{"id":2263,"date":"2019-02-22T19:07:02","date_gmt":"2019-02-22T19:07:02","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=2263"},"modified":"2019-02-22T19:07:02","modified_gmt":"2019-02-22T19:07:02","slug":"ardzinbayi-ugurlarken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/ardzinbayi-ugurlarken\/","title":{"rendered":"ARDZINBA&#8217;YI U\u011eURLARKEN"},"content":{"rendered":"<p><span class=\"auto-style79\" lang=\"tr\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><strong>Sezai Babaku\u015f<\/strong><br \/>\n<\/span><\/span><span style=\"font-family: Arial;\">12.03.2010<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"TR\">4 Mart (2010) sabah\u0131, Vladislav G. Ardz\u0131nba\u2019n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc haberi ile uyand\u0131\u011f\u0131mda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir zembere\u011fin harekete ge\u00e7irdi\u011fi mekanik gibi giyindim, d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131m, Anadoluhisar\u0131\u2019n\u0131n G\u00f6ksu-K\u00fc\u00e7\u00fcksu derelerinin Bo\u011faz\u2019a ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yayda voltalamaya ba\u015flad\u0131m. K\u00fc\u00e7\u00fcksu Kasr\u0131 kenar\u0131ndan g\u00f6zlerimi denizin, d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi zaman\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na b\u0131rakt\u0131m.<\/p>\n<p>Bir sigara tellendirip, Velimir\u2019in dizelerini m\u0131r\u0131ldand\u0131m;<\/p>\n<p><i>Y\u0131llar, insanlar ve halklar akarsu gibi<br \/>\nEbediyyete ak\u0131p g\u00f6zden kayboluyorlar.<br \/>\nK\u00e2inat\u0131n esnek aynas\u0131nda<br \/>\nY\u0131ld\u0131zlar bal\u0131k a\u011f\u0131, bal\u0131ksa bizler<br \/>\nTanr\u0131lar, karanl\u0131ktaki hayaletlerdir.<br \/>\n<\/i><b>Velimir Hlebnikov-1915<br \/>\n<\/b><br \/>\n\u00dcstat, tam da o anki duygu-d\u00fc\u015f\u00fcnce halime terc\u00fcmand\u0131.<br \/>\nEvet, y\u0131llar, insanlar ve halklar akarsu gibiydi. Ve ak\u0131p gidiyordu.<br \/>\n<b><br \/>\n<img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/b><\/span><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Ardz\u0131nba\u2019y\u0131, 20 y\u0131l kadar \u00f6nce Abhazya\u2019y\u0131 ilk ziyaretimde tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131m (27 Ekim 1989\u2019da); k\u0131demli bir akademisyendi. Abhazya\u2019ya ikinci gidi\u015fimde (14 Nisan 1991) O\u2019nunla \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m; siyasetin yenisiydi.<\/p>\n<p>\u201c\u0130lk i\u015fin, Abhazya\u2019y\u0131 tan\u0131tacak kadar tan\u0131mak olsun\u201d demi\u015fti.<\/p>\n<p>Abhazya\u2019ya k\u00f6klerim \u00e7ekmi\u015fti. Biraz da, u\u011frunda nice badireler atlatt\u0131\u011f\u0131m bir siyasi sistemin neden \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlama hevesi&#8230; \u00c7ekim g\u00fc\u00e7\u00fc y\u00fcksekti de benim gibi \u0130stanbul metropol\u00fcnde ya\u015fam\u0131 tatm\u0131\u015f, H\u00fcrriyet gibi b\u00fcy\u00fck-etkin bir gazetede meslek tutmu\u015f \u2018snob\u2019 bir gazeteci i\u00e7in Abhazya\u2019n\u0131n ne kadar yetindirici olaca\u011f\u0131 me\u00e7huld\u00fc. Evet, do\u011fas\u0131 muhte\u015femdi, iklimi m\u00fckemmeldi, \u00e7okk\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir zenginli\u011fi vard\u0131 vs. de, en b\u00fcy\u00fck kenti Sohum 130 binlik bir kasabayd\u0131 ve ilk bak\u0131\u015fta sosyal ya\u015fam fakiriydi. Yetinmek ve kal\u0131c\u0131 olmak i\u00e7in kendime y\u00fczde elli \u015fans tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Zaman akt\u0131k\u00e7a teredd\u00fctler azald\u0131. \u0130nsanlar\u0131 tan\u0131d\u0131k\u00e7a, bilgilenme derinle\u015ftik\u00e7e ve Abhazya\u2019daki zoraki de\u011fi\u015fim s\u00fcreci h\u0131zland\u0131k\u00e7a, her g\u00fcn\u00fcm, bir sonrakini iple \u00e7ekecek denli heyecanl\u0131 ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131. Salt, akademisyen Ardz\u0131nba\u2019n\u0131n politikac\u0131-devlet adam\u0131 Ardz\u0131nba\u2019ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc ve ad\u0131m ad\u0131m halk\u0131n\u0131n kaderine h\u00fckmedecek lider olu\u015funu izliyor olmak dahi adam olana yeterdi. Ve, yap\u0131lacak \u00e7ok i\u015f vard\u0131&#8230; B\u00f6ylece y\u0131llar s\u00fcrecek tarihi bir tan\u0131kl\u0131\u011fa ad\u0131m atm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Ardz\u0131nba\u2019n\u0131n bitmeyen enerjisi ve gelece\u011fe dair b\u00fcy\u00fck umutlar\u0131 vard\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6nceli\u011fi Abhazya\u2019n\u0131n ekonomik geli\u015fimine ve d\u0131\u015f ili\u015fkilerine (\u00f6zellikle diaspora ile ili\u015fkilere) vermi\u015fti. \u0130lk 5-6 ay bir\u00e7ok proje geli\u015ftirme ve uygulama \u015fans\u0131 bulmu\u015ftuk. Bir\u00e7o\u011fu da s\u0131radayd\u0131. Ancak, 1991\u2019in sonlar\u0131nda, G\u00fcrcistan\u2019\u0131n G\u00fcney Osetya\u2019n\u0131n \u00f6zerkli\u011fini kald\u0131rma giri\u015fimi \u00fczerine ba\u015flayan \u00e7at\u0131\u015fmalar ve G\u00fcrcistan lideri Gamsakhurdia\u2019n\u0131n Abhazya\u2019ya y\u00f6nelik tehditlerini art\u0131rmas\u0131, ister istemek Ardz\u0131nba\u2019n\u0131n \u00f6nceliklerini de\u011fi\u015ftirmi\u015fti. Bir yandan G\u00fcrcistan\u2019la g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yoluyla soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmak, \u00f6te yandan olas\u0131 bir sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131k yapmak&#8230;<\/p>\n<p>Ardz\u0131nba, 1992 bahar\u0131nda sava\u015f\u0131n ad\u0131m ad\u0131m yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Kabullenemiyordu. \u201cG\u00fcrcistan e\u015fk\u0131yalar\u0131n\u0131 \u00fczerimize salacak, biz ise en de\u011ferli insanlar\u0131m\u0131zla kar\u015f\u0131 koyaca\u011f\u0131z. Bu haks\u0131zl\u0131k. Yenilmeyiz ama bizi yar\u0131nlara ta\u015f\u0131yacak gen\u00e7lerimizi feda edece\u011fiz.\u201d derken sava\u015ftan \u00e7ok sonras\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Abhazya\u2019n\u0131n d\u00fczenli bir silahl\u0131 g\u00fcc\u00fc yoktu. Gerginliklerin artmas\u0131 \u00fczerine olu\u015fturulan hafif silahl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck paramiliter gruplar (milis kuvvetleri) vard\u0131&#8230; Dolay\u0131s\u0131yla Ardz\u0131nba, emrine amade d\u00fczenli, deneyimli savunmaya haz\u0131r bir orduya de\u011fil halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tutkusuna direni\u015f ruhuna g\u00fcveniyordu. G\u00fcnler ge\u00e7tik\u00e7e konu\u015fkan-\u015fakac\u0131 ki\u015fili\u011fi de\u011fi\u015fmeye, muzip g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc silinmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Kuzey Kafkasya cumhuriyetlerinde y\u00fckselen dayan\u0131\u015fma ruhu umut ve g\u00fcven verici olsa da Rusya\u2019n\u0131n tutumu belirleyiciydi. Moskova ile ili\u015fkilerini geli\u015ftirmek ve destek sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7abal\u0131yordu. Yeltsin\u2019e ne kadar g\u00fcvenebilece\u011fini bilmiyordu. Bu y\u00fczden T\u00fcrkiye kart\u0131n\u0131 kullanmak istedi. Hem diaspora g\u00fcc\u00fcn\u00fc harekete ge\u00e7irmek hem de T\u00fcrkiye \u00fczerinden G\u00fcrcistan\u2019a diplomatik telkin imkan\u0131n\u0131 zorlamak i\u00e7in&#8230; \u00a0Ardz\u0131nba sava\u015fs\u0131z \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in \u00e7ok u\u011fra\u015ft\u0131, G\u00fcrcistan\u2019\u0131 masa ba\u015f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcme ikna i\u00e7in her yolu denedi. Ancak nafileydi&#8230;<\/p>\n<p>Ve, 14 A\u011fustos\u2019ta (1992) G\u00fcrcistan askeri birlikleri ba\u015fkent Sohum\u2019a dayand\u0131\u011f\u0131nda, Abhazya\u2019n\u0131n en de\u011ferli insanlar\u0131n\u0131 feda etmeyi g\u00f6ze alarak, \u201cdireniyoruz\u201d karar\u0131n\u0131 vermi\u015fti. Elbette bu, hayat\u0131 boyunca verece\u011fi en zor karard\u0131.<\/p>\n<p>Ardz\u0131nba\u2019n\u0131n \u201cdireniyoruz\u201d derkenki yegane g\u00fcvencesi halk\u0131n\u0131n yurtseverli\u011fi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tutkusu ve direni\u015f ruhu ve Kafkas halklar\u0131 aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fc karde\u015flik ba\u011f\u0131&#8230; G\u00fcvendi\u011fi, bildi\u011fi, bekledi\u011fi ve dedi\u011fi oldu. Abhazya\u2019n\u0131n yi\u011fit evlatlar\u0131, karde\u015f halklar\u0131n yi\u011fit evlatlar\u0131n\u0131n da kat\u0131l\u0131m\u0131 ile kahramanca direndi. Yurtseverli\u011fin, cesaretin, karde\u015fli\u011fin ve dayan\u0131\u015fman\u0131n destan\u0131 yaz\u0131ld\u0131. G\u00fcrcistan i\u015fgal g\u00fc\u00e7leri 30 Eyl\u00fcl <\/span><span style=\"font-size: small;\">1993\u2019de s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131ld\u0131. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck onurland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><\/span><\/span> <span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">Siyasi liderli\u011fi askeri liderlikle b\u00fct\u00fcnle\u015ftiren Ardz\u0131nba elbette \u201cba\u015fkomutan\u201d olarak zaferin en b\u00fcy\u00fck mimar\u0131yd\u0131. Ancak siyasi ve askeri kurmay ekibini unutmamak gerekir; \u00f6zellikle sava\u015f\u0131n ertesi g\u00fcn\u00fc Kabardey g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin ba\u015f\u0131nda Abhazya\u2019ya gelerek sava\u015f d\u00fczenine komuta eden Sultan Sosnaliev\u2019in askeri, Sokrat Cincolia ve Sergey \u015eamba\u2019n\u0131n siyasi katk\u0131lar\u0131n\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Sava\u015f ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019deydim. Gagra geri al\u0131nd\u0131ktan \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra (10 Ekim 1992) Abhazya\u2019ya ula\u015ft\u0131m. Beni, \u201cSenden asker olmaz, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Sait Tark\u0131l\u2019a yard\u0131m et\u201d diye y\u00f6nlendirirken yeniden eski muzip g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc tak\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Gagra ba\u015far\u0131s\u0131 keyfini yerine getirmi\u015f gibiydi ama T\u00fcrkiye\u2019den ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 31 Temmuz\u2019dan bu yana 10 hafta bile ge\u00e7memi\u015fken 10 y\u0131l ya\u015flanm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6rebiliyordum.<\/p>\n<p><\/span><\/span> <span lang=\"TR\"> <b> <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/b><\/span><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p><\/span><\/span><b> <span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">Zafer ve h\u00fcz\u00fcn&#8230;<\/span><\/span><\/b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Sava\u015f\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde, verilen her kay\u0131p Ardz\u0131nba\u2019n\u0131n i\u00e7ini kanat\u0131yordu.<\/span><\/span> <span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">Hele, 14 Aral\u0131k 1992\u2019de, G\u00fcrcistan i\u015fgal kuvvetlerinin\u00a0ku\u015fatma alt\u0131nda tuttu\u011fu Tkvarchal&#8217;dan 35&#8217;i \u00e7ocuk, 8&#8217;i hamile kad\u0131n olmak \u00fczere toplam 81 sivili ta\u015f\u0131yan insani yard\u0131m helikopteri Lata&#8217;da vurulup yan\u0131k bedenler Gudauta\u2019ya geldi\u011finde ve 15-16 Mart 1993\u2019de Abhaz kuvvetlerinin G\u00fcrcistan\u2019\u0131n i\u015fgali alt\u0131ndaki Sohum\u2019a d\u00fczenledi\u011fi ba\u015far\u0131s\u0131z harekatta 400\u2019den fazla \u015fehit verildi\u011finde, Ardz\u0131nba onar\u0131lmaz yaralar ald\u0131. Yiten her ki\u015fi Ardz\u0131nba\u2019dan bir par\u00e7a kopararak gitti.<\/p>\n<p>Zafer, b\u00fcy\u00fck bedeller \u00f6denerek kazan\u0131ld\u0131. Abhazya sava\u015ftan sonra uzun y\u0131llar bedel \u00f6demeye devam etti. D\u00f6rt binden fazla can verilmi\u015fti ve geride 7\u2019den 70\u2019e yaral\u0131 bir toplum kalm\u0131\u015ft\u0131. Bu toplumun derlenmesi, aya\u011fa kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ileriye ta\u015f\u0131nmas\u0131 kolay olmayacakt\u0131.<\/p>\n<p>G\u00f6renleriniz vard\u0131r, Sohum\u2019da deniz k\u0131y\u0131s\u0131 boyunca uzanan parkta, 2.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda \u015fehit olan Abhazyal\u0131lar onuruna yap\u0131lan bir an\u0131t mezar bulunuyor. Devasa, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir asker fig\u00fcr\u00fc y\u00fckselir. Zafer kazanm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir gladyat\u00f6rd\u00fcr. Ne ki, boynu b\u00fck\u00fckt\u00fcr; y\u00fcz\u00fcnde derin bir h\u00fcz\u00fcn vard\u0131r. Zafer kazanm\u0131\u015ft\u0131r ama \u00fczg\u00fcnd\u00fcr. Muzaffer gladyat\u00f6r bize diyor ki, her zafer ayn\u0131 zamanda yenilgidir. \u0130\u015fte o gladyat\u00f6r\u00fcn y\u00fcz\u00fcndeki, zaferin h\u00fczn\u00fcd\u00fcr. Zafer denilen, b\u00f6yle bir \u015feydir&#8230;<\/p>\n<p>Ardz\u0131nba, o an\u0131tta betimlenen gladyat\u00f6r\u00fcn ta kendisidir. Neredeyse imkans\u0131z\u0131 ba\u015fararak b\u00fcy\u00fck bir sava\u015f kazanm\u0131\u015ft\u0131r ama y\u00fcz\u00fcnde derin bir ac\u0131 ve tarifsiz bir h\u00fcz\u00fcn vard\u0131r. Zafer h\u00fczn\u00fcn\u00fc \u015f\u00f6yle tariflemi\u015ftim, o zaman;<\/p>\n<p><\/span><\/span><i><span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">sava\u015f ba\u015flad\u0131, sava\u015f bitti<br \/>\ny\u0131l, y\u00fczy\u0131l gibi ge\u00e7ti<br \/>\n\u00e7ocuklar b\u00fcy\u00fcd\u00fc cephede, gen\u00e7ler ya\u015fland\u0131<br \/>\nanalar\u0131n y\u00fcre\u011fi \u00f6rselendi, babalar\u0131n gururu<br \/>\nt\u00fckendi umutlar ve gelinlerin g\u00f6zya\u015flar\u0131&#8230;<\/p>\n<p>sava\u015f ba\u015flad\u0131, sava\u015f bitti<br \/>\ny\u0131l, y\u00fczy\u0131l gibi ge\u00e7ti<br \/>\ny\u00fcrekler s\u0131nand\u0131 bir bir, onur s\u0131nava \u00e7ekildi<br \/>\n\u00e7ocuk g\u00fcl\u00fc\u015fleri soldu, renkler silindi<br \/>\ntalan edildi masumiyet ve gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n ak d\u00fc\u015fleri&#8230;<\/p>\n<p>sava\u015f ba\u015flad\u0131, sava\u015f bitti.<br \/>\nart\u0131k h\u00fcz\u00fcn zaman\u0131d\u0131r. zafer kazand\u0131k biz&#8230;<\/span><\/span><\/i><b><i><span lang=\"TR\"><\/p>\n<p>Sezai Babaku\u015f, Sohum-1993<\/span><\/i><\/b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Ardz\u0131nba sava\u015f sonras\u0131 zorluklar\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc ve \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zorluklar ad\u0131m ad\u0131m kendisini kar\u015f\u0131lad\u0131. Sava\u015f\u0131n z\u0131vanadan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 kimi silahl\u0131 unsurlar\u0131 kontrol etmek zordu. B\u00fcy\u00fck bir kaos vard\u0131. Hem g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak, d\u00fczen kurmak hem de sava\u015fla yerle bir olmu\u015f \u00fclkede halk\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak kolay de\u011fildi. Sava\u015f sonras\u0131 dengeleri g\u00f6zeterek yeni bir y\u00f6netim yap\u0131s\u0131 olu\u015fturmak gerekiyordu. Gudauta-O\u00e7am\u00e7ira \u00e7eki\u015fmesi vard\u0131 ve b\u00fcy\u00fcyordu. S\u00fclaleler aras\u0131nda rekabet vard\u0131 ve art\u0131yordu. \u00dcst\u00fcne, sava\u015f\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 zinde kuvvetlerle yetki kullanmaya al\u0131\u015f\u0131k dinozor g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki s\u00fcrt\u00fc\u015fmeler ekleniyordu. Bunlar i\u00e7 sava\u015f riski yaratan keskin fay hatlar\u0131yd\u0131. Ardz\u0131nba\u2019n\u0131n t\u00fcm bunlarla ba\u015fetmesi kolay olmayacakt\u0131. Zaferin bedelini \u00f6deme g\u00fcnleri ba\u015fl\u0131yordu.<\/p>\n<p>Sava\u015ftan sonra Sohum\u2019da Ba\u015fbakanl\u0131k binas\u0131nda yer edinmi\u015f, hem ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 hem d\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir arada y\u00fcr\u00fcten Sokrat Cincolya ekibiyle \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Bilgisayar\u0131m\u0131 ve sava\u015f boyunca d\u00fcnya ile ileti\u015fimimizi sa\u011flayan uydu telefon sitemini yeni ofise kurmu\u015ftum. Gudauta\u2019dayken ekibimde yer alanlardan Diana Ahba benle \u00e7al\u0131\u015fmaya devam ediyordu. Ardz\u0131nba ile daha seyrek g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyordum. Yine de zorluklar\u0131n Ardz\u0131nba\u2019y\u0131 nas\u0131l h\u0131rpalad\u0131\u011f\u0131n\u0131, nas\u0131l kat\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 izleyebiliyordum. Abhazya\u2019n\u0131n yaralar\u0131n\u0131 sarma \u00e7abas\u0131 kendi yaralar\u0131n\u0131 daha fazla kanat\u0131yordu&#8230;<\/span><\/span><b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p><\/span><\/span><\/b> <span lang=\"TR\"> <b> <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><\/b><\/span><b><span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">T\u00fcrkiye\u2019den gelen \u201cderin\u201d konuklar&#8230;<\/span><\/span><\/b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>\u0130\u015fte b\u00f6yle a\u011f\u0131r g\u00fcnlerden bir g\u00fcn, (16 ya da 17 \u015eubat 1994\u2019d\u00fc) uydu telefonum \u00e7ald\u0131. \u0130stanbul\u2019dan, Dayan\u0131\u015fma Komitesi\u2019nden aran\u0131yordum. Ba\u015fbakanl\u0131k \u0130nsani Yard\u0131m Merkezi\u2019nden yetkililerle 22\u2019sinde geliyoruz. Abhazya\u2019n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 yerinde tespit edecekler. So\u00e7i\u2019den kar\u015f\u0131lay\u0131n.\u2019<\/p>\n<p>\u2018Ba\u015fbakanl\u0131k \u0130nsani Yard\u0131m Merkezi\u2018 ha (!). Bak sen \u015fu i\u015fe&#8230; Ardz\u0131nba\u2019y\u0131 bilgilendirdim, D\u0131\u015fi\u015fleri\u2019nden Zurik S\u0131m\u0131r\u2019la So\u00e7i havaalan\u0131na yolland\u0131m.<\/p>\n<p>Komite\u2019mizin iki \u00fcyesi ve biri gen\u00e7 bir ya\u015fl\u0131 iki \u201cinsani yard\u0131mc\u0131\u201d zat g\u00f6r\u00fcnd\u00fcler. Araca binip s\u0131n\u0131ra (Pso) oradan da Sohum\u2019a yol al\u0131rken, gen\u00e7 olan\u0131n\u0131n pe\u015f pe\u015f iki sorusu (aceminin acullu\u011fu) kim olduklar\u0131n\u0131 hemen ele verdi. \u201cM\u0130T\u2019ten misiniz\u201d sorumu, ya\u015fl\u0131 olan\u0131 usturuplu bir ustal\u0131kla kar\u015f\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>Hayrola, hangi r\u00fczgar att\u0131 sizi? Konaklataca\u011f\u0131m\u0131z otelde detayl\u0131 konu\u015ftuk. \u0130\u015fin asl\u0131 \u015fuydu. T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt meselesi t\u0131rmanm\u0131\u015ft\u0131, Meclis\u2019te bulunan K\u00fcrt partisi DEP\u2019i etkisizle\u015ftirme operasyonu planlan\u0131yordu. DEP\u2019li vekiller, nereden ak\u0131llar\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fcyse, bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda Abhazya\u2019y\u0131 ziyaret edeceklerini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131. San\u0131r\u0131m alan geni\u015fletmek istiyorlard\u0131. Devlet de bunu \u00f6nemsemi\u015f, iki zat\u0131n\u0131 g\u00f6revlendirmi\u015fti. Benden istekleri \u015fuydu: K\u00fcrt vekiller Abhazya\u2019ya sokulmas\u0131nlar, bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse geldiklerinde tecrit edilsinler, Abhazya y\u00f6netiminden kimse kendileriyle g\u00f6r\u00fc\u015fmesin&#8230; Tan\u0131mlanan g\u00f6revleri buydu. San\u0131r\u0131m bir de Abhazya\u2019da K\u00fcrt n\u00fcfus olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, K\u00fcrtlerin Abhazya\u2019dan siyasi, silahi, lojistik imkan dev\u015firme riski olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, diasporadan gelip sava\u015fa kat\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6n\u00fcll\u00fclerin daha sonra T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u015f\u0131na bela olma riski ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vs. ara\u015ft\u0131rmak&#8230;<\/p>\n<p>K\u00fcrt vekillerin ziyaret niyetinden ne haberimiz vard\u0131 ne de bize ula\u015fm\u0131\u015f herhangi bir giri\u015fim. Olsa dahi, \u00fclkeye kimin sokulup sokulmayaca\u011f\u0131, y\u00f6netiminin kiminle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp g\u00f6r\u00fc\u015fmeyece\u011fi Abhazya\u2019n\u0131n kendi bilece\u011fi i\u015fti. \u201cO kadar \u00f6nemliyse, siz T\u00fcrkiye\u2019den \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 engelleyin\u201d dedim. Vay, sen misin bunu diyen. Aceminin acullu\u011fu alevlendi, fazla Abhazyal\u0131 kesildi\u011fime binaen, \u201cgaliba art\u0131k T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131na ve pasaportuna ihtiyac\u0131n yok\u201d diye s\u00fcsl\u00fc bir tehdit savurdu. Tam da resti g\u00f6recekken k\u0131demli olan\u0131n deneyimi imdada yeti\u015fti. Onlar\u0131 kendi hallerine b\u0131rakt\u0131m.<\/p>\n<p>Ertesi g\u00fcn sabah Ardz\u0131nba\u2019ya bilgi verdim. Ne gelenler, ne gelecek denilenler ilgisini \u00e7ekmi\u015fti. Abhazya\u2019n\u0131n kendi dertleri fazlas\u0131yla yetiyordu, ithal dertlere gerek yoktu.<\/p>\n<p>\u201c\u0130nsani yard\u0131m\u201d ekibi ve refakat\u00e7ileri bir hafta kadar tak\u0131ld\u0131lar. Benden umudu kesip ba\u015fka T\u00fcrkiyelilerle hasb\u0131hal ettiler. 2 Mart 1994\u2019de DEP\u2019li vekillerin (Orhan Do\u011fan, Leyla Zana, Hatip Dicle ve Selim Sadak) Meclis \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda derdest edilmesiyle, krizin Abhazya\u2019ya ta\u015f\u0131nmas\u0131 ihtimali ortadan kalkt\u0131. Ekip ertesi g\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n<p>Bu iki \u201cderin\u201d konu\u011fumuzdan k\u0131demli olan\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 y\u0131llar sonra T\u00fcrkiye\u2019de televizyon haberlerinde duydum. Me\u015fhur mafya lideri Alaattin \u00c7ak\u0131c\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131na bu zat\u0131n pasaportu ve vatanda\u015fl\u0131k h\u00fcviyetiyle ka\u00e7m\u0131\u015f, Avrupa\u2019da bu kimliklerle dola\u015fm\u0131\u015f. Pasaportunun ve n\u00fcfus c\u00fczdan\u0131n\u0131n neden \u00c7ak\u0131c\u0131\u2019da oldu\u011fu sorusuna cevab\u0131 \u201cd\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f\u00fcm\u201d komikli\u011findeydi. Benim vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131 ve pasaportumu kurtarm\u0131\u015ft\u0131 ama kendisininkini d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. (!) Bak \u015fu i\u015fe&#8230;<\/span><\/span><b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p><\/span><\/span><\/b> <span lang=\"TR\"> <b> <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><\/b><\/span><b><span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">\u00c7ocuklara destek hatt\u0131&#8230;<\/span><\/span><\/b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>26 Ekim 1994\u2019de, Abhazya Parlamentosu ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k karar\u0131 ald\u0131, yeni anayasay\u0131 kabul ve Ardz\u0131nba Abhazya Cumhuriyeti\u2019nin ilk devlet ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi. Yemin t\u00f6reni ba\u015fbakanl\u0131k binas\u0131n\u0131n giri\u015f kat\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck salonda yap\u0131ld\u0131. Evrenselle yereli, gelenekselle moderni harmanlayan co\u015fkulu bir t\u00f6rendi.<\/p>\n<p>Ba\u015fkanl\u0131k sihirli bir post de\u011fildi, sorunlar da\u011f gibi art\u0131yordu. Daha Ardz\u0131nba yeni koltu\u011funa \u0131s\u0131nmadan b\u00fcy\u00fck bir kriz patlak verdi; O\u00e7am\u00e7ira halk\u0131 kazan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Tkvar\u00e7al\u2019dan gelenlerle birlikte bin 500, 2 bin kadar silahl\u0131 insan O\u00e7am\u00e7ira\u2019n\u0131n merkezinde toplanm\u0131\u015f, y\u00f6netime g\u00f6zda\u011f\u0131 vermek \u00fczere Sohum\u2019a gelme haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeydi. Gerek\u00e7eleri ise y\u00f6netimin O\u00e7am\u00e7ira ve Tkvar\u00e7al\u2019\u0131 unuttu\u011fu ve burada ya\u015fayanlarla ilgilenmedi\u011fiydi. Ba\u015fka de\u011fi\u015fle b\u00fct\u00fcn imkanlar, Rusya s\u0131n\u0131r\u0131ndan ba\u015flay\u0131p Gagra, Gudauta ve ba\u015fkent Sohum\u2019a kadarki b\u00f6lge i\u00e7in seferber edilmekte, O\u00e7am\u00e7ira, Tkvar\u00e7al ve Gal b\u00f6lgesi ise \u00fcvey evlat muamelesi g\u00f6rmekteymi\u015f. \u00d6\u011fleden sonra Sohum tanklar ve di\u011fer a\u011f\u0131r silahlar e\u015fli\u011finde koruma alt\u0131na al\u0131nd\u0131. B\u00f6yle silahl\u0131 bir kalabal\u0131\u011f\u0131n Sohum\u2019a gelmesi i\u00e7 sava\u015fa davetiye \u00e7\u0131karmak demekti. Ardz\u0131nba \u00f6fkeli kalabal\u0131\u011f\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in t\u00fcm riskleri g\u00f6ze ald\u0131 ve daha onlar yola \u00e7\u0131kmadan k\u00fc\u00e7\u00fck koruma grubu e\u015fli\u011finde O\u00e7am\u00e7ira\u2019ya gitti. Denir ki, Ardz\u0131nba \u00f6yle sert, \u00f6yle yumu\u015fak \u00f6yle ikna edici hitabetti ki, \u00f6fkeli kalabal\u0131k \u00e7aresiz kald\u0131, yanl\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlad\u0131, yat\u0131\u015ft\u0131 ve alk\u0131\u015flar e\u015fli\u011finde da\u011f\u0131ld\u0131. Liderlik kendini g\u00f6stermi\u015f, kriz tatl\u0131ya ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. Ardz\u0131nba\u2019n\u0131n kriz y\u00f6netmedeki kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, ustal\u0131\u011f\u0131 ve cesareti b\u00fcy\u00fck \u00f6vg\u00fc toplad\u0131. Sonraki g\u00fcnler O\u00e7am\u00e7ira taraf\u0131na daha fazla erzak-ara\u00e7-gere\u00e7 y\u00fckl\u00fc kamyon gitmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Kriz, bu b\u00f6lgeye merak\u0131m\u0131 d\u00fcrt\u00fcklemi\u015fti. \u0130ki g\u00fcn sonra Diana\u2019y\u0131 yan\u0131ma alarak O\u00e7am\u00e7ira ve Tkvar\u00e7al b\u00f6lgesini gezdim. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm manzara, kazan kald\u0131rmakta ne kadar hakl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Elbette y\u00f6ntemleri tart\u0131\u015f\u0131labilirdi ama tepki vermekte hakl\u0131yd\u0131lar. Sava\u015f en \u00e7ok onlar\u0131 vurmu\u015ftu. En fazla \u00f6l\u00fcm ve y\u0131k\u0131m oralarda olmu\u015ftu ve dedikleri gibi, Abhazya\u2019n\u0131n bu yar\u0131s\u0131 di\u011fer yar\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha zor durumdayd\u0131. Hele \u00e7ocuklar\u0131n durumu, insan\u0131n i\u00e7ini ac\u0131t\u0131yordu.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte, \u00e7ocuklara destek hatt\u0131 b\u00f6yle g\u00fcndeme geldi. \u00d6zellikle bu b\u00f6lge i\u00e7in, sava\u015fta yak\u0131nlar\u0131n\u0131 yitiren \u00e7ocuklara y\u00f6nelik bir projeydi. Basitti. Her \u00e7ocuk i\u00e7in diasporadan koruyucu bir aile bulunacak, hem bu \u00e7ocuklara maddi (her \u00e7ocuk i\u00e7in y\u0131ll\u0131k minimum 120 Dolar) hem manevi destek sa\u011flanacak, hem de diaspora-anavatan dayan\u0131\u015fmas\u0131na yeni bir boyut kazand\u0131r\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n<p>Dayan\u0131\u015fma Komitesi ve D\u00fcnya Abhaz-Abazin Kongresi taraf\u0131ndan benimsenip desteklenen bu proje, k\u0131sa s\u00fcrede Abhazya\u2019n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda y\u00fczlerce \u00e7ocu\u011fu kucaklayan bir kampanyaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>200 kadar \u00e7ocuk i\u00e7in toplanan ilk paray\u0131 (yakla\u015f\u0131k 24 bin Dolar) Cengiz G\u00fcl-Gogua getirmi\u015fti. B\u00fcy\u00fck\u00e7e bir tomar para&#8230; Bu paran\u0131n sahiplerine ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fcnler s\u00fcren bir \u00e7abayd\u0131; en \u00fccra k\u00f6ylere kadar gitmek ya da oradakilerin Sohum\u2019a gelip almalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak gerekiyordu. Bu zaman zarf\u0131nda paran\u0131n korunmas\u0131 dert olmu\u015ftu. Banka yoktu. Ba\u015fbakanl\u0131k binas\u0131nda kasa yoktu, benim ofiste kilitli \u00e7ekmece bile yoktu; i\u00e7 i\u00e7e odalarda kilitsiz kap\u0131 d\u00fczeninde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. Ev desen hi\u00e7 emniyetli de\u011fildi ve de \u00fczerimde bu kadar parayla dola\u015famazd\u0131m. \u00c7aresiz, ofiste masa alt\u0131na ka\u011f\u0131t \u00e7\u00f6p tenekesi s\u00fcs\u00fc verdi\u011fim bir kovan\u0131n dibine saklad\u0131m. Ertesi g\u00fcn da\u011f\u0131t\u0131ma ba\u015flad\u0131m. Elbette \u00f6ncelik O\u00e7am\u00e7ira-Tkvar\u00e7al taraf\u0131ndakilerindi. \u0130ki g\u00fcn sonra, hen\u00fcz 40-50 ki\u015fiye \u00f6deme yap\u0131lm\u0131\u015fken, neredeyse ya\u015fl\u0131 bir temizlik\u00e7i kad\u0131n\u0131n titizli\u011fine kurban\u0131 gidecektim. Ofiste olmad\u0131\u011f\u0131m bir s\u0131rada, sen temizlik i\u00e7in gel, masa alt\u0131na gizlenen kovay\u0131 bul, \u00e7\u00f6p\u00fc koridordaki b\u00fcy\u00fck tenekeye bo\u015falt. Tabii binlerce Dolar, \u00e7\u0131\u011fl\u0131k e\u015fli\u011finde koridora sa\u00e7\u0131ls\u0131n. Allah&#8217;tan yan odadan Diana ve di\u011fer k\u0131zlar yeti\u015fip, toparlam\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>\u0130kinci \u015fok ertesi gece ya\u015fand\u0131. Sabaha kar\u015f\u0131, ba\u015fbakanl\u0131k binas\u0131na 5-6 ki\u015filik bir grubun girmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, korumalar\u0131n m\u00fcdahalesi ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 silah at\u0131\u015flar\u0131 sonunda ka\u00e7t\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim. D\u0131\u015fi\u015flerindeki k\u0131zlar, hedefin benim oda oldu\u011funda hemfikirdi. Paran\u0131n kokusu \u00e7akallar\u0131 \u00fcst\u00fcm\u00fcze \u00e7ekmi\u015fti. \u0130yi niyetli bir \u00e7aba ba\u015f\u0131m\u0131za bela olmu\u015ftu. Neyse ki, ba\u015fka kaza-bela olmadan da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 tamamlad\u0131k. Abhazya\u2019dan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m g\u00fcne kadar b\u00fcy\u00fcyerek devam eden bu proje, ne yaz\u0131k ki daha sonra sahipsiz kald\u0131 ve akamete u\u011frad\u0131.<\/span><\/span><b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p><\/span><\/span><\/b> <span lang=\"TR\"> <b> <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><\/b><\/span><b><span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">D\u00f6n\u00fc\u015f umudu ve y\u00fcre\u011fimize saplanan iki han\u00e7er&#8230;<\/span><\/span><\/b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Abhazya\u2019da hayat her ge\u00e7en g\u00fcn a\u011f\u0131rla\u015f\u0131yordu. Abhazya-G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131r\u0131nda G\u00fcrc\u00fc birliklerinin s\u0131zma giri\u015fimleri h\u0131z kazanm\u0131\u015f; vur-ka\u00e7 bask\u0131nlar artm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7erde mafyavari silahl\u0131 gruplar\u0131n say\u0131s\u0131 artm\u0131\u015f, daha s\u0131k silah sesi duyulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zellikle ya\u015fl\u0131 Ruslar\u0131n ve Ermenileri evleri ganimet bask\u0131nlar\u0131na hedef oluyordu ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclen insan say\u0131s\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131yordu.<\/p>\n<p>Abhazya bu s\u0131k\u0131nt\u0131larla bo\u011fu\u015furken, umut verici geli\u015fmeler de oluyordu. Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Nugzar A\u015fba, yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sevgili dostum M\u00fcmtaz Demir\u00f6z-\u015eamba\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Geri D\u00f6n\u00fc\u015f Devlet Komitesi\u2019ne T\u00fcrkiye\u2019den, Suriye\u2019den, \u00dcrd\u00fcn\u2019den ve ba\u015fkaca \u00fclkelerden ba\u015fvurular artmaya ve pe\u015f pe\u015fe aileler yerle\u015fmek \u00fczere gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Her gelen bizim i\u00e7in sevin\u00e7 ve me\u015fgale demekti. Karamsarl\u0131\u011f\u0131m\u0131za merhemdi&#8230;<\/p>\n<p>Sevincimiz, pe\u015f pe\u015fe ya\u015fanan iki trajik olayla kursa\u011f\u0131m\u0131zda \u00a0kald\u0131; Suriye\u2019den gelen 11 \u00e7ocuklu aile yerle\u015ftirildikleri evde (Dranda\u2019da) sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131, baba \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. B\u00fcy\u00fck bir talihsizlikti. Hen\u00fcz bunun \u015fokunu \u00fczerimizden atmadan ikinci bir darbe ya\u015fad\u0131k; T\u00fcrkiye\u2019den gelerek Abhazya\u2019da gelecek arayan bir gencimiz (U\u011fur) kimli\u011fi belirsiz ki\u015filerce ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131. Ka\u00e7\u0131ranlar \u00f6nce y\u00fckl\u00fc bir fidye istediler. Zar zor paray\u0131 toparlam\u0131\u015ft\u0131k ki, fidyeden vazge\u00e7ip ortal\u0131ktan kayboldular. G\u00fcnlerce U\u011fur\u2019un bulunmas\u0131 i\u00e7in seferber olduk, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131, istihbarat\u0131, polisi, askeri seferber ettik. Nafile&#8230; Bir hafta sonra U\u011fur\u2019un cans\u0131z bedenini Gum\u0131sta nehri yata\u011f\u0131nda bulduk. Elleri arkadan ba\u011flanarak infaz edilmi\u015fti. Her iki olay\u0131n nedenlerini, ni\u00e7inlerini hi\u00e7 bir zaman tam olarak \u00f6\u011frenemedik. Israrl\u0131 takibimiz sonunda yakalanan zanl\u0131lar ise k\u0131sa s\u00fcre sonra tutulduklar\u0131 nezaretten ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Bu iki olay hepimizin y\u00fcre\u011fini yakm\u0131\u015ft\u0131. Diasporadan gelenler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir d\u00fc\u015fk\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvensizlik yaratm\u0131\u015ft\u0131. Sava\u015fta Efkan\u2019\u0131, Bahad\u0131r\u2019\u0131, Vedat\u2019\u0131, Hanefi\u2019yi, Zafer\u2019i \u015fehit verdi\u011fimizde de y\u00fcre\u011fimiz ac\u0131m\u0131\u015ft\u0131 ama bu iki han\u00e7erin yaras\u0131 daha derin ve a\u011f\u0131r oldu&#8230;<\/p>\n<p>Bu geli\u015fmeler \u00fczerine Ardz\u0131nba ile art arda iki g\u00f6r\u00fc\u015fme yapt\u0131m. \u0130lkinde ba\u015fba\u015fayd\u0131k. Bir g\u00fcn\u00fcn\u00fc diasporadan gelip yerle\u015fen aileleri ziyarete ay\u0131rmas\u0131n\u0131, onlara moral ve g\u00fcvence vermesini ve bunun televizyon kanal\u0131yla duyurulmas\u0131n\u0131 istiyordum. \u0130kincisinde, benim yan\u0131mda diasporadan gelmi\u015f 4-5 ki\u015fi, O\u2019nun yan\u0131nda yard\u0131mc\u0131s\u0131, G\u00fcvenlik Konseyi Ba\u015fkan\u0131 ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 vard\u0131. Sald\u0131rganlar\u0131n yakalan\u0131p cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorduk. Her iki talep de sonu\u00e7suz kald\u0131.<\/p>\n<p>Bu arada beni \u015fa\u015f\u0131rtan bir olay ya\u015fad\u0131m. U\u011fur\u2019un kaybolu\u015fu ile ilgilenirken, Abhazya Devlet \u0130stihbarat \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn gen\u00e7 ba\u015fkan\u0131 (A. Tarba) ile samimiyeti geli\u015ftirmi\u015ftim. Yeni haber olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek \u00fczere makam\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131m bir g\u00fcn \u00e7ekmecesinden eski-tozlu bir dosya \u00e7\u0131kard\u0131. \u201cAl\u201d dedi, \u201cKGB\u2019nin hakk\u0131nda tuttu\u011fu dosya, sende kalabilir\u201d&#8230; \u015ea\u015fakalm\u0131\u015ft\u0131m. K\u0131sa bir teredd\u00fctten sonra h\u0131zla g\u00f6zatt\u0131m; neler yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 pek anlayamad\u0131m ama tarihlerden izlemenin 15 Ekim 1989\u2019da Moskova\u2019ya geli\u015fimden ba\u015flay\u0131p Ardz\u0131nba ile T\u00fcrkiye ziyareti i\u00e7in Abhazya\u2019dan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m 24 Temmuz tarihi dahil \u00e7e\u015fitli sayfalar vard\u0131. 25 Kas\u0131m 1991 tarihli 4-5 sayfadan olu\u015fan bir \u00f6zel b\u00f6l\u00fcm vard\u0131. Bunun, o tarihten bir \u00f6nceki g\u00fcn, ak\u015fam elektriklerin kesildi\u011fi bir saatte Ritsa Oteli\u2019ne gelip pald\u0131r g\u00fcld\u00fcr odama dolu\u015farak karanl\u0131kta beni sorguya \u00e7ekenlerin notlar\u0131 oldu\u011funu anlad\u0131m. Bu olay oldu\u011funda ertesi g\u00fcn Ardz\u0131nba\u2019ya anlatm\u0131\u015ft\u0131m. Hemen telefona sar\u0131l\u0131p kar\u015f\u0131dakini (her kim idiyse) fena halde ha\u015flam\u0131\u015f, \u201cart\u0131k seni kimse rahats\u0131z edemez\u201d diye beni rahatlatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>B\u00f6yle bir dosyan\u0131n bunca y\u0131l kaybolmadan sapasa\u011flam korunmu\u015f olmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fcyd\u00fc. Sava\u015f ve sonras\u0131 d\u00f6neme dair takip notu olmamas\u0131na sevinmeli miydim, yoksa ku\u015fkulanmal\u0131 m\u0131&#8230; Dosyay\u0131 kapatt\u0131m, \u201chepsi bu mu\u201d diye sordum. \u201cBu kadar, ba\u015fka dosya yok\u201d dedi. Nedense dosyay\u0131 almay\u0131 istemedim. Binadan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda i\u00e7imdeki \u201cvay be!\u201dnin sese d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc duyabiliyordum&#8230;<\/p>\n<p><\/span><\/span> <span lang=\"TR\"> <b> <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/b><\/span><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p><\/span><\/span><b><span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">Bir demet g\u00fcl\u00fcmseme<\/span><\/span><\/b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Karamsarl\u0131k ad\u0131m ad\u0131m hepimizi esir al\u0131yordu. Bunu durduracak bir \u015fey yapmak \u015fartt\u0131. Provokatif bir \u015fey&#8230; 1995\u2019in bahar\u0131nda, Sohum\u2019un ana caddesi \u00fczerinde t\u0131rnaklar\u0131m\u0131 kemirerek dola\u015f\u0131rken, insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun hala siyah yas k\u0131yafeti giyiyor olmas\u0131na tak\u0131ld\u0131m. \u0130\u015fte o anda yap\u0131lmas\u0131 gerekeni bulmu\u015ftum. Hemen Abhazya Kad\u0131nlar Birli\u011fi\u2019nin merkezine do\u011fru ko\u015fturdum. \u015eans\u0131ma birlik ba\u015fkan\u0131 Dalila Pliya yerindeydi. Merhabala\u015fmay\u0131 beklemeden, \u201cg\u00fczellik yar\u0131\u015fmas\u0131 d\u00fczenleyelim\u201d dedim. Ak\u0131ll\u0131, deneyimli, hayat dolu bir kad\u0131nd\u0131. Az\u0131c\u0131k teredd\u00fctten sonra kabul etti.<\/p>\n<p>Abhazya\u2019n\u0131n ve Abhazlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlayacak bir i\u015f yapmakta oldu\u011fumuzu biliyorduk. Ciddiye ald\u0131k, \u00fc\u00e7 ki\u015filik bir y\u00fcr\u00fctme ekibi kurduk. Birle\u015fmi\u015f Milletler Misyonu, K\u0131z\u0131l Ha\u00e7, S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan Doktorlar, Bar\u0131\u015f G\u00fcc\u00fc vb. kurulu\u015flar\u0131n temsilcilerinin de bulundu\u011fu uluslararas\u0131 bir j\u00fcri olu\u015fturduk. Bir\u00e7ok kurulu\u015fun \u00f6d\u00fcl koymas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131k. Dayan\u0131\u015fma Komitesi ile g\u00f6r\u00fc\u015ferek diaspora \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc belirledik; se\u00e7ilecek \u201cAbhazya G\u00fczeli\u201d bir hafta s\u00fcreyle T\u00fcrkiye\u2019de misafir edilecekti. \u201cSava\u015ftan gelen g\u00fczel\u201d konseptiyle medyan\u0131n Abhazya\u2019ya ilgisini depre\u015ftirecektik.<\/p>\n<p>Televizyon, radyo ve yerel y\u00f6netim birimlerinin yard\u0131mlar\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z duyurular sonu\u00e7 verdi. Abhazya\u2019n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan 50\u2019den fazla gen\u00e7 k\u0131z ba\u015fvurdu. Abhazya\u2019daki t\u00fcm etnik gruplardan gelenler oldu. Kimi ailelerin k\u0131zlar\u0131n\u0131 kat\u0131l\u0131m i\u00e7in y\u00fcreklendi\u011fine, bir\u00e7ok gencin de kendisi istedi\u011fi halde ailesinden izin alamad\u0131\u011f\u0131na \u015fahidim. \u00d6n elemeyi Kad\u0131nlar Birli\u011fi\u2019ne b\u0131rakt\u0131k. 12 aday belirlediler ve ilk yar\u0131\u015fma provas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar. Bilmi\u015f organizat\u00f6r havalar\u0131nda \u201c\u00f6l\u00e7\u00fcleri nedir, giyecek mayolar\u0131 var m\u0131\u201d diye sorduk\u00e7a Kad\u0131nlar Birli\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Dalila\u2019dan yar\u0131 \u015faka-yar\u0131 ciddi azar i\u015fitiyordum. Boy \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcyle yetindik. Yar\u0131\u015fma k\u0131yafetlerinin de m\u00fctevaz\u0131 abiyelerden olu\u015fmas\u0131n\u0131 kabullendik. Koreograf\u0131m\u0131z adaylar\u0131 iki haftada haz\u0131rlayacakt\u0131.<\/p>\n<p>Ve b\u00fcy\u00fck g\u00fcn gelip \u00e7att\u0131. Sohum\u2019un merkezi uzun aradan sonra ilk kez bu kadar renkli k\u0131yafetli insan g\u00f6r\u00fcyordu. Yar\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 tiyatro salonunda san\u0131r\u0131m 400-500 koltuk vard\u0131. Salon o kadar \u00fcst \u00fcste doldu ki, k\u0131m\u0131ldayacak yer kalmam\u0131\u015ft\u0131. Herhalde 1000\u2019den fazla insan toplanm\u0131\u015ft\u0131. Her ya\u015ftan kad\u0131n-erkek gelmi\u015fti. Abhaz televizyonu naklen yay\u0131nlad\u0131. Rus televizyonu ve tesad\u00fcfen Abhazya\u2019da bulunan Bel\u00e7ika, \u0130svi\u00e7re ve Japonya televizyonlar\u0131, \u00e7ok say\u0131da foto muhabiri yar\u0131\u015fmay\u0131 izledi, \u00e7ekim yapt\u0131. \u0130svi\u00e7re televizyonu haber spikeri cing\u00f6z bayan \u201cOh Sizay, Fellini filmi gibi\u201d diye boynuma sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 da bunun \u00f6vg\u00fc m\u00fc yoksa ince ayar bir yergi mi oldu\u011funa karar verememi\u015ftim. Her neyse&#8230;<\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 j\u00fcrimiz, zorlu tart\u0131\u015fmalar sonunda bir ki\u015fiyi \u201cAbhazya g\u00fczeli\u201d se\u00e7mek yerine, b\u00fcy\u00fck bir cesaret g\u00f6stererek yar\u0131\u015fmaya kat\u0131lan b\u00fct\u00fcn adaylar\u0131 e\u015fit derecede \u00f6d\u00fcllendirmeyi uygun buldu. Bunun i\u00e7in \u201cmedya g\u00fczeli\u201d, \u201csempati g\u00fczeli\u201d, \u201cspor g\u00fczeli\u201d, \u201cba\u015fkent g\u00fczeli\u201d, \u201c\u00fcniversite g\u00fczeli\u201d vb. kategoriler olu\u015fturduk ve b\u00fct\u00fcn yar\u0131\u015fmac\u0131lar\u0131 \u00f6d\u00fcllendirdik. T\u00fcrkiye \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc de 500 Dolar olarak de\u011fi\u015ftirip, \u201csempati g\u00fczeli\u201dne verdik. Yar\u0131\u015fma amac\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6ncesi ve sonras\u0131yla 4-5 hafta boyunca insanlar\u0131n dikkatin \u00e7eken ho\u015f bir sosyal vaka olmu\u015f, insanlar\u0131n h\u00fcz\u00fcn y\u00fckl\u00fc y\u00fczlerini bir nebze de olsa g\u00fcl\u00fcmsetebilmi\u015fti. Ardz\u0131nba, Moskova\u2019dan gelen heyetle g\u00f6r\u00fc\u015fmesi y\u00fcz\u00fcnden yar\u0131\u015fmaya gelememi\u015fti ama bu organizasyonun O\u2019nu da keyiflendirdi\u011fini biliyordum ama bu k\u0131sa s\u00fcreli bir molayd\u0131&#8230;<\/p>\n<p><\/span><\/span> <span lang=\"TR\"> <b> <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/b><\/span><b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Muhalefetin ilk n\u00fcveleri&#8230;<\/span><\/span><\/b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Sava\u015f sonras\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r ko\u015fullar\u0131 devletin y\u00f6netim kadrolar\u0131n\u0131 da h\u0131rpalamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Yerel y\u00f6netimlerden merkezi y\u00f6netime her kademede y\u00f6netim tarz\u0131 ve yetki kullan\u0131m\u0131yla ilgili tart\u0131\u015fmalar ya\u015fan\u0131yordu. 1990\u2019dan itibaren Ardz\u0131nba ile omuz omuza m\u00fccadele eden uyumlu ekip \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6nce <\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\"> <span lang=\"TR\"> Aleksandr Ankvab<\/span><\/span><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\">, Guram Dopua, Nodar Ha\u015fba, Enver Kabba, Yuri Voronov, Zurab A\u00e7ba, Leonid Lak\u0131rba gibi \u00f6nemli \u201csivil\u201d kadrolar kenara \u00e7ekildi. Daha sonra Stanislav Lakoba, Natela Akaba, Genadi Alamia ve daha bir\u00e7oklar\u0131. Takiben, \u2018askeri\u2019 kanatta \u00e7atlaklar olu\u015ftu; \u201cGaziler Birli\u011fi\u201d memnuniyetsizler kervan\u0131na kat\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece Ardz\u0131nba\u2019ya kar\u015f\u0131 muhalefetin n\u00fcveleri olu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bu geli\u015fmeler Ardz\u0131nba\u2019y\u0131 daha dar bir kadroyla i\u015f yapmaya zorluyordu. Bu kadroda akraba say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 tepkileri art\u0131r\u0131yor, muhalefete daha fazla koz veriyordu. Etki-tepki yasas\u0131 i\u015fliyordu. G\u00fc\u00e7l\u00fc liderlikle bask\u0131c\u0131 liderlik aras\u0131ndaki \u00e7izgi giderek inceliyordu.<\/p>\n<p>Bu arada, Birle\u015fmi\u015f Milletler g\u00f6zetiminde y\u00fcr\u00fct\u00fclen bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde hi\u00e7bir geli\u015fme sa\u011flanam\u0131yordu. Abhaz heyetine ba\u015fkanl\u0131k eden Sokrat Cincolya, her g\u00f6r\u00fc\u015fmeden biraz daha umutsuz d\u00f6n\u00fcyordu. Abhazya G\u00fcrcistan\u2019a \u201cgev\u015fek federasyon\u201d projesi \u00f6nermi\u015f, G\u00fcrcistan buna cevap bile vermemi\u015fti. Bat\u0131, \u015eevardnadze\u2019nin Abhazya\u2019y\u0131 \u201c\u00f6zerk b\u00f6lge\u201d stat\u00fcs\u00fcnde G\u00fcrcistan i\u00e7inde tutma iste\u011fini destekliyordu. Rusya\u2019n\u0131n Bat\u0131 bask\u0131s\u0131na ne kadar direnece\u011fi belirsizdi. G\u00fcrcistan\u2019la yeniden sava\u015f ihtimali konu\u015fuluyordu. Bu da halk\u0131n \u00fczerindeki gerilimi daha da art\u0131r\u0131yordu.<\/span><\/span><b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p><\/span><\/span><\/b> <span lang=\"TR\"> <b> <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/b><\/span><b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Geriye say\u0131m&#8230;<\/p>\n<p><\/span><\/span><\/b><span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">1995\u2019in ikinci yar\u0131s\u0131nda iktidar ve muhalefet aras\u0131nda alttan alta g\u00fc\u00e7 sava\u015f\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u2018Faili me\u00e7hul\u2019 cinayetlerin artmas\u0131 gerginli\u011fi daha da t\u0131rmand\u0131r\u0131yordu. Yetmezmi\u015f gibi, G\u00fcrcistan\u2019\u0131n Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu\u2019nu (Rusya\u2019n\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde eski Sovyet \u00fclkelerini kapsayan birlik) etkileyerek ald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ambargo karar\u0131 (16 Ocak 1996) Abhazya\u2019da i\u015fleri iyice zorla\u015ft\u0131rd\u0131. Rusya s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131 (Pso) ak\u0131l almaz \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131, insanlar\u0131n giri\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131, ticaret k\u0131s\u0131tland\u0131. Sonraki ad\u0131m, Sohum-Trabzon deniz ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131n engellenmesi olacakt\u0131. B\u00f6ylece Abhazya y\u0131llar s\u00fcrecek bir y\u0131ld\u0131rma giri\u015fimi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131ld\u0131. \u0130la\u00e7, g\u0131da ba\u015fta olmak \u00fczere temel \u00fcr\u00fcnlerde k\u0131tl\u0131k \u00e7ekiliyordu. Yokluk-yoksulluk yetmezmi\u015f gibi, mafyavari silahl\u0131 gruplar\u0131n halk \u00fczerindeki (\u00f6zellikle Ruslara, Ermenilere ve Rumlara y\u00f6nelik) bask\u0131n-soygun giri\u015fimleri artm\u0131\u015ft\u0131. Zaman zaman savunmas\u0131z Abhazlar ve diasporadan gelen yerle\u015fimciler de hedef oluyordu. Bu olaylar y\u00f6netime kar\u015f\u0131 ho\u015fnutsuzlu\u011fu kam\u00e7\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p>Olup bitenler beni yormu\u015ftu. Adeta y\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m. \u00dczerime, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 an be an artan bir saunada kapal\u0131 kalm\u0131\u015fl\u0131k duygusu \u00e7\u00f6kmeye ba\u015flad\u0131. Yetersiz beslenmenin de etkisiyle iyice zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131m. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m (bedensel ve ruhsal) giderek bozuluyordu. Abhazya\u2019da tutunma g\u00fcc\u00fcm\u00fcn azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u00e7ten i\u00e7e kopmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fcyordum. Sokaklarda Kala\u015fnikof\u2019lu pejm\u00fcrdelerin say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a tedirginli\u011fim de art\u0131yordu. M\u00fcmtaz\u2019la dertle\u015fmelerimizde, \u201ckimvurduya gitmeden Abhazya\u2019dan ayr\u0131lma\u201dy\u0131 daha s\u0131k konu\u015fur olmu\u015ftuk. Yine de teslim olmay\u0131 kendimize yediremiyorduk.<\/p>\n<p>Son bir \u00e7aba i\u00e7in debelendim. Ayd\u0131nlar\u0131 bir araya getirecek, halk\u0131 y\u00fcreklendirecek ve olumsuzluklar\u0131n \u00fcst\u00fcne gidecek ba\u011f\u0131ms\u0131z bir gazeteye ihtiya\u00e7 vard\u0131. Bu giri\u015fim, d\u00fc\u015f\u00fcncemi a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m ilk ki\u015fide (Daur Zantaria) duvara toslad\u0131: \u201cGer\u00e7ekleri yazmazsak halk gazeteyi almaz, ger\u00e7ekleri yazarsak bir ak\u015fam alacas\u0131nda vuruluruz\u201d diyerek, fazla abart\u0131l\u0131 bir durum analizi yapt\u0131. O Daur ki, 1992 ortalar\u0131nda M\u00fcmtaz\u2019\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131 sonucu beni &#8216;ti\u2019ye alan bir yaz\u0131 d\u00f6kt\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc; \u201cG\u00fcnlerden bir g\u00fcn Ritsa oteli balkonunda aya\u011f\u0131nda \u015fortu, elinde \u00e7ay fincan\u0131 bir adam g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Otostopla m\u0131 gelmi\u015fti yoksa Tanr\u0131 m\u0131 g\u00f6ndermi\u015fti, bilinmez. \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrge valisi gibiydi&#8230;\u201d diye ba\u015flayan g\u0131rg\u0131r \u015famata bir yaz\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Daur barometre gibiydi. Bilgisi, g\u00f6zlem yetene\u011fi, muhakeme g\u00fcc\u00fc benden \u00e7ok \u00f6ndeydi. Yine de yetinmeyip, g\u00fcven duydu\u011fum birka\u00e7 ki\u015fiyle daha konu\u015ftum. Tepkiler benzerdi. Pes ettim.<\/p>\n<p><\/span><\/span> <span lang=\"TR\"> <b> <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/b><\/span><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p><\/span><\/span><b><span lang=\"TR\"> <span style=\"font-size: small;\">Erkekli\u011fin 10\u2019da 9\u2019una s\u0131\u011f\u0131nmak&#8230;<\/span><\/span><\/b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Ve sonunda olan oldu. Sohum Liman M\u00fcd\u00fcr\u00fc&#8217;ne gemi seferleriyle ilgili konu\u015fmak \u00fczere ziyarete gitmi\u015ftim. M\u00fcd\u00fcrle, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki koltukta yay\u0131lm\u0131\u015f oturan tan\u0131d\u0131k zat aras\u0131nda hararetli bir konu\u015fma vard\u0131. \u0130kisi de ba\u015fkan\u0131n s\u00fclalesindendi. Tan\u0131d\u0131k zat, Sohum\u2019da sokak g\u00fcc\u00fcn\u00fc elinde tutanlar\u0131n \u00f6nde geleniydi. Merhabala\u015ft\u0131k, so\u011fuk ve mesafeliydiler. Daha ben derdimi anlatamadan, koltuktaki adam s\u00f6ze girdi; \u201cArdz\u0131nba\u2019ya kar\u015f\u0131 muhalefette sen de vars\u0131n ha! D\u00fcnk\u00fc toplant\u0131n\u0131z\u0131, kimlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, neler konu\u015ftuklar\u0131n\u0131z\u0131 bir bir biliyoruz. D\u0131\u015fardan gelip bilmedi\u011fin i\u015flere burnunu sokma. Pi\u015fman olursun\u201d&#8230;<\/p>\n<p>\u015ea\u015fk\u0131nl\u0131kla k\u0131zg\u0131nl\u0131k aras\u0131nda kalakalm\u0131\u015ft\u0131m. \u015ea\u015fk\u0131nd\u0131m, oldu\u011fum s\u00f6ylenen toplant\u0131dan haberim bile yoktu. K\u0131zg\u0131nd\u0131m, ne hakla, ne hadle benle b\u00f6yle konu\u015fuyor, tehdit ediyordu. S\u00f6yledim, s\u00f6ylendim, \u00e7\u0131kt\u0131m.<\/p>\n<p>H\u0131zla Ba\u015fkanl\u0131k binas\u0131na gittim, merdivenleri iki\u015fer, \u00fc\u00e7er atlay\u0131p Ardz\u0131nba\u2019n\u0131n odas\u0131na dald\u0131m. \u0130fadesiz bir bak\u0131\u015fla dinledi. Sonra, b\u0131kk\u0131n bir sesle, \u201ckimi fesatlar\u0131n ortal\u0131\u011f\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmak istedi\u011fi\u201d \u00fczerine birka\u00e7 laf etti. Kimsenin ad\u0131n\u0131 anm\u0131yor, \u201conlar\u201d diye s\u00f6zediyordu. A\u00e7\u0131k\u00e7a sordu, \u201conlarla m\u0131s\u0131n\u201d. Evet, gidi\u015fat iyi de\u011fildi, eksikler-yanl\u0131\u015flar \u00e7oktu ama muhalefet edenler saf\u0131nda de\u011fildim. \u201cO zaman dert etme\u201d dedi. Yorgun, gergin ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n<p>Anlad\u0131m ki, art\u0131k ne Ardz\u0131nba tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m ki\u015fiydi ne Abhazya bildi\u011fim \u00fclke. Keskin bir b\u0131\u00e7a\u011f\u0131n s\u0131rt\u0131nda y\u00fcr\u00fcyorduk. Kimin ne zaman ve nas\u0131l t\u00f6kezleyece\u011fi bilinmezdi.<\/p>\n<p>Kafamdaki soru \u015fuydu. \u201cD\u0131\u015fardan gelip i\u015flere burnunu sokan\u201d olarak mimlenen kimdi. En yak\u0131n ihtimal Suriye\u2019den gelen Fad\u0131l Aruta idi. Muhalefet saf\u0131ndaki isimlerden G. Alamia ve N. Akaba ile iyi arkada\u015ft\u0131lar ve s\u00fcrekli birlikte tak\u0131l\u0131yorlard\u0131. \u00c7ok sevdi\u011fim, sayg\u0131 duydu\u011fum biriydi. Sava\u015fta, Abhaz-Adige diasporas\u0131n\u0131n bulundu\u011fu Suriye, \u00dcrd\u00fcn, M\u0131s\u0131r ve \u0130srail\u2019den Abhazya\u2019ya dayan\u0131\u015fmay\u0131 organize eden ki\u015fiydi ve akabinde faydam olur diye Abhazya\u2019ya gelmi\u015fti. Yazard\u0131, \u00e7evirmendi. Arap\u00e7a&#8217;n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ileri d\u00fczeyde \u0130ngilizce, Rus\u00e7a ve T\u00fcrk\u00e7e biliyordu. Abhazca&#8217;s\u0131 da iyiydi. \u00c7ok say\u0131da Rus, T\u00fcrk yazar\u0131n kitaplar\u0131n\u0131 Arap\u00e7a&#8217;ya \u00e7evirip Suriye\u2019de ve di\u011fer Arap diyarlar\u0131nda yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131. D\u0131\u015fi\u015fleri\u2019nde Sergey \u015eamba ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p>Hemen kendisini buldum. Olan\u0131 anlatt\u0131m. Bahsedilen toplant\u0131da olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordum. Dedi\u011fine g\u00f6re, \u00f6yle ciddi bir toplant\u0131 de\u011fil, 8-10 ki\u015finin sohbet bulu\u015fmas\u0131ym\u0131\u015f. \u2018Ne olacak bu memleketin hali\u2019 konu\u015fmalar\u0131. Dikkatli olmas\u0131n\u0131, geride durmas\u0131n\u0131 sal\u0131k verdim. Fad\u0131l bunu pek \u00f6nemsememi\u015f gibiydi. Tak\u0131p eden hafta boyunca keyfi yerindeydi. Sonra bir sabah tela\u015fla geldi, elinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir valiz. Deliye d\u00f6nm\u00fc\u015f gibiydi. \u201cSen hakl\u0131yd\u0131n, \u00e7\u0131ld\u0131rm\u0131\u015f bunlar. Art\u0131k buras\u0131 bana g\u00f6re de\u011fil, gidiyorum\u201d dedi. Benden \u00e7ok daha sert bir uyar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. \u201cGeldi\u011fi yere d\u00f6nmesi\u201d i\u00e7in 3 g\u00fcn verilmi\u015fti ve bu uyar\u0131 silahlar\u0131n g\u00f6lgesinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. U\u011frad\u0131\u011f\u0131 kaba sald\u0131r\u0131y\u0131 kabullenemiyordu. G\u00f6zleri doldu. Beni a\u015fan bir durumdu, kendisini yat\u0131\u015ft\u0131racak hi\u00e7bir s\u00f6z\u00fcm, tutacak hi\u00e7bir g\u00fcc\u00fcm yoktu.<\/p>\n<p>Bu olay benim i\u00e7in barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran son damlayd\u0131. \u201cPes\u201d dedim. Erkekli\u011fin 10\u2019da 9\u2019u ka\u00e7makt\u0131, ona s\u0131\u011f\u0131nd\u0131m. Ve, 16 Ocak 1996\u2019da, M\u00fcmtaz\u2019la birlikte g\u00f6nl\u00fcm\u00fcz\u00fc b\u0131rakarak Abhazya\u2019dan ayr\u0131ld\u0131k. Veda etmeden. Sessizce&#8230;<\/p>\n<p>Ardz\u0131nba ile daha sonra iki kez g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcm. \u0130lki, 4 \u015eubat 1998\u2019de Moskova\u2019dayd\u0131. Rusya makamlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapmak \u00fczere gelmi\u015fti. Moskova\u2019daki Abhaz diasporas\u0131n\u0131n onuruna verdi\u011fi yemekte g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck. Keyfi yerindeydi ve iyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Beni g\u00f6r\u00fcnce \u015fa\u015f\u0131rd\u0131, sevindi. \u201cSeni kaybettik\u201d dedi. Evet, kaybolmu\u015f ve Moskova so\u011fu\u011funda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>\u0130kinci g\u00f6r\u00fc\u015fmemiz \u0130stanbul\u2019dayd\u0131. Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) g\u00f6zetiminde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen Abhazya-G\u00fcrcistan bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri \u00e7er\u00e7evesinde 7-9 Haziran\u2019da \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lan toplant\u0131ya kat\u0131lmak \u00fczere gelmi\u015fti. Asl\u0131nda toplant\u0131 taraflar\u0131n ba\u015fbakanlar\u0131 ve heyetleri d\u00fczeyindeydi. Ardz\u0131nda \u201c\u00f6zel konuk\u201d olarak ve ikili g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunmak \u00fczere gelmi\u015fti. Ev sahipli\u011fini, d\u00f6nemin d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131 \u0130smail Cem yap\u0131yordu. Ardz\u0131nba, Abhazya heyetini ta\u015f\u0131yan BM \u00f6zel u\u00e7a\u011f\u0131ndan inerken, son g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcme nazaran daha gen\u00e7, daha dinamik ve g\u00fcler y\u00fczl\u00fcyd\u00fc. Kendini epey yenilemi\u015fti. Kucaklad\u0131, \u201cseni g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcme sevindim\u201d dedi. Ben de&#8230;<\/p>\n<p>Kalabal\u0131k diaspora kar\u015f\u0131lamas\u0131 ve b\u00fcy\u00fck bir konvoyla Hilton\u2019a gelmek, G\u00fcrc\u00fc heyetine kar\u015f\u0131 psikolojik \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. G\u00fcrcistan ba\u015fbakan\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinde bunu iyi kulland\u0131. \u00dc\u00e7 g\u00fcn boyunca keyfi yerindeydi. \u00d6yle ki, y\u0131llar \u00f6nceki \u015fakac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve muzip g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc geri gelmi\u015fti. Yeniden kayna\u015ft\u0131k&#8230;<\/p>\n<p>Kafam\u0131n i\u00e7indeki son Ardz\u0131nba g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, BM u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131n merdivenlerini \u00e7\u0131karkenki el sallay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. <\/span><\/span><b> <span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p><\/span><\/span><\/b> <span lang=\"TR\"> <b> <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/b><\/span><b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Son s\u00f6zler&#8230;<\/span><\/span><\/b><span lang=\"TR\"><span style=\"font-size: small;\"><\/p>\n<p>Daldan dala uzun bir yaz\u0131 oldu. Nereden nereye geldik. Ardz\u0131nba\u2019y\u0131 m\u0131 kendimi mi anlatt\u0131m kar\u0131\u015ft\u0131. Tan\u0131kl\u0131klar b\u00f6yledir. \u0130\u00e7inize i\u015fleyen tan\u0131kl\u0131klar daha da b\u00f6yledir. Biraz ondan, biraz bundan, biraz \u015fundan. Eee, biraz da kendinizden&#8230;<\/p>\n<p>Ardz\u0131nba, sadece Abhazlar i\u00e7in de\u011fil t\u00fcm Kafkas halklar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir lider ve kahramand\u0131r. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r ilk kez halk\u0131na kazand\u0131ran bir lider, ba\u015faran bir kahraman olarak tarihe ge\u00e7ti. \u015e\u00f6yle yak\u0131n tarihimizi kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p lider bellediklerimizi, kahraman bildiklerimizi hat\u0131rlarsak, hemen tamam\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n liderleri ve kahramanlar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rece\u011fiz. Ya k\u0131y\u0131m\u0131m\u0131zla sonu\u00e7lanan \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz maceralara \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015flerdir ya da s\u00fcrg\u00fcn\u00fcm\u00fczle biten hesaps\u0131z ba\u015fkald\u0131r\u0131lara. \u0130lk kez Ardz\u0131nba ba\u015far\u0131n\u0131n lideri olmu\u015ftur ve halk\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte Ardz\u0131nba\u2019y\u0131 farkl\u0131 k\u0131lan budur.<\/p>\n<p>Abhazya halk\u0131 kendisini ba\u015far\u0131ya g\u00f6t\u00fcren, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ta\u015f\u0131yan liderini sevmi\u015f, s\u0131ms\u0131k\u0131 kucaklay\u0131p ba\u011fr\u0131na basm\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131, O\u2019nu putla\u015ft\u0131rmadan ve hamasete kurban etmeden sevmeyi ve onurland\u0131rmay\u0131 bilmi\u015ftir; kendinden biri saym\u0131\u015f, olsa olsa bir ad\u0131m \u00f6nde g\u00f6rm\u00fc\u015f ve benimsemi\u015ftir. Do\u011frusunda pe\u015finden gitmi\u015f, yanl\u0131\u015f\u0131nda dur diyebilmi\u015ftir. O\u2019nu bir insan olarak, kendisi olarak ta\u00e7land\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Abhazya halk\u0131, hi\u00e7bir eksi\u011fin Ardz\u0131nba\u2019y\u0131 de\u011fersizle\u015ftirmeyece\u011fini bildi\u011fi kadar hi\u00e7bir fazlan\u0131n O\u2019nu ilahla\u015ft\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131 da bilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Abhazlar\u0131n Ardz\u0131nba ile ili\u015fkisi, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda toplum-lider ili\u015fkisinin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fini dair bir ders gibidir. Bu ili\u015fki en zor d\u00f6nemde dahi demokratik \u00f6zelli\u011fini kaybetmemi\u015ftir, liderin en g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu zamanda bile dengesini yitirmemi\u015ftir. Sava\u015ftan yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir \u00fclkede bunu ba\u015farmak ancak i\u00e7selle\u015fmi\u015f bir demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ruhu ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Abhazya halk\u0131 her iki \u015feye sahip oldu\u011funu c\u00fcmle aleme g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p>Abhazya halk\u0131 1994\u2019de Ardz\u0131nba\u2019y\u0131 ba\u015fkan se\u00e7erek O\u2019nun liderli\u011fini selamlam\u0131\u015ft\u0131r. 1999\u2019da ikinci kez ba\u015fkan se\u00e7erken kahramanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 onurland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. 2004\u2019deki se\u00e7imde ise kahraman lideriyle olan ili\u015fkisinin ince s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ustal\u0131kla belirlemi\u015f, kendi do\u011frusunu liderinin do\u011frusunun \u00f6n\u00fcne koyarak bildi\u011fi yoldan y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00dcstelik bunu koca Rusya\u2019n\u0131n aksi y\u00f6ndeki bask\u0131c\u0131 telkinine ra\u011fmen yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Abhazya halk\u0131 liderini o kadar \u00e7ok sevmi\u015ftir ki, egosunun ki\u015fili\u011fini yutmas\u0131na m\u00fcsaade etmemi\u015ftir; gerekti\u011finde &#8221;lider Ardz\u0131nba&#8221;ya kar\u015f\u0131 &#8221;insan Ardz\u0131nba&#8221;y\u0131 korumas\u0131n\u0131 bilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Abhazya halk\u0131 ve lideri insanl\u0131k ad\u0131na, demokrasi ad\u0131na kutlanmay\u0131, alk\u0131\u015flanmay\u0131 fazlas\u0131yla hak ediyor&#8230; Te\u015fekk\u00fcrler Ardz\u0131nba. Te\u015fekk\u00fcrler Abhazya halk\u0131.<\/p>\n<p>Taa en ba\u015fta \u015fair do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyordu; \u201cy\u0131llar, insanlar ve halklar akarsu gibi\u201dydi&#8230; Belki sonras\u0131nda yan\u0131l\u0131yordu; y\u0131llar, insanlar ve halklar ak\u0131yorlard\u0131 ama g\u00f6zden kaybolmuyorlard\u0131. Belki insanl\u0131k bilincimiz d\u00fcnle bug\u00fcn\u00fc, bug\u00fcnle yar\u0131n\u0131 bulu\u015fturan en b\u00fcy\u00fck aynad\u0131r. Yeter ki bakabilmeli, g\u00f6rmeli ve anlamal\u0131&#8230;<\/p>\n<p>\u015eansl\u0131y\u0131m. B\u00fcy\u00fck bir lideri yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131m, mesai arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131m. Sayesinde kimli\u011fimi kazand\u0131m. O\u2019nu kendi bilin\u00e7 aynamda hep g\u00f6rece\u011fim.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sezai Babaku&#351; 12.03.2010 4 Mart (2010) sabah&#305;, Vladislav G. Ardz&#305;nba&rsquo;n&#305;n &ouml;ld&uuml;&#287;&uuml; haberi ile uyand&#305;&#287;&#305;mda g&uuml;&ccedil;l&uuml; bir zembere&#287;in harekete ge&ccedil;irdi&#287;i mekanik gibi giyindim, d&#305;&#351;ar&#305; &ccedil;&#305;kt&#305;m, Anadoluhisar&#305;&rsquo;n&#305;n G&ouml;ksu-K&uuml;&ccedil;&uuml;ksu derelerinin Bo&#287;az&rsquo;a ula&#351;t&#305;&#287;&#305; yayda voltalamaya ba&#351;lad&#305;m. K&uuml;&ccedil;&uuml;ksu Kasr&#305; kenar&#305;ndan g&ouml;zlerimi denizin, d&uuml;&#351;&uuml;ncelerimi zaman&#305;n ak&#305;&#351;&#305;na b&#305;rakt&#305;m. Bir sigara tellendirip, Velimir&rsquo;in dizelerini m&#305;r&#305;ldand&#305;m; Y&#305;llar, insanlar ve halklar akarsu gibi Ebediyyete ak&#305;p [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-2263","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-sezai-babakus","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2263"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2263\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2264,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2263\/revisions\/2264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}