{"id":2379,"date":"2019-02-22T22:30:04","date_gmt":"2019-02-22T22:30:04","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=2379"},"modified":"2019-02-22T22:30:04","modified_gmt":"2019-02-22T22:30:04","slug":"iste-geldik-gidiyoruz-hoscakal-kardesim-deniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/iste-geldik-gidiyoruz-hoscakal-kardesim-deniz\/","title":{"rendered":"\u201c\u0130\u015eTE GELD\u0130K G\u0130D\u0130YORUZ, HO\u015e\u00c7AKAL KARDE\u015e\u0130M DEN\u0130Z\u201d"},"content":{"rendered":"<p><span class=\"auto-style79\" lang=\"tr\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><strong>Sezai Babaku\u015f<\/strong><br \/>\n<\/span><\/span><span lang=\"en-us\"> <span style=\"font-family: Arial;\"> 20<\/span><\/span><span style=\"font-family: Arial;\">.<span lang=\"en-us\">04<\/span>.201<\/span><span lang=\"en-us\"><span style=\"font-family: Arial;\">2<\/span><\/span><\/p>\n<blockquote><p><b> <span lang=\"en-us\"> <span style=\"font-family: Arial; font-size: large;\"> Abhazya\u2019dan Naz\u0131m Ge\u00e7ti, \u0130zi Kald\u0131 Yadigar&#8230;<\/span><\/span><\/b><\/p><\/blockquote>\n<p>D\u00fcnya \u015fairi Naz\u0131m Hikmet\u2019in s\u0131k s\u0131k Abhazya\u2019y\u0131 ziyaret etti\u011fini ve baz\u0131 \u015fiirlerini burada yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliriz. 4 Nisan 1955\u2019de \u00e7ekilmi\u015f bu foto\u011frafa tutunup bilgimizi tazeleyelim istedik. Naz\u0131m, Abhaz \u015fair dostlar\u0131 \u0130van Tarba, Bagrat \u015einkuba ve Kumf Lomiya ile saf tutmu\u015f. Bir selam verelim dedik&#8230;<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/sb\/images\/006.GIF\" width=\"396\" height=\"425\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">Biz de (78\u2019liler), abi-abla ku\u015fa\u011f\u0131m\u0131z gibi (68\u2019liler) Naz\u0131m Hikmet\u2019in \u015fiirleriyle hayata tutunduk. Romantizmi, idealizmi, sosyalizmi, enternasyonalizmi Naz\u0131m\u2019\u0131n \u015fiirleriyle \u00e7o\u011faltt\u0131k. Onun sihirli s\u00f6zleriyle a\u015fk\u0131 tatt\u0131k, \u2018ben\u2019 iken \u2018biz\u2019 olduk, omuz omuza verip karanl\u0131\u011fa meydan okuduk, zincirlerimizi k\u0131r\u0131p y\u00fcr\u00fcd\u00fck, g\u00fcne\u015fi i\u00e7ecek kadar y\u00fcreklendik, yand\u0131k k\u00fcl olduk ve yeniden ve yeniden do\u011fdup g\u00fcne\u015fe durduk. Naz\u0131m kimileyin su olup y\u00fcre\u011fimizi ferahlatt\u0131, kimileyin r\u00fczgar olup akl\u0131m\u0131z\u0131 titretti, ve kimileyin ate\u015f olup ruhumuzu \u0131s\u0131tt\u0131. \u0130ster \u00fccra bir k\u00f6yde ba\u015flam\u0131\u015f olsun hayat\u0131m\u0131z, ister b\u00fcy\u00fck bir kentin k\u0131y\u0131s\u0131nda varo\u015funda&#8230; illaki hepimiz onunla yolculuk ettik, ve illaki hepimiz ona yolculuk ettik&#8230;<\/p>\n<p>Abhazya\u2019dan sevgili dostumuz Asida Lomiya, on y\u0131llard\u0131r ar\u015fiv raflar\u0131nda uyuyan bu foto\u011fraf\u0131 bulup facebook marifetiyle \u00f6n\u00fcm\u00fcze koydu. Ne ala&#8230; Bu foto\u011fraf, pek\u00e7o\u011fumuz do\u011fmadan \u00f6nce \u00e7ekilmi\u015ftir ve karede g\u00f6r\u00fcnenlerin hi\u00e7biri art\u0131k aram\u0131zda de\u011fildir. Ama iyi bak\u0131n, daha d\u00fcn \u00e7ekilmi\u015f kadar canl\u0131d\u0131r, \u0131\u015f\u0131lt\u0131l\u0131d\u0131r&#8230; Naz\u0131m b\u00f6yledir i\u015fte; s\u00f6zleri gibi duru\u015fu ve bak\u0131\u015f\u0131 da eskimezdir&#8230;<\/p>\n<p>Naz\u0131m\u2019\u0131n Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar boyunca s\u0131k s\u0131k Abhazya\u2019ya gitti\u011fini, ona yol arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f dostlar\u0131ndan duymu\u015fumdur. Dahas\u0131, \u2018sa\u00e7lar\u0131 saman sar\u0131s\u0131\u2019 Vera\u2019s\u0131ndan detaylar\u0131yla dinlemi\u015fimdir. Evet, Naz\u0131m severmi\u015f Abhazya\u2019y\u0131, oradaki dostlar\u0131yla bulu\u015fmay\u0131, erik soslu lezzetler ve \u2018\u00e7a\u00e7a\u2019 e\u015fli\u011finde \u0131s\u0131nan muhabbetleri. Naz\u0131m\u2019\u0131n 27 Eyl\u00fcl 1958\u2019de Pitsunda\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 o \u00fcnl\u00fc \u015fiir, bu muhabbetlerden dam\u0131t\u0131lm\u0131\u015f sat\u0131rlardan sadece birka\u00e7\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle bir hat\u0131rlayal\u0131m, elverirse Livaneli e\u015fli\u011finde y\u00fcksek sesle okuyal\u0131m;<\/p>\n<p><i>\u201c\u0130\u015fte geldik gidiyoruz<br \/>\nho\u015f\u00e7a kal karde\u015fim deniz<br \/>\nbiraz \u00e7ak\u0131l\u0131ndan ald\u0131k<br \/>\nbiraz da masmavi tuzundan<br \/>\nsonsuzlu\u011fundan da biraz<br \/>\n\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan da birazc\u0131k<br \/>\nbirazc\u0131k da kederinden<br \/>\nbir \u015feyler anlatt\u0131n bize<br \/>\ndenizli\u011fin kaderinden<br \/>\nbiraz daha umutluyuz<br \/>\nbiraz daha adam olduk<br \/>\ni\u015fte geldik gidiyoruz<br \/>\nho\u015f\u00e7a kal karde\u015fim deniz&#8230;\u201d<\/p>\n<p><\/i><b>Yolculuk ba\u015fl\u0131yor&#8230;<br \/>\n<\/b><br \/>\nEvet, hepimiz Naz\u0131m\u2019la yolculuk ettik, Naz\u0131m\u2019a yolculuk ettik. Benim yolculu\u011fum ilkokul y\u0131llar\u0131nda ba\u015flad\u0131. \u00c7ocuktum i\u015fte, tutkundum \u015fiire. Bir de, tutkundum ayn\u0131 s\u0131ray\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m k\u0131za&#8230; Ak\u015fam yaz\u0131l\u0131p sabah bozulan t\u00fcrdendi \u015fairli\u011fim, amma sevda konusunda maymun i\u015ftahl\u0131 de\u011fildi y\u00fcre\u011fim. Hala g\u00f6z\u00fcmdedir g\u00f6zleri, bal sar\u0131s\u0131 sa\u00e7lar\u0131, ve g\u00fcld\u00fck\u00e7e koyula\u015fan minik, muzip \u00e7illeri. Bence Tommiks&#8217;in Suzi\u2019sine fark atard\u0131 g\u00fczelli\u011fi\u2026<\/p>\n<p>As\u0131l bunlar de\u011fildi y\u00fcre\u011fimi \u00e7alan. Beni benden alan, salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct\u00fcn m\u00fcebbet h\u00fczn\u00fcne benzeyen y\u00fcz\u00fcyd\u00fc, k\u00fcs\u00fcp a\u011flad\u0131\u011f\u0131 zaman&#8230; Narindi, k\u0131r\u0131lgand\u0131, bak\u0131\u015flar\u0131 hep derindi, ve s\u0131k\u00e7a dolard\u0131 g\u00f6zleri. Salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct\u00fcmd\u00fc&#8230; Ona bir \u015fiir yazmak istedim. Asl\u0131nda onu bir \u015fiire yazmakt\u0131, istedi\u011fim. \u2018A\u011flama salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct a\u011flama\u2019 diye ba\u015flad\u0131m ve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m yerde kald\u0131m. G\u00fcnler haftalar nafile ge\u00e7ti, nafile ge\u00e7ti uykusuz geceler. Hi\u00e7bir kalem bir kelam daha eklenemedi bu nakarata. En iyisi \u00f6\u011fretmen han\u0131ma anlatmakt\u0131 derdimi, o bilirdi bilmediklerimi. Gel, dedi g\u00fcl\u00fcmseyen y\u00fcz\u00fc. Dinlerken derdimi, parl\u0131yordu g\u00f6zleri. Ertesi g\u00fcn, elime tutu\u015fturdu bir defter, ilk sayfas\u0131nda diziliydi sat\u0131rlar. Oturdum, bir solukta okudum. Bin soluktu, okurken soludu\u011fum. \u015e\u00f6yle ba\u015fl\u0131yordu \u015fiir: \u201cAk\u0131yordu su, g\u00f6sterip aynas\u0131nda s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131. Salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fctler y\u0131k\u0131yordu suda sa\u00e7lar\u0131n\u0131&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Bir daha okudum, ba\u015ftan sona. Bir daha ve birka\u00e7 daha&#8230; Ve \u015f\u00f6yle bitiyordu: \u201cA\u011flama salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct a\u011flama, kara suyun aynas\u0131nda el ba\u011flama. El ba\u011flama, a\u011flama.\u201d<\/p>\n<p>\u00c7ocuktum i\u015fte, k\u0131skan\u00e7l\u0131k ate\u015fi bast\u0131 \u015fakaklar\u0131m\u0131. Teneff\u00fcste ko\u015ftum \u00f6\u011fretmen han\u0131m\u0131n yan\u0131na. Merak ve h\u0131rstan sesim d\u00fc\u011f\u00fcmlenmi\u015fti sanki. S\u00f6yleyin dedim, bunu kim yazd\u0131, kim benim i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131 b\u00f6yle \u00e7\u0131plak g\u00f6zledi!.. G\u00fcl\u00fcmsedi \u00f6\u011fretmen han\u0131m, sanki dese mi-demese mi diye draksad\u0131 bir an. Sonra, b\u00fcy\u00fck bir s\u0131rr\u0131 payla\u015f\u0131r yava\u015fl\u0131kta konu\u015ftu. Dedi, bu \u015fiir Naz\u0131m\u2019\u0131nd\u0131r. Dedi, Naz\u0131m y\u00fcre\u011fimizde ebedidir. Dedi, Naz\u0131m\u2019\u0131n evi Moskova\u2019da bir \u00e7\u0131nar\u0131n dibidir. Dedi, bu \u015fiir ve bu konu\u015fma ikimizin aras\u0131ndad\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Kafam kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131, ayr\u0131l\u0131rken \u00f6\u011fretmen han\u0131m\u0131n yan\u0131ndan. Lakin h\u0131nz\u0131r bir sevin\u00e7 ge\u00e7mi\u015fti, akl\u0131m\u0131n bir ucundan. Dersler bitti\u011finde, salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct&#8217;le y\u00fcr\u00fcd\u00fck park\u0131n uzak ucuna ve otrdk papatyas\u0131 bol bir yamac\u0131na. Dedim, dinle, bir \u015fiir yazd\u0131m sana. Okudum \u015fiiri(mi), a\u011flad\u0131. Dedim, a\u011flama salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct&#8230; Okudu \u015fiiri(ni), a\u011flad\u0131m. Dedi, a\u011flama beyaz atl\u0131. \u00c7ocuktuk i\u015fte&#8230;<\/p>\n<p>B\u00f6yle ba\u015flad\u0131 Naz\u0131m\u2019a yolculu\u011fum. Yeni dizeler istiyordum \u00f6\u011fretmen han\u0131mdan, yeni dizeler geliyordu Naz\u0131m\u2019dan. B\u00f6yle ge\u00e7iyordu g\u00fcnlerim, beyaz atl\u0131lar gibi ko\u015far ad\u0131m.<\/p>\n<p>Baharlar b\u00f6yle ge\u00e7iyordu, yazlar ve g\u00fczler b\u00f6yle. K\u0131\u015flar da b\u00f6yle ge\u00e7iyordu ki, o y\u0131l hava sertle\u015fti, karar\u0131p \u00e7\u00f6kt\u00fc \u00fcst\u00fcm\u00fcze. \u00d6nce Salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct hastaland\u0131. Karanl\u0131k daha da b\u00fcy\u00fcd\u00fc, g\u00fcne\u015fi rehin ald\u0131. On iki mart g\u00fcn\u00fcyd\u00fc, b\u00fcy\u00fck f\u0131rt\u0131na patlad\u0131. K\u00f6yde, kentte, s\u00fcrek av\u0131 ba\u015flad\u0131. As\u0131k y\u00fczl\u00fc adamlar s\u0131n\u0131fa dald\u0131, \u00f6\u011fretmen han\u0131m\u0131 kara tahtan\u0131n \u00f6n\u00fcnden ald\u0131. G\u00fcnler-haftalar ge\u00e7ti, giden geri gelmedi. Yerini eli sopal\u0131, bak\u0131\u015f\u0131 asabi bir adam ald\u0131. Aylar ge\u00e7ti. gelen geri gitmedi. Naz\u0131m&#8217;a yolculuk da \u015fimdilik burada kald\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Kara bir y\u0131ld\u0131, kara. G\u00fcne\u015f silinmi\u015f, g\u00f6ky\u00fcz\u00fc kapanm\u0131\u015ft\u0131. Salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct\u2019\u00fcn hastal\u0131\u011f\u0131 daha da artm\u0131\u015ft\u0131. Okula gelmez oldu. Okula gitmez oldum. Ba\u015fucunda n\u00f6bet tutup \u015fiir okudum.<br \/>\nD\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011fe yenik d\u00fc\u015f\u00fcp itirafta bulundum. \u015eiirler Naz\u0131m\u2019\u0131nd\u0131. Naz\u0131m\u2019a yolculu\u011fu anlatt\u0131m. Dinledi, g\u00fcl\u00fcmsedi, y\u00fcz\u00fc \u0131slakt\u0131. Bakt\u0131, g\u00f6zleri uzak. Dedi, bu yolculuk ikimizin&#8230;<\/p>\n<p>Ya\u011fmurlu bir g\u00fcnd\u00fc, Nisan\u2019\u0131n on\u00fc\u00e7\u00fcyd\u00fc. Otur, dedi yan\u0131ma. Elimi tuttu, s\u0131k\u0131ca. Dedi, bir yola \u00e7\u0131kt\u0131k birlikte. Yaln\u0131z kal\u0131rsan e\u011fer bundan sonra, yani, d\u00fc\u015fersem ben bir ku\u015f gibi, vurulmu\u015f gibi kanad\u0131ndan, sen yola devam edecek, beyaz at\u0131n\u0131 g\u00fcne\u015fli g\u00fcnlere s\u00fcreceksin. S\u00f6z ver bana, var git yoluna. Sustu, gev\u015fedi eli. Sustu, so\u011fudu eli&#8230;<\/p>\n<p>S\u00f6z verilmi\u015fti. Var\u0131p gitmeli, beyaz at\u0131 g\u00fcne\u015fli g\u00fcnlere s\u00fcrmeliydi. B\u0131rak\u0131p o\u2019nu k\u00fc\u00e7\u00fck bir akarsuyun yamac\u0131na, ve bir salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct dikip ba\u015fucuna, y\u00fcre\u011fimin yar\u0131s\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p d\u00fc\u015ft\u00fcm yollara&#8230; B\u00fcy\u00fck umut b\u00fcy\u00fck kent ad\u0131na, tutunup bir r\u00fczgar\u0131n kanad\u0131na, s\u00fcrd\u00fcm at\u0131m\u0131 yetmi\u015flerin ilk y\u0131llar\u0131na. \u0130lkyaz g\u00fcnleri gibiydi gen\u00e7lik g\u00fcnleri. Ate\u015f gibi, g\u00fcne\u015f gibi. Ve her\u015feye g\u00fcc\u00fcm yetermi\u015f gibi\u2026 Lise vard\u0131, ve \u00fcniversite. Romantizm terketse de idealizm vard\u0131, ve de sosyalizm&#8230; Yeni d\u00fc\u015fler vard\u0131, ve yeni a\u015fklar. Caddeler benimdi, meydanlar benim. Naz\u0131m sesimdi, Naz\u0131m y\u00fcre\u011fim. \u0130zledim Naz\u0131m&#8217;\u0131 ad\u0131m ad\u0131m. Yaz\u0131larda, s\u00f6zlerde izini arad\u0131m. Dostlar\u0131n\u0131 ve sahte dostlar\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131m\u2026<\/p>\n<p><b>12 Mart\u2019tan, 12 Eyl\u00fcl\u2019e&#8230;<br \/>\n<\/b><br \/>\nD\u00fc\u015fe kalka s\u00fcr\u00fcyordu yolculu\u011fum. Naz\u0131m&#8217;\u0131n adresi Moskova&#8217;da bir \u00e7\u0131nar\u0131n dibiydi, benim oraya gitmem ise devrime kalm\u0131\u015f gibiydi. Devrimi beklerken zahir, bir oniki eyl\u00fcl sabah\u0131 erken, yeniden ve bu kez \u00e7ok daha \u015fiddetli bir darbe geldi askeriyeden. K\u0131\u015flalardan \u00e7\u0131kan tanklar kentlere, tanklardan \u00e7\u0131kan postallar evlere dald\u0131, onbinleri zapt-\u0131 rapt alt\u0131na ald\u0131.<\/p>\n<p>Zabita Kamil, i\u015f\u00e7i Hasan, memur Ramiz, artist Mehmet, yazar H\u00fcseyin, tiyatrocu Deniz, bir de gazeteci bendeniz, ayn\u0131 gece Hasdal\u2019a al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131k hepimiz. H\u00fcseyin\u2019in baba ad\u0131 Naz\u0131m&#8217;d\u0131, ana ad\u0131 Hikmet. K\u0131\u015flan\u0131n komutan\u0131 bir binba\u015f\u0131yd\u0131, k\u00fclyutmaz bir sert. Naz\u0131m Hikmet\u2019in o\u011fluna(!) ve arkada\u015flar\u0131na \u00f6zel bir ho\u015fgeldiniz partisi vermek g\u00f6reviydi elbet. Heyhat, b\u00f6ylece elektrikli copla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 Hasdal ayaz\u0131ndaki hayat. Bazen pasl\u0131 ranza kokusuydu y\u00fcre\u011fimizi rehin alan, bazen i\u015fkencede sakat kalma korkusu\u2026<\/p>\n<p>G\u00fcnler uzundu Hasdal&#8217;da, geceler u\u011fursuz\u2026 Arada bir mektup gelsin diye d\u00fc\u015flerdik d\u0131\u015fardan, arada bir d\u00fc\u015ften mektup yaz\u0131p \u00fcflerdik i\u00e7erden. Hasdal\u2019da k\u0131\u015f zordur, demir ranzalar buz tutar. Umut, cesaret buz tutar. \u0130\u00e7imizde bir ate\u015f yak\u0131p \u0131s\u0131nmaya \u00e7abalar\u0131z, \u00e7\u0131ram\u0131z yetmez olur. Yeniden Naz\u0131m\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck ate\u015fine tutunuruz: \u201cBen yanmasam, sen yanmasan, biz yanmasak&#8230;\u201d<\/p>\n<p>Hasdal\u2019\u0131n so\u011fuk k\u0131\u015f\u0131 Harbiye\u2019de mehter mar\u015f\u0131 olur, Gayrettepe\u2019nin yedi kat dibi Selimiye\u2019de eski at ah\u0131rlar\u0131 olur. Aylar ge\u00e7er a\u011f\u0131r ad\u0131m, ge\u00e7er pasl\u0131 ranza kokusu ve i\u015fkence korkusu.<\/p>\n<p>Sonra yeniden g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131, g\u00f6ky\u00fcz\u00fc. D\u0131\u015farda her\u015fey ba\u015fka, d\u0131\u015farda herkes ba\u015fka. Ne \u00e7ay\u0131n tad\u0131 eskisi gibidir Bo\u011faz&#8217;da, ne de mart\u0131lar\u0131n valsi. Dostlar, dostluklar el de\u011fi\u015fmi\u015f. Bu kez f\u0131rt\u0131na b\u00fcy\u00fck, umutk\u0131ran. F\u0131rt\u0131na sonras\u0131 sessizlik de&#8230; Hey dostlar nerdesiniz!.. Ses yok. Hey yolda\u015flar nerdesiniz!.. T\u0131s yok. Y\u00fcrekler susmu\u015f, herkes sinmi\u015f, sanki silinmi\u015f&#8230; Yaln\u0131zl\u0131k \u015fark\u0131lar\u0131 reva\u00e7ta, ve biba\u015f\u0131na danslar\u2026 Zor y\u0131llard\u0131. Derin sars\u0131nt\u0131larla y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 en sa\u011flam kaleler&#8230;<\/p>\n<p>Zor y\u0131llard\u0131. Y\u00fckselen de\u011ferlerin s\u0131radanla\u015ft\u0131\u011f\u0131, Sisley&#8217;lerin sevincimizi, Benetton&#8217;lar\u0131n gururumuzu, Levi\u2019s\u2019lerin tutkumuzu rehin ald\u0131\u011f\u0131, y\u00fcre\u011fimizin t\u00fcmden istila edildi\u011fi, sisli puslu, zor y\u0131llar\u2026 Salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct\u00fcn h\u00fczn\u00fcn\u00fc \u00f6zlerim, \u00f6zlerim yitik d\u00fc\u015flerimi&#8230;<\/p>\n<p>Zor y\u0131llard\u0131. Zor da olsa yola devam etmeliydi. Naz\u0131m&#8217;\u0131n evi Moskova&#8217;da bir \u00e7\u0131nar\u0131n dibiydi, benim oraya gitmem ise art\u0131k mucizeye kalm\u0131\u015f gibiydi. Yine de umut vard\u0131r hep. Umut y\u00fcre\u011fimizin \u00e7oban y\u0131ld\u0131z\u0131d\u0131r, yol verir bize.<\/p>\n<p>Sonra bilmem nas\u0131l, neden&#8230; Gorba\u00e7ov, glasnost, perestroyka derken, yollar a\u00e7\u0131l\u0131verdi birden. Sovyetler y\u0131k\u0131l\u0131yordu. Evet, sosyalizm ve enternasyonalizm \u00fctopyas\u0131 a\u011f\u0131r darbe alm\u0131\u015ft\u0131. Ama yollar a\u00e7\u0131l\u0131vermi\u015fti. Ve idealizm (hi\u00e7 de\u011filse ki\u015fiye \u00f6zel haliyle), koruma alt\u0131ndayd\u0131. Demek oluyordu ki, biraz merak, biraz istek, biraz kararl\u0131l\u0131k ve biraz mesleki \u015fans yard\u0131m\u0131yla yola koyulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n<p><b>Moskova\u2019lar, Moskova\u2019lar&#8230;<br \/>\n<\/b><br \/>\nKiminiz Nail V.\u2019yi bilir, kiminiz Nail \u00c7ak\u0131rhan\u2019\u0131. Ben ikisini de bildim-tan\u0131d\u0131m, ayn\u0131 ki\u015fidir. Naz\u0131m\u2019\u0131n yol arkada\u015flar\u0131ndand\u0131r. Onun da zengin bir ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc vard\u0131r, onun da yolu vaktiyle Moskova\u2019ya oradan da Abhazya\u2019ya varm\u0131\u015ft\u0131r. Arnavutk\u00f6y\u2019deki m\u00fczevari k\u0131\u015fl\u0131k evinde ve Akyaka\u2019daki A\u011fa Han \u00f6d\u00fcll\u00fc yazl\u0131k evinde pek\u00e7ok kez dostlu\u011funu payla\u015fm\u0131\u015f, rak\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7mi\u015f ve eski foto\u011fraflar e\u015fli\u011finde Moskova, Abhazya an\u0131lar\u0131n\u0131 dinlemi\u015fimdir. Ben sosyalizm yolunda acemi bir \u00e7aylakt\u0131m, o ise \u00fctopyas\u0131na tutku derecesinde ba\u011fl\u0131 k\u0131demli bir kom\u00fcnist. Sovyetler y\u0131k\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015fken bile, o b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ekleri elinin tersiyle reddetmeyi ba\u015farabilirdi. \u015e\u00f6yle derdi: \u201cBunlar empertalislerin kara propagandas\u0131, hep yapt\u0131lar. Sovyetlerde k\u0131tl\u0131k var dediler, d\u00fckkanlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde kuyruklar var dediler. Evet, kuyruklar var ama k\u0131tl\u0131ktan de\u011fil, insanlar zengin, para \u00e7ok, harcamak i\u00e7in d\u00fckkanlara h\u00fccum ediyorlar. Bak burda d\u00fckkanlarda mal var ama alan yok, \u00e7\u00fcnk\u00fc halk fakir. \u015eimdi de Sovyetler y\u0131k\u0131l\u0131yor diyorlar. Yalan, hepsi kara propaganda&#8230;\u201d \u0130\u015fte b\u00f6yle ho\u015fsohbetti Nail amca, nevi \u015fahs\u0131na m\u00fcnhas\u0131r bir eski t\u00fcfek&#8230;<\/p>\n<p>Moskova\u2019da yap\u0131lacak T\u00fcrk-Sovyet Karma Ekonomik Konseyi toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in bas\u0131n daveti gelince ve Genel Yay\u0131n M\u00fcd\u00fcr\u00fc \u00c7etin Eme\u00e7 ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yak\u0131nca, hemen Nail amcaya ko\u015ftum. Gidiyorum, te\u015fkilattan kimi bulay\u0131m, dedim. Uzun uzun d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, tartt\u0131, y\u00fcz\u00fcn\u00fc buru\u015fturdu. Te\u015fkilat\u0131 bo\u015fver, en iyisi Radi\u2019yi bul, o sana yard\u0131m eder, dedi. Radi Fi\u015f\u2019in telefonunu verdi.<\/p>\n<p>1989\u2019un 15 Ekimi\u2019nde Ankara\u2019dan bakanlar, b\u00fcrokratlar y\u00fcklenen bir u\u00e7ak \u0130stanbul\u2019dan da gazeteci ve i\u015fadamlar\u0131n\u0131 al\u0131p Moskova\u2019ya havaland\u0131. \u015eeremetova\u2019ya indi\u011fimizde heyecan\u0131m\u0131z, merak\u0131m\u0131z, keyfimiz yerindeydi. Kalaca\u011f\u0131m\u0131z Mejdunarodnaya oteline vard\u0131ktan hemen sonra kendimi Radi Fi\u015f\u2019e teslim ettim. Gazeteciydi, yazard\u0131, T\u00fcrkologdu, ve Naz\u0131m\u2019\u0131n yol arkada\u015flar\u0131ndand\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Moskova denince elbet, \u00f6nce K\u0131z\u0131l Meydan gelir akl\u0131m\u0131za. Ama Moskova\u2019lar \u00e7oktur; Kremlin\u2019ler, Arbat\u2019lar, Nevsky\u2019ler, Bol\u015foy\u2019lar&#8230; Daha da \u00e7oktur; Rasputin\u2019ler, Jivago\u2019lar, Tolstoy\u2019lar, Pu\u015fkin\u2019ler, \u00c7ehov\u2019lar, \u00c7aykovski\u2019ler, Korsakov\u2019lar, Gorki\u2019ler, Lenin\u2019ler, Tro\u00e7ki\u2019ler&#8230; Ve Moskova\u2019lar pek\u00e7oktur; b\u00fcy\u00fck caddeler, parklar, gece vakti kalinkalar, votkalar, Anya\u2019lar, Tanya\u2019lar&#8230; Yazarlar evi, ozanlar evi, Ribakov\u2019lar, Aytmatov\u2019lar, Yevtu\u015fenko\u2019lar. Moskova\u2019lar, Moskova\u2019lar\u2026 Naz\u0131m\u2019\u0131n g\u00f6n\u00fcl verdi\u011fi, Naz\u0131m\u2019\u0131n Vera\u2019y\u0131 sevdi\u011fi, geldi\u011fi, g\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc. Moskova\u2019lar, Moskova\u2019lar\u2026<\/p>\n<p>\u2018Karl\u0131 kay\u0131n orman\u0131\u2019nda durdum, y\u00fcz\u00fcm\u00fc Naz\u0131m\u2019\u0131n evine d\u00f6nd\u00fcm, y\u00fcr\u00fcd\u00fcm a\u00e7\u0131lan kap\u0131ya, y\u00fcr\u00fcd\u00fcm Vera\u2019n\u0131n g\u00fcl\u00fcmseyen bak\u0131\u015f\u0131na. Bir d\u00fc\u015f g\u00f6rd\u00fcm, bir ku\u015f g\u00f6rd\u00fcm, sa\u00e7\u0131nda g\u00fcm\u00fc\u015f g\u00f6rd\u00fcm. \u00c7ay, dedi. \u00c7ay, dedim. S\u0131cak kurabiyesinden yedim. Kimbilir ka\u00e7\u0131nc\u0131 yolcuydum ve ka\u00e7\u0131nc\u0131 heyecanl\u0131 y\u00fcrek.<\/p>\n<p>Evi gezdirirken yava\u015f yava\u015f, g\u00f6z\u00fcnde \u00fc\u00e7 s\u0131cak damla ya\u015f, Naz\u0131m burda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131, dedi. Burda dostlarla sohbet ederdik ve burda sevgimizle \u0131s\u0131n\u0131rd\u0131k&#8230; Polonyal\u0131 kad\u0131nlar Nazi kamp\u0131nda dokumu\u015flar bu kilimi, dedi. Her ipli\u011fi, gaz odas\u0131na g\u00f6nderilen bir insan\u0131 anlats\u0131n, diye&#8230; Bu uzun dalgal\u0131 \u00f6zel radyoyu Moskoval\u0131 i\u015f\u00e7iler yapt\u0131, dedi. Naz\u0131m, hasretini \u00e7ekti\u011fi memleketinin sesini duysun, diye&#8230; Bu resimler Dino\u2019dan, bu mektuplar Robson\u2019dan&#8230; Enternasyonal bu plaketi verdi, bu boncuklar Afrikal\u0131 bir anadan, ve bu \u00e7i\u00e7ekler Hiro\u015fimal\u0131 bir \u00e7ocuktan&#8230; \u00c7ay, dedim. \u00c7ay, dedi. O bana Naz\u0131m\u2019\u0131 anlatt\u0131, ben ona Naz\u0131m\u2019a yolculu\u011fu&#8230;<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Novadevi\u00e7iye. An\u0131t mezarlar, mezar an\u0131tlar. \u00c7\u0131narlar, kay\u0131nlar, \u00e7amlar&#8230; \u0130\u015fte Naz\u0131m\u2019\u0131n o b\u00fcy\u00fck yolculu\u011funun son dura\u011f\u0131. O \u015fimdi heybetli bir granitti, granitin y\u00fcz\u00fcnde mavi g\u00f6zl\u00fc bir devdi. Uslu dur g\u00f6zlerim, ellerim uslu dur. Uslu dur ey heyecanl\u0131 y\u00fcrek. Ne kadar \u00e7ok taze \u00e7i\u00e7ek var ba\u015fucunda, ne kadar seveni var yamac\u0131nda&#8230;<\/p>\n<p>Yana\u015ft\u0131m usulca yan\u0131na, y\u00fcce da\u011f ba\u015f\u0131nda bir arkada\u015fla bulu\u015fmu\u015f kadar bahtiyar&#8230; Mavi g\u00f6zl\u00fc dev, anlatmam\u0131 bekledi memleketin halini. Dedim, \u00e7ocuklar hala do\u011fmakta ve \u00f6lmekte, ve devran a\u011f\u0131r aksak d\u00f6nmekte. Mavi bak\u0131\u015flar\u0131 huzursuzdu, sanki can\u0131 s\u0131kk\u0131n gibi. O an, T\u00fcrkiye\u2019nin mi yoksa Sovyetlerin halini mi daha fazla dert etmekteydi, bilinmez. Her\u015fey de\u011fi\u015fir, dedi. Gece g\u00fcnd\u00fcze, g\u00fcnd\u00fcz geceye eri\u015fir&#8230; Biraz Salk\u0131ms\u00f6\u011f\u00fct\u2019\u00fc anlatt\u0131m, biraz kendimi. Yar\u0131m kulak dinledi. Ve, \u2018biraz daha adam olmak\u2019 u\u011fruna, Abhazya\u2019ya do\u011fru devam edecek olan yolculu\u011fumdan s\u00f6zettim. G\u00f6zleri parlad\u0131 birden. Kutlad\u0131, kucaklad\u0131. Canlar \u00fclkesine selam olsun, dedi. O kederli, umutlu, diren\u00e7li&#8230; o koca y\u00fcrekli insanlara benden selam olsun&#8230; Kucaklad\u0131m&#8230;<\/p>\n<p>23 Ekim 1989 g\u00fcn\u00fc Moskova\u2019dan havalan\u0131p Abhazya\u2019ya varmak vard\u0131; Sohum&#8217;a u\u011fray\u0131p \u2018\u00e7a\u00e7a\u2019 i\u00e7mek; Pitsunda sahilinden denize bakmak ve bir \u00e7ak\u0131l ta\u015f\u0131 f\u0131rlat\u0131p mavi sulara \u201ci\u015fte geldik\u201d diyebilmek; oturup Abhazyal\u0131 \u015fairlerle lezzetin sofras\u0131na Naz\u0131m\u2019\u0131 sohbet etmek; Kerem Gibi\u2019yi Abhazca okumak vard\u0131, hep bir a\u011f\u0131zdan: \u201cSara s\u0131mb\u0131l\u0131riy, u\u011fara u\u011fumb\u0131l\u0131riy, hara hamb\u0131l\u0131riy, y\u0131\u015fpa\u00e7urtsua ala\u015ftsarakoa ala\u015fareh&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Evet Naz\u0131m, do\u011fru g\u00f6rd\u00fcn; buras\u0131 canlar \u00fclkesidir, cana can katan. Evet Naz\u0131m, do\u011fru bildin; buras\u0131 nica sava\u015flar, y\u0131k\u0131mlar, s\u00fcrg\u00fcnler ya\u015fam\u0131\u015f kederli insanlar\u0131n yurdudur. Evet Naz\u0131m, do\u011fru dedin; buras\u0131 umutlu, diren\u00e7li koca y\u00fcrekli insanlar\u0131n evidir. Ve burada daha nice kederler, nice umutlar ve nice direni\u015fler dev\u015firilir. Evet Naz\u0131m, buras\u0131 Abhazya\u2019d\u0131r. Gelip iz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n, izini yadigar b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n&#8230;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yorum\/parag-ara.gif\" width=\"45\" height=\"18\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p>\u0130\u015fte Asida Lomiya\u2019n\u0131n ony\u0131llar sonra ar\u015fivlerden \u00e7\u0131kar\u0131p bize ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu tarihi foto\u011fraf\u0131n hat\u0131rlatt\u0131klar\u0131. Foto\u011frafta yer alan Abhazya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fairi Bagrat \u015einkuba\u2019ya \u015formu\u015ftum Naz\u0131m\u2019\u0131. Cevab\u0131, her\u015feyi anlatmaya yetecek kadar uzundu: O, hepimizdir. O, hepimizindir&#8230;<\/p>\n<p>Bu d\u00fcnyadan Naz\u0131m ge\u00e7ti, izini s\u00fcrd\u00fcm; biraz sonsuzlu\u011fundan ald\u0131m, biraz \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan&#8230; Abhazya\u2019dan Naz\u0131m ge\u00e7ti, izini s\u00fcrd\u00fcm; biraz daha kendim oldum, biraz daha adam&#8230;<\/p>\n<p><i>Not: Bu yaz\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 Nart dergisinin \u015eubat 2012 say\u0131s\u0131nda okuyabilirsiniz.<\/i><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sezai Babaku&#351; 20.04.2012 Abhazya&rsquo;dan Naz&#305;m Ge&ccedil;ti, &#304;zi Kald&#305; Yadigar&hellip; D&uuml;nya &#351;airi Naz&#305;m Hikmet&rsquo;in s&#305;k s&#305;k Abhazya&rsquo;y&#305; ziyaret etti&#287;ini ve baz&#305; &#351;iirlerini burada yazd&#305;&#287;&#305;n&#305; biliriz. 4 Nisan 1955&rsquo;de &ccedil;ekilmi&#351; bu foto&#287;rafa tutunup bilgimizi tazeleyelim istedik. Naz&#305;m, Abhaz &#351;air dostlar&#305; &#304;van Tarba, Bagrat &#350;inkuba ve Kumf Lomiya ile saf tutmu&#351;. Bir selam verelim dedik&hellip; Biz de (78&rsquo;liler), [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-2379","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-sezai-babakus","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2379"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2380,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2379\/revisions\/2380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}