![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/AHMET-OZKAN-MELASVILI-VE-HAYRI-HAYRIOGLUYU-ANDIK-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ali \u0130hsan Aksamaz\u00a0<\/strong><\/p>\n 3 Temmuz 2011 Pazar sabah\u0131 olduk\u00e7a erken uyand\u0131m. Kalkt\u0131m. Tra\u015f oldum. Hafif bir kahvalt\u0131 yapt\u0131m. Anma t\u00f6renine uygun giyindim. Siyah g\u00f6mlek, siyah pantolon, siyah \u00e7orap ve siyah ayakkab\u0131lar. K\u00fc\u00e7\u00fck bir omuz \u00e7antas\u0131na gerekli olacak e\u015fyalar\u0131 yerle\u015ftirdim. Foto\u011fraf makinas\u0131, ses kay\u0131t aleti, yedek pil, cep telefonu, mendil, k\u00e2\u011f\u0131t ve kalem. Hemen hemen haz\u0131rd\u0131m.<\/p>\n Bulu\u015fma yeri i\u00e7in Taksim\u2019deki AKM\u2019nin \u00f6n\u00fc s\u00f6ylenmi\u015fti. Bulu\u015fma saati i\u00e7inse 07:30\u2019a kadar gibi bir ifade kalm\u0131\u015ft\u0131 akl\u0131mda. Saat \u015fimdi 07: 00\u2019yi g\u00f6steriyordu. (G\u00fcrc\u00fc K\u00fclt\u00fcr Merkezi) GKM\u2019de Nevzat Kaya\u2019y\u0131 cep telefonundan arad\u0131m. \u00c7\u0131kmak \u00fczere oldu\u011fumu s\u00f6yledim. Sorun yoktu. Daha yar\u0131m saatim vard\u0131. Ahmet \u00d6zkan Mele\u015fvili\u2019nin mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda yapaca\u011f\u0131m Lazca konu\u015fmay\u0131 bir g\u00fcn \u00f6nce haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131m. Bir dosya ka\u011f\u0131d\u0131n\u0131n \u00fcst k\u0131sm\u0131nda Kartuli Anbani ile, alt k\u0131sm\u0131nda da Latin Alfabesi ile yaz\u0131lm\u0131\u015f Lazca konu\u015fmam\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 da alm\u0131\u015ft\u0131m. Konu\u015fma metnimi son bir kez prova ettim. Onu da fotokopiyle \u00e7o\u011faltt\u0131\u011f\u0131m di\u011fer n\u00fcsh\u00e2l\u00e2r\u0131yla birlikte \u00e7antama yerle\u015ftirdim. Anma Komitesi\u2019ne iletilmek \u00fczere S\u0131rr\u0131 \u00d6zt\u00fcrk ve Ahmet Hulusi K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce bana ayr\u0131 ayr\u0131 verdikleri mesajlar\u0131n\u0131 da birer zarf\u0131n i\u00e7ine koydum. Onlar\u0131 da k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7antaya itinayla yerle\u015ftirdim. Dairemden ayr\u0131ld\u0131m. H\u0131zl\u0131, fakat kendimden emin temkinli ad\u0131mlarla otob\u00fcs dura\u011f\u0131na gitmek \u00fczere evden \u00e7\u0131kt\u0131m. Sokakta pek kimse yoktu.<\/p>\n K\u0131sa bir s\u00fcre sonra duraktayd\u0131m. Burada da kimseler g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. G\u00f6revine gitmek i\u00e7in otob\u00fcs bekleyen \u00fcniformal\u0131 birka\u00e7 polis memuru ve bir gen\u00e7. Olduk\u00e7a s\u0131cak bir g\u00fcn olaca\u011fa benziyordu. Ortal\u0131k bu saatte bile cay\u0131r cay\u0131r yan\u0131yordu. \u00c7ok hafif bir kahvalt\u0131 etmekle isabetli davrand\u0131\u011f\u0131m\u0131 anlad\u0131m. Bir minib\u00fcs\u00fcn i\u00e7inde, darac\u0131k bir alanda, bu s\u0131cakta, saatlerce yolculuk yapmak kolay olmayacakt\u0131. V\u00fccut bu sebeple olduk\u00e7a yorulacakt\u0131. Bir de fazla yemek yiyerek v\u00fccudu daha da yormak ak\u0131ll\u0131ca olmazd\u0131.<\/p>\n H\u00e2l\u00e2 durakta bekliyorum. Burada neredeyse 15 dakika ge\u00e7ti. Bu saatte fazla otob\u00fcs ge\u00e7miyor. Gelenlerse Beyaz\u0131t y\u00f6n\u00fcne gidiyor. Taksim y\u00f6n\u00fcne nedense hi\u00e7 otob\u00fcs gelmiyor. Ne halk ne de belediye otob\u00fcs\u00fc. Vakitse ge\u00e7iyor. Saat 07:30\u2019da minib\u00fcs hareket edece\u011fine g\u00f6re, 15 dakika gibi bir vaktim var. Taksim taraf\u0131na gidecek otob\u00fcs gelmedi\u011fine g\u00f6re tek alternatifim var: Taksi tutmak.\u00a0 Cimrili\u011fi b\u0131rakmal\u0131, hemen bir taksiye el etmeliyim. \u00d6yle de yapt\u0131m. Bir taksiyi durdurdum. Bindim. \u015eof\u00f6re gidece\u011fimiz yeri s\u00f6yledim.<\/p>\n Taksim\u2019de kimler olacakt\u0131 acaba?! Kimlerle gidecektik?! Ka\u00e7 minib\u00fcs ile gidilecekti?! Minib\u00fcste yan\u0131ma kim d\u00fc\u015fecekti?! Ya yan\u0131ma katlanamayaca\u011f\u0131m bir ki\u015fi d\u00fc\u015ferse, ne yapacakt\u0131m?! \u201cLazlar G\u00fcrc\u00fcd\u00fcr, Lazca G\u00fcrc\u00fccenin leh\u00e7esidir\u201d, \u201cHay\u0131r de\u011fildir\u201d tart\u0131\u015fmalar\u0131yla ge\u00e7ecek b\u00f6yle bir yolculu\u011fa katlanmak benim i\u00e7in ho\u015f olmazd\u0131. Hele de bu s\u0131cak havada!<\/p>\n Bir an i\u00e7in Hayri Hayrio\u011flu\u2019nu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Kendisiyle y\u00fcz y\u00fcze en son 1994\u2019te \u0130neg\u00f6l\u2019de g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcm. Birden g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnde iki mezar canland\u0131. Biri onun mezar\u0131, di\u011feri Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin mezar\u0131. Hayri Hayrio\u011flu ile beraber \u0130neg\u00f6l Derne\u011fi\u2019ne birlikte gitti\u011fimizi hat\u0131rlad\u0131m. Dernektekilerle tan\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 beni. Beni di\u011ferlerine tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cOgni\u2019nin her \u015feyi!\u201d Konu\u015fmu\u015f, \u00e7ay i\u00e7mi\u015ftik. Beni k\u00f6fte yemeye davet etmi\u015fti. K\u00f6fteciye giderken, \u0130neg\u00f6l sokaklar\u0131nda y\u00fcr\u00fcrken yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sohbeti hat\u0131rlad\u0131m. Bir pastaneden birer bardak limonata i\u00e7mi\u015ftik. \u201cBak! Bu pastac\u0131 da Laz,\u201d demi\u015fti. O k\u00f6ftecide yedi\u011fimiz k\u00f6ftenin tad\u0131 h\u00e2l\u00e2 dama\u011f\u0131mdad\u0131r. Evindeki kitapl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. O kitapl\u0131\u011f\u0131ndaki kitaplar\u0131 hat\u0131rlad\u0131m. Bir s\u00fcr\u00fc G\u00fcrc\u00fcce kitab\u0131 vard\u0131. D\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131karken dolaptaki \u00e7antas\u0131n\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kartarak itinayla beline yerle\u015ftirdi\u011fi tabancas\u0131 geldi g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcne. D\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131karken y\u00fcz\u00fcn\u00fc kaplayan tedirginli\u011fi hat\u0131rlad\u0131m.<\/p>\n H\u0131zla yol almaya ba\u015flad\u0131k. Aksaray, Sara\u00e7hane, Unkapan\u0131, \u015ei\u015fhane derken Tarlaba\u015f\u0131\u2019na ula\u015ft\u0131k. Tam o s\u0131rada cep telefonum \u00e7ald\u0131. Arayan GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya idi. Ne soraca\u011f\u0131n\u0131 biliyordum. O sormadan hemen s\u00f6yledim: \u201cTarlaba\u015f\u0131\u2019nda, karakol civar\u0131nda bir yerdeyim. \u0130ki dakikaya oraday\u0131m.\u201d \u015eof\u00f6r, daha \u00f6nceden yolu kendisine tarif etmeme ra\u011fmen,\u00a0 AKM \u00f6n\u00fcne gidece\u011fimizi s\u00f6ylememe ra\u011fmen, Elmada\u011f y\u00f6n\u00fcne sapt\u0131m. Hemen taksiyi durdurdum. 12 TL, paras\u0131n\u0131 \u00f6dedim. Ko\u015far ad\u0131mlarla bulu\u015fma yerine do\u011fru y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n AKM \u00f6n\u00fcnde bir grup insan g\u00f6rd\u00fcm. Fazl\u0131 Kaya\u2019y\u0131 zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan y\u00fcz metre \u00f6teden tan\u0131d\u0131m. Yan\u0131nda birka\u00e7 ki\u015fi daha vard\u0131. Onlar\u0131 \u00e7\u0131karamad\u0131m Geldi\u011fim y\u00f6ne bak\u0131yorlard\u0131. Beni g\u00f6rmediklerini anlad\u0131m. Elimi kald\u0131rd\u0131m. Sallad\u0131m. \u015eimdi beni g\u00f6rd\u00fcler. Fazl\u0131 Kaya\u2019n\u0131n yan\u0131nda k\u0131sa boylu, g\u00f6bekli biri daha vard\u0131. Ancak kim oldu\u011funu se\u00e7emedim. Sak\u0131n Osman Nuri Mercan olmas\u0131n?! Biraz daha yakla\u015f\u0131nca yan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 anlad\u0131m. O idi. B\u00f6yle bir g\u00fcnde polemik yapma gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcncem yoktu ama, ya aram\u0131zda bir tats\u0131zl\u0131k \u00e7\u0131karsa! B\u00f6yle bir g\u00fcnde, hem de b\u00f6yle bir yolculukta hi\u00e7 \u015f\u0131k olmazd\u0131.<\/p>\n AKM\u2019nin \u00f6n\u00fcndeki topluluktan Osman Nuri Mercan, E\u015fref Y\u0131lmaz, Nevzat Kaya ve Fazl\u0131 Kaya d\u0131\u015f\u0131ndakileri tan\u0131m\u0131yordum. Nas\u0131lsa yolculukta tan\u0131\u015f\u0131rd\u0131k. Fazl\u0131 Kaya ile \u00f6p\u00fc\u015ft\u00fck. Di\u011ferleriyle el s\u0131k\u0131\u015ft\u0131k. Osman Nuri Mercan da benimle \u00f6p\u00fc\u015fmek istedi. Onu da \u00f6pt\u00fcm.<\/p>\n Benim oradaki varl\u0131\u011f\u0131m\u0131n Osman Nuri Mercan\u2019\u0131 gerdi\u011fini hemen anlad\u0131m. Nitekim daha sonra, benim bulundu\u011fum yerde kavga \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 di\u011ferlerine s\u00f6yledi\u011fini a\u00e7\u0131k y\u00fcreklikle belirtti. Hemen s\u00f6yleyeyim. Ne yolculuk s\u0131ras\u0131nda ne \u0130neg\u00f6l\u2019de ne de Hayriye\u2019de\u00a0 sorun \u00e7\u0131kt\u0131. Kendisini yan\u0131ltt\u0131m. Kendisi de beni yan\u0131ltt\u0131. Yolculuk s\u0131ras\u0131nda gazete okudu. Okudu\u011fu haberlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131 bizlerle payla\u015ft\u0131.<\/p>\n Hava daha da \u0131s\u0131nd\u0131. Buradan Hayriye\u2019ye kadar nas\u0131l gidecektik?!<\/p>\n Minib\u00fcse bindik. Yan\u0131ma kim d\u00fc\u015ft\u00fc?! Osman Nuri Mercan! Minib\u00fcs hareket etmeden hemen \u00f6nce Sorun Yay\u0131nlar\u0131n Kolektifi\u2019nden S\u0131rr\u0131 \u00d6zt\u00fcrk ve Ahmet Hulusi K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n mesajlar\u0131n\u0131 ve kendi yapaca\u011f\u0131m konu\u015fman\u0131n metnini GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya\u2019ya teslim ettim.<\/p>\n Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz hareket etti. Bu yakadan ve di\u011fer yakadan yoldan al\u0131nacaklar da varm\u0131\u015f. Koca \u0130stanbul\u2019dan yaln\u0131zca bir minib\u00fcs ile gidiyoruz. Ben hari\u00e7 tamam\u0131 G\u00fcrc\u00fc, \u00c7veneburi arkada\u015flar. Abhazlardan, \u00c7erkeslerden kimse yoktu. Acaba orada m\u0131 kat\u0131lacaklard\u0131 anmaya?!<\/p>\n Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz Elmada\u011f y\u00f6n\u00fcne de\u011fil de Tarlaba\u015f\u0131 taraf\u0131na y\u00f6neldi. Anlamad\u0131k. GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya\u2019ya sorduk. Hi\u00e7 sesini \u00e7\u0131karmad\u0131. Cevap vermedi. \u0130stifini bile bozmad\u0131. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra, minib\u00fcs TRT\u2019nin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki yoldan Kas\u0131mpa\u015fa istikametine y\u00f6neldi. \u0130nsanlardan biraz ses \u00e7\u0131ks\u0131n diye bir espri yapt\u0131m: \u201cKas\u0131mpa\u015fa\u2019dan Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131 da alaca\u011f\u0131z galiba?!Bu espri tuttu. Biz ya\u015flarda olan ve her defas\u0131nda her nedense kendisine Ya\u015far diyesim gelen arkada\u015f hemen at\u0131ld\u0131: \u201cO gelirse ben inerim!\u201d Minib\u00fcs i\u00e7indeki sessizlik b\u00f6ylece bozuldu!<\/p>\n Osman Nuri Mercan hemen sa\u011f\u0131mda oturuyor. Elinde tuttu\u011fu AGOS gazetesini p\u00fcr dikkat okuyordu. \u201cAKP\u2019nin parlamentoda ve parlamento d\u0131\u015f\u0131nda rakibi var m\u0131?\u201d diye sordum kendisine: \u201cHangisinin toplumsal konu, sorun ve \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131na ili\u015fkin somut projesi var?! Bug\u00fcn se\u00e7im yeniden olsa, AKP d\u0131\u015f\u0131nda parti g\u00f6z\u00fckm\u00fcyor gibi de\u011fil mi?! Genel Kan\u0131 bu.\u201d Osman Nuri Mercan kafas\u0131n\u0131 gazeteden kald\u0131rm\u0131\u015f ve dikkatle beni dinliyordu. Arada bir de ba\u015f\u0131n\u0131 sall\u0131yordu. Ama bu ba\u015f sallamalar\u0131n\u0131n s\u00f6ylediklerimi onaylamak anlam\u0131nda m\u0131, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak anlam\u0131nda m\u0131, yoksa seni dinliyorum anlam\u0131nda m\u0131 oldu\u011fu do\u011frusu hi\u00e7 belli olmuyordu. Devam ettim: \u201cGe\u00e7enlerde bir arkada\u015fla tan\u0131\u015ft\u0131m. CHP\u2019liymi\u015f. Y\u00f6netime yak\u0131n biriymi\u015f. CHP\u2019nin kadrolar\u0131n\u0131n ne kadar ahbap \u00e7avu\u015f ili\u015fkileri i\u00e7inde oldu\u011fundan s\u00f6z etti. Delegeler aras\u0131nda nas\u0131l ili\u015fkiler bulundu\u011fu konusunda bilgi verdi. \u00c7ok e\u011fitimsiz ve cahil olduklar\u0131n\u0131 savundu. Hem\u015fericilik ili\u015fkilerinin etkisine dikkat \u00e7ekti. CHP\u2019nin fikir \u00fcretecek halinin bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan da s\u00f6z etti!\u201d<\/p>\n Tesad\u00fcf bu ya, \u015fimdi \u00c7a\u011flayan\u2019daki o AKP binas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7iyoruz. \u015eimdi de Bo\u011fazi\u00e7i K\u00f6pr\u00fcs\u00fc istikametine y\u00f6neldik. Osman Nuri Mercan, bu s\u00f6ylediklerim \u00fczerine de sesini \u00e7\u0131karmad\u0131. Yine ba\u015f\u0131n\u0131 sallad\u0131!<\/p>\n Art\u0131k Bo\u011fazi\u00e7i K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn tam ortas\u0131nday\u0131z. Y\u0131llardan beri, ne zaman bu k\u00f6pr\u00fcy\u00fc ge\u00e7sem, hep i\u00e7ime d\u00fc\u015fen \u201cYa denize u\u00e7arsak\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi bu kez akl\u0131ma hi\u00e7 gelmedi. \u015ea\u015ft\u0131m buna.\u00a0 Belki Osman Nuri Mercan yan\u0131mda oldu\u011fundand\u0131r!<\/p>\n S\u0131caktan bunalmaya ba\u015flad\u0131k. Klima a\u00e7\u0131ld\u0131. Biraz serinlik hissettik.<\/p>\n H\u0131zla \u0130zmit istikametine yol al\u0131yoruz. GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya, fla\u015f belle\u011finde \u015fark\u0131lar bulundu\u011funu s\u00f6yledi. Bu fla\u015f belle\u011fin arac\u0131n teybine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in, fla\u015f belle\u011fi gen\u00e7 \u015fof\u00f6r arkada\u015fa uzatt\u0131.<\/p>\n Fla\u015f bellek, minib\u00fcs\u00fcn teybine uyum g\u00f6sterdi. Ard\u0131 ard\u0131na \u015fark\u0131lar \u00e7almaya ba\u015flad\u0131. Bu G\u00fcrc\u00fc halk \u015fark\u0131lar\u0131 bizi bulundu\u011funuz yerden ald\u0131, ba\u015fka yerlere, ba\u015fka zamanlara g\u00f6t\u00fcrd\u00fc sanki. Do\u011fa da melodiyi tamaml\u0131yordu. Ya da, ne bileyim, belki de yaln\u0131zca ben b\u00f6yle hissediyorum i\u015fte!<\/p>\n Yoldan bize kat\u0131lacak arkada\u015flar\u0131 da ald\u0131k.<\/p>\n Arac\u0131m\u0131z h\u0131zla yol al\u0131yor.<\/p>\n Bir kez daha anlad\u0131m ki, \u0130stanbul ger\u00e7ekten bir cehennem. Kalabal\u0131k. Oysa i\u00e7inden ve yak\u0131n\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fimiz da\u011flar, ovalar, ormanlar, akarsular, meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131, tarlalar o kadar g\u00fczel ki! Etraf o kadar da tenha ki! Adeta cennet!<\/p>\n Hayri Hayrio\u011flu\u2019nu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6nd\u00fcm. Say\u0131s\u0131z telefon konu\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 hat\u0131rlad\u0131m. O telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde de Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin katledilmesine ili\u015fkin anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131m. Bunlar\u0131 anlat\u0131rken sesinden hissetti\u011fim tedirginlikleri hat\u0131rlad\u0131m. Ogni Dergisi\u2019nde yay\u0131nlamak \u00fczere kendisinden istedi\u011fim yaz\u0131lar\u0131 hat\u0131rlad\u0131m. Bulu\u015ftu\u011fumuz zaman bana teslim etti\u011fi \u00e7eviri yaz\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bir keresinde, kendisinde Kartuli Anbani ile yazan iki daktilo bulundu\u011funu, birisini bana hediye etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemi\u015fti. Aradan zaman ge\u00e7ti. \u00d6ylece kald\u0131!<\/p>\n \u201cLazuri P\u0306aramitepe\u201d adl\u0131 kitab\u0131 bana hediye etti\u011fi g\u00fcn\u00fc hat\u0131rlad\u0131m. O zamanlar piyasada cep telefonu falan yoktu. Eve telefon etmi\u015fti. Saat ve yer tespiti yap\u0131p bulu\u015fmu\u015ftuk. Topkap\u0131\u2019da bulu\u015facakt\u0131k. O zamanlar Topkap\u0131\u2019da Anadolu ve Rumeli otogarlar\u0131 vard\u0131. Onlardan birinde bulu\u015ftuk. \u0130neg\u00f6l\u2019e d\u00f6n\u00fcyormu\u015f. \u00c7antas\u0131ndan birka\u00e7 materyal \u00e7\u0131kard\u0131 ve bana verdi. Ayr\u0131ca\u00a0 \u201c\u10da\u10d0\u10d6\u10e3\u10e0\u10d8 \u10de\u10d0\u10e0\u10d0\u10db\u10d8\u10d7\u10d4\u10e4\u10d4\u201d\/ \u201cLazuri P\u0306aramitepe\u201dyi de uzatt\u0131. \u201cBak,\u201d dedi, \u201cbu Lazca bir kitap.\u201d \u015ea\u015f\u0131rd\u0131m. \u015ea\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131n iki sebebi vard\u0131. Birincisi; Lazca bir kitab\u0131n olabilece\u011fi o g\u00fcne kadar hi\u00e7 akl\u0131ma gelmemi\u015fti. \u0130kincisi de; Lazca dedi\u011fi kitab\u0131n farkl\u0131 bir alfabe ile yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fuydu. Bu alfabe bende ilk anda Hindistan taraflar\u0131nda kullan\u0131lan bir alfabeyi hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131. Kitab\u0131 \u015f\u00f6yle bir kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131m. Tabi hi\u00e7bir \u015fey anlamad\u0131m. \u201cBu alfabeyi \u00f6\u011frenmeliyim,\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm i\u00e7imden.<\/p>\n Bu ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmemizde, Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmeliyim. Bir yerlerde de yazm\u0131\u015f, de\u011finmi\u015ftim. Bana \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cTelefon konu\u015fmalar\u0131nda seni \u00e7ok kararl\u0131 biri olarak de\u011ferlendirdim. Oysa sen, k\u0131sa boylusun?!\u201d<\/p>\n Yine bu ilk g\u00f6r\u00fc\u015fmemizde, \u201cLazlar\u0131n Tarihi\u201d ad\u0131yla yay\u0131nlanan kitab\u0131 G\u00fcrc\u00fcceden T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirirken zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Hele Kitaptaki Lazca \u015fiir, bilmece- bulmaca, hik\u00e2yeleri T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirirken \u00e7ok zorlanm\u0131\u015f. Laz arkada\u015f ve tan\u0131d\u0131klar\u0131ndan kimsenin kendisine \u00e7e\u015fitli sebeplerden yard\u0131mc\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan yak\u0131nd\u0131. H\u00e2l\u00e2 kula\u011f\u0131mdad\u0131r: \u201cBak, Lazca say\u0131lar,\u201d dedi: \u201cAr, jur, sum, otxo, xut, an\u015fi, \u015fkviti, \u00e7xoro, vit..\u201d<\/p>\n Vedala\u015ft\u0131k. Ayr\u0131ld\u0131k.<\/p>\n O g\u00fcn eve gidince, bana hediye etmi\u015f oldu\u011fu\u00a0 \u201cLazuri P\u0306aramitepe\u201d adl\u0131 kitab\u0131 elime ald\u0131m. \u0130ncelemeye ba\u015flad\u0131m. \u00d6nce nereden ba\u015flayaca\u011f\u0131m\u0131 bilemedim. Alfabe \u00e7ok zor geldi. Bu kitab\u0131n 35. sayfas\u0131na gelince biraz rahatlad\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc o alfabenin Latin alfabesiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 bir tablosu vard\u0131. B\u00f6ylelikle ba\u015flad\u0131m. Bir hafta i\u00e7inde alfabeyi \u00f6\u011frendim. Yava\u015f yava\u015f, ama kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 listeye bakmadan o alfabe ile yazmaya ba\u015flad\u0131m. \u0130kinci haftada ise Lazca metinleri okumaya ge\u00e7tim. Kitaptaki o d\u00f6rt masal\u0131 diyebilirim ki, onlarca defa yazd\u0131m. B\u00f6ylelikle hem alfabeyi peki\u015ftirdim hem Lazcada bilmediklerimi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n Bu kitaptan \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frenmekle kalmad\u0131m. Ogni Dergisi\u2019nin birinci say\u0131s\u0131 i\u00e7in de ondan faydalanarak geni\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma haz\u0131rlad\u0131m; yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n O bulu\u015ftu\u011fumuzda; Hayri Hayrio\u011flu, Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu adl\u0131 birisinin ad\u0131ndan bahsetti. Ben bu ad\u0131 ilk defa duyuyordum. Hayri Hayrio\u011flu Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu\u2019na \u00e7ok k\u0131zg\u0131nd\u0131. Tabi sonradan kendisini tan\u0131d\u0131m. \u201cSo\u011fuk Sava\u015f\u201d Y\u0131llar\u0131nda Resm\u00ee \u0130deoloji teorisyenli\u011fi yapan insanlardan biri. Do\u011fal olarak Hayri Hayrio\u011flu, bu adama \u00e7ok k\u0131z\u0131yordu. Yazd\u0131klar\u0131yla, Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019yi hedef g\u00f6sterdi\u011fini, Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin katledilmesinde Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu\u2019nun da yazd\u0131klar\u0131yla pay\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Bana Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu ile ilgili bir an\u0131s\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu\u2019nun yaln\u0131zca Lazlar, G\u00fcrc\u00fcler ile ilgili teori ve tezleri yokmu\u015f. K\u00fcrtlerle ilgili de tezleri varm\u0131\u015f. Hayri Hayrio\u011flu Diyarbak\u0131r\u2019da g\u00f6revlidir. Bir g\u00fcn Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu, K\u00fcrtler \u00fczerine konferans vermek \u00fczere oraya gider. Emniyet yan\u0131na bir koruma verir. Koruma kimdir? Biliyor musunuz?! O s\u0131rada emniyet te\u015fkilat\u0131nda olan Hayri Hayrio\u011flu! Hayri Hayrio\u011flu, Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu\u2019nu tan\u0131r. Ne var ki, Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu, Hayri Hayrio\u011flu ad\u0131n\u0131 bilir, ancak korumas\u0131n\u0131n Hayri Hayrio\u011flu oldu\u011funu bilmez. Hayri Hayrio\u011flu, kendisini zor tutmaktad\u0131r. O g\u00fcn Hayri Hayrio\u011flu, Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu\u2019nu, o g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131nda i\u015fi bitince oteline b\u0131rak\u0131r. Ayr\u0131l\u0131rken de \u015f\u00f6yle der: \u201cBen kimim biliyor musun?!\u201d Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu \u015fa\u015f\u0131r\u0131r. \u201cHayri Hayrio\u011flu! G\u00fcrc\u00fco\u011flu G\u00fcrc\u00fc!\u201d Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu, ko\u015far ad\u0131mlarla oradan uzakla\u015f\u0131r. Otele girer. Ertesi g\u00fcn, g\u00f6rev gere\u011fi Hayri Hayrio\u011flu otele gitti\u011finde, Fahrettin K\u0131rz\u0131o\u011flu\u2019nun otelden \u00e7ok erkenden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenir. Oysa konferans daha birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrecektir!<\/p>\n Yanl\u0131\u015f hat\u0131rlam\u0131yorsam, 1994\u2019den sonras\u0131yd\u0131. Bir g\u00fcn Hayri Hayrio\u011flu telefonla arad\u0131: \u201cAli \u0130hsan! Senden bir iste\u011fim olacak. \u015eimdi sana yazd\u0131raca\u011f\u0131m adrese gidiver. Bana \u201cG\u00fcne\u015fin K\u0131z\u0131\u201d adl\u0131 kitab\u0131 al ve g\u00f6nder. Bana ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylersen, kitapevinden indirim yaparlar.\u201d Ard\u0131ndan da ekledi: \u201cBen G\u00fcrcistan\u2019dayken Guram K\u0306art\u0306ozia\u2019dan Lazca bir kitap sat\u0131n ald\u0131m; kendisine be\u015f dolar verdim. Elindeki tek n\u00fcshaym\u0131\u015f. O be\u015f dolar\u0131n T\u00fcrk liras\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesapla, ona kar\u015f\u0131l\u0131k para kadar indirimli \u201cG\u00fcne\u015f K\u0131z\u201d al ve g\u00f6nder! Olur mu? Ben Guram K\u0306art\u0306ozia\u2019n\u0131n kitab\u0131n\u0131 sana posta ile g\u00f6nderdim. Birka\u00e7 g\u00fcne kadar eline ula\u015f\u0131r!\u201d<\/p>\n Dedi\u011fini hemen yapt\u0131m. Ca\u011falo\u011flu\u2019na gittim. Haf\u0131zam ben yan\u0131ltm\u0131yorsa, Ca\u011falo\u011flu Hamam\u0131 arkas\u0131nda bir yerlerdeki yay\u0131nevini buldum. Hayri Hayrio\u011flu i\u00e7in o kitab\u0131 ald\u0131m. Kendisine ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131m.<\/p>\n Birka\u00e7 g\u00fcn sonra onun g\u00f6nderdi\u011fi kitap elime ula\u015ft\u0131. Guram K\u0306art\u0306ozia, kitaba el yaz\u0131s\u0131yla \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015f: \u201cBat\u0306on Vaxt\u0306ang Malaqmaz\u2019es, \u011erma P\u0306at\u0306ivis\u0292emit, G. K\u0306art\u0306ozia, 18. X. 94 (Bay Vakhtanq Malakmadze\u2019ye, derin sayg\u0131yla, G. Kartozia, 18 Ekim 1994)\u201d<\/p>\n Aram\u0131zda ge\u00e7en bir ba\u015fka telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesini daha hat\u0131rl\u0131yorum. \u0130stanbul\u2019a giden bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131yla SorunYay\u0131nlar\u0131\u2019na teslim edilmek \u00fczere bir kitap g\u00f6ndermi\u015f. Kitap \u0130stanbul\u2019a gitmesine gitmi\u015f ama Elmada\u011f\u2019da bir b\u00fcroda kalm\u0131\u015f. Hayri Hayrio\u011flu, benden rica etti. Elmada\u011f\u2019daki o b\u00fcrodan kitab\u0131 ald\u0131m. S\u00f6yledi\u011fi \u00fczere kitab\u0131 \u00f6nce okudum, notlar \u00e7\u0131kard\u0131m. Akabinde de Sorun Yay\u0131nlar\u0131\u2019na kitab\u0131 teslim ettim. B\u00f6ylece S\u0131rr\u0131 \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fc de tan\u0131m\u0131\u015f oldum. Kitap, sonradan\u00a0 \u201cG\u00fcrcistan Tarihi\u201d ad\u0131yla iki bask\u0131 yapt\u0131. Bu kitaba ve daha \u00f6nce yine Sorun Yay\u0131nlar\u0131ndan \u00e7\u0131kan di\u011fer kitab\u0131na, Lazlar ve Lazcaya yakla\u015f\u0131mlar\u0131 konusunda ele\u015ftirilerim olmu\u015ftur.<\/p>\n Hayri Hayrio\u011flu hakk\u0131nda internette do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bilgi bulunmamas\u0131, yaln\u0131zca bir tek foto\u011fraf bulunabilmesi olduk\u00e7a ilgimi \u00e7ekti! Neden?! Ne kadar ilgin\u00e7, de\u011fil mi?! Kendince inand\u0131\u011f\u0131n bir davan\u0131n savunucusu ol! Riskleri g\u00f6ze al. Ara, bul! Yaz, \u00e7iz! Fedak\u00e2rl\u0131klarda bulun. \u00dcstelik \u00e7olu\u011fu ve \u00e7ocu\u011funu da bu fedak\u00e2rl\u0131klara mecbur k\u0131l! \u00d6l\u00fcnce de senin davan\u0131n s\u00f6z\u00fcm ona savunucular\u0131 seni hi\u00e7 g\u00f6rmesin! Sanki sen hi\u00e7 ya\u015famam\u0131\u015fs\u0131n, fedak\u00e2rl\u0131klarda bulunmam\u0131\u015fs\u0131n gibi davrans\u0131nlar. Hakk\u0131nda do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir biyografi bile bulunmas\u0131n internette.\u00a0 Hayri Hayrio\u011flu, bunu hak etmiyordu. Bu durum, do\u011frusunu isterseniz, benim dikkatimi birka\u00e7 ay \u00f6nce \u00e7ekmi\u015fti. GKM\u2019den Nevzat Kaya\u2019n\u0131n benimle yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fide de Hayri Hayrio\u011flu konusuna, kendisine sahip \u00e7\u0131k\u0131lmamas\u0131na dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Hayri Hayrio\u011flu hakk\u0131ndaki insani yakla\u015f\u0131ml\u0131, duygu y\u00fckl\u00fc Lazca- T\u00fcrk\u00e7e bir yaz\u0131y\u0131 2006 y\u0131l\u0131nda kendimin yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 burada utanarak s\u00f6ylemek zorunday\u0131m. Ben, Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun \u00e7eviri ve makalelerini ele\u015ftirmi\u015f olan bir ki\u015fiydim. Ama yine de, onun insan, ayd\u0131n, katk\u0131 sa\u011flayan ve c\u00f6mert y\u00f6n\u00fcn\u00fc \u00f6n plana \u00e7\u0131karan Lazca- T\u00fcrk\u00e7e bir yaz\u0131y\u0131 kaleme alm\u0131\u015ft\u0131m. Bunu bir bor\u00e7 bilmi\u015ftim. Oysa onun arkada\u015flar\u0131, onun hakk\u0131nda di\u015fe dokunur do\u011fru d\u00fcr\u00fcst \u00fc\u00e7-be\u015f sat\u0131r kaleme almam\u0131\u015flard\u0131. Onu anm\u0131yorlard\u0131 bile! Unutulup gitmesini istiyorlard\u0131 adeta! Bu olacak i\u015f de\u011fildi.<\/p>\n 1993 y\u0131l\u0131. \u015eimdi hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla May\u0131s\u2019\u0131n sonu veya Haziran\u2019\u0131n hemen ba\u015flar\u0131. Okulday\u0131m. Hat\u0131rlatay\u0131m; o zaman cep telefonu yok! Arkada\u015flardan biri: \u201cTelefonun var. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131m\u0131z Kuteybe \u00d6mer Bey\u2019in odas\u0131na gidiver hemen,\u201d dedi. Telefondaki Hayri Hayrio\u011flu idi. O zaman yay\u0131nlanmakta olan\u00a0 \u201cEkonomi Politika\u201d adl\u0131 dergiden \u00dcmit Beyazo\u011flu adl\u0131 bir gazeteci kendisiyle telefonda r\u00f6portaj yapm\u0131\u015f. Konu; \u00e7evirdi\u011fi \u201cLazlar\u0131n Tarihi\u201d adl\u0131 kitapm\u0131\u015f. \u00dcmit Beyazo\u011flu\u2019nun verdi\u011fi adrese bir de resim g\u00f6ndermi\u015f. Hayri Hayrio\u011flu, telefonda bana \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cBen gazetecinin sorduklar\u0131na cevap verdim. Bir de resim g\u00f6nderdim. Sen Muhammed Vanili\u015fi\u2019yi tan\u0131mad\u0131n. O, \u015fimdi Sarp\u2019ta. Onunla \u00e7ekilmi\u015f bir resim. Gazeteciye senin ev ve i\u015f telefonlar\u0131n\u0131 da verdim. Bir \u015fey laz\u0131m olursa, Ali \u0130hsan Aksamaz benim \u0130stanbul\u2019daki temsilcim, dedim. Bir \u015fey olursa, yard\u0131mc\u0131 olursun, de\u011fil mi?!\u201d diye sordu.<\/p>\n \u015eu anda, haberi haz\u0131rlayan \u00dcmit Beyazo\u011flu\u2019nun beni aray\u0131p aramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlayam\u0131yorum. Ancak hemen belirteyim; o gazetecinin ad\u0131yla Ekonomi Politika\u2019n\u0131n 31. say\u0131s\u0131nda (27 Haziran- 4 Temmuz 1993) \u00e7\u0131kan haber bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan k\u00f6t\u00fcyd\u00fc. Resmen hedef g\u00f6steriyordu. Haberde kullan\u0131lan ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyeyim, siz haberin i\u00e7eri\u011fini anlay\u0131n: \u201c Bir Emeklinin Ba\u015f\u0131m\u0131za \u00d6rd\u00fc\u011f\u00fc P\u00fcsk\u00fcll\u00fc Bela- S\u0131k\u0131c\u0131 bir Laz f\u0131kras\u0131- \u0130neg\u00f6ll\u00fc polis emeklisi Hayri Hayrio\u011flu, 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda G\u00fcrcistan\u2019da bas\u0131lm\u0131\u015f \u201cLazlar\u2019\u0131n Tarihi\u201d adl\u0131 kitab\u0131 T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirince, ortal\u0131k ans\u0131z\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131. Yoksa Lazlar da PKK militanlar\u0131 gibi da\u011fa m\u0131 \u00e7\u0131kacak?…\u201d<\/p>\n Haber ne maksatla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131? Bilemiyorum. Ancak Hayri Hayrio\u011flu\u2019nu a\u00e7\u0131k\u00e7a hedef g\u00f6steriyordu. Hayri Hayrio\u011flu, Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019den hedef g\u00f6sterilmenin ne anlama geldi\u011fini biliyordu. Bu yay\u0131ndan rahats\u0131z oldu\u011funu biliyorum. Bu haber tedirginlik yaratm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Anla\u015f\u0131lan birileri Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun bu \u00e7evirisiden rahats\u0131z olmu\u015ftu. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla bu haber i\u00e7in telefonda bir sorgulama yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ard\u0131ndan da gazetecilikle alakas\u0131 olmayan bir tarzda haber yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131. Haberin alt\u0131ndaki imza, \u00dcmit Beyazo\u011flu\u2019nun haberin b\u00f6yle yay\u0131nlanmas\u0131nda sorumlulu\u011fu var m\u0131d\u0131r? Bilemiyorum.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, 1993\u2019te bile Hayri Hayrio\u011flu b\u00f6ylesi bir psikolojik bask\u0131 alt\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n Burada bir hat\u0131rlatmada bulunmak isterim: \u201cLazlar\u0131n Tarihi\u201d adl\u0131 kitab\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00c7ev: H. Vahtang Hinkiladze imzas\u0131yla, \u201c\u00c7veneburi Kafkasoloji Dergisi\u201dnin 1979\u2019da \u0130stanbul\u2019da bas\u0131lan 6\u20137. ortak say\u0131s\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Hemen belirteyim: \u201cHayri Hayrio\u011flu\u201d diye yaz\u0131nca, internette kar\u015f\u0131n\u0131zda tek bir resmi \u00e7\u0131k\u0131yor. O da net de\u011fil. Bu s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim dergide Muhammed Vanili\u015fi ile birlikte yay\u0131nlanan foto\u011fraf\u0131n\u0131 en k\u0131sa zamanda tarat\u0131p, onun o haliyle haf\u0131zalarda kalmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131m.<\/p>\n Burada, kendisiyle sohbetlerimizde Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun ad\u0131 ge\u00e7tik\u00e7e, S\u0131rr\u0131 \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn s\u00f6ylediklerini aktaray\u0131m: \u201cBu \u201cLazlar\u0131n Tarihi\u201d adl\u0131 kitap, Ant Yay\u0131nlar\u0131ndan \u00f6nce bana geldi. Bakt\u0131k. Okuduk. Konuyu alan olarak bilmiyorduk ama kitapta ba\u015fka halklara kar\u015f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ifadelerin bulundu\u011fu kanaati olu\u015ftu bizde. Bu ve baz\u0131 konularda redaksiyon katk\u0131s\u0131 gerekiyordu. Bunu yapabilecek olanlar, yani Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun \u00e7ok yak\u0131n\u0131ndakiler ona yard\u0131mc\u0131 olmad\u0131lar. Kendilerine de s\u00f6yledim. O\u2019nu \u00e7ekemiyorlard\u0131. Hata yapmas\u0131n\u0131 ve zor durumda kalmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. B\u00f6ylelikle onun itibar kaybetmesiyle, kendilerinin \u00f6n plana \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck burjuva yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u015fte! Hayri Hayrio\u011flu, beni onlardan daha \u00e7ok seviyordu. Beni d\u00fcr\u00fcst buluyordu. Hayri Hayrio\u011flu, \u0130slami hassasiyetleri olan bir insand\u0131. Ben ise kom\u00fcnist. Ama biz iyi anla\u015f\u0131yorduk. Hatta Hayri Hayrio\u011flu, beni \u00e7evresindeki, yazan- \u00e7izen G\u00fcrc\u00fc ayd\u0131nlar\u0131ndan daha fazla yak\u0131n buldu\u011funu, birbirimizi daha iyi anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 defaatle bana s\u00f6ylemi\u015ftir. E\u015fimle birlikte beni evinde bir gece de misafir etti. Kendisi d\u00fcr\u00fcst bir adamd\u0131. Di\u011ferleri gibi de\u011fildi.\u201d<\/p>\n Oysa Hayri Hayrio\u011flu, asil bir insand\u0131. B\u00fct\u00fcn riskleri g\u00f6ze alarak, inand\u0131\u011f\u0131 \u015fekilde kendi dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ya\u015fatma \u00e7abas\u0131ndayd\u0131. Ona g\u00f6sterilen bir vefas\u0131zl\u0131kt\u0131. \u0130neg\u00f6l\u2019de mezar\u0131n\u0131 ziyaret edince, bu vefas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 daha da a\u00e7\u0131k \u015fekilde g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz h\u0131zla ilerliyor. Kafama vuran g\u00fcne\u015f rahats\u0131z etmeye ba\u015flad\u0131. Kepimi giydim. G\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fcklerimi takt\u0131m. G\u00fcne\u015f yine de rahats\u0131z ediyordu. Bakt\u0131m olmuyor, pencerenin perdesini de kapatt\u0131m.<\/p>\n Nihayet Eskihisar \u0130skelesi\u2019ne vard\u0131k. Pek de k\u0131sa say\u0131lmayacak bir ara\u00e7 kuyru\u011fu var.<\/p>\n \u0130nsanlar aralar\u0131nda konu\u015fuyorlar. \u00c7o\u011funu tan\u0131m\u0131yorum. Konu\u015fmalar\u0131na kulak veriyorum. Dikkatimi bir \u015fey \u00e7ekti. Kimileri dillerinin \u00f6lece\u011finden korkuyorlar. Yol arkada\u015flar\u0131m aras\u0131nda, A\u00e7\u0306aristan\u2019a; Khulo, Kheda, Khelva\u00e7auri gibi semtlere giden, k\u00f6klerini, akrabalar\u0131n\u0131 arayanlar da vard\u0131. Bu yolculukta, kendilerinden yitip giden bir \u015feylerin pe\u015fine d\u00fc\u015fen b\u00f6yle insanlar da tan\u0131d\u0131m.<\/p>\n Nihayet s\u0131ra bize de geldi. Art\u0131k araba vapurundayd\u0131k. Top\u00e7ular \u0130skelesi\u2019ne do\u011fru tam yol gidiyorduk. Minib\u00fcsten indik. Her ihtimale kar\u015f\u0131 e\u015fyalar\u0131m\u0131z yan\u0131m\u0131za ald\u0131k. \u00dcst kata \u00e7\u0131kt\u0131k.<\/p>\n Tan\u0131\u015fmayanlar tan\u0131\u015f\u0131yor. Sohbet ediyoruz. Mukavva bardakta \u00e7ay i\u00e7iyoruz. \u00c7ay\u0131n sadece ad\u0131 \u00e7ay!<\/p>\n Geldi\u011fimiz ve gidece\u011fimiz y\u00f6n aya\u011f\u0131m\u0131z\u0131n alt\u0131nda. Her iki yakay\u0131 da rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fcyoruz. Evler, yollar, arabalar, a\u011fa\u00e7lar. Da\u011flar, tepeler. Tepemizde u\u00e7u\u015fan mart\u0131lar.<\/p>\n Bu, yeni tan\u0131\u011f\u0131m insanlardaki kayg\u0131y\u0131 anlamamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Kendilerini me\u015freplerince tan\u0131ml\u0131yorlar. Kimi G\u00fcrc\u00fc diyor kendine, kimisi de \u00c7veneburi. Ayn\u0131 ki\u015finin bir yerde kendisini \u00c7veneburi, di\u011fer bir yerde G\u00fcrc\u00fc olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcyorum. \u00d6zetle \u015fu kayg\u0131lar\u0131 var: \u201cBizim de dilimiz, bizim de k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz, bizim de kimli\u011fimiz ya\u015fas\u0131n. Yok olmayal\u0131m. Ama K\u00fcrtler gibi yapmayal\u0131m!\u201d<\/p>\n Osmanl\u0131 \u00dclkesini y\u00f6netenlerin Bat\u0131l\u0131 emperyalistlerin denetimine girdi\u011fi d\u00f6nemi hat\u0131rlad\u0131m. Uyanan yerel hareketleri hat\u0131rlad\u0131m. \u00d6zellikle de Balkanlar\u0131. Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin bu uyan\u0131\u015flara tavr\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu hareketlerin Bat\u0131l\u0131 emperyalistlere yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ve Osmanl\u0131 y\u00f6netimi ile ili\u015fkilerini hat\u0131rlad\u0131m. Yerel hareketlerin savunduklar\u0131 Milliyetler ad\u0131na, o y\u00f6relerdeki di\u011fer Milliyetlere kar\u015f\u0131 tutumlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Osmanl\u0131 \u00dclkesinin hangi vilayetinde hangi Milliyetin \u00e7o\u011funlukta olmu\u015f olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin kafa yordum. Ve Balkanlarda bug\u00fcn bile ya\u015fanan demografi ve s\u0131n\u0131r sorunlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131m. \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00fcretemeyen Osmanl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Sonu\u00e7; Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Balkanlardan \u00e7ekilmesi oldu. Binlerce \u0130nsan\u0131n \u00f6lmesi ve s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde M\u00fcsl\u00fcman unsurlarla T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fanlar\u0131n oradan kitlesel g\u00f6\u00e7leri!<\/p>\n Kafkasya\u2019y\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Sava\u015flar\u0131 da. E\u011fer Osmanl\u0131-Rus Sava\u015flar\u0131 ya\u015fanmasayd\u0131. Kafkasya\u2019dan Anadolu\u2019ya, Anadolu\u2019dan Kafkasya\u2019ya b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7ler ya\u015fan\u0131r m\u0131yd\u0131? Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin emperyalistlere el a\u00e7mak zorunda kalmas\u0131, onlar\u0131n yol g\u00f6stermelerine itibar etmesi, bug\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131rlar\u0131 do\u011furmu\u015f: Anadolu!<\/p>\n Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 hat\u0131rlad\u0131m. Bu sava\u015f\u0131n resm\u00ee s\u00f6ylemlerde M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hak ve hukuklar\u0131 i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6ylendi\u011fini hat\u0131rlad\u0131m. Sonra M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dil ve kimliklerine ili\u015fkin hi\u00e7 bir \u015fey yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131m. \u00dcstelik adlar\u0131 bile silinmi\u015fti. Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin emperyalistlerin g\u00fcd\u00fcm\u00fcne girdi\u011fi d\u00f6nemde ba\u015flayarak ve 1923\u2019de ba\u015flayan yeni s\u00fcre\u00e7te de b\u00fct\u00fcn partilerin iktidarlar\u0131 boyunca ink\u00e2rc\u0131, asimilasyoncu politikalar izledi\u011fini unutmayal\u0131m. Bug\u00fcnk\u00fc kaos bu politikalar\u0131n sonucu oralara dayan\u0131r, bunu unutmamak laz\u0131m. Demek ki, bu h\u00fck\u00fcmetler bu \u00fclkeyi d\u00fczg\u00fcn y\u00f6netememi\u015f. Emperyalistlerin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 alanda t\u00f6ren y\u00f6neticili\u011fi yapm\u0131\u015flar. Burjuva resm\u00ee ideoloji ve resm\u00ee tarih yarat\u0131c\u0131s\u0131 ve uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015flar. Bir yanda emperyalistlere g\u00f6z\u00fc kapal\u0131 boyun e\u011fmi\u015fler. Di\u011fer yanda kendi vatanda\u015flar\u0131n\u0131n yerel dillerine kar\u015f\u0131 tav\u0131r alm\u0131\u015flar. Lazcay\u0131, G\u00fcrc\u00fcceyi, \u00c7e\u00e7enceyi, Abazacay\u0131, \u00c7erkes\u00e7eyi k\u00fc\u00e7\u00fcmseyenlerin \u0130ngilizce, Frans\u0131zca, Almanca e\u011fitim- \u00f6\u011fretim veren okullara ses \u00e7\u0131karmamalar\u0131 ilgin\u00e7 de\u011fil mi?! Herkese \u0130ngilizce \u00f6\u011fretme sevdas\u0131 alm\u0131\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 gitmi\u015f. Ne yaman \u00e7eli\u015fki! Ne olurdu ki, Lazca da, G\u00fcrc\u00fcce de, \u00c7e\u00e7ence de, Abazaca da, \u00c7erkes\u00e7e de kurumsalla\u015fabilseydi. Bug\u00fcn ya\u015f\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f insanlar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde eski Frans\u0131zca, \u0130talyanca, \u0130spanyolca a\u015fk \u015fark\u0131lar\u0131yla nostalji yapacaklar\u0131na Abazaca, \u00c7e\u00e7ence, Lazca, \u00c7erkes\u00e7e, G\u00fcrc\u00fcce, K\u00fcrt\u00e7e a\u015fk \u015fark\u0131lar\u0131yla nostalji yapsalard\u0131 fena m\u0131 olurdu?! Abazaca, \u00c7e\u00e7ence, Lazca, \u00c7erkes\u00e7e, G\u00fcrc\u00fcce, K\u00fcrt\u00e7e \u015fark\u0131lar\u0131n s\u00f6zlerini anlamayanlar anlamasalard\u0131 da olurdu?! Hem eski Frans\u0131zca, \u0130talyanca, \u0130spanyolca a\u015fk \u015fark\u0131lar\u0131yla nostalji yapanlar, bu dilleri anl\u0131yor mu sanki?! Ancak ne var ki, bir dil k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015firdi bu memlekette o zaman. Ortak anla\u015fma dilimiz T\u00fcrk\u00e7enin yan\u0131nda bu yerel dillerimiz de g\u00f6n\u00fcll\u00fc beraberli\u011fimizin ve k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fimizin bir tad\u0131 olurdu. Aidiyet duygular\u0131m\u0131z sorgulanmazd\u0131!<\/p>\n Bu diller de yasakt\u0131. H\u0131ristiyanlar da, Museviler de, Alevi- k\u0131z\u0131lba\u015flar da ac\u0131 \u00e7ekti. Edirne Olaylar\u0131! 6\u20137 Eyl\u00fcl Olaylar\u0131! Ermeni Tehciri! Pontuslu m\u00fcbadelesi! Hep halk\u0131na d\u00fc\u015fmanca davranan iktidarlar\u0131n marifeti de\u011fil mi?!<\/p>\n ABD ile bilinen bilinmeyen k\u00f6lelik anla\u015fmalar\u0131n\u0131 \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda iktidar\u0131n\u0131 korumak isteyen Lozan Fatihi (!) ve sonradan Mill\u00ee \u015eef \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc imzalamad\u0131 m\u0131?<\/p>\n Hak m\u00fccadelesi yapan i\u015f\u00e7iler de ac\u0131 \u00e7ekmedi mi?!<\/p>\n \u0130\u015f\u00e7ilerin sendikal, siyasal \u00f6rg\u00fctlenmelerine \u00f6nderlik edenler ac\u0131 \u00e7ekmedi mi?!<\/p>\n Toprak m\u00fccadelesi veren k\u00f6yl\u00fcler ac\u0131 \u00e7ekmedi mi?!<\/p>\n 1960\u2019lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda anti-emperyalist g\u00f6steriler yapan gen\u00e7ler bedelini en a\u011f\u0131r \u015fekilde \u00f6demedi mi?<\/p>\n Toplumsal hayat\u0131m\u0131z\u0131 \u015fekillendirmeye, dilsel, k\u00fclt\u00fcrel, dinsel farkl\u0131l\u0131klar\u0131, kimlikleri tasfiye etmek i\u00e7in elinden geleni yapan CHP h\u00fck\u00fcmetlerini unutmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?!<\/p>\n Bug\u00fcn ya\u015fanan kaosta CHP birinci dereceden sorumlu de\u011fil mi?<\/p>\n \u00c7veneburilerin, G\u00fcrc\u00fclerin dilsel, k\u00fclt\u00fcrel ve kimli\u011fe ili\u015fkin sorunlar\u0131n\u0131 da ku\u015fkusuz b\u00fct\u00fcn bu uygulamalardan ayr\u0131 de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n B\u00f6ylesi etnok\u00fclt\u00fcrel\/ dil olarak zengin bir \u00fclkede b\u00fct\u00fcn bunlar ya\u015fanmamal\u0131yd\u0131. Sorun, ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne yaln\u0131zca iktidarlarda da de\u011fil. Ya \u201cayd\u0131n\u0131m,\u201d diye ortalarda dolan\u0131p \u201cmehdi\u201d bekleyenlere ne demeli?! Sorunlar\u0131n ortaya do\u011fru d\u00fcr\u00fcst koyulamamas\u0131nda, \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 \u00fcretilememesinde, m\u00fccadelelere do\u011fru \u00f6nderlik edilememesinde onlar\u0131n da hi\u00e7 mi sorumluluklar\u0131 yok yani?!<\/p>\n Ortak Vatan emekda\u015fl\u0131\u011f\u0131nda bizleri birle\u015ftirmeyenlere, yerel dillerimizi ve kimliklerimizi yok sayanlara, bizi ink\u00e2r edenlere, T\u00fcrk\u00e7eyi bile fakirle\u015ftirenlere, iktidarlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in emperyalistlerle k\u00f6lelik anla\u015fmalar\u0131 yapman\u0131n yollar\u0131n\u0131 a\u00e7anlara bin lanet!<\/p>\n Bu insanlar da kendilerini sahipsiz hissediyor. Kendilerini ya\u015famak, dillerini korumak istiyorlar. Bayrak, s\u0131n\u0131rlar ve T\u00fcrk\u00e7e ile bir dertleri, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 yok. Yolculuk s\u0131ras\u0131nda tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m \u00c7veneburi, G\u00fcrc\u00fc arkada\u015flar\u0131n konu\u015fmalar\u0131ndan b\u00f6yle sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kard\u0131m. Ayn\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m Laz ayd\u0131nlar\u0131, Abaza ayd\u0131nlar\u0131, \u00c7e\u00e7en ayd\u0131nlar\u0131, \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Bunlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 AKP\u2019yi destekliyor, kimi parlamento d\u0131\u015f\u0131 sol muhalefetin fikirlerini savunuyor. Ancak dil, k\u00fclt\u00fcr, kimlik konusuna ili\u015fkin birbirleriyle ili\u015fkileri olmamas\u0131na ra\u011fmen, ayn\u0131 d\u00fc\u015fleri g\u00f6r\u00fcyorlar.<\/p>\n Top\u00e7ular \u0130skelesi\u2019ne yakla\u015f\u0131yoruz. A\u015fa\u011f\u0131ya indik. Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcze bindik. Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz vapurdan \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n H\u0131zla yol al\u0131yoruz. Ortal\u0131k olduk\u00e7a sakindi. Pek ara\u00e7 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor ortal\u0131kta.<\/p>\n Sonunda \u0130neg\u00f6l tabelas\u0131n\u0131 da g\u00f6rd\u00fck. Saat 12: 00 sular\u0131yd\u0131. Birisi, yar\u0131m saatlik bir yolumuz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n Karn\u0131m \u00e7ok ac\u0131kt\u0131. \u00c7ok az bir yolculu\u011fumuz kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir \u015feyler at\u0131\u015ft\u0131rabilirim. Do\u011frusunu isterseniz, \u00f6nceden, GKM\u2019den bir arkada\u015fa kumanya meselesini sormu\u015ftum. O da, herhangi bir \u015fey getirmeye ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, gerekli kumanyay\u0131 kendilerinin tedarik edeceklerini s\u00f6ylemi\u015fti. O sebeple yan\u0131ma yiyecek- i\u00e7ecek almam\u0131\u015ft\u0131m. Taksim\u2019den yola \u00e7\u0131karken E\u015fref Y\u0131lmaz\u2019\u0131n bana ikram etti\u011fi simidi hat\u0131rlad\u0131m. \u0130tina ile saklam\u0131\u015ft\u0131m. Simidi bulundu\u011fu yerden \u00e7\u0131kartt\u0131m. K\u00fc\u00e7\u00fck lokmalar halinde yava\u015f yava\u015f yemeye ba\u015flad\u0131m. \u0130sabet de etmi\u015ftim. Ancak anmadan sonra bir \u015feyler yiyebildik.<\/p>\n GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya\u2019n\u0131n s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, minib\u00fcs sadece bizi de\u011fil, 150 ki\u015fiye yetecek kadar kha\u00e7apuriyi de ta\u015f\u0131yormu\u015f. Bir G\u00fcrc\u00fc arkada\u015f\u0131n han\u0131m\u0131 sabahlara kadar haz\u0131rlam\u0131\u015f. Anma t\u00f6renden sonra kha\u00e7apurilerimizi ayran e\u015fli\u011finde yiyecekmi\u015fiz.<\/p>\n GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya, yan\u0131ma geldi. Bir s\u00fcre oturdu. Daha sonra kuca\u011f\u0131nda tuttu\u011fu \u00e7antas\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131. \u0130\u00e7inden bir ajanda \u00e7\u0131kartt\u0131. A\u00e7t\u0131. Bana d\u00f6nerek: \u201cSenin i\u00e7in zengin diyorlar.\u201d\u00a0 T\u00fcrk\u00e7esi; \u201cPamuk eller cebe\u201d demek istiyordu. G\u00f6mle\u011fimin cebinden itina ile \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m 50 TL\u2019yi kendisine verdim. Osman Nuri Mercan o paray\u0131 hemen onun elinden ald\u0131. Ne oldu\u011funu \u00f6nce anlamad\u0131m. \u015ea\u015f\u0131rd\u0131m. GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya, elindeki defterdeki listeye, ad\u0131m\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na verdi\u011fim mebla\u011f\u0131 yazd\u0131. Az sonra Osman Nuri Mercan kendisine 100 TL verdi.<\/p>\n \u0130stanbul\u2019dan \u0130neg\u00f6l\u2019e minib\u00fcs de olsa ara\u00e7 kald\u0131rmak, bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan zor bir i\u015f. Bu konuda GKM\u2019yi kutlamak gerek. \u015eof\u00f6r\u00fcm\u00fcz\u00fcn de bir \u00c7veneburi olmas\u0131, bizim i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir \u015fanst\u0131. Bizi s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131z ve salimen getirip g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Sayesinde kendimizi evimizde gibi hissettik.<\/p>\n Yan\u0131mda oturan Fazl\u0131 Kaya, cep telefonunu \u00e7\u0131kartt\u0131. \u0130neg\u00f6l\u2019den birisine telefon etti. Nerede oldu\u011fumuz s\u00f6yledi. Ve 150 adet k\u00fc\u00e7\u00fck ayran sipari\u015f etti. Aradan biraz zaman ge\u00e7ti. Bir kez daha telefon etti. Ayranlar\u0131n ak\u0131betini sordu. Bir s\u00fcre sonra yine telefon etti, ama bu sefer telefonu a\u00e7an olmad\u0131. \u201cBari ayranlar s\u0131cak olmasa,\u201d diye ge\u00e7irdim i\u00e7imden.<\/p>\n Nihayet \u0130neg\u00f6l\u2019e girdik. \u015eehirde yava\u015f yava\u015f ilerliyor minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz.<\/p>\n GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya tak\u0131ld\u0131: \u201c Ali \u0130hsan, bak! Lazlar Camii!\u201d Hemen \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7ti\u011fimiz, sa\u011f\u0131m\u0131zdaki caminin ad\u0131 ger\u00e7ekten de \u201cLazlar Camii\u201d idi. Tabelas\u0131nda \u00f6yle yaz\u0131yordu. Acaba cami ne kadar eskiydi? Bilemiyorum. Herkes tebess\u00fcm etti. Minib\u00fcstekilerden biri:\u201d Aferin \u015fu Lazlara, camiye bile adlar\u0131n\u0131 vermi\u015fler. Kimliklerini ya\u015fat\u0131yorlar!\u201d<\/p>\n \u00d6yle ya! Din kimli\u011fin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc. Bu camiyi Lazlar m\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131? \u00d6yleyse hangi Lazlar?! Yoksa o zamanlar camide yaln\u0131zca Lazlar ibadet edildi\u011fi i\u00e7in mi bu ad verilmi\u015fti?! Her neyse art\u0131k! Sonra ara\u015ft\u0131r\u0131r\u0131z.<\/p>\n Parka yakla\u015f\u0131yoruz. Park\u0131n i\u00e7indeki \u0130neg\u00f6l Derne\u011fini art\u0131k g\u00f6rebiliyoruz. Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz, bu park\u0131n giri\u015findeki uygun bir yerde durdu.<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7antamda dijital bir foto\u011fraf makinesi vard\u0131. Makineyi gen\u00e7 G\u00fcrc\u00fclerden bir gen\u00e7 k\u0131za verdim. GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya\u2019n\u0131n manevi k\u0131z\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bu gen\u00e7 k\u0131z foto\u011fraf \u00e7ekme teklifimi hemen kabul etti. Ve birbirinden g\u00fczel foto\u011fraflar \u00e7ekerek o g\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirdi.<\/p>\n Minib\u00fcsten indik. Dernek binas\u0131na y\u00f6neldik. Dernek binas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki \u00e7ay bah\u00e7esi \u00e7ok ho\u015ftu. Dernek yetkilileri bize buyur etti. Uzunca bir masan\u0131n etraf\u0131na oturduk.\u00a0 Birden kula\u011f\u0131ma, \u201cHayri Hayrio\u011flu\u2019nun o\u011flu,\u201d lak\u0131rd\u0131s\u0131 geldi. Sesin geldi\u011fi y\u00f6ne bakt\u0131m. Bir gencin AKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya ile tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Demek Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun o\u011flu o gen\u00e7ti. En k\u0131sa zamanda kendimi tan\u0131tacak ve S\u0131rr\u0131 \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn kendisine ve karde\u015fine selamlar\u0131n\u0131 iletecektim.<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck yerlerde s\u0131radan hayat ve ili\u015fkiler kenttekine nazaran daha bir ba\u015fka oluyor, daha insani. Yabanc\u0131 insana da farkl\u0131 bak\u0131yorlar. Bir farkl\u0131 de\u011fer veriyorlar. Belki hi\u00e7 de\u011fer falan vermiyorlar da, belki de o her zaman herkese g\u00f6sterdikleri hal ve davran\u0131\u015flar\u0131 yabanc\u0131lara da g\u00f6steriyorlar da ondan. Belki ben b\u00f6yle anl\u0131yorum i\u015fte! Ne bileyim?!<\/p>\n Derne\u011fin yetkilisi, GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya\u2019ya bir\u015feyler anlat\u0131yor. Me\u011ferse \u0130neg\u00f6l Festivali\u2019ne denk gelmi\u015fiz. Duydu\u011fuma g\u00f6re kapan\u0131\u015f g\u00fcn\u00fcym\u00fc\u015f. Bu y\u0131l 11.\u2019si yap\u0131lan Festivalin sonuymu\u015f. G\u00fcrcistan\u2019dan birka\u00e7 bakan gelmi\u015f. Saak\u0306a\u015fvili\u2019nin annesi ve onun annesi de gelmi\u015f, duydu\u011fuma g\u00f6re. Ancak o sabah ayr\u0131lm\u0131\u015flar. Dernek yetkilisinin, G\u00fcrcistan\u2019dan gelen yetkili ki\u015fileri \u00f6nemsedi\u011fi konu\u015fmalar\u0131ndan\u00a0 belli oluyordu. \u0130yi ili\u015fkiler geli\u015ftikleri anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu \u00f6nemli.<\/p>\n Dernek yetkilisi misafirperverlik g\u00f6sterdi. Bir yandan \u00e7aylar\u0131m\u0131z\u0131 yudumlad\u0131k \u00f6te yandan da sohbet ettik. \u00c7ay\u0131n tad\u0131 halen dama\u011f\u0131mda duruyor. \u00c7ok lezzetli geldi. Belki de \u00e7ay bildi\u011fimiz \u00e7ayd\u0131 da, bu kadar saat minib\u00fcs\u00fcn i\u00e7inde, bu s\u0131cakta bu kadar hareketsiz kald\u0131\u011f\u0131m ve dilim, dama\u011f\u0131m kurudu\u011fu i\u00e7in o bir bardak \u00e7ay, cennet taam\u0131 gibi gelmi\u015fti bana!<\/p>\n Birden elindeki cep telefonuyla resimlerimizi \u00e7eken orta ya\u015fl\u0131, k\u0131sa pantolonlu biri zuhur etti. Durmadan resimlerimizi \u00e7ekti. G\u00fcrc\u00fcce bir \u015feyler s\u00f6yledi. Konu\u015fmas\u0131ndan G\u00fcrcistanl\u0131 oldu\u011funu \u00e7\u0131kard\u0131m. Dernek yetkilisi mezar ba\u015f\u0131nda bir anma yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Hangi mezar\u0131n ba\u015f\u0131nda oldu\u011funu duyamad\u0131m. Hayri Hario\u011flu\u2019nun mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda m\u0131? Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda m\u0131? Bir de mevlut okutturuldu\u011fu kula\u011f\u0131ma \u00e7al\u0131nd\u0131.<\/p>\n Dernek yetkililerinden baz\u0131lar\u0131 yabanc\u0131 gelmiyor. 1994\u2019te Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kimselere de benzettim.<\/p>\n Nereden \u00e7\u0131kt\u0131ysa bir G\u00fcrc\u00fcce mevzuu \u00e7\u0131kt\u0131. Birisi di\u011ferine: \u201cBizim G\u00fcrc\u00fcce Batum\u2019da konu\u015fulan G\u00fcrc\u00fcceden ba\u015fka. Bir keresinde Batum\u2019a gitmi\u015ftik. Yan\u0131mda da buradan G\u00fcrc\u00fc bir arkada\u015f vard\u0131. Sokaklardaki kalabal\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u015f\u00f6yle dedi:\u201d Butun Xalki sokak\u015fia!\u201d Hepsi T\u00fcrk\u00e7e!\u201d<\/p>\n Aktar\u0131lan c\u00fcmleyi duyan bast\u0131 kahkahay\u0131.<\/p>\n Ahmet\u00a0 \u00d6zkan Mela\u015fvili ve Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun bu derne\u011fe katk\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bu festival ve dernekte onlar\u0131n yerini hat\u0131rlad\u0131m!<\/p>\n Art\u0131k gitme zaman\u0131 gelmi\u015fti.<\/p>\n Kalkt\u0131m. Hemen Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun o\u011flunun yan\u0131na gittim. Ad\u0131 G\u00fcrcan\u2019m\u0131\u015f. Kendimi tan\u0131tt\u0131m. Kendisine S\u0131rr\u0131 \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn selam\u0131n\u0131 ilettim. Kendisini hat\u0131rlad\u0131. Memnun oldu. Sevindi.<\/p>\n Dernekten ayr\u0131l\u0131rken boy boy toplu foto\u011fraflar \u00e7ekildi. O an \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirildi. Bir daha kim bilir kim kimi nerede g\u00f6recekti, kim bilir?!<\/p>\n Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz\u00fcn bulundu\u011fu yere do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fck.<\/p>\n Minib\u00fcsle \u00e7ok yak\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa gittik. Burada Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun mezar\u0131n\u0131 ziyaret edece\u011fiz. Kendisini anaca\u011f\u0131z.<\/p>\n GKM\u2019den arkada\u015flar daha \u00f6nceden haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 pankart ve posterleri da\u011f\u0131tt\u0131lar.<\/p>\n Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun mezar\u0131, mezarl\u0131\u011f\u0131n hemen giri\u015findeydi. Mezar\u0131 hemen e\u015finin ve yak\u0131n akrabalar\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131ndayd\u0131. Mezar\u0131 da kendisine g\u00f6sterilen vefas\u0131zl\u0131ktan pay\u0131na d\u00fc\u015feni alm\u0131\u015f. Mezar\u0131 kendisine yak\u0131\u015f\u0131r bir \u015fekilde yeniden d\u00fczenlenmeli.<\/p>\n Pankart ve posterlerle Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda vaziyet al\u0131nd\u0131. Bu durum, \u0130neg\u00f6l gibi k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fehirde hemen dikkat \u00e7ekti. Yoldan ge\u00e7enler duruyor, ellerini a\u00e7\u0131yor ve dua ediyorlar. Bu insanlar, kabirdekiyle kalbi yak\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek istiyorlar.<\/p>\n GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya, Osman Nuri Mercan, Ertu\u011frul Kazanc\u0131, Bahad\u0131r Metehan Envero\u011flu, E\u015fref Y\u0131lmaz, G\u00fclcan Hayrio\u011flu ve ben birer konu\u015fma yapt\u0131k.<\/p>\n Benim duygular\u0131m\u0131 ifade eden s\u00f6zler ise \u015f\u00f6yle: \u201cHayri Hayrio\u011flu k\u0306ai k\u0306o\u00e7i rt\u0306u. Nena mu\u015fi \u015feni i\u00e7ali\u015fept\u0306u. K\u0306ult\u0306ura mu\u015fi \u015feni i\u00e7ali\u015fept\u0306u. Minoba mu\u015fi \u015feni i\u00e7ali\u015fept\u0306u. Namusoni k\u0306o\u00e7i rt\u0306u. \u015euri mu\u015fis vuxvemup! (Hayri Hayrio\u011flu iyi bir adamd\u0131. Dili i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. K\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Kimli\u011fi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Namuslu bir adamd\u0131. Ruhu \u015fah olsun!)\u201d<\/p>\n Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun mezar\u0131 ba\u015f\u0131ndaki anma sonras\u0131nda, k\u0131z\u0131yla da tan\u0131\u015ft\u0131m. Ona da S\u0131rr\u0131 \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn selam\u0131n\u0131 ilettim. Sevindi. O da selam iletti.<\/p>\n Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun gerek o\u011flu ve gerekse de k\u0131z\u0131 \u00e7ok memnun oldu. Babalar\u0131n\u0131n bunca y\u0131l sonra hat\u0131rlanmas\u0131 onlar\u0131 memnun etti. Bu konuda g\u00f6sterilen vefas\u0131zl\u0131k \u00fcmit ederim son bulur.<\/p>\n Hayri Hayrio\u011flu, ne fazlas\u0131 ne eksi\u011fi, hak etti\u011fi ilgiyi mutlaka g\u00f6rmeli.<\/p>\n Y\u0131llard\u0131r G\u00fcrc\u00fc ayd\u0131n\u0131 diye bildi\u011fimiz, yazan- \u00e7izen insanlar\u0131n tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, s\u00f6ylediklerini ve yazd\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Sosyal ger\u00e7eklikten o kadar uzaklar ki. Bunu mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda bir kez daha anlad\u0131m.<\/p>\n Ayr\u0131ca O\u2019na kar\u015f\u0131 suskunlukar\u0131 vefas\u0131zl\u0131ktan da \u00f6te bir \u015feydi.<\/p>\n Hayri Hayrio\u011flu\u2019nun k\u0131z\u0131 ve o\u011fluyla vedala\u015ft\u0131k.<\/p>\n Mezarl\u0131kl\u0131ktan ayr\u0131ld\u0131k.<\/p>\n Biz oradan ayr\u0131l\u0131rken akrabalar\u0131 iki kad\u0131n mezarlar\u0131n ba\u015f\u0131nda K\u2019uran okuyorlard\u0131.<\/p>\n Tekrar minib\u00fcse bindik.<\/p>\n Hayriye K\u00f6y\u00fcne do\u011fru ilerliyoruz. Saat 13: 00 sular\u0131.<\/p>\n G\u00fcne\u015f her yeri kavuruyor. \u00c7ok ac\u0131kt\u0131m Minib\u00fcse yerle\u015ftirilen ayranlar\u0131n \u00e7ok \u0131s\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorum.<\/p>\n Karn\u0131m\u0131z\u0131, mezardaki anmadan sonra doyuraca\u011f\u0131z. Kha\u00e7apuri yiyece\u011fiz. Ayran i\u00e7ece\u011fiz. Kha\u00e7apurileri dedi\u011fim gibi \u0130stanbul\u2019da bir arkada\u015f\u0131n e\u015fi yapm\u0131\u015f. Sa\u011f olsun.<\/p>\n Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz Hayriye K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fcn dar ve engebeli yollar\u0131nda ilerliyor. Bazen yolumuzu kaybediyoruz. Geri \u00e7\u0131kmak \u00e7ok zor oluyor.<\/p>\n Art\u0131k Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin mezar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yere \u00e7ok yak\u0131n\u0131z.<\/p>\n Minib\u00fcsten indik. Mezara do\u011fru ilerliyoruz. Az\u0131msanmayacak say\u0131da insan var. Merak edenler olabilir. Saymad\u0131m!<\/p>\n Mezarl\u0131\u011f\u0131n yak\u0131n\u0131nda ilk g\u00f6z\u00fcme \u00e7arpan \u0130berya \u00d6zkan Mela\u015fvili oldu. Yan\u0131na gittim. El s\u0131k\u0131\u015ft\u0131. \u00d6p\u00fc\u015ft\u00fck. Annesine de iyi dileklerimi ilettim.<\/p>\n GKM\u2019den gen\u00e7ler, Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin mezar\u0131 \u00e7evresinde pankart ve posterlerle vaziyet ald\u0131lar. Portatif, mikrofonlu bir hoparl\u00f6r kuruldu. \u0130nsanlar mezar\u0131n bulundu\u011fu yere daha da yakla\u015ft\u0131lar. GKM\u2019den Fazl\u0131 Kaya anma t\u00f6renini ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n Buradaki anma t\u00f6reninde de Faz\u0131l Kaya, Osman Nuri Mercan, Ertu\u011frul Kazanc\u0131, Anzor Erkomai\u015fvili, ben, ad\u0131n\u0131 Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin koydu\u011fu bir gen\u00e7 ve \u0130berya \u00d6zkan Mela\u015fvili birer konu\u015fma yapt\u0131k. Sorun Yay\u0131nlar\u0131 kolektifinden S\u0131rr\u0131 \u00d6zt\u00fcrk\u2019\u00fcn mesaj\u0131n\u0131 gen\u00e7 bir G\u00fcrc\u00fc k\u0131z\u0131, Ahmet Hulusi K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n mesaj\u0131n\u0131 ise, GKM\u2019den Nevzat Kaya okudu.<\/p>\n Konu\u015fmamda benim duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi ifade eden s\u00f6zler ise \u015f\u00f6yleydi: \u201c Axmed Ozkan Mela\u015fvili oca\u011fi mu\u015fi\u015fi, sinifi mu\u015fi\u015fi, megabrepe mu\u015fi\u015fi, meslekda\u015fepe mu\u015fi\u015fi, \u00e7ili mu\u015fi\u015fi, berepe mu\u015fi\u015fi qorepeli rt\u0306u. P\u0306ap\u0306ulepe mu\u015fi Art\u0306vini\u015fen dobargeri rt\u0306u Osmanli- Rusuli Lima\u015fk\u0306ule. Derdoni rt\u0306u.\u00a0 Mu\u015fi sterepe k\u0306ala rt\u0306u, T\u0130P\u0306-i\u015fa amaxtu. Megabrepe mu\u015fi k\u0306ala jurnali gamo\u00e7ku. Derne\u011fepe k\u0306ides. U\u00e7a d\u011falepe rt\u0306u. Gurculi nena\u015fiti, Lazuri nena\u015fiti dost\u0306i rt\u0306u. \u015eina mu\u015fis vuxvemup. ( Ahmet \u00d6zkan; ailesinin, s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n, arkada\u015flar\u0131n\u0131n, meslekta\u015flar\u0131n\u0131n, e\u015finin, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n de\u011ferlisiydi. Dedeleri Art\u0306vinden gelip buraya yerla\u015ftiler Osmanl\u0131- Rus Sava\u015f\u0131ndan sonra. Dertliydi. Kendisi\u00a0 gibilerleydi,\u00a0 T\u0130P\u0306e girdi. Arkada\u015flar\u0131yla birlikte dergi yay\u0131nlad\u0131. Dernekler kurdular. Kara g\u00fcnlerdi. G\u00fcrc\u00fccenin de, Lazcan\u0131n da dostuydu. Ruhu \u015fad olsun!\u201d)<\/p>\n Konu\u015fmam s\u0131ras\u0131nda, konu\u015fmamdan bir tedirginlik hissedildi\u011fini alg\u0131lad\u0131m. Bir hareketlilik oldu. Bir telsiz mandal\u0131na bas\u0131ld\u0131. Dikkate almad\u0131m. \u015eimdi herkeste bir telsiz var. \u0130steyen cep telefonuna bile polis telsizi sesi y\u00fckletebiliyor! Konu\u015fmam\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131m \u015fekilde bitirdim. \u00d6nce Osman Nuri Mercan kutlad\u0131. Ard\u0131ndan da \u0130berya \u00d6zkan Mela\u015fvili.<\/p>\n Konu\u015fmadan sonra yan\u0131ma gelen Hayriyeli bir G\u00fcrc\u00fc de beni kutlad\u0131. Kim oldu\u011funu bilmedi\u011fim bir ki\u015fi de; \u201cKonu\u015fmanda \u201cmemleketi,\u201d dedin. Onu Lazcas\u0131 var,\u201d dedi. Ben de, \u201cDo\u011fru. O da kullan\u0131l\u0131yor,\u201d diye belirttim. Demek dinleyiciler aras\u0131nda Laz da varm\u0131\u015f!<\/p>\n Yukar\u0131da, konu\u015fmam s\u0131ras\u0131nda bir tedirginlik hissedildi\u011fini belirtmi\u015ftim; yan\u0131lmam\u0131\u015f\u0131m. Daha sonra bu y\u00f6nde bir bilgi ula\u015ft\u0131 bana.<\/p>\n Mezar \u00e7evresinde en dikkat \u00e7eken kameralar\u0131n \u00e7oklu\u011fuydu. \u00c7o\u011fu G\u00fcrcistan\u2019dan gelmi\u015f. Ancak bir tanesinin hangi kanaldan oldu\u011funu anlayabildim. Mikrofonun \u00fczerinde a\u015fina oldu\u011fum, Kartuli\u00a0 Alboni ile yaz\u0131l\u0131 \u201c\u10d0\/ a\u201dy\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u201cA\u00e7\u0306ara TV\u201d oldu\u011funu anlad\u0131m.<\/p>\n Mezar \u00e7evresinde, benim gibi Konya\u2019da da \u00f6\u011frenim g\u00f6rm\u00fc\u015f, y\u0131llar \u00f6nce G\u00fcrcistan\u2019da tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir arkada\u015fla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Ayak\u00fcst\u00fc konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131k.\u00a0 Megrelce\u2019den konu\u015ftuk. T\u00fcrkiye\u2019deki G\u00fcrc\u00fcce\u2019den bahsettik. T\u00fcrkiye\u2019de G\u00fcrc\u00fcce\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden konu\u015ftuk. Laz ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcnden bahsettik. Arkada\u015f, Abhazlar\u0131n G\u00fcrcistan i\u00e7inde kendilerini gelece\u011fe ta\u015f\u0131ma \u015fanslar\u0131n\u0131n oldu\u011funu, oysa \u015fimdi tamamen Rusya\u2019n\u0131n etkisinde yok olacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Abhazya konusunda o d\u00f6nemin y\u00f6netiminin hatal\u0131 oldu\u011funu belirttim. Abhazya\u2019n\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131n Kosova\u2019n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini de ekledim. Konunun konj\u00fckt\u00fcrel oldu\u011funa vurgu yapt\u0131m. Ayr\u0131ca 2008 Sava\u015f\u0131nda, G\u00fcrcistan\u2019\u0131n ABD ve Rusya ortakl\u0131\u011f\u0131yla yenilgiye u\u011frat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ekledim. Bu eski arkada\u015fa, yapt\u0131\u011f\u0131m konu\u015fman\u0131n iki alfabeli Lazca metninin fotokopisini de verdim. Ba\u015fkalar\u0131na da fotokopiden takdim ettim.<\/p>\n Anmalar s\u0131ras\u0131nda G\u00fcrc\u00fc gen\u00e7lerin dil, k\u00fclt\u00fcr ve kimliklerine y\u00f6nelik olarak att\u0131klar\u0131 sloganlar dikkati \u00e7ekti. Herkes bu gen\u00e7lere ilgiyle bakt\u0131. G\u00fcrcistan\u2019dan festival i\u00e7in \u0130neg\u00f6l\u2019e gelen kimileri de mezardaki bu anmaya kat\u0131ld\u0131. Kimilerinin G\u00fcrcistan\u2019dan olduklar\u0131 boyunlar\u0131ndaki ha\u00e7lardan anla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n Bu arada ha\u00e7 konusu g\u00fcndeme geldi\u011fi i\u00e7in, k\u0131saca de\u011finmek isterim. S\u00f6ylendi\u011fine g\u00f6re, Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda yap\u0131lan ge\u00e7en y\u0131lki kutlamalarda k\u00fc\u00e7\u00fck bir gerginlik ya\u015fanm\u0131\u015f. T\u00f6rene ge\u00e7en y\u0131l \u00fcst d\u00fczey H\u0131ristiyan bir din adam\u0131 da kat\u0131lm\u0131\u015f. Anma s\u0131ras\u0131nda Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin mezar\u0131na G\u00fcrcistan\u2019dan gelen topra\u011f\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015f. Oradan da toprak alm\u0131\u015f. Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019yi de kendi inanc\u0131yla anm\u0131\u015f. Bu davran\u0131\u015f\u0131, kimilerinin s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, ho\u015f kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f. Belki o sebeptendir, bu y\u0131lki anmaya G\u00fcrcistan\u2019dan H\u0131ristiyan din adam\u0131 gelmemi\u015f.<\/p>\n Ku\u015fkusuz, bu hi\u00e7 al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir durum. Bu t\u00fcr kat\u0131l\u0131mlar\u0131n sembolik bir anlam\u0131 var. Bunu yanl\u0131\u015f anlamak pek do\u011fru de\u011fil. M\u00fcsl\u00fcman ve H\u0131ristiyanlar\u0131n birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kimi \u00fclkeleri hat\u0131rlayal\u0131m. Foto\u011fraflar\u0131n\u0131, filmlerini g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fczd\u00fcr. M\u00fcsl\u00fcman ve H\u0131ristiyan din adamlar\u0131 t\u00f6renlere yan yana kat\u0131l\u0131rlar. Bizde de ge\u00e7mi\u015fte, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde bunun \u00f6rnekleri vard\u0131r. Televizyonlara da yans\u0131yan kimi iftar t\u00f6renlerinde M\u00fcsl\u00fcman, H\u0131ristiyan ve Musevi din adamlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 masada yer ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bunlar\u0131 hat\u0131rlar\u0131z. Evet;\u00a0 Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili M\u00fcsl\u00fcman\u2019d\u0131. Ancak ge\u00e7mi\u015fi H\u0131ristiyan olan bir halktan da geldi\u011fini biliyoruz. Bu ise, O\u2019nun an\u0131s\u0131na sayg\u0131 g\u00f6steren her dinden ve Milliyetten insana ayr\u0131ca yak\u0131n davranmay\u0131 gerektiriyor.<\/p>\n Bir kez daha vurgu yapmal\u0131y\u0131m: Ge\u00e7mi\u015fte G\u00fcrc\u00fc ayd\u0131n\u0131 diye alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ki\u015filerin bug\u00fcne kadar yazd\u0131klar\u0131 ve s\u00f6yledikleri somut ger\u00e7ekliklerle o kadar \u00e7eli\u015fiyor ki.\u00a0 Yine ge\u00e7mi\u015fte, benim yazd\u0131klar\u0131m\u0131n do\u011fru \u00e7\u0131kmas\u0131 beni sevindirdi. Ancak malum G\u00fcrc\u00fc ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n dil, k\u00fclt\u00fcr ve kimlik m\u00fccadelesinin \u00e7ok uza\u011f\u0131nda durduklar\u0131n\u0131 bir kez daha g\u00f6rmekten de \u00e7ok \u00fcz\u00fcld\u00fcm. Y\u0131llard\u0131r G\u00fcrc\u00fc ayd\u0131n\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyip yaz\u0131p-\u00e7izenlerin art\u0131k \u015fapkalar\u0131n\u0131 \u00f6nlerine koyup d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri laz\u0131m. Y\u0131llard\u0131r s\u00f6yledikleri ve somut ger\u00e7eklikle uyu\u015fmayan tutum, davran\u0131\u015f ve s\u00f6ylemlerini de\u011fi\u015ftirmeleri laz\u0131m. Bu art\u0131k g\u00f6z ard\u0131 edilemez bir ger\u00e7ekliktir. Olay, olgu, s\u00fcre\u00e7leri do\u011fru alg\u0131layamayanlar\u0131n do\u011fru bir duru\u015flar\u0131n\u0131n olmas\u0131 ve buna uygun bir m\u00fccadele tarz\u0131 geli\u015ftirmeleri kendilerinden beklenemezdi. \u00d6yle de oldu. Elitist davranmakla, sistemin istedi\u011fini yerine getirdiklerinin art\u0131k fark\u0131na varmalar\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019yi mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda and\u0131k. Bu 5 Temmuz, onun katledildi\u011finin 31. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcyd\u00fc. \u00dcmit ederim, bir sonraki anmalar, kendilerine G\u00fcrc\u00fc ayd\u0131n\u0131 diyenlerin yeni bir aray\u0131\u015fla birbirlerine yakla\u015ft\u0131klar\u0131 d\u00f6nemlerde yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n \u0130berya \u00d6zkan Mela\u015fvili, annesi Y\u00fcksel Han\u0131m ve k\u0131z karde\u015fi Tamara Han\u0131m ile vedala\u015f\u0131yorum.<\/p>\n Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019ye T\u00fcrkiye G\u00fcrc\u00fclerinin \u0130lia \u00c7\u0306av\u00e7\u0306avazdze\u2019si s\u00f6ylemini do\u011fru bulmuyorum. Bu s\u00f6ylem, G\u00fcrcistan\u2019da bir de\u011fere sahip olabilir. T\u00fcrkiye\u2019de bu s\u00f6ylemin hem Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019ye ve hem de \u0130lia \u00c7\u0306av\u00e7\u0306avazdze\u2019ye bir haks\u0131zl\u0131k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu,\u00a0 Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin ger\u00e7ek m\u00fccadele duru\u015funu \u00f6rten bir s\u00f6ylem oldu\u011fu i\u00e7in do\u011fru bulmuyorum. Onu bir ba\u015fka kulvara \u00e7ekmek, \u00e7ok y\u00fcceltmek do\u011fru bir davran\u0131\u015f de\u011fil. Bu ku\u015fkusuz maksatl\u0131 yap\u0131l\u0131yor.\u00a0 \u00d6len ki\u015fi ne kadar y\u00fcceltilirse, y\u00fccelten de kendisine onun g\u00f6lgesinde emin bir g\u00f6lge buluyor. Bu yanl\u0131\u015f. Bu yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 kimi Laz ayd\u0131nlar\u0131 da yap\u0131yor. Onlar da bunu Hasan Helimi\u015fi \u00fczerinden, Kaz\u0131m Koyuncu \u00fczerinden yap\u0131yorlar. G\u00fcrc\u00fc ayd\u0131nlar\u0131, bug\u00fcne kadar Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019yi y\u00fccelttiler, ama Hayri Hayrio\u011flu\u2019nu unuttular. Laz ayd\u0131nlar\u0131 da Hasan Helimi\u015fi\u2019yi, Kaz\u0131m Koyuncu\u2019yu y\u00fccelttiler ama, Osman Top\u00e7uo\u011flu\u2019nu, Fahri Lazo\u011flu\u2019nu unuttular. Ad\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bas\u0131nda adlar\u0131 magazinle\u015ftirilmi\u015f kimseleri a\u015f\u0131r\u0131 sahiplenmek, di\u011ferlerini hat\u0131rlamamak iki y\u00fczl\u00fcl\u00fckt\u00fcr, vefas\u0131zl\u0131kt\u0131r. \u00d6zellikle \u00f6len ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z de\u011ferli olan yapt\u0131klar\u0131yla ayn\u0131 de\u011ferde sahiplenilmeli ve an\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Hayriye K\u00f6y\u00fc Derne\u011fi\u2019ne gidecektik. Orada kha\u00e7apurilerimizi yiyecek, ayranlar\u0131m\u0131z\u0131 i\u00e7ecektik. Minib\u00fcse binmektense, y\u00fcr\u00fcyerek derne\u011fe gitmenin daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler oldu. Ben de onlar aras\u0131ndayd\u0131m. Burada belirteyim; kha\u00e7apuriler de bizimle bu yolculu\u011fu yapt\u0131. \u0130neg\u00f6l\u2019de onlara ayranlar da kat\u0131ld\u0131!<\/p>\n Y\u00fcr\u00fcyerek inmemizin bir sebebi de minib\u00fcsle giderken g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131yd\u0131. Bu a\u011fa\u00e7lardan birer iki\u015fer tatmam\u0131z kha\u00e7apuri \u00f6ncesi midelerimiz rahatlatacakt\u0131.<\/p>\n Hava \u00e7ok s\u0131cakt\u0131. Kepimi giydim. G\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fcklerimi takt\u0131m.<\/p>\n Yol kenar\u0131nda bir \u00e7e\u015fmeden su i\u00e7iyoruz.<\/p>\n Bir erik a\u011fac\u0131ndan erik kopart\u0131yoruz; pek fena de\u011fil. Biraz ek\u015fi. Olsun! \u0130\u015fte bir a\u011fa\u00e7 daha. \u00d6nce kiraz sand\u0131k! Vi\u015fneymi\u015f. Tad\u0131yoruz. Ho\u015f bir mayho\u015flu\u011fu var.<\/p>\n Sessiz bir k\u00f6y. Ortal\u0131kta pek kimse yok. Baz\u0131 evlerin balkonlar\u0131nda insanlar oturuyor; \u00e7aylar\u0131n\u0131 yudumluyorlar. Hayriye k\u00f6y\u00fcnde modern evler de var; d\u00fczg\u00fcn. Bunlar Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n katk\u0131lar\u0131yla Almanya\u2019ya giden insanlara veya onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na ait olmal\u0131. Duydu\u011fuma g\u00f6re, k\u00f6yde ambulans ve k\u00fct\u00fcphane de varm\u0131\u015f!<\/p>\n Nihayet dernek binas\u0131na ula\u015f\u0131yoruz; sessiz ve serin bir yer. Oradakiler bizi s\u0131cak kar\u015f\u0131l\u0131yor. Her biri elimizi s\u0131k\u0131yor. Ho\u015f geldiniz, diyorlar. \u00c7ay, gazoz servisini bir bayan yap\u0131yor. Bize \u00e7ok i\u00e7ten davran\u0131yor. Me\u011ferse kendisi Hayriyeli bir G\u00fcrc\u00fc arkada\u015f ile evli G\u00fcrcistan vatanda\u015f\u0131 bir bayanm\u0131\u015f. G\u00fcrc\u00fcce s\u00f6yledi\u011fi her \u015feyi anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 burada belirtmeliyim. Yine bu bayan\u0131n yard\u0131m\u0131yla kha\u00e7aurilerimiz ve ayranlar\u0131m\u0131z servis edildi.<\/p>\n Bir ku\u015f dernek lokalini yurt tutmu\u015f. Bir \u00f6teye, bir beriye u\u00e7up duruyor; k\u0131rlang\u0131\u00e7, dediler.<\/p>\n Dernek lokali bir anda doldu.<\/p>\n \u0130nsanlar burada kent hayat\u0131nda, hele hele \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayanlara g\u00f6re \u00e7ok do\u011fal. Davran\u0131\u015flar\u0131 normal. Hayat yava\u015f, ko\u015fu\u015fturma yok.<\/p>\n Duvardaki panoyu olu\u015fturan foto\u011fraflar dikkatimi \u00e7ekiyor. K\u00f6y\u00fcn kurucusu oldu\u011fu belirtilen bir hocaefendi ile o\u011flu ve Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin birer foto\u011fraflar\u0131 ve onlar hakk\u0131nda bilgiler yer al\u0131yor duvarda.<\/p>\n Art\u0131k Gitme zaman\u0131. Dernektekilerle vedala\u015f\u0131yoruz. Lokalden ayr\u0131l\u0131yoruz. Soka\u011fa iniyoruz.<\/p>\n Minib\u00fcsteyiz. \u0130neg\u00f6l Merkezine gidece\u011fiz. \u0130berya \u00d6zkan Mela\u015fvili, minib\u00fcse yakla\u015f\u0131yor. Camdan vedala\u015f\u0131yoruz: \u201cNe olur,\u201d diyor, \u201cs\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015felim; \u00f6zl\u00fcyorum.\u201d<\/p>\n Yolda duruyoruz. G\u00f6z\u00fcm\u00fcze bir dut a\u011fac\u0131n\u0131 kestiriyoruz. Yar\u0131m saat kadar orada kal\u0131yoruz. Dut ger\u00e7ekten de \u00e7ok lezzetliymi\u015f. \u00c7ok tatl\u0131 de\u011fil. Kim bilir kimin?! Kim bilir kim ne zaman dikti bu dut a\u011fac\u0131n\u0131 buraya?!<\/p>\n \u0130neg\u00f6l\u2019e gitmek \u00fczere minib\u00fcse biniyoruz.<\/p>\n \u00c7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra \u0130neg\u00f6l\u2019deyiz. Dernek binas\u0131 \u00f6n\u00fcndeki parkta halk danslar\u0131 ekipleri g\u00f6steri yap\u0131yor. Etraf ana-baba g\u00fcn\u00fc. \u0130\u011fne atsan yere d\u00fc\u015fmez. \u00c7ocuklar, gen\u00e7ler, b\u00fcy\u00fck bir uyum i\u00e7inde ve \u015fevkle halk danslar\u0131n\u0131 sergiliyorlar. Hakikaten \u00e7ok ho\u015f bir manzara.<\/p>\n Ne halk danslar\u0131n\u0131 sergileyenlerde bir korku ne de izleyen kalabal\u0131kt\u0131 bir tedirginlik var. Herkes rahat. Ahmet \u00d6zkan Mela\u015fvili ve Hayri Hayrio\u011flu\u2019nu\u00a0 bir kez daha and\u0131m. Onlar\u0131n bu derne\u011fe olan katk\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. O insanlar\u0131n, o g\u00fcnlerde bu t\u00fcr kurumlara deste\u011fi olmasayd\u0131, burada bug\u00fcn\u00a0 bu insanlara kim b\u00f6yle m\u00fcsaade ederdi ki?!<\/p>\n Nihayet \u0130neg\u00f6l\u2019den ayr\u0131l\u0131k zaman\u0131 geldi. Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcze bindik. Yola koyulduk.<\/p>\n Lazlar Camiinin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken yine g\u00fcl\u00fc\u015fmeler oldu.<\/p>\n \u0130neg\u00f6l \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda epey zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6ylemeliyim. Bir- iki defa yolumuzu kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131k.<\/p>\n \u0130neg\u00f6l giri\u015finde, \u015fehre gidip geleni adeta selamlayan K\u00f6fte An\u0131t\u0131 da \u00e7ok ho\u015ftu: \u00c7atala bat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir k\u00f6fte.<\/p>\n Umur Bey eteklerinde bir mola yerinde k\u0131sa bir s\u00fcre durduk. Kimisi marketten al\u0131\u015f veri\u015f yapt\u0131. \u0130htiya\u00e7lar giderildi.<\/p>\n Bir ba\u015fka duru\u015fumuzda da yol kenar\u0131 meyvecilerinden kimi arkada\u015flar \u015feftali sat\u0131n ald\u0131. Anlayanlar\u0131n s\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re, \u015feftaliler bir i\u015fe yaramazm\u0131\u015f. \u00dcstelik de pahal\u0131yd\u0131. Kilosu 5 TL.<\/p>\n Yine yola koyulduk.<\/p>\n Herkese bir yorgunluk \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f. Pek konu\u015fan yok. Belki ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n Hava neredeyse karard\u0131.<\/p>\n Minib\u00fcs\u00fcn teybinde m\u00fczik \u00e7al\u0131yor. \u00d6nce G\u00fcrc\u00fcce bir \u015fark\u0131. Ard\u0131ndan\u00a0 Lazca bir \u015fark\u0131. Birol Topalo\u011flu s\u00f6yl\u00fcyor. Ard\u0131dan kim oldu\u011funu \u00e7\u0131kartamad\u0131\u011f\u0131m bir ba\u015fka ki\u015fiden bir ba\u015fka Lazca \u015fark\u0131. Bir \u00c7ereks\u00e7e \u015fark\u0131. Ard\u0131ndan Fuat Saka\u2019dan Pontus\u00e7a bir \u015fark\u0131. Yan\u0131mdaki \u00c7veneburi arkada\u015f soruyor: \u201cBu \u015fark\u0131n\u0131n s\u00f6zlerini anl\u0131yor musun?\u201d\u00a0 Cevap veriyorum: \u201cHay\u0131r! \u015eark\u0131 Lazca de\u011fil; Pontus\u00e7a!\u201d K\u0131saca; Lazcan\u0131n Rumcaya de\u011fil Megrelceye yak\u0131n bir dil anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum kendisine.<\/p>\n Trafik yo\u011fun. Eksoz kokusu insan\u0131n genzini yak\u0131yor.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm: T\u00fcrkiye \u00f6yle veya b\u00f6yle yeniden yap\u0131lan\u0131yor. Laz ve G\u00fcrc\u00fc veya \u00c7veneburi ayd\u0131nlar\u0131 bu yeniden \u015fekillenmenin hangi noktas\u0131nda duruyorlar?!<\/p>\n Dil, k\u00fclt\u00fcr ve kimliklerini gelece\u011fe ta\u015f\u0131mak konusunda ne gibi kayg\u0131lar duyuyorlar?! D\u00fcnyay\u0131, T\u00fcrkiye\u2019yi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz b\u00f6lgeyi nas\u0131l alg\u0131l\u0131yorlar?!<\/p>\n Neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar?!<\/p>\n Gelecekleri lehine, geli\u015fmelere nas\u0131l m\u00fcdahil olmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar?!<\/p>\n Bir atas\u00f6z\u00fc vard\u0131r; bilirsiniz: \u201cBir elin nesi var, iki elin sesi var!\u201d Tabi, bu i\u015f yapmak, i\u015fin alt\u0131na elini koymak isteyenler i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015f bir s\u00f6z. Yoksa uzakta durup seyredenlere s\u00f6ylenecek s\u00f6z yok!<\/p>\n Top\u00e7ular \u0130skelesi\u2019ndeyiz. Hava tamamen karard\u0131. Olduk\u00e7a uzun bir kuyruk var. Bulundu\u011fumuz yerden hem arabal\u0131 vapur iskelesini, hem oraya giden yoldaki y\u00fczlerce arac\u0131n \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Burada olduk\u00e7a fazla bekleyece\u011fimiz anla\u015f\u0131l\u0131yor. Gen\u00e7ler minib\u00fcsten indi. Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz yava\u015f yava\u015f ilerliyor.<\/p>\n Yolda ko\u015fu\u015fturan \u00e7ocuklar, gen\u00e7ler ara\u00e7lardakilere salatal\u0131k satmak i\u00e7in birbirleriyle yar\u0131\u015f\u0131yorlar. Ellerindeki k\u00fc\u00e7\u00fck \u015feffaf torbalara doldurduklar\u0131 salatal\u0131klar\u0131 satmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bir gen\u00e7, o anda duraksam\u0131\u015f olan minib\u00fcs\u00fcm\u00fcze y\u00f6neldi. \u015eof\u00f6r\u00fcn hemen arkas\u0131ndaki, benimse hemen \u00f6n\u00fcndeki koltukta oturan Osman Nuri Mercan\u2019\u0131n penceresi a\u00e7\u0131kt\u0131. Salatal\u0131k satan \u00e7ocuk, a\u00e7\u0131k pencereden Osman Nuri Mercan\u2019a salatal\u0131k dolu torbay\u0131 uzatt\u0131: \u201cDay\u0131, alsana!\u201d Osman Nuri Mercan kibarca: \u201c Sa\u011fol can\u0131m! \u0130stemem!\u201d \u00c7ocuk israr etti: \u201cAlsana day\u0131, saltal\u0131k i\u015fte!\u201d Osman Nuri Mercan biraz sert\u00e7e: \u201c\u0130stemem dedim ya!\u201d \u00c7ocuk: \u201cDay\u0131, niye k\u0131z\u0131yorsun ya?!\u201d Osman Nuri Mercan: \u201c\u0130stemem dedim ya! Sen ye!\u201d Bunun \u00fczerine \u00e7ocuk, torbadan bir salatal\u0131k \u00e7\u0131kard\u0131 ikiye b\u00f6ld\u00fc. Bir par\u00e7as\u0131n\u0131 yemeye ba\u015flad\u0131. Di\u011fer yar\u0131y\u0131 da Osman Nuri Mercan\u2019a uzatt\u0131: \u201cDay\u0131, sen de ye!\u201d Osman Nuri bir lahavle ge\u00e7ti. Elektrikli bir ortam oldu. Allahtan o s\u0131rada yol a\u00e7\u0131ld\u0131 da, minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz y\u00fcr\u00fcd\u00fc. \u00c7ocuk elindeki salatal\u0131klarla orada \u00f6ylece kala kald\u0131 da tats\u0131z bir olay ya\u015fanmad\u0131.<\/p>\n Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz bir s\u00fcre sonra yine durdu. Ara\u00e7lar yava\u015f yava\u015f ilerliyordu yine. Minib\u00fcsten indik. Turnike giri\u015fi \u00f6n\u00fcndeki b\u00fcy\u00fck \u00e7apan\u0131n \u00f6n\u00fcnde topland\u0131k. Bir g\u00f6z\u00fcm\u00fcz turnikenin y\u00fcz metre kadar uza\u011f\u0131ndaki minib\u00fcste sohbete dald\u0131k.<\/p>\n On-onbe\u015f dakika sonra, minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz turnikeye girmek \u00fczereyken yeti\u015ftik. Bindik. Turnikeyi ge\u00e7ince tekrar indik.<\/p>\n Kar\u015f\u0131 yakaya giden araba vapuru ya d\u00f6nd\u00fc ya da bir di\u011feri geldi. S\u0131ra akmaya ba\u015flad\u0131. Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcze ko\u015ftuk. Bindik. Minib\u00fcs\u00fcm\u00fcz araba vapuruna yerle\u015fince, tekrar indik ve \u00fcst kata \u00e7\u0131kt\u0131k. Araba vapuru Eskihisar \u0130skelesi\u2019ne do\u011fru h\u0131zla yol al\u0131yor. Hava ve v\u00fccutlar\u0131m\u0131z serinledi.<\/p>\n Bir ara sa\u011f taraf\u0131mda oturan Osman Nuri Mercan ile sohbete dald\u0131k. T\u00fcrkiye\u2019deki kimlik konusundan bahsettik. Laz ayd\u0131nlar\u0131ndan, G\u00fcrc\u00fc ayd\u0131nlar\u0131ndan onlar\u0131n hem kendi aralar\u0131ndaki hem de birbirleriyle olan ili\u015fkilerinden konu\u015ftuk. Abhazya\u2019y\u0131, G\u00fcney Osetya\u2019y\u0131, 2008\u2019deki sava\u015f\u0131 konu\u015ftuk. Kafkasya\u2019n\u0131n gelece\u011fine ili\u015fkin birka\u00e7 lak\u0131rd\u0131 ettik. Osman Nuri Mercan\u2019\u0131 ilk defa bu kadar pozitif buldum. Ondaki bu geli\u015fme olumluydu. T\u00fcrkiye\u2019deki G\u00fcrc\u00fclerin, \u00c7veneburilerin kimseye g\u00fcvenmeden kendi dil, k\u00fclt\u00fcr ve kimliklerinin m\u00fccadelesine y\u00f6nelmeleri dile\u011fimdir.<\/p>\n \u00dc\u015f\u00fcd\u00fck. A\u015fa\u011f\u0131ya indik. Minib\u00fcse bindim.<\/p>\n Eskihisar \u0130skelesi\u2019ne yana\u015ft\u0131k.<\/p>\n Araba vapurundan \u00e7\u0131kt\u0131k. H\u0131zla \u0130stanbul\u2019a do\u011fru yol al\u0131yoruz.<\/p>\n Biraz uyumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bir ara dalm\u0131\u015f\u0131m. Uyand\u0131m. \u0130nenler oldu.<\/p>\n Saat 24: 00\u2019\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7ti. Bo\u011fazi\u00e7i K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn \u00fcst\u00fcndeyiz. Tam k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn ortas\u0131na geldik ki, bizi yo\u011fun bir ya\u011fmur ya\u011f\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131. Demek ki, \u0130stanbul\u2019un Rumeli yakas\u0131 ya\u011fmurlu! K\u00f6pr\u00fcy\u00fc ge\u00e7tik. Mecidiyek\u00f6y taraf\u0131na sapt\u0131k. \u0130nenler oldu.<\/p>\n Taksim\u2019e kadar minib\u00fcsle geldim. Orada arkada\u015flarla vedala\u015ft\u0131m. \u0130ndim.<\/p>\n Ayaklar\u0131m tutulmu\u015f, v\u00fccudum cendereye girmi\u015f, ruhum daralm\u0131\u015ft\u0131. Ya\u011fmur ya\u011fmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re biraz y\u00fcr\u00fcyebilirdim.<\/p>\n \u015ei\u015fhane\u2019ye kadar y\u00fcr\u00fcd\u00fcm. On kadar balici gen\u00e7le kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Kendi aralar\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Bana bula\u015fmad\u0131lar.<\/p>\n Oradan bir taksiye bindim. Sabahleyin taksiye bindi\u011fim yerde de indim. Taksimetre 8 TL yazd\u0131. Oysa ayn\u0131 mesafeye sabahleyin 12 TL \u00f6demi\u015ftim.<\/p>\n Eve geldi\u011fimde saat 02:00 idi.<\/p>\n +<\/p>\n \u00a0Kaynak<\/strong>: Ali \u0130hsan Aksamaz,\u00a0 \u201cLaz Ayd\u0131nlar\u0131 ve Sorumluluk\u201d, Sorun Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2011 ( \u0130lk yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 yay\u0131n organ\u0131: yusufbulut.com, 4-5 VII 2011).<\/p>\n +<\/p>\n Metinle ilgili ses kay\u0131tlar\u0131:<\/strong><\/p>\n https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=iLdj3XVd5HM<\/a><\/p>\n https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=h9zHAPhDJmg<\/a><\/p>\n https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=VO5tjgPC3uA<\/a><\/p>\n https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=ssir9sF5WK0<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/2-Ahmet-Ozkan-Melasvili-ve-Hayri-Hayriogluyu-Andik.jpg\")
\n\u201cLazuri P\u0306aramitepe\u201d nin 1982\u2019de Tiflis\u2019te yay\u0131nlanmas\u0131, \u0130skender Tzita\u015fi ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131n\u0131n tasfiyesi ve faaliyetlerinin tamamen durdurulmas\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 40 y\u0131l sonra Sovyetler Birli\u011fi Y\u00f6netimi\u2019nin, \u00a0kendi vatanda\u015f\u0131 Lazlar\u0131n anadilinin yaz\u0131l\u0131 hale getirilmesi s\u00fcrecini yeniden ba\u015flatmak istedi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/3-Ahmet-Ozkan-Melasvili-ve-Hayri-Hayriogluyu-Andik.jpg\")
\nHayri Hayrio\u011flu\u2019nun mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/4-Ahmet-Ozkan-Melasvili-ve-Hayri-Hayriogluyu-Andik.png\")
\nAhmet \u00d6zkan Mela\u015fvili\u2019nin mezar\u0131 ba\u015f\u0131nda<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/5-Ahmet-Ozkan-Melasvili-ve-Hayri-Hayriogluyu-Andik.jpg\")
\nHayriye K\u00f6y\u00fc dernek lokalinde<\/p>\n