{"id":23991,"date":"2022-03-08T18:11:31","date_gmt":"2022-03-09T00:11:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/?p=23991"},"modified":"2022-03-08T18:11:31","modified_gmt":"2022-03-09T00:11:31","slug":"uluslarin-kurtulus-surecleri-ve-aydinlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/uluslarin-kurtulus-surecleri-ve-aydinlar\/","title":{"rendered":"ULUSLARIN KURTULU\u015e S\u00dcRE\u00c7LER\u0130 VE AYDINLAR"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-23996\" src=\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/ULUSLARIN-KURTULUS-SURECLERI-VE-AYDINLAR-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"297\" \/><\/p>\n<p><strong>YENEMIQUE Mevl\u00fct<\/strong><br \/>\nD\u00f6ne-D\u00f6ne Marje Ocak 93<\/p>\n<p><strong>\u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n bu aymazl\u0131klar\u0131, korkar\u0131m ki bizi, yeni maceralara yeni k\u00f6leliklere s\u00fcr\u00fckleyecektir.<br \/>\n<\/strong><br \/>\nMerhaba&#8230;<\/p>\n<p>Merhaba De\u011ferli Marje okurlar\u0131. 93 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk say\u0131s\u0131nda Marje sayfalar\u0131 aras\u0131nda yine sizlerle bulu\u015ftuk.<\/p>\n<p>\u00c7erkesler ad\u0131na k\u00f6t\u00fc ge\u00e7en bir 92 y\u0131l\u0131n\u0131 geride b\u0131rakt\u0131k.<\/p>\n<p>93 y\u0131l\u0131n\u0131n \u00c7erkes Halk\u0131na ve t\u00fcm insanl\u0131\u011fa bar\u0131\u015f, insanca ya\u015fama ve mutluluk getirmesini t\u00fcm i\u00e7tenli\u011fimle diliyorum.<\/p>\n<p>De\u011ferli Marje Okurlar\u0131.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini hayata ge\u00e7irebilmelerinin bir yolu da onlar\u0131 yaz\u0131ya d\u00f6kmeleridir. Yaz\u0131ya d\u00f6k\u00fclmeyen ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015f\u0131lmayan, dolay\u0131s\u0131yla gelecek nesillere aktar\u0131lamayan d\u00fc\u015f\u00fcnceler kal\u0131c\u0131 olmaz ve bir sabun k\u00f6p\u00fc\u011f\u00fc gibi yok olmaya mahkumdur.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte ben de bu nedenden dolay\u0131 uzun bir s\u00fcredir ara verdi\u011fim yaz\u0131lar\u0131ma, biraz da sevgili Marje \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131ndan \u0131srarla gelen birlikte \u00e7al\u0131\u015fma teklifini kabul ederek tekrar ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n<p>Bize ayr\u0131lan sayfalar\u0131n ad\u0131n\u0131 &#8220;D\u00f6ne D\u00f6ne\u201d koyduk. Bu sayfalarda, zaman zaman yorum, zaman zaman edebiyat, zaman zaman \u015fiir, zaman zaman k\u0131sa hikayeler ve denemelerle birlikte olaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131, dilimizin erdi\u011fince, kalemimizin yetti\u011fince &#8220;D\u00f6ne D\u00f6ne\u201d yazmaya, d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p>Hepinize tekrar kucak dolusu Merhaba<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ml\u0131 ve ba\u011f\u0131tl\u0131 olan bir \u015feyin kendi \u00f6zg\u00fcr iradesiyle ba\u011f\u0131ms\u0131z hale gelmesidir kurtulu\u015f. Bireylerin ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015famaya istek g\u00f6stererek kendi iradeleriyle kurtulu\u015fa ula\u015ft\u0131klar\u0131 gibi uluslarda ayn\u0131 \u015feyi yapabilirler. Biz, ulus ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda ayd\u0131n\u0131n etkisini ele almak istiyoruz.<\/p>\n<p>Ayd\u0131n\u0131n bilgi ve birikimlerini ulusu leyhine kullanmaya ba\u015flamas\u0131, ayd\u0131nda ulus bilincinin uyand\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir. Tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde ayd\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde ulusu leyhine tav\u0131r koydu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu tav\u0131r kimi zaman halk\u0131n ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 daha iyiye &#8220;insani de\u011ferlere uygun ya\u015fama&#8221; kimi zamanda \u00f6z k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00f6ne \u00e7\u0131karmaya ya da ba\u011f\u0131ms\u0131z yapmaya y\u00f6neliktir. Ayd\u0131n\u0131n y\u00fcklendi\u011fi g\u00f6rev i\u00e7inde bulundu\u011fu toplumsal yap\u0131lanmaya g\u00f6re de\u011fi\u015fir.<\/p>\n<p>\u00dcmmet d\u00fc\u015f\u00fcncesi etraf\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f olan Osmanl\u0131n\u0131n, T\u00fcrk dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc bask\u0131 alt\u0131na almas\u0131na tepki olarak &#8220;J\u00f6nT\u00fcrk&#8221; hareketi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu hareket;<br \/>\nT\u00fcrk&#8217;\u00fcn tarihini, insani de\u011ferlerini, utkular\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kararak yeni bir yap\u0131lanman\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ayd\u0131nda tarih bilinci geli\u015ftik\u00e7e, halk\u0131n\u0131n \u00f6z de\u011ferlerini kavrad\u0131k\u00e7a, daha \u00f6nceleri var olan ve halk\u0131n de\u011ferleriyle \u00e7at\u0131\u015fan kurumlara sald\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Her ne kadar ilk \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda Mustafa Kemal, <em>&#8220;Anas\u0131r\u0131 \u0130slamiye&#8221;<\/em> den s\u00f6z ederek \u201c\u00fcmmet&#8221; d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00f6ne \u00e7\u0131karmaya \u00f6zen g\u00f6stermi\u015fse de onun kurtulu\u015f sava\u015f\u0131ndaki as\u0131l hedefi T\u00fcrk ulusudur.<\/p>\n<p>1800&#8217;l\u00fc y\u0131llarda ya\u015fam\u0131\u015f olan \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131 feodalizmin etkisiyle. \u00c7erkes halk\u0131n\u0131n ger\u00e7ek \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapamam\u0131\u015flard\u0131r. Kabileler aras\u0131nda bitmek bilmeyen \u00e7eki\u015fmeler, kimi ayd\u0131n\u0131n Osmanl\u0131, kiminin de Rus sempatizan\u0131 olmas\u0131 birli\u011fin olu\u015fmamas\u0131nda etkili olmu\u015ftur. Sonra, 1800&#8217;l\u00fc y\u0131llarda &#8220;din&#8221; fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn uluslar \u00fczerindeki etkisi \u00f6nemini koruyordu. Ruslar ele ge\u00e7irdikleri topraklar \u00fczerinde ya\u015fayan halklar\u0131 zorla hiristiyanla\u015ft\u0131r\u0131yorlard\u0131. \u00d6zellikle Ferah Ali Pa\u015fa&#8217;n\u0131n bask\u0131 ve etkisiyle yeni M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f \u00c7erkesler i\u00e7in Rus aleyhtarl\u0131\u011f\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131. Ve ne yaz\u0131k ki 1800&#8217;l\u00fc y\u0131l\u0131n ayd\u0131n\u0131 ya medresede, ya da Rus okullar\u0131nda e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Ger\u00e7i, medresenin ve Rus okullar\u0131n\u0131n resmi \u00f6\u011fretilerini k\u0131rarak \u00c7erkes Halk\u0131 leyhinde tav\u0131r g\u00f6steren ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z da yok de\u011fildi. Ama onlar\u0131n, o zaman\u0131n ko\u015fullar\u0131nda ne bir araya gelmeleri, ne ulusun \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapmalar\u0131 olas\u0131yd\u0131. Bireysel baz\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar d\u0131\u015f\u0131nda ulusal bilin\u00e7 hen\u00fcz uyanmam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7erkes ayd\u0131n\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fcts\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, \u00a0binlerce y\u0131l buralarda ya\u015fam\u0131\u015f olan halk\u0131n 1864&#8217;te s\u00fcr\u00fclmesiyle, \u00c7erkes Halk\u0131na ac\u0131larla dolu yeni bir tarih sayfas\u0131n\u0131 aralam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>1900&#8217;l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda da 1800l\u00fc y\u0131llara benzeyen olgularla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Karadeniz&#8217;in hem Anadolu hem de Kafkasya yakas\u0131 \u00f6nemli siyasal geli\u015fmelere sahne olmakta, Anadolu&#8217;da ya\u015fayan \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131 gibi Kafkasya&#8217;da ya\u015fayan ayd\u0131nlarda da bir serke\u015flik, bir vurdumduymazl\u0131k s\u00f6z konusudur. Ger\u00e7i her iki tarafta meydana gelen olaylarda faal rol almaktad\u0131rlar, ama bu faaliyetleri kendi halklar\u0131n\u0131n leyhine de\u011fil de, ba\u015fka halklar\u0131n ayd\u0131nlar\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fme olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Anadolu&#8217;daki siyasal olaylar\u0131n \u00f6nde olanlar\u0131n\u0131n \u00c7erkes olduklar\u0131 yads\u0131namaz bir ger\u00e7ek. Say\u0131lar\u0131 az da olsa, \u0130stanbul&#8217;da \u00c7erkes Teavun Cemiyetinde \u00c7erkes Halk\u0131 leyhinde faaliyet g\u00f6sterenler de oluyor. Ama bu faaliyet ne yaz\u0131k ki halk\u0131 y\u00f6nlendirebilecek kadar uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olam\u0131yor.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131 da <em>-\u00fcz\u00fclerek s\u00f6yleyeyim ki-<\/em> ge\u00e7mi\u015fteki \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131ndan farkl\u0131 bir yap\u0131ya sahip de\u011filler. S\u00fcrg\u00fcndeki -T\u00fcrkiye, \u00dcrd\u00fcn, \u0130srail, Suriye, Almanya, Amerika vb.- \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131nda oldu\u011fu gibi, Kafkasya&#8217;daki \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00fczerine de \u00f6l\u00fc topra\u011f\u0131 serpilmi\u015f. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131, sen, ben kavgalar\u0131 s\u00fcr\u00fcp gidiyor. D\u00fcnyan\u0131n yeni bir yap\u0131lanmaya girdi\u011fi, yeni bir payla\u015f\u0131m sava\u015f\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n bu aymazl\u0131klar\u0131, korkar\u0131m ki bizi, yeni maceralara yeni k\u00f6leliklere s\u00fcr\u00fckleyecektir. D\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n ulusal kurtulu\u015f sava\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 verdikleri bir g\u00fcnde, bizim elimiz-kolumuz ba\u011fl\u0131 oturmam\u0131z ac\u0131n\u0131lacak bir durumdur. B\u00f6yle \u00f6nemli zamanlarda her t\u00fcrl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131n\u0131 bir kenara iterek, ulusal bilin\u00e7 etraf\u0131nda birle\u015fmemiz gerekir. Tarih, vefakar davranarak Yahudilere iki bin y\u0131l sonra aralad\u0131\u011f\u0131 kap\u0131y\u0131 bize daha \u00e7abuk a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Gelecekte daha b\u00fcy\u00fck ac\u0131lara ve \u00fcz\u00fcnt\u00fclere d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in, bug\u00fcn elimize ge\u00e7en f\u0131rsattan yararlanmal\u0131y\u0131z. <em>\u201cKafkas ayd\u0131n\u0131n\u0131n g\u00fcnah\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Olaylar\u0131n \u00f6n\u00fcne att\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck f\u0131rsattan yararlanmayarak, tekrar boyunduruk alt\u0131na girmesini tarih affetmeyecektir.&#8221; <\/em>(Mustafa Butbay. Kafkasya hat\u0131ralar\u0131. T\u00fcrk Tarih Kurumu. 1990.s.95.) .<\/p>\n<p>Ne zaman tarihsel sorumlulu\u011fumuzun bilincine varaca\u011f\u0131z?<\/p>\n<p>Ve ne zaman ulusal kurtulu\u015f hareketimiz i\u00e7indeki g\u00f6revimize talip olaca\u011f\u0131z!&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>YENEMIQUE Mevl&uuml;t D&ouml;ne-D&ouml;ne Marje Ocak 93 &Ccedil;erkes ayd&#305;nlar&#305;n&#305;n bu aymazl&#305;klar&#305;, korkar&#305;m ki bizi, yeni maceralara yeni k&ouml;leliklere s&uuml;r&uuml;kleyecektir. Merhaba&hellip; Merhaba De&#287;erli Marje okurlar&#305;. 93 y&#305;l&#305;n&#305;n ilk say&#305;s&#305;nda Marje sayfalar&#305; aras&#305;nda yine sizlerle bulu&#351;tuk. &Ccedil;erkesler ad&#305;na k&ouml;t&uuml; ge&ccedil;en bir 92 y&#305;l&#305;n&#305; geride b&#305;rakt&#305;k. 93 y&#305;l&#305;n&#305;n &Ccedil;erkes Halk&#305;na ve t&uuml;m insanl&#305;&#287;a bar&#305;&#351;, insanca ya&#351;ama ve mutluluk getirmesini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"","ocean_second_sidebar":"","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"","ocean_custom_header_template":"","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"","ocean_menu_typo_font_family":"","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-23991","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23991","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23991"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23991\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23997,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23991\/revisions\/23997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23991"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23991"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23991"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}