7e daireler \u00e7izer ve insan\u0131 merkeze al\u0131rsak daireler k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6nemi artar halka geni\u015fledik\u00e7e g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131m\u0131z azal\u0131r. Bu \u015fu anlam\u0131 da ta\u015f\u0131maz; insan uzak dairelerle alakadar de\u011fildir \u015feklinde de yorumlanamaz. \u0130nsan ge\u00e7mi\u015ften ve gelecek kayg\u0131s\u0131ndan da bir \u015fekilde etkilenir veya alakadar olur. Kendi kalbi, bedeni, evi, ailesinin bulundu\u011fu dar en k\u00fc\u00e7\u00fck dairedekilerle alakadar oldu\u011fu gibi kom\u015fular\u0131, k\u00f6y\u00fc veya mahallesi, \u015fehri \u00fclkesi ve d\u00fcnya ile de yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 nispetinde ilgili ve alakadard\u0131r. Buradan \u015f\u00f6yle bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karabiliriz, \u2018\u2019\u00f6nce biz neler yapmal\u0131y\u0131z\u2019\u2019dan hareket edersek san\u0131r\u0131m yan\u0131lmay\u0131z.<\/p>\n<p>Hepimizce bilindi\u011fi \u00fczere bu dili konu\u015fabilmemiz ancak ev ve aile ortam\u0131nda i\u015fitilerek anne kuca\u011f\u0131ndan ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te \u00f6\u011frenilmesi uygun olan\u0131yd\u0131. Fakat biz bunu bizden kaynakl\u0131 veya bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zda geli\u015fen ortam nedeni ile ba\u015faramad\u0131k. Dilimizi \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde kaybediyoruz. Bu \u00e7ok a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Eskiden \u00e7ocuklar\u0131 k\u00f6ye g\u00f6ndeririz \u00f6\u011frenirler diye bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye s\u0131\u011f\u0131n\u0131rd\u0131k \u015fimdi o d\u00fc\u015f\u00fcncenin de art\u0131k ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131r\u0131m herkes fark ediyor. K\u00f6ylerin de bu geldi\u011fimiz g\u00fcnden sonra \u00f6\u011frenim ortam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Her Adige i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkenin dili ile daha rahat anla\u015f\u0131r konuma geldi. Bu durum ise yok olu\u015fa do\u011fru biraz daha yakla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bu anlatt\u0131klar\u0131m\u0131n abart\u0131 oldu\u011funu da d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Yan\u0131lm\u0131\u015f olmay\u0131 da t\u00fcm i\u00e7tenli\u011fimle isterdim ama ne yaz\u0131k ki durumumuz bu. Biz her ne kadar i\u00e7erisine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hayal aleminden kendimizi \u00e7\u0131karamaz isek de. Adige insanlar\u0131 Demirperde \u00fclkesi olan vatanlar\u0131ndan umutlar\u0131n\u0131 kestikten sonra oray\u0131 oldu\u011fundan da farkl\u0131 olarak r\u00fcya \u00fclkesi, Kafda\u011f\u0131 \u00fclkesi, oraya eri\u015filemeyecek ula\u015f\u0131lamayacak yer olarak bir r\u00fcyaya dald\u0131. O r\u00fcya ile y\u0131llar ge\u00e7ti. R\u00fcya bitti. Kafda\u011f\u0131\u2019n\u0131n arkas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Fakat Adige halk\u0131n\u0131n r\u00fcyas\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc bitmedi yeni uyan\u0131\u015flar ve daha \u00f6nceki r\u00fcyaya dalmam\u0131\u015f olanlar\u0131m\u0131z istisnam\u0131z sakl\u0131 kalmak \u00fczere. Kafda\u011f\u0131\u2019n\u0131n arkas\u0131 \u015fimdi eri\u015filmesi zor olan bir yer de\u011fil, fakat biz hen\u00fcz uyanmad\u0131k veya umutlar\u0131m\u0131z\u0131 kaybettik. Her hangi ihtimal ise de ac\u0131 son \u00e7ok uzak de\u011fil. Dernek toplant\u0131lar\u0131m\u0131z dahi bunun \u00e7ok a\u00e7\u0131k g\u00f6stergesi. Oralarda da biz genellikle i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fclkenin dili ile sorunlar\u0131m\u0131z\u0131 Adigeli\u011fi Ad\u0131ga\u011fay\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z. Bu durum bizim ne denli bir \u00e7\u0131kmazda oldu\u011fumuzu g\u00f6sterirken politik hareketlerin bizi heyecanland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 da olmakla birlikte o \u00e7ok uzun vadeli bir olay oldu\u011funu g\u00f6z ard\u0131 da ediyoruz.<\/p>\n<p>Biz yapmam\u0131z gerekeni unutmu\u015f; yak\u0131n\u0131m\u0131zdaki de\u011fil, uza\u011f\u0131m\u0131zla daha \u00e7ok ilgiliyiz. Asl\u0131nda her hareketin i\u00e7erisinde olmam\u0131z da do\u011fald\u0131r bizi ilgilendirdi\u011fi i\u00e7in ama umutlar\u0131 oraya ba\u011flamak da yeterli bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu de\u011fildir. Bizler T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti\u2019ne vergi veren, o topraklarda vatani g\u00f6revini yapan, kurulu\u015fundan bu yana; tasada, kaderde, k\u0131van\u00e7ta bu co\u011frafyay\u0131 payla\u015fm\u0131\u015f insanlar\u0131z. Fakat o cumhuriyet bizim dilimizi yok etmi\u015f; kimli\u011fimizi, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc elimizden alm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 \u015fimdi \u2018\u2019dili korumak kendilerine b\u0131rak\u0131ls\u0131n\u2019\u2019 diyebiliyor. Bu kadar gaflette olmak, kar\u015f\u0131dakini ne yerine koymu\u015f olur bilemiyorum.<\/p>\n<p>Bir sofrada oturan insan say\u0131s\u0131 ne kadar \u00e7ok olursa, o sofradaki yemek \u00e7e\u015fitlili\u011fi de o nispette artmak durumundad\u0131r. Sofradakiler azald\u0131k\u00e7a yemek t\u00fcrleri de de\u011fi\u015fir azal\u0131r. Biri k\u0131zartma yedi\u011fi i\u00e7in sofrada k\u0131zartma vard\u0131r. O biri yoksa k\u0131zartma da sofradan kalkar. Aynen bunun gibi kulaktan i\u015fiterek az kullan\u0131lan Adige dilinin k\u0131s\u0131tl\u0131 birka\u00e7 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fmak veya az\u0131c\u0131k anl\u0131yor konumda olmak hi\u00e7bir \u015feyin ifadesi olmaz olamaz.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu a\u00e7\u0131klamalardan hareketle art\u0131k bizim kulaktan i\u015fiterek Ad\u0131gebze \u00f6\u011frenip kullanmam\u0131z hi\u00e7bir \u015fey kazand\u0131rmaz. O halde tek bir se\u00e7enek kal\u0131yor. Zaten ba\u015ftan bu yana olmas\u0131 gereken de oydu (ki, seri bir \u015fekilde okuma yazma \u00f6\u011frenerek Adige dilinde verilmi\u015f \u00fcr\u00fcnleri, dili bilen bilmeyen az bilen herkes i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum). Romanlar\u0131, hikayeleri, \u015fiirleri, d\u00fc\u015f\u00fcnce yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okuyarak dili i\u015fler hale getirmeliyiz. Adige olup bu dili bilenlerin tembelli\u011fi b\u0131rak\u0131p okur yazar konuma ge\u00e7melerini sadece nostalji olarak Adigelikleri ile \u00f6v\u00fcnmek yerine \u00e7al\u0131\u015fmaya koyulmalar\u0131n\u0131 diliyorum. Dilimiz olmadan var olamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6r\u00fclmesini de diliyorum.<\/p>\n<p>O halde; hani derler ya \u2018\u2019kalemi defteri l\u00fctfen herkes als\u0131n. Haydin okula\u2019\u2019.<\/p>\n<p>Nerede \u00f6\u011fretiliyor ise oras\u0131n\u0131n okul oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u2018\u2019Ben konu\u015fabiliyorum. \u00d6\u011frenip ne yapaca\u011f\u0131m\u2019\u2019 gibi bir ka\u00e7\u0131\u015f affedilemez.<\/p>\n<p>Ya\u015fl\u0131 gen\u00e7 herkese bir davettir bu.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>SHOQUL &#304;lhan Aydemir 16.02.2010 Dilimizde &ccedil;ok g&uuml;zel bir atas&ouml;z&uuml; var; &lsquo;&rsquo;evinde m&#305;ram&#305;sa yo&#287;uramayan kom&#351;uya &#351;&#305;ps pasta yo&#287;urmaya gider&rsquo;&rsquo; diye. Bizler de ayn&#305; &#351;ekilde ki&#351;ilerin bireysel g&ouml;revlerimizi unutur genellikle bizim yapmad&#305;&#287;&#305;m&#305;z&#305; ba&#351;kalar&#305;n yapmas&#305;n&#305; isteriz veya ba&#351;kalar&#305;na ihale ederiz. Oysa, insan&#305;n g&ouml;rev ve sorumluluklar&#305; ilk olarak kendisinden ba&#351;lar ve en &ouml;nemli g&ouml;revler en k&uuml;&ccedil;&uuml;k dairededir. &#304;nsan&#305;n &ccedil;evresine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-2250","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-shoqul-ilhan-aydemir","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2250","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2250"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2250\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2251,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2250\/revisions\/2251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2250"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2250"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2250"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}