{"id":2295,"date":"2019-02-22T19:20:57","date_gmt":"2019-02-22T19:20:57","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=2295"},"modified":"2019-02-22T19:21:27","modified_gmt":"2019-02-22T19:21:27","slug":"herkesin-12-eylulu-kendine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/herkesin-12-eylulu-kendine\/","title":{"rendered":"HERKES\u0130N 12 EYL\u00dcL\u2019\u00dc KEND\u0130NE&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><span class=\"auto-style79\" lang=\"tr\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><strong>Sezai Babaku\u015f <\/strong><br \/>\n<span style=\"font-family: Arial;\">11.08.2010<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p>Toplumsal haf\u0131zam\u0131z k\u0131tt\u0131r ya, otuz y\u0131l \u00f6nce \u00fczerimizden silindir gibi ge\u00e7en 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc bile h\u00fck\u00fcmet zoruyla hat\u0131rl\u0131yoruz. G\u00fcndemdeki referandum, hi\u00e7 de\u011filse bu i\u015fe yarad\u0131. Ya\u015f\u0131, akl\u0131 ve alakas\u0131 erenler otuz y\u0131l sonra, otuz y\u0131l \u00f6ncesinin bu kara tarihini tozlu raflardan indirip yeniden okumaya ve bilin\u00e7 aynalar\u0131ndan g\u00f6rd\u00fckleri kadar\u0131yla 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc yeniden tan\u0131mlamaya ba\u015flad\u0131. Ne ala!..<\/p>\n<p>Aradan otuz y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc anlamada hala iki temel farkl\u0131 bak\u0131\u015f s\u00f6zkonusudur. \u0130lki, askeri m\u00fcdahaleyi memleketin i\u00e7ine s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi kaos, karga\u015fa ve \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n sonucu oldu\u011funu s\u00f6yler, kabullenir ve destekler. \u0130kincisi ise, memleketin, askeri m\u00fcdahaleye zemin haz\u0131rlamak nedeniyle planl\u0131 ve organize bir \u015fekilde kaosa, karga\u015faya ve \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131na s\u00fcr\u00fcklendi\u011fini s\u00f6yler, sorgular ve kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. G\u00f6r\u00fcnen o ki, de\u011fil otuz y\u0131l, y\u00fcz otuz y\u0131l ge\u00e7se dahi 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn \u2018neden\u2019 mi yoksa \u2018sonu\u00e7\u2019 mu oldu\u011fu \u00fczerine laf yar\u0131\u015f\u0131 devam edecek.<\/p>\n<p>Ben de herkes gibi ak\u0131l defterimi kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131m ve kendi bilin\u00e7 aynamdan 12 Eyl\u00fcl fa\u015fizmine bir kez daha bakt\u0131m. Bug\u00fcn de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm, Fellini\u2019nin Amarcord\u2019undaki gemi kadar b\u00fcy\u00fck ve \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc bir aysberktir; bu buz da\u011f\u0131n\u0131n y\u00fczeydeki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u2018sonu\u00e7\u2019, suyun alt\u0131ndaki as\u0131l c\u00fcsse ise \u2018neden\u2019dir.<\/p>\n<p>Art\u0131k, vaktiyle 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc allay\u0131p pullayanlar dahi bu askeri zapt-\u0131 rapt\u0131n toplumun omurgas\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6kertti\u011fi, ruhunu \u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ve ayaklar\u0131na a\u011f\u0131r bir pranga vurdu\u011fu ger\u00e7e\u011fini kabul etmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc 12 Eyl\u00fcl \u00fclkede ya\u015fayan herkese do\u011frudan ya da dolayl\u0131 hasar vermi\u015ftir. Bu, b\u00fcy\u00fck ve etkisi uzun s\u00fcren bir hasard\u0131r. \u00d6\u011fle ki, nemalananlar\u0131n\u0131 dahi zehirlemi\u015ftir.<\/p>\n<p>G\u00fcndemdeki referandumun 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc hat\u0131rlatmas\u0131, referandum g\u00fcn\u00fcn\u00fcn darbe g\u00fcn\u00fcyle \u00f6zde\u015fikli\u011finden \u00e7ok, darbecilere dokunulmazl\u0131k sa\u011flayan maddenin de kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor olmas\u0131d\u0131r. Bu yan\u0131yla zihinlerdeki pas\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesine yard\u0131mc\u0131 olan referandum, \u00f6nerdi\u011fi di\u011fer maddeler nedeniyle de toplumu trajikomik bir paradoksa toslatmaktad\u0131r. Bu \u00e7apano\u011flu oyunu herkesi tersk\u00f6\u015fe eden inceliktedir. Yani, 12 Eyl\u00fcl\u2019den zarar g\u00f6renlerin \u00e7o\u011funu \u2018hay\u0131r\u2019, 12 Eyl\u00fcl\u2019den nemalananlar\u0131n \u00e7o\u011funu ise \u2018evet\u2019 bo\u015flu\u011funa yat\u0131rmaktad\u0131r. Elbette bunda, zaman\u0131n herkesi farkl\u0131 bi\u00e7imde yontmu\u015flu\u011funun ve \u2018reelpolitika\u2019n\u0131n(!) da etkisi vard\u0131r. Sonu\u00e7ta her\u015fey tersy\u00fczd\u00fcr; pireler tellal, develer berber olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Ne diyebilirim, herkesin 12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc kendinedir. Kim nas\u0131l istiyorsa eller, kim nas\u0131l istiyorsa koklar.<\/p>\n<p>Bana olsa olsa, \u2018bence 12 Eyl\u00fcl neydi-nas\u0131ld\u0131\u2019 \u00fczerine birka\u00e7 s\u00f6z s\u00f6ylemek d\u00fc\u015fer.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>12 Eyl\u00fcl\u2019\u00fc 22 ya\u015f\u0131mda \u0130stanbul\u2019da kar\u015f\u0131lad\u0131m. 27 May\u0131s ihtilaliyle(1960) k\u00f6yde, 12 Mart muht\u0131ras\u0131yla(1971) kasabada tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Hayata tutunma ve daha iyi bir gelecek aray\u0131\u015f\u0131 beni ve ailemi b\u00fcy\u00fck kente s\u00fcr\u00fcklemi\u015fti. 12 Eyl\u00fcl vurdu\u011funda k\u00f6yden oniki, kasabadan yedi y\u0131l uzakta, metropol\u00fcn dinamik karma\u015fas\u0131nda ve gen\u00e7lik ate\u015finin korunda gelece\u011fe ko\u015fuyordum. Gazetecilik y\u00fcksek okulu son s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencisiydim, T\u0130P\u2019li bir solcuydum, Parti\u2019nin bas\u0131n-yay\u0131n-propaganda b\u00fcrosunda siyasi profesyonel olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum, Parti\u2019nin k\u00fclt\u00fcr-sanat kurulu\u015fu \u0130\u015f\u00e7i K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi\u2019nin \u0130stanbul ba\u015fkan\u0131yd\u0131m. Ayr\u0131ca, haftan\u0131n iki g\u00fcn\u00fcnde T\u00fcrk Haberler Ajans\u0131\u2019nda mesleki profesyonelli\u011fe \u0131s\u0131n\u0131yordum. Siyaset, bilim, bas\u0131n, k\u00fclt\u00fcr ve sanat \u00e7evreleriyle i\u00e7i\u00e7eydi hayat\u0131m. Ko\u015fturacak \u00e7ok \u015fey vard\u0131; umut, inan\u00e7, co\u015fku, heyecan, kayg\u0131, korku&#8230; A\u015fk da vard\u0131 elbet. Demem o ki, dolu dolu ak\u0131yordu g\u00fcnlerim. Memleketin haliyse deli-doluydu&#8230;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olmayan k\u00f6r bir karanl\u0131\u011fa itilmi\u015fti. 12 Mart\u2019la budanan sol kendini h\u0131zla toparlay\u0131p y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mi\u015f, \u2018devlet partisi\u2019 CHP\u2019nin de Ecevit liderli\u011finde sola \u00e7ekmesiyle milliyet\u00e7i-muhafazakar sa\u011f tela\u015fa kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Gladio, derin devlet, kontrgerilla bug\u00fcnler i\u00e7indi. Bir yandan T\u00fcrk-\u0130slam sentezi gibi sa\u011f\u0131 birle\u015ftirici ideolojik har\u00e7lar icad edilirken bir yandan da \u00fclk\u00fcc\u00fc-ak\u0131nc\u0131 te\u015fkilatlar\u0131n deste\u011fiyle saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, sol \u00fczerine ter\u00f6r estirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Her\u015fey vatan, millet, din ve iman i\u00e7indi. Toplumsal \u00e7o\u015fkuyu bast\u0131rmak \u00fczere sald\u0131r\u0131lar art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131;\u00a0 ayd\u0131nlar, kanaat \u00f6nderleri, toplum liderleri pe\u015f pe\u015fe infaz ediliyordu. Dahas\u0131 toplu katliamlar ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve sendikal hareketi sindirmek i\u00e7in 1 May\u0131s katliam\u0131 (1977), \u00fcniversite gen\u00e7li\u011fini sindirmek i\u00e7in 16 Mart katliam\u0131 (1978-Beyaz\u0131t) ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015fti. Yetmedi, kaosu derinle\u015ftirmek, korkuyu t\u00fcm topluma yaymak ve ve mutlakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Mara\u015f katliam\u0131 (Aral\u0131k-1978), \u00c7orum katliam\u0131 (May\u0131s-Temmuz 1980) tezgahlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>\u015eiddeti ve silahl\u0131 m\u00fccadeleyi reddeden, demokratik de\u011fi\u015fimi ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc savunan bir siyasetin i\u00e7indeydim. Ne ki, \u015fiddet sarmal\u0131 bizi de i\u00e7ine \u00e7ekmek istiyordu; Partililere y\u00f6nelik resmi ve sivil fa\u015fist sald\u0131r\u0131lar, Ankara\u2019da 7 gen\u00e7 \u00fcyemizin hunharca \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle (Bah\u00e7elievler katliam\u0131- 8 Ekim 1978) doru\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u00d6fke ve endi\u015fe i\u00e7 i\u00e7eydi.<\/p>\n<p>Kaos \u00f6yle \u00e7\u0131lg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f, sa\u011f-sol m\u00fccadelesi \u00f6yle sertle\u015fmi\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00f6yle \u015fiddetlenmi\u015fti ki, zaten askeri m\u00fcdahalenin ha bug\u00fcn ha yar\u0131n olaca\u011f\u0131 beklenir olmu\u015ftu. Yani, 12\u2019ye \u00e7eyrek kala belan\u0131n gelece\u011fi belliydi. \u00c7eliktepe\u2019de, Ka\u011f\u0131thane beton denizi \u00fczerinden uzaktaki Hasdal s\u0131rtlar\u0131n\u0131 ve tepedeki askeri k\u0131\u015flay\u0131 var-yok g\u00f6ren bir apartmanda oturuyorduk. Darbe s\u00f6ylenceleri artt\u0131k\u00e7a, gecenin ge\u00e7 saatlerinde balkona \u00e7\u0131k\u0131p Hasdal\u2019a bak\u0131\u015flar\u0131m da s\u0131kla\u015fm\u0131\u015ft\u0131, sanki o mesafeden k\u0131\u015fla i\u00e7inde olup biteni g\u00f6recekmi\u015f gibi&#8230; Belli belirsiz bir hissin refleksiydi bu. Ve o mel\u2019un g\u00fcn\u00fcn ilk saatlerinde (gece 02:30 sular\u0131nda) giderek artan bir u\u011fultuya uyan\u0131p balkona f\u0131rlad\u0131\u011f\u0131mda Hasdal s\u0131rtlar\u0131ndan bir ate\u015f dilinin kente akt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Vay hissime bin kunduz! G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm tanklar\u0131n, kariyerlerin, cemselerin, jeeplerin yola koyulmu\u015f haliydi. Evdeki herkesi ayakland\u0131rd\u0131m.<\/p>\n<p>Mevcudumuz be\u015fti; ben, valide-peder, D\u0130SK\u2019a ba\u011fl\u0131 Limter-\u0130\u015f Sendikas\u0131\u2019n\u0131n kurucu ba\u015fkan\u0131 olan iki numaral\u0131 b\u00fcy\u00fck birader, bir de muhabbetsever bir sol-yol\u2019cu dostumuz. Ailenin abi\u2019si yurtd\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131, \u00fc\u00e7 numara \u015eebinkarahisar ellerinde \u00f6\u011fretmendi, k\u00fc\u00e7\u00fck birader ise yat\u0131l\u0131 okuyordu.<\/p>\n<p>Seslerin de\u011fi\u015fkenli\u011finden saat 04:00-04:30 gibi askerlerin kentin meydanlar\u0131n\u0131, cadde ve sokaklar\u0131n\u0131 zaptettiklerini anlayabiliyorduk. Radyodan Hasan Mutlucan\u2019\u0131n askeri m\u00fcdahaleyi mu\u015ftulayan(!) t\u00fcrk\u00fcleri y\u00fckseliyordu. Ve 05:00\u2019da, resmi bildiri servisteydi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de solun bast\u0131r\u0131lmas\u0131 meselesi hi\u00e7 ku\u015fkusuz d\u00fcnyada ABD ile Sovyetler Birli\u011fi aras\u0131ndaki \u00f6l\u00fcmc\u00fcl rekabetle do\u011frudan ili\u015fkiliydi. Biz bunu kapitalizm ile sosyalizm aras\u0131ndaki m\u00fccadele olarak tan\u0131mlasak da, ger\u00e7ekte s\u00f6zkonusu olan iki b\u00fcy\u00fck filin d\u00fcnyay\u0131 ayaklar\u0131 alt\u0131nda ezen g\u00fcre\u015fiydi. \u0130\u015fte aysbergin b\u00fcy\u00fck c\u00fcssesini bu k\u00fcresel alan sava\u015f\u0131 olu\u015fturuyordu.<\/p>\n<p>1962\u2019deki me\u015fhur K\u00fcba f\u00fcze krizinden buyana iki s\u00fcper g\u00fcc\u00fcn \u00e7eki\u015fmesi alttan alta s\u00fcrerken, d\u00fcnyan\u0131n pek\u00e7ok \u00fclkesinde ba\u015fg\u00f6steren sol y\u00fckseli\u015f ABD\u2019yi k\u0131zd\u0131r\u0131yordu. Latin Amerika\u2019da ve Afrika\u2019da pe\u015f pe\u015fe ABD kaleleri d\u00fc\u015f\u00fcyordu. \u015eili\u2019yi bast\u0131ral\u0131m derken Nikaragua elden gidiyordu. Avrupa\u2019da sol partiler iktidara y\u00fcr\u00fcyordu. D\u00fcnya \u00e7\u0131ld\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 sanki. Hele hele Asya ve Ortado\u011fu\u2019da dengeleri de\u011fi\u015ftirecek bir hamle, \u201c\u00f6zg\u00fcr d\u00fcnya\u201dn\u0131n sonu demekti.<\/p>\n<p>1979\u2019da (24 Aral\u0131k) Sovyetler Afganistan\u2019a girerek k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiyi a\u015f\u0131nca ABD i\u00e7in b\u00f6lgedeki T\u00fcrkiye gibi stratejik ittifaklar\u0131n\u0131 sa\u011flam kaz\u0131\u011fa ba\u011flamak \u015fart olmu\u015ftu. \u0130\u015fte bu y\u00fczden 6. Filo\u2019nun ziyaretleri s\u0131kla\u015fm\u0131\u015ft\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fczerindeki kara bulutlar bu y\u00fczden g\u00fcn be g\u00fcn \u00e7o\u011falm\u0131\u015ft\u0131. Ku\u015fatma harekat\u0131 sadece resmi d\u00fczlemde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fcyordu, Gladio da i\u015fba\u015f\u0131ndayd\u0131, ta\u015feron \u00f6rg\u00fctleri de.T\u0131pk\u0131 \u0130talya\u2019da, Yunanistan\u2019da, \u0130spanya\u2019da, Fransa\u2019da oldu\u011fu gibi&#8230; Ve ABD\u2019li yetkililerin 12 Eyl\u00fcl darbesini ger\u00e7ekle\u015ftirenleri \u201cbizim \u00e7ocuklar\u201d diye tan\u0131mlamas\u0131 ve alk\u0131\u015flamas\u0131 bundand\u0131r. Onlar bak\u0131m\u0131ndan T\u00fcrkiye emin ellerdedir. Ve Sovyetler\u2019e kar\u015f\u0131 ye\u015fil ku\u015fa\u011f\u0131n sa\u011flam bir payandas\u0131d\u0131r. Bu \u00f6yle bir kaz\u0131\u011fa ba\u011flamad\u0131r ki, kurtulana a\u015fkolsun. Netekim hala kaz\u0131ktay\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019deki milliyet\u00e7i-muhafazakar sa\u011f da sonu\u00e7tan memnundur. Darbecilerin, g\u00fc\u00e7\u00fcn kendilerinde oldu\u011funu g\u00f6stermek ve patronluklar\u0131n\u0131 dikte etmek i\u00e7in ge\u00e7ici olarak enterne etti\u011fi sa\u011fc\u0131lar\u0131n \u201cfikrimiz iktidarda biz i\u00e7erdeyiz, bu nas\u0131l i\u015f\u201d m\u0131z\u0131klanmalar\u0131 bundand\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Asl\u0131nda solda siyasi m\u00fccadeleye kat\u0131lmak bir bak\u0131ma kaderimdi. Daha ilkokula giderken k\u00f6yde, \u00f6nce dede Ma\u00e7agoa\u2019dan ilk derslerimi alm\u0131\u015ft\u0131m. Ma\u00e7agoa dedenin hikayesi uzun, ayr\u0131ca yazaca\u011f\u0131m. Yine de, \u00c7erkes Ethem\u2019in \u00e7ekirdek kadrosunda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Selanik\u2019e ge\u00e7enlerden biri oldu\u011funu, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Yunanistan\u2019da Alman-\u0130talyan i\u015fgaline kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen direni\u015fe kom\u00fcnistler saf\u0131nda kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, 1953\u2019de geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, babam\u0131n amcas\u0131n\u0131n e\u015fi Zizhan ninenin karde\u015fi oldu\u011funu, bize yak\u0131n bir evde yaln\u0131z ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendi kadar ya\u015fl\u0131 g\u00f6z\u00fcken doruk at\u0131yla karabatak misali bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcp bir kayboldu\u011funu, muhtemelen TKP saflar\u0131nda siyaset eyledi\u011fini, uzun ak sa\u00e7 ve sakal\u0131yla masal kahramanlar\u0131na benzedi\u011fini s\u00f6yleyebilirim. As\u0131l dedemiz (yan\u0131 babam\u0131z\u0131n babas\u0131) \u00c7anakkale\u2019nin me\u00e7hullerindendir. \u00dc\u00e7 karde\u015fiyse Kuvayi Seyyare saflar\u0131nda cenk etmi\u015f, Selanik\u2019e ge\u00e7mi\u015f, biri orada rahmete ermi\u015f, ikisi af\u2019tan sonra geri d\u00f6nm\u00fc\u015flerdir. Hi\u00e7birini tan\u0131mad\u0131m, do\u011fdu\u011fumda \u00e7oktan tarih olmu\u015flard\u0131. \u0130\u015fte o ku\u015fa\u011f\u0131n en uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fcs\u00fc ve en renkli simas\u0131, dede yadigar\u0131 dede Ma\u00e7agoa\u2019yd\u0131.<\/p>\n<p>Dede Ma\u00e7agoa \u00e7ocuklu\u011fumun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan bir kahramand\u0131. Her g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde ba\u015fkalar\u0131ndan duyamayaca\u011f\u0131m\u0131z hikayeler anlat\u0131r, s\u00f6zleriyle uzak ufuklara kula\u00e7 att\u0131r\u0131rd\u0131; \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, devrimcilik, ilericilik, sosyalizm, kom\u00fcnizm, sovyet mucizesi&#8230; Naz\u0131m Hikmet \u015fiirlerini onun ezberinden duymu\u015fuzdur ilk kez. Bir de, okulda Abazaca konu\u015ftum diye \u00f6\u011fretmen taraf\u0131ndan cetvelle ellerim morart\u0131l\u0131nca, kulaklar\u0131m k\u0131zart\u0131l\u0131nca dede Machagoa\u2019n\u0131n \u00c7erkes kimli\u011fi, Kafkasya, Abhazya \u00fczerine anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 daha bi can-\u0131 g\u00f6n\u00fclden dinliyordum. Pek tabi ya\u015f\u0131m\u0131z\u0131, ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131 a\u015fan mevzulard\u0131. Yine de merak ve heyecan duyard\u0131k. O\u2019nu dinlerken bazen, geri d\u00f6nemeyecek kadar uzaklara gitmi\u015fim hissene kap\u0131l\u0131r, \u00fcrperirdim. Tahmin edece\u011finiz \u00fczere k\u00f6yde pek sevini yoktu, ya korktuklar\u0131 i\u00e7in selam verirlerdi ya da delleni\u015fine ac\u0131d\u0131klar\u0131 i\u00e7in. Ailelerin \u00e7o\u011fu \u00e7ocuklar\u0131n\u0131, bu ipini koparm\u0131\u015f(!) adam\u0131n deli sa\u00e7malar\u0131ndan(!)korumak i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fme yasa\u011f\u0131 koymu\u015flard\u0131. \u00d6ld\u00fc\u011f\u00fcnde (1968 ba\u015f\u0131nda, 82 ya\u015f\u0131nda) k\u00f6ydeki \u00e7o\u011funlu\u011fun derin bir oh \u00e7ekti\u011fini, bug\u00fcn bile duyar gibiyim. O y\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda, bir trakt\u00f6r kasas\u0131nda kasabaya ta\u015f\u0131nd\u0131k.<\/p>\n<p>Ma\u00e7agoa dede ender bulunur kuma\u015ftand\u0131. Ne anam-babam, ne k\u00f6ydeki di\u011fer k\u0131demli yak\u0131nlar onun b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden u\u00e7mam\u0131za rehberlik edecek vasatta de\u011fildi. Bizim aile- s\u00fclale tuhaft\u0131r, bir \u00f6nceki ku\u015fak erkekleri askeri mektep e\u011fitimi alm\u0131\u015f, okumu\u015f-yazm\u0131\u015f, g\u00f6rm\u00fc\u015f-ge\u00e7irmi\u015f, memleket meselelerine kafa yormu\u015flardan olu\u015fmu\u015fken, anam-babam ku\u015fa\u011f\u0131 tam tersine ilkokul ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile s\u00f6kememi\u015f, k\u00f6y\u00fcnde mahsur, ge\u00e7im derdine h\u00fck\u00fcml\u00fc yoksunlar ku\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. Sanki tecrid edilmi\u015f gibi, sanki cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f gibi. Belki b\u00fct\u00fcn Abhaz k\u00f6ylerinde durum ayn\u0131yd\u0131, belki b\u00fct\u00fcn \u00c7erkes k\u00f6ylerinde&#8230; F\u0131rsat olursa bu mevzuya kafa yoraca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>Neyse ki bu yoksunluk \u00e7emberi, valide\u2019nin g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6nsezileri (ki, y\u0131llar sonra kendisine okuma-yazma \u00f6\u011freterek minnet borcumun biraz\u0131n\u0131 \u00f6demi\u015fimdir) ve en b\u00fcy\u00fck abi\u2019min canh\u0131ra\u015f gayreti sayesinde ad\u0131m ad\u0131m k\u0131r\u0131ld\u0131. Babam iyi, d\u00fcr\u00fcst, \u00e7al\u0131\u015fkan ve fakat be\u00e7erisi-etkisi k\u0131t bir cennetlikti. Be\u015f erkek karde\u015ftik. Hepimizin gelece\u011fi en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze ba\u011fl\u0131yd\u0131. \u0130\u015fte sonraki rehberim, \u00fczerimde mutlak eme\u011fi ve y\u00f6nlendirmesi bulunan bu abi\u2019ydi (ki, kendisine minnet borcum \u00f6denemeyecek kadar \u00e7oktur). Abi\u2019nin hikayesi de uzundur da, \u00f6zet ge\u00e7elim \u015fimdilik: Harbiye\u2019ye kapa\u011f\u0131 atm\u0131\u015ft\u0131, Deniz Lisesi, Deniz Harb Okulu, dereceli mezuniyet ve te\u011fmen r\u00fctbesiyle bir anda ailemizin amiral gemisi olmu\u015ftu. Sadece bizim evin, yak\u0131n akrabalar\u0131n de\u011fil k\u00f6y\u00fcn, kasaban\u0131n, yedi s\u00fclelenin g\u00f6zbebe\u011fiydi.<\/p>\n<p>S\u00f6zleri bana kadar i\u015flemi\u015f olan Ma\u00e7agoa dede bizim abi\u2019yi nas\u0131l etkilemi\u015f ki, hen\u00fcz harb okulundayken ordudaki 27 May\u0131s (1960) kal\u0131nt\u0131s\u0131 \u2018sol\u2019 cuntayla ba\u011flant\u0131l\u0131 gen\u00e7 subaylar hareketinin g\u00f6be\u011finde yer alm\u0131\u015ft\u0131, 1969\u2019da \u201869 deniz subay\u0131 bildirisi\u2019 \u2013muht\u0131ras\u0131 m\u0131 demeli?- yay\u0131nlanmas\u0131nda aktif rol oynam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>K\u00f6pr\u00fcn\u00fcn alt\u0131ndan \u00e7ok sular akm\u0131\u015f ve ordudaki \u2018sa\u011f\u2019 cunta vaziyete hakim olmu\u015ftu. Sonu\u00e7ta \u2018sol\u2019 cunta yanl\u0131\u015f hesaba kurban oldu ve tasfiye edildi. \u00c7ok y\u0131ld\u0131zl\u0131lar bir yana, bizim abi de, Sarp Kuray, Ali K\u0131rca gibi gen\u00e7 subaylar hareketinin di\u011fer \u00f6nc\u00fcleri ile beraber apar topar erken emekliye (ihra\u00e7 etmenin denizci dilinde s\u00f6yleni\u015fi) sevkedildi, 12 Mart 1971 askeri muht\u0131ras\u0131n\u0131 takiben hapse at\u0131ld\u0131, kurulu nizam\u0131 y\u0131kmak amac\u0131yla askeriye i\u00e7inde gizli te\u015fekk\u00fcl olu\u015fturmaktan yarg\u0131land\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne alt\u0131 ay sonra kavu\u015ftu, k\u0131sa bir s\u00fcre sonra ba\u015fka bir siyasi dava nedeniyle bir kez daha tutukland\u0131, ikibu\u00e7uk ay sonra serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131 vs.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte \u00e7ocuk ya\u015ftan beri beni fikren \u2018zehirleyen\u2019 kahramanlar\u0131m bunlard\u0131. Hayat\u0131m b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bunlar\u0131n etki potas\u0131nda \u015fekillendi. Biri Y\u00fcz\u00fcklerin Efendisi\u2019ndeki Gandalf ayar\u0131nda bir tat b\u0131rakarak an\u0131lar diyar\u0131na ge\u00e7ti, di\u011feri hayat\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc ak\u0131\u015f\u0131na tutunup ate\u015f imparatorlu\u011funa u\u00e7tu. Biri \u00e7ocuklu\u011fumun hazinesiydi, di\u011feri gen\u00e7li\u011fimin zenginli\u011fi. Birine sadece merakl\u0131 bir dinleyici oldum, di\u011ferine arada bir yol arkada\u015f\u0131; belki, \u2018ordu-millet el ele\u2019 solculu\u011fundan \u2018s\u0131n\u0131f eksenli\u2019 solculu\u011fa terfi edi\u015finde az biraz katk\u0131m da olmu\u015ftur. Kimbilir&#8230;<\/p>\n<p>G\u00fcnler ak\u0131p gidiyor, bazen t\u00f6kezlesek de umuda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f devam ediyordu, 1973\u2019\u00fcn 27 May\u0131s g\u00fcn\u00fc, \u00fc\u00e7 be\u015f par\u00e7a e\u015fya, ana-baba ve yar\u0131m manga o\u011fuldan m\u00fcrekkep aile varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, bir kamyonun s\u0131rt\u0131nda \u0130stanbul\u2019a yol al\u0131yordu.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>Tekrar gelelim 12 Eyl\u00fcl sabah\u0131na. \u0130lk bildiriyi dinleyip, g\u00fcr\u00fclt\u00fcc\u00fc askeri ara\u00e7lar\u0131n yak\u0131nlar\u0131m\u0131za sokulan sesleri susunca, sendikac\u0131 biraderle ke\u015fif turuna \u00e7\u0131kt\u0131k. Daha elli metre gidemeden kuytudan s\u00fcng\u00fcl\u00fc t\u00fcfek kalabal\u0131\u011f\u0131 yolumuzu kesti, t\u00fcfekler \u015fak\u0131rdad\u0131 ve bize d\u00f6nd\u00fc. \u00dcst\u00e7avu\u015f r\u00fctbelisi sertti: Evinize d\u00f6n\u00fcn, ordu y\u00f6netime el koydu, ikinci bir emre kadar soka\u011fa \u00e7\u0131kmak yassak!.. \u00a0Her bak\u0131mdan ikna edici bir komuttu.<\/p>\n<p>\u00c7aresiz radyo ba\u015f\u0131nda bir s\u00fcre daha ge\u00e7irdik. Tekrar tekrar yay\u0131nlanan ana bildirinin i\u00e7eri\u011finden, uslubundan, tonundan darbenin \u015fiddetini anlama \u00e7abas\u0131yla dikkatimizi radyodaki sese vermi\u015fken telefon \u00e7ald\u0131. O zamanlar telefon hatlar\u0131 k\u0131tt\u0131 ve \u00e7o\u011fu apartmanda tek hatl\u0131 bir telefonun k\u00fc\u00e7\u00fck bir santral yoluyla dairelere \u00e7okland\u0131\u011f\u0131 kom\u00fcnal sistem modayd\u0131. Bizde de \u00f6yleydi, telefonumuz giri\u015f kat\u0131nda apartman g\u00f6revlisinin odas\u0131ndaki santrale ba\u011fl\u0131yd\u0131. Be\u015f on saniyelik \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k duraksamas\u0131ndan kurtulup telefonu a\u00e7t\u0131m, Bayram efendi k\u0131s\u0131k bir sesle uyard\u0131; askerler size \u00e7\u0131k\u0131yor. Sendikac\u0131, muhabbet yolda\u015f\u0131m\u0131z ve ben \u00e7ocukca bir refleksle arka odaya s\u0131v\u0131\u015ft\u0131k. Valide d\u0131\u015f kap\u0131y\u0131 a\u00e7t\u0131, postal sesleri merdivende yank\u0131land\u0131, kap\u0131ya dayand\u0131.<\/p>\n<p>Nazik bir ses duyuldu: \u0130yi sabahlar, Emin Babaku\u015f\u2019un evi buras\u0131 m\u0131, biliyorsunuzdur ordu y\u00f6netime el koydu, kendisini g\u00fcvence alt\u0131na almaya geldik. Hepimizi gev\u015feten bir nezaket. Biz de koridora \u00e7\u0131kt\u0131k. Konu\u015fan deniz y\u00fczba\u015f\u0131s\u0131d\u0131r (g\u00f6zalt\u0131 yerine g\u00fcvence alt\u0131 deme centilmenli\u011fini ba\u015fka kim g\u00f6sterir ki), arkas\u0131nda ise 10 kadar silahl\u0131 denizci vard\u0131r. Valide cevaplar; Evet o\u011flum, ben annesiyim, buras\u0131 Emin\u2019in evi, ama kendisi evde de\u011fil. Y\u00fczba\u015f\u0131 bir zeytin dal\u0131 daha uzat\u0131r: Ben Emin\u2019in deniz harb okulundan d\u00f6nem arkada\u015f\u0131y\u0131m, \u00e7ekinecek korkacak bir\u015fey yok. Sesini, evin her yerine ula\u015fs\u0131n diye biraz y\u00fckselti\u015ftir. Valide k\u00fclyutmaz, sorar: Emin\u2019in d\u00f6nem arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu tan\u0131r\u0131m, seni \u00e7\u0131karamad\u0131m evlad\u0131m, ad\u0131n nedir? Sessizlik. Valide devam eder: Anlad\u0131m evlad\u0131m, ama bo\u015funa geli\u015fsiniz, Emin yurtd\u0131\u015f\u0131nda, Amerika\u2019da. Biraz \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015fl\u0131k, biraz inanmam\u0131\u015fl\u0131k duraksamas\u0131. Valide izahata devam eder: Evet evlad\u0131m do\u011fru, hemen hemen iki y\u0131l oldu. Ben tamamlar\u0131m; ihtisas i\u00e7in gitti. Sevinmi\u015fti sanki, derin bir nefes ald\u0131. Yine de g\u00f6rev g\u00f6revdi; bize verilen emir gere\u011fi izin verirseniz evi arayaca\u011f\u0131z. Buyrun. Nazik adam g\u00f6zucuyla odalara bak\u0131n\u0131r, elindeki bilan\u00e7o defteri benzeri resmi evraka bir\u015feyler karalar, verdikleri rahats\u0131zl\u0131k y\u00fcz\u00fcnden \u00f6z\u00fcr diler, biz gen\u00e7lere soka\u011fa \u00e7\u0131kma yasa\u011f\u0131na uymam\u0131z\u0131 tevsiye eder ve ekibini toplay\u0131p gider.<\/p>\n<p>Hepimiz \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131k. Demir yumruk beklerken bu yumu\u015fak eldiven de neyin nesiydi? Bu nas\u0131l bir askeri darbeydi be? Her hal ve \u015fartda kay\u0131ts\u0131z ve suskun kalmay\u0131 ilke edinen peder bu kez h\u00fck\u00fcm y\u00fcr\u00fctt\u00fc; iyi askerlerin i\u015fba\u015f\u0131na gelece\u011fi belliydi, netekim korkacak bir\u015fey yok. Valide, on y\u0131l \u00f6nce umudunu ve \u00f6v\u00fcnc\u00fcn\u00fc y\u00fckledi\u011fi o\u011flunun ba\u015f\u0131na gelenler y\u00fcz\u00fcnden hala askeriyeye k\u0131zg\u0131nd\u0131, babam\u0131 susturdu; dur hele! \u00f6yle \u00e7abuk karar verme, orduya g\u00fcven olmaz. Biraderle bak\u0131\u015ft\u0131k sessizce. Demek ilk halka eski sol cuntac\u0131lard\u0131 ve her kuvvet kendi sak\u0131ncal\u0131lar\u0131n\u0131 \u2018g\u00fcvence\u2019 alt\u0131na al\u0131yordu. Sonra? Elbet s\u0131ra bize gelecekti ve bizim i\u00e7in gelenler nazik denizciler olmayacakt\u0131.<\/p>\n<p>Sabah \u00e7ay\u0131 ve pe\u015f pe\u015fe iki c\u0131gara akl\u0131m\u0131 ba\u015f\u0131ma getirdi. C\u00fczdan\u0131mdan T\u00fcrk Haberler Ajans\u0131 kimlik kart\u0131m\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131m, k\u0131rm\u0131z\u0131 koca harflerle \u2018BASIN\u2019 yaz\u0131yordu, g\u00f6mlek cebime koydum. S\u0131rt \u00e7antama \u00fc\u00e7-be\u015f par\u00e7a e\u015fya t\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131m. Evdekilerden, \u201cbu kart beni nereye g\u00f6t\u00fcr\u00fcrse gidece\u011fim\u201d diye izin istedim. Herkes ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7aresine kalacakt\u0131! Vedala\u015ft\u0131k. Saat 06:30 gibi, \u00fcrkek ad\u0131mlarla soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131m. \u0130lk askeri barikat elimdeki kart\u0131n ikna g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6sterecekti. Kart\u0131 sallad\u0131m, \u201cBASIN\u201d diye seslendim. \u00d6nceki ke\u015fifte kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7avu\u015f komut verdi: \u00c7antan\u0131 yere koy. Yakla\u015ft\u0131. \u201cRadyo\u2019dan kamu g\u00f6revlileri, doktorlar ve gazetecilerin g\u00f6rev yerlerine gidebilece\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131\u201d diye sallad\u0131m. Karta uzun uzun bakt\u0131, \u00e7antamda ne oldu\u011funu sordu. Ayn\u0131 seramoniyle \u00fc\u00e7 kontrol noktas\u0131n\u0131 daha ge\u00e7erek ikiy\u00fcz metre kadar sonra B\u00fcy\u00fckdere Caddesi\u2019ne vard\u0131m. Askeri ara\u00e7lardan \u00f6te hareket eden bir\u015fey yoktu. Asker ta\u015f\u0131yan bir cemseye el ettim, aste\u011fmen Be\u015fikta\u015f\u2019a kadar binmeme izin verdi, bir ba\u015fka ara\u00e7la Ca\u011falo\u011flu\u2019na vard\u0131m.<\/p>\n<p>Ajansta gece ekibi vard\u0131. \u00d6\u011frendim ki askerler memleketin t\u00fcm\u00fcnde tereya\u011f\u0131ndan k\u0131l \u00e7eker gibi kontrol\u00fc ele alm\u0131\u015flar. Bask\u0131nlar, g\u00f6zalt\u0131lar g\u0131rlayd\u0131. Evi arad\u0131m, valide rahat bir sesle ortal\u0131\u011f\u0131n sakin oldu\u011funu s\u00f6yledi. \u00d6\u011fleye do\u011fru ger\u00e7ek bas\u0131n kart\u0131 sahibi olanlar ajansa ula\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Saat 13:00 gibi telefonda validenin kayg\u0131l\u0131 sesi; askerler senin i\u00e7in geldiler, evin alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne getirdiler, bir\u00e7ok kitab\u0131 ald\u0131lar, teslim olman\u0131 s\u00f6ylediler. Gelenler karac\u0131yd\u0131. Ve denizcilerin aksine nezaketten nasiplerini almam\u0131\u015flard\u0131. Ak\u015fam sendikac\u0131 birader i\u00e7in geldikleri, apartman g\u00f6revlisi Bayram efendinin zaman\u0131nda uyar\u0131s\u0131 ile yan kom\u015fuya s\u0131v\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 haberini ald\u0131m. Onun i\u00e7in de teslim olsun notu. Farkl\u0131 ekipler, ki\u015fiye \u00f6zel geliyorlard\u0131; sanki herkes kendi kara listesini tamamlama tela\u015f\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n<p>Ka\u00e7-kovala g\u00fcnleri ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Emirgan\u2019da bir dost evine kapa\u011f\u0131 att\u0131m. \u00dc\u00e7 ay kadar sahilde \u00e7apariyle istavrit yakalama dersiyle oyaland\u0131m. Bu zaman zarf\u0131nda \u00fc\u00e7-d\u00f6rt kez benim i\u00e7in, bir o kadar da sendikac\u0131 birader i\u00e7in bask\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015f. Birader, birini validenin gardrobunda di\u011ferlerini kom\u015fu himayesinde savu\u015fturmu\u015f. Komikti. Sonra, \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde teslim olmazlarsa g\u00f6r\u00fcld\u00fckleri yerde vurulacaklar listesi yay\u0131nland\u0131, birader de listedeydi. Ciddiydi. Adam aramaktan s\u0131k\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. \u00c7aresiz teslim oldu. Ben bir s\u00fcre daha istavrit pe\u015finde ko\u015ftum. 2 \u015eubat g\u00fcn\u00fc (1981) validenin, \u201c\u00fc\u00e7 haftad\u0131r gelen giden yok, herhalde seni aramaktan vazge\u00e7tiler, ak\u015fam gelirsen a\u00e7ac yapar\u0131m\u201d yollu anal\u0131\u011f\u0131na teslim oldum. Hasret muhabbetine ve a\u00e7ac ziyafetinin rehavetine kap\u0131lm\u0131\u015fken kap\u0131 zang\u0131rdad\u0131, asker-polis i\u00e7eri dald\u0131. Giri\u015f kat\u0131na indi\u011fimizde, Bayram efendiyi santralin ba\u015f\u0131nda iki askerin g\u00f6zetiminde boynu b\u00fck\u00fck g\u00f6r\u00fcnce, neden telefon edemedi\u011fini anlad\u0131m. \u00d6nce \u015ei\u015fli\u2019deki toplama merkezinde, i\u00e7lerinde \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m her telden-her kafadan bir kalabal\u0131\u011fa dahil edildim, sabaha kar\u015f\u0131 da, 12 Eyl\u00fcl\u2019e be\u015f kala sanki i\u00e7erde olup biteni g\u00f6recekmi\u015f gibi bakadurdu\u011fum Hasdal k\u0131\u015flas\u0131na intikal ettik. Bu bana iyi bir ders oldu, bir daha da bakmam Hasdal\u2019a.<\/p>\n<p>Sonras\u0131 Hasdal-Harbiye-Gayrettepe-Selimiye hatt\u0131nda s\u00fcrecek 4,5 ayl\u0131k bir mahpusluktur. Daha \u00f6nceden ufak tefek deneyimlerim vard\u0131 ya, mahpusluk hi\u00e7 bu kadar trajik, hi\u00e7 bu kadar komik olmam\u0131\u015ft\u0131. Tam bir macera. \u015ea\u015f\u0131rtan, g\u00fcld\u00fcren, ac\u0131tan ve a\u011flatan cinsten&#8230;<\/p>\n<p>Bolkep\u00e7e bir yaz\u0131 oldu. \u00dczg\u00fcn\u00fcm, dahas\u0131 var. Yak\u0131nda, bu s\u00fctunda&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sezai Babaku&#351; 11.08.2010 Toplumsal haf&#305;zam&#305;z k&#305;tt&#305;r ya, otuz y&#305;l &ouml;nce &uuml;zerimizden silindir gibi ge&ccedil;en 12 Eyl&uuml;l&rsquo;&uuml; bile h&uuml;k&uuml;met zoruyla hat&#305;rl&#305;yoruz. G&uuml;ndemdeki referandum, hi&ccedil; de&#287;ilse bu i&#351;e yarad&#305;. Ya&#351;&#305;, akl&#305; ve alakas&#305; erenler otuz y&#305;l sonra, otuz y&#305;l &ouml;ncesinin bu kara tarihini tozlu raflardan indirip yeniden okumaya ve bilin&ccedil; aynalar&#305;ndan g&ouml;rd&uuml;kleri kadar&#305;yla 12 Eyl&uuml;l&rsquo;&uuml; yeniden tan&#305;mlamaya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-2295","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-sezai-babakus","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2295","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2295"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2295\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2297,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2295\/revisions\/2297"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}