![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMISIIIIII-a.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Dr. ME\u015eFE\u015e’\u00dc Necdet Hatam<\/strong><\/p>\n Bu makale, KAFFED Genel Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n \u015eOGEN \u00dcmit Din\u00e7er\u2019in; ihmal, cehalet, ilgisizlik, \u00e7arp\u0131tma ve yalan \u00f6rnekleri ile bezenmi\u015f 21 May\u0131s 2022 Yenikap\u0131 konu\u015fmas\u0131n\u0131n ele\u015ftirisidir. Gelece\u011fin beni hakl\u0131 \u00e7\u0131kartaca\u011f\u0131ndan emin olarak, halk\u0131m\u0131z\u0131n samimi unsurlar\u0131n\u0131 uyar\u0131yor ayn\u0131 zamanda tarihe de not d\u00fc\u015f\u00fcyorum.<\/p>\n Siyasi partilerimizin de\u011ferli temsilcileri ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri temsilcileri, 1859\u2019da \u015eamil\u2019in teslim olmas\u0131 ile sava\u015f\u0131 sonland\u0131ran Kuzey Do\u011fu Kafkasya Halklar\u0131\u2019n\u0131n, 5 y\u0131l sonraki bir tarihi, 21 May\u0131s 1864\u2019\u00fc s\u00fcrg\u00fcn g\u00fcn\u00fc sayd\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemenin bir mant\u0131\u011f\u0131 olabilir mi? Ayr\u0131ca anavatan \u00c7e\u00e7en ve Osetlerinin 21 May\u0131s\u2019\u0131 and\u0131klar\u0131na hi\u00e7 tan\u0131k olan\u0131n\u0131z var m\u0131? S\u00fcrg\u00fcn\u00fcn, n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu anavatanda kalan \u00c7e\u00e7en ve Osetleri anavatanlar\u0131ndan s\u00fcp\u00fcrd\u00fcklerini s\u00f6ylemek yalana ka\u00e7an bir abart\u0131, \u00e7arp\u0131tma de\u011fil midir?<\/p>\n Bug\u00fcn burada olu\u015fumuzun sebebine \u00c7erkesler anadillerinde Ystambilako diyorlar. Ystambilako \u00c7erkes\u00e7e’de \u0130stanbul’a gidi\u015f, \u0130stanbul yolu demektir.<\/p><\/blockquote>\n Evet \u00e7ok do\u011fru. Ayr\u0131ca, \u00c7erkesler anadillerinde Y\u0131stanbulak\u0301ue dedi\u011fine ve Y\u0131stanbulak\u0301ue de Ad\u0131\u011fabze oldu\u011funa g\u00f6re, yoksa siz de \u00c7erkes=Ad\u0131\u011fe diyen mikromilliye\u00e7ilerden<\/strong> (!) misiniz?<\/p>\n Asl\u0131na bakarsan\u0131z ne kadar naif bir adland\u0131rma de\u011fil mi? Ancak bu naif isimlendirme asl\u0131nda bir b\u00fcy\u00fck trajediyi, korkun\u00e7 bir soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fc ifade eder. Bu pek \u00e7ok tarih\u00e7i burada olu\u015fumuzun sebeplerinden en \u00f6nemlisi olan Kafkas Rus sava\u015flar\u0131 ad\u0131yla bilinen sava\u015flar\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak 1763 tarihini verir.<\/p><\/blockquote>\n Halklar\u0131 sava\u015ft\u0131ranlar y\u00f6netimler oldu\u011funa g\u00f6re \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131-Kafkasya sava\u015flar\u0131 daha do\u011fru bir terim de\u011fil midir?<\/p>\n Ancak hakikat \u00e7ok daha gerilerde gizlidir. Alt\u0131nordu devletinin y\u0131k\u0131lmas\u0131yla kurulan Astrahan Kazan ve K\u0131r\u0131m hanl\u0131klar\u0131 aras\u0131ndaki siyasi \u00e7eki\u015fmelerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantajlar b\u00f6lgesel bir g\u00fc\u00e7 halini alan Moskova knezli\u011fi zamanla 3 Hanl\u0131\u011f\u0131 da alt ederek imparatorluk yolunda b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar atm\u0131\u015f ve nihayet IV. \u0130van’\u0131n \u00c7ar olarak ta\u00e7 giymesi ile birlikte b\u00fcy\u00fck ve yeni bir idari stat\u00fcye ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p><\/blockquote>\n Oysa s\u00f6ze ba\u015flarken siz de sava\u015f\u0131n 101 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, yani 1763\u2019te ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirmi\u015ftiniz. Hemen t\u00fcm bilim adamlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu tarihi ba\u015flang\u0131\u00e7 saym\u0131yor, Alt\u0131nordu devletinin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan, IV. \u0130van\u2019\u0131n \u00c7ar oldu\u011fundan s\u00f6z ediyor ancak size g\u00f6re sava\u015f\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihini yazm\u0131yorsunuz. Biz s\u0131radan insanlar\u0131n da tarih bilgisinin kendinizinki kadar derin oldu\u011fu yan\u0131lg\u0131s\u0131 i\u00e7inde olmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n 16 y\u00fczy\u0131lda \u00c7erkesya’yla Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 ili\u015fkileri zaman zaman stratejik akrabal\u0131k denemelerine ra\u011fmen her zaman ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir seyir izledi. Bu ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 seyir zaman zaman t\u00fcm akrabal\u0131k ili\u015fkilerine ra\u011fmen hi\u00e7 de dostane olmayan bir tak\u0131m ili\u015fkilere ve olaylara da sahne oldu. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde ticari ve jeopolitik geni\u015fleme i\u015ftah\u0131n\u0131 y\u00fcksek motivasyonu ile b\u00fcy\u00fck bir emperyal g\u00fc\u00e7 haline gelen Rus \u0130mparatorlu\u011fu y\u00fcz\u00fcn\u00fc ticaret havzalar\u0131na ve do\u011funun zenginli\u011fine \u00e7evirdi ve bunun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flad\u0131. Ruslar\u0131n s\u0131cak denizlere inme arzusu diye form\u00fcle edilen emperyalist stratejiyi ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcren ise 1. Petro\u2019dur. Avrupa’n\u0131n zenginle\u015fme ve geli\u015fmesinin gerisinde kalmamak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba sarfeden 1. Petro, deniz ticaretinin Akdeniz, K\u0131z\u0131ldeniz ve Hint Okyanusu’nda d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve buna mukabil olarak Rusya’n\u0131n so\u011fuk denizlerde yeterli limanlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyordu.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n Dil s\u00fcr\u00e7mesi \u201cs\u0131cak denizlerde\u201d olmal\u0131\u2026<\/p>\n \u0130\u015fte bu y\u00fczden stratejisini Hindistan, \u0130ran ve Osmanl\u0131’n\u0131n zenginliklerinden pay almak ve ticarette var olmak i\u00e7in form\u00fcl\u00fcn\u00fc ortaya koydu. Stratejik ve politik olarak Hindistan ve \u0130ran’a gitmek i\u00e7in do\u011fuya Osmanl\u0131 topraklar\u0131, Akdeniz havzas\u0131na inmek i\u00e7in g\u00fcney ve bat\u0131ya geni\u015flemesi gerekiyordu. \u0130\u015fte bu noktada Kafkasya bu stratejide hem bir a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken engel hem de elveri\u015fli bir yoldu.<\/p><\/blockquote>\n \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 \u00e7ok ay\u0131p etti! Oysa d\u00f6nemin emperyal g\u00fc\u00e7leri hi\u00e7 de \u00f6yle yapmad\u0131lar. Okyanuslar a\u015farak s\u00f6m\u00fcrgeler kurmad\u0131lar. Yerli halklar\u0131 yok etmediler. Soyup so\u011fana \u00e7evirmediler. Kendi \u00fclkelerindeki refah\u0131 bu soygun temeli \u00fczerine y\u00fckseltmediler. D\u00f6neminde Osmanl\u0131 \u00e7ok geni\u015f bir co\u011frafyaya hakim olmad\u0131. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00fclkesine katt\u0131\u011f\u0131 bu co\u011frafyalar, daha \u00f6nce bo\u015ftu ya da halklar\u0131 Osmanl\u0131’ya \u201cgelin bizi fethedin\u201d <\/strong>diye davetiye g\u00f6ndermi\u015flerdi!? Ve sanki g\u00fcn\u00fcm\u00fcz k\u00fcresel g\u00fc\u00e7leri ayn\u0131 politikay\u0131 daha ac\u0131mas\u0131z olarak s\u00fcrd\u00fcrm\u00fcyorlar. Sebep olduklar\u0131 sava\u015flarda \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in, kendi insanlar\u0131n\u0131n burunlar\u0131 kanamazken, b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131 birbirine k\u0131rd\u0131rm\u0131yorlar.<\/p>\n \u015eimdi kimi akl\u0131 evveller, o y\u0131llarda ya\u015fasayd\u0131 Hatam \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n ordusuna yaz\u0131l\u0131rd\u0131 diyebilirler. Diyebilirler, \u00e7\u00fcnk\u00fc 140. Y\u0131l Konferans\u0131\u2019nda \u201c\u2018git \u00f6ld\u00fcr, git \u00f6l\u2019 emiri ile Kafkasya\u2019ya g\u00f6nderilen ve Kafkasya\u2019da can veren erlerin ne g\u00fcnah\u0131 vard\u0131? Ger\u00e7ek g\u00fcnahkar bu emir veren y\u00f6netimdir.\u201d anlam\u0131ndaki s\u00f6zlerimizi, \u201cHatam, \u00c7erkesler de Rus ordusuna soyk\u0131r\u0131m uygulam\u0131\u015ft\u0131r\u201d diye yazm\u0131\u015flard\u0131 y\u0131llarca! Bu su\u00e7lamalar\u0131 yaparken de, i\u015fgal etmek i\u00e7in gelip canlar\u0131ndan olan Anzak askerleri i\u00e7in dikilen \u00c7anakkale\u2019deki Anzak an\u0131t\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden, bilmezden gelmi\u015flerdi?<\/p>\n \u00c7erkes halk\u0131n\u0131n de\u011ferli evlatlar\u0131 \u015funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz ki, \u00c7erkesler ba\u015fta Rusya olmak \u00fczere emperyalist g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar \u00e7eki\u015fmelerin d\u00fcnyaya da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 kadim bir halkt\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n \u201c\u2026emperyalist g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar \u00e7eki\u015fmeleri\u201d Hah, i\u015fte bu \u00e7ok do\u011fru. Demek bazen do\u011frular\u0131 da s\u00f6yleyebiliyorsunuz\u2026<\/p>\n 16 ve 18 y\u00fczy\u0131l aras\u0131nda Kafkasya ile \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi kurmak isteyen ve \u00e7\u0131karlar\u0131 olan sadece Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 de\u011fildi. \u00d6zellikle Hindistan ve uzak Asya’daki \u00e7\u0131karlar\u0131 sebebiyle \u0130ngiltere ve Fransa’da Kafkasya’n\u0131n \u00f6nemini kavram\u0131\u015flard\u0131r. Karadeniz’de ve Kuzey Kafkasya’da hakimiyet emperyal geni\u015flemek i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemliydi.<\/p><\/blockquote>\n Kafkasya\u2019n\u0131n \u00f6nemini kavrayanlar, \u0130ngiltere ve Fransa imi\u015f\u2026 Peki ya Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu?.. Osmanl\u0131, Kafkasya\u2019n\u0131n \u00f6nemini kavrayamayacak kadar basiretsiz miydi acaba? Ya da Kafkasya\u2019n\u0131n \u00f6nemini sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fclkelerden daha \u00e7ok kavrayan Osmanl\u0131\u2019y\u0131 g\u00f6rmezden gelmek daha m\u0131 i\u015finize geldi<\/p>\n \u0130ngiltere, Kafkasya’n\u0131n Rusya’n\u0131n Kafkasya’dan ge\u00e7ip Hindistan’\u0131 ele ge\u00e7irebilece\u011finden endi\u015fe ederken Frans\u0131zlar bir d\u00fcnya g\u00fcc\u00fc olarak Hindistan pastas\u0131na \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ortak istemiyorlard\u0131. \u0130\u015fte bu siyasi iklim i\u00e7erisinde Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan Kuzey Kafkasya halklar\u0131n\u0131 ve \u00f6zellikle \u00c7erkeslerin Rus k\u00f6ylerine bask\u0131nlar d\u00fczenledi\u011fi ve bu durumun Rus \u0130mparatorlu\u011fu’nun g\u00fcvenli\u011fini tehdit etti\u011fi gibi hi\u00e7bir rasyonel zemini olmayan g\u00f6r\u00fc\u015flerle sava\u015fa gerek\u00e7e olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p><\/blockquote>\n Bu gerek\u00e7e bulma y\u00f6ntemi tarihin her d\u00f6nminde hep ge\u00e7erli olmad\u0131 m\u0131? Hani ”su i\u00e7en kurt- kuzu” hikayesi de\u011fil mi? Sizce Bat\u0131\u2019n\u0131n, Irak\u2019\u0131n n\u00fckleer silahlara sahip oldu\u011fu i\u015fgal gerek\u00e7esi ne kadar ger\u00e7ekti? \u0130\u015fgal edilen, par\u00e7alanan di\u011fer \u00fclkeler i\u00e7in bulunan gerek\u00e7elere ne dersiniz? G\u00fc\u00e7s\u00fcz halklar i\u00e7in \u00f6nemli olan, b\u00f6ylesi durumlarda, halk\u0131n en az zarar g\u00f6rece\u011fi se\u00e7imi yapabilmek de\u011fil midir? Evet budur ve bu ayn\u0131 zamanda halk\u0131m\u0131z\u0131n da yapamad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u0131pk\u0131 \u015fimdilerde sizin yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z, yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi. Ancak d\u00f6neminde \u00e7a\u011f\u0131 anlamayanlarla aran\u0131zdaki en b\u00fcy\u00fck fark onlar\u0131n ger\u00e7ekten anlamam\u0131\u015f olmalar\u0131 sizlerin ise, samimi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in anlamazdan geliyor olman\u0131z.<\/p>\n Bug\u00fcn hepimizin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde ya\u015fanan sava\u015fta kullan\u0131lan arg\u00fcman ve hatta y\u00f6ntemler ne kadar da birbirine benzemekte y\u0131kmak, yakmak sivil halk\u0131 tedhi\u015f etmek ve direnme g\u00fcc\u00fcn\u00fc k\u0131rarak yok olmaya zorlamak hi\u00e7 de\u011fi\u015fmeyen strateji bu de\u011fil miydi zaten. 1828-1829 Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131’n\u0131n sonunda 14 Eyl\u00fcl 1829’da Rusya-Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu aras\u0131nda Edirne Antla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131.<\/p><\/blockquote>\n \u201c(\u2026) Bug\u00fcn hepimizin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde ya\u015fanan\u201d ile anlatmak istedi\u011finiz RF\u2019nin Ukrayna \u00f6zel harekat\u0131 ise e\u011fer, onu da farkl\u0131 okuyoruz. RF\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131, beka sorunu olan her devletin yapaca\u011f\u0131, yapmakta oldu\u011fudur. Bunu g\u00f6rmek i\u00e7in de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan daha uza\u011fa bakman\u0131za da gerek yoktur.<\/strong> Ve ben Zelenski, ke\u015fke \u00c7erkes tarihini iyi okusayd\u0131 da ABD\u2019nin dolmu\u015funa binmeseydi diyorum.<\/p>\n Edirne Anla\u015fmas\u0131’n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddesi \u015f\u00f6yle diyordu; Kuban a\u011fz\u0131ndan Sen-Nikolay liman\u0131na kadar olan t\u00fcm k\u0131y\u0131 \u015feridi kal\u0131c\u0131 olarak Rusya \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na devredilecektir. Tarif edilen yer \u00c7erkesya\u2019yd\u0131 ve anla\u015fmada isim olarak hi\u00e7 ge\u00e7memesine ra\u011fmen anla\u015fman\u0131n en \u00f6nemli maddesi buydu de\u011ferli Hazirun! Elbette ne \u00c7arl\u0131k ne de Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu \u00c7erkesya \u00fczerinde hi\u00e7bir zaman hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcmranl\u0131k hakk\u0131na sahip olmam\u0131\u015flard\u0131r. Bu anla\u015fma ile Rusya Karadeniz \u00fczerindeki hakimiyetini de Kafkasya olan sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 hukuki zeminini de s\u00f6z\u00fcm ona ele ge\u00e7irmi\u015f oluyordu. Edirne Antla\u015fmas\u0131 ile birlikte k\u0131y\u0131lar terkedilince Saint-Petersburg, k\u0131y\u0131lar\u0131n kuzeyindeki t\u00fcm topraklar\u0131n art\u0131k Rusya\u2019ya ait oldu\u011funu iddia etmeye ba\u015flad\u0131.<\/p><\/blockquote>\n Hayret, Osmal\u0131 i\u00e7in de \u00f6nemliymi\u015f Kafkasya! <\/strong>Ayr\u0131ca \u201ck\u0131y\u0131lar\u0131n kuzeyindeki t\u00fcm topraklar\u201d ile neresi tan\u0131mlanmak istenmi\u015f acaba? Anlamak i\u00e7in derin co\u011frafya bilgisi gerekli olmal\u0131.<\/p>\n Rus komutan Fiyatorno an\u0131lar\u0131nda Saint-Petersburg i\u00e7in Edirne Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 4. maddesinin ne anlama geldi\u011fini \u015f\u00f6yle ifade ediyordu: \u00c7erkesya\u2019n\u0131n i\u015fgalinin \u00f6n\u00fcndeki t\u00fcm yasal engellerin kalkt\u0131\u011f\u0131 art\u0131k bir hakikattir. \u0130stedi\u011fi zemini yakalayan Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kendisiyle \u00c7erkesler i\u00e7in sava\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc sinyallerini al\u0131nca art\u0131k tam bir i\u015fgal soyk\u0131r\u0131m ve tedhi\u015f d\u00f6nemi ba\u015flad\u0131.<\/p><\/blockquote>\n Bu yazd\u0131klar\u0131n\u0131z, yasal engelleri kald\u0131r\u0131p \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131\u2019na bu zemini haz\u0131rlayan, \u201c\u00c7erkesya \u00fczerinde hi\u00e7bir zaman hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcmranl\u0131k hakk\u0131na sahip olmayan\u201d Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019dur\u201d anlam\u0131na gelmiyor mu? Diliniz mi s\u00fcr\u00e7t\u00fc yoksa?<\/strong><\/p>\n De\u011ferli misafirler, \u00c7erkes entelijansiyas\u0131 ise \u0130ngiltere ile ili\u015fkilerini verimli ve korunakl\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. Ticari yollarla kurduklar\u0131 ili\u015fkiler ile \u0130ngiliz Parlamentosu’na ula\u015fmay\u0131 hedefliyordu. Temelde beklenti ise \u0130ngiltere\u2019nin, Rusya’n\u0131n Kafkasya \u00fczerinde hi\u00e7bir hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edilmesi ve desteklenmesiydi. \u0130ngilizler s\u00f6zl\u00fc olarak bir yandan Rusya\u2019ya m\u00fccadele konusunda desteklediklerini f\u0131s\u0131ldarken, di\u011fer yandan Kafkasya hi\u00e7bir destek ve somut ad\u0131m atm\u0131yorlard\u0131. Zira \u0130ngiltere’nin Kafkasya politikas\u0131 pragmatist ve iki y\u00fczl\u00fcyd\u00fc.<\/p><\/blockquote>\n \u0130ngiltere pragmatistmi\u015f. Ne kadar da \u00e7ocuksu\u2026 Say\u0131n Ba\u015fkan d\u00fcnya d\u00fcnya olal\u0131 pragmatist olmayan k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 g\u00f6rm\u00fc\u015f m\u00fcd\u00fcr acaba?<\/p>\n Hem Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 f\u0131s\u0131ldarken hem de \u00c7erkeslere bo\u015f vaatler da\u011f\u0131tarak onlar\u0131 provoke ediyordu. Sonunda \u00c7erkesler b\u00fcy\u00fck devletlerin yakt\u0131\u011f\u0131 sava\u015f ate\u015finin i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fcler.<\/p><\/blockquote>\n Bir do\u011fru de\u011ferlendirme daha ve hayret, y\u0131llarca \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011ferlendirme ile de uyumlu.<\/p>\n \u2018En g\u00fc\u00e7l\u00fc olmak, ko\u015fullar elvermiyorsa, bir di\u011ferinin en g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131n\u0131 engellemek\u2019 d\u00fcnya d\u00fcnya olal\u0131 beri, b\u00fcy\u00fck devletlerin evrensel, temel ilkesidir.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnya g\u00fc\u00e7leri nas\u0131l ki d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde, kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131 hi\u00e7 \u00f6nemsemeden sava\u015f\u0131yor, halklar\u0131 da sava\u015ft\u0131r\u0131yorlarsa, d\u00f6neminde Kafkasya\u2019da as\u0131l sava\u015fanlar da, yok olmam\u0131z pahas\u0131na bizleri sava\u015ft\u0131ranlar da d\u00f6nemin d\u00fcnya g\u00fc\u00e7leri idi.<\/p>\n Bir\u00e7ok tarih\u00e7inin belirtti\u011fi gibi bu devletler, Kafkas halklar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman \u00f6zne olarak kabul etmemi\u015f hep nesne olarak g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n Halklar\u0131m\u0131z\u0131n kaderini \u00e7izen b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler aras\u0131ndaki antla\u015fmalar\u0131n hi\u00e7birinde Kafkas halklar\u0131ndan birinden birinin imzas\u0131n\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 sav\u0131m\u0131z\u0131n en kesin kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n Sava\u015f\u0131n as\u0131l nedeni, \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n geni\u015fleme, en b\u00fcy\u00fck olma temel kural\u0131 gere\u011fince s\u0131cak denizlere inme, Hindistan ticaret yollar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irme ve say\u0131labilecek daha bir\u00e7ok nedenle Kafkasya\u2019y\u0131, \u00f6zellikle de Kuzey-Bat\u0131 Kafkasya\u2019y\u0131 ele ge\u00e7irmek istemesidir.<\/p>\n Osmanl\u0131, \u0130ran, \u0130ngiltere, Almanya ve Fransa\u2019n\u0131n as\u0131l amac\u0131 \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n geni\u015flemesini, b\u00fcy\u00fcmesini \u00f6nlemektir. Ba\u015flarda Kafkas halklar\u0131n\u0131n Rusya\u2019y\u0131 durdurabilece\u011fi san\u0131lm\u0131\u015f, yard\u0131m edilir gibi yap\u0131lm\u0131\u015f ancak Rusya\u2019y\u0131 Kafkasya\u2019da durdurman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde de savunma hatt\u0131 Osmanl\u0131 topraklar\u0131na \u00e7ekilmi\u015ftir. B\u00f6ylece Osmanl\u0131\u2019n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi g\u00fcndeme gelmi\u015ftir.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131 ile sava\u015f\u0131n son bulmas\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nce, \u00f6zellikle Kuzey-Bat\u0131 Kafkasya halklar\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6\u00e7\u00fcrmek planlar\u0131 ve antla\u015fmalar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00d6zetle \u00c7erkes’siz bir Kuzey-Bat\u0131 Kafkasya ama\u00e7layan \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131 itmi\u015f, bu co\u011frafyadaki insanlar\u0131n g\u00fcc\u00fcne ihtiyac\u0131 olan Osmanl\u0131 Devleti \u00e7ekmi\u015f, g\u00fcc\u00fc takviye edilmeyen Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Rusya\u2019n\u0131n daha da b\u00fcy\u00fcmesini engelleyemeyece\u011fi tehlikesini g\u00f6ren Avrupa \u00fclkeleri de s\u00fcrg\u00fcn\u00fc desteklemi\u015flerdir.<\/p>\n Ayr\u0131ca bu yakla\u015f\u0131m, s\u00fcrg\u00fcn\u00fcm\u00fczde rol alan devletlerin varislerine y\u00fcksek sesle \u2018\u00e7e\u015fitli \u00fclkelere da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131z halklar\u0131m\u0131z\u0131 anavatan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sa\u011flamal\u0131s\u0131n\u0131z\u2019 deme hakk\u0131n\u0131 da verecektir.<\/p>\n O tarihte t\u0131pk\u0131 bug\u00fcn oldu\u011fu gibi \u00c7arl\u0131k Rusya’s\u0131nda y\u00f6neldi\u011fi iddia edilen s\u00f6z\u00fcm ona \u00c7erkes sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlik bahaneleri dini gruplar\u0131n korunmas\u0131 ve Da\u011fl\u0131 Barbar toplumlar\u0131n medenile\u015ftirmek gibi hi\u00e7bir siyasi, insani ve askeri dayana\u011f\u0131 olmayan bahanelerle Mezdok b\u00f6lgesinde bir m\u00fcstahkem mevkinin temelleri at\u0131ld\u0131. Sistematik ve agresif askeri harek\u00e2t\u0131n tamamlay\u0131c\u0131s\u0131 olarak b\u00f6lgenin sosyal yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren bug\u00fcne de\u011fin uzanan sorunlar\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralayan Kazak askeri yerle\u015fimi olan stanitssalar ile paramiliter g\u00fc\u00e7leri de sava\u015f\u0131n merkezine \u00e7ekerek bug\u00fcn dahi halledilemeyen halklar aras\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralad\u0131.<\/p>\n De\u011ferli \u00c7erkes dostlar\u0131, 1860 y\u0131l\u0131nda Kafkas ordular\u0131 komutan\u0131 olarak atanan Yevdekimov ve prens Baryatinski\u2019nin ac\u0131mas\u0131z y\u00f6ntemleri i\u015fe yarad\u0131 1864’te Kbaada’daki son sava\u015f\u0131 \u00c7erkesler kaybettiler. Rus ordusu Kbaada\u2019da 21 May\u0131s 1864’te bir askeri t\u00f6ren d\u00fczenledi ve ordu komutan\u0131 Bat\u0131 Kafkasya’n\u0131n i\u015fgalinin tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kafkas Rus sava\u015f\u0131n\u0131n<\/strong> sona erdi\u011fini ilan etti.<\/p><\/blockquote>\n Kafkas-Rus sava\u015f\u0131 de\u011fil \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131-Kafkasya sava\u015f\u0131<\/p>\n Bu geli\u015fme sadece bir sava\u015f\u0131n biti\u015fi de\u011fildi maalesef. Y\u00fczy\u0131ldan uzun s\u00fcren sava\u015fa kar\u015f\u0131 \u00c7erkeslere boyun e\u011fdiremeyen \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 \u00c7erkesleri imparatorlu\u011fun di\u011fer b\u00f6lgelerine veya Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda s\u00fcrg\u00fcn etme karar\u0131 ald\u0131<\/p><\/blockquote>\n Sava\u015f\u0131n kaybedenleri topyek\u00fbn s\u00fcrg\u00fcn ediliyor ve Kuzey Kafkasya’n\u0131n \u00c7erkessizle\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015fl\u0131yordu. Osmanl\u0131 ve \u0130ngiliz gemilerine adeta istif edilen insanlar Trabzon, Samsun, Sinop, Kocaeli, \u0130stanbul, K\u00f6stence ve Varna limanlar\u0131na ve karayoluyla Anadolu co\u011frafyas\u0131na s\u00fcr\u00fcld\u00fcler. \u00c7erkesya\u2019n\u0131n yerli haklar\u0131ndan temizlenmesi amac\u0131yla uygulanan sistemli politika sonucu \u00c7erkeslerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 1864’te \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde ana yurtlar\u0131ndan korkun\u00e7 ko\u015fullarda s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildiler<\/p><\/blockquote>\n \u00c7erkes Ad\u0131\u011fe kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise e\u011fer, \u201c\u00c7erkeslerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131\u201d do\u011fru, b\u00fct\u00fcn Kuzey Kafkasyal\u0131lar anlam\u0131nda ise temelden yanl\u0131\u015f bir de\u011ferlendirme.<\/p>\n De\u011ferli Hazirun, De\u011ferli Hazirun, Trajedimizin as\u0131l nedeninin \u00c7erkeslerin \u201cmilliyeti, \u0131rk\u0131, etnik k\u00f6keni veya dini\u201d de\u011fil, topraklar\u0131 de\u011fil miydi? S\u00fcrg\u00fcn nedeni \u0130slamiyet idi ise Anadolu\u2019daki \u00c7e\u00e7en ve Da\u011f\u0131stanl\u0131 say\u0131s\u0131 \u00c7erkeslerden \u00e7ok daha fazla olmaz m\u0131yd\u0131?<\/p>\n 1951 y\u0131l\u0131ndan beri y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan ve \u00fclkemizin de taraf oldu\u011fu bu s\u00f6zle\u015fmeye g\u00f6re: De\u011ferli Hazirun, bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z eylemlerin tamam\u0131 Kafkas Rus sava\u015flar\u0131 esnas\u0131nda sonras\u0131nda \u00c7erkes halk\u0131na uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n \u201cSava\u015flar sonras\u0131nda bu uygulamalarda bulunan her \u00fclkeyi \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d yapmakla su\u00e7lam\u0131yorsunuzdur umar\u0131m.<\/p>\n Bunu tarihsel belgelerden xxxxx <\/b>(buras\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131yor-NH) <\/em>Rus tarih\u00e7ilerinden baz\u0131 \u00f6rneklerle desteklemeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. \u00c7erkes s\u00fcrg\u00fcn ve soyk\u0131r\u0131m\u0131n unutulmaz sembol ismi General Yermelov birliklerini Kafkas k\u00f6yleri \u00fczerine salarken tarihe \u015f\u00f6yle bir not d\u00fc\u015f\u00fcyor: Benim ad\u0131m\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 korkunun s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131 zincirlerden ya da kalelerden daha s\u0131k\u0131 korumas\u0131n\u0131, s\u00f6zlerimin \u00c7erkesler i\u00e7in \u00f6l\u00fcmden daha ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir kanun olmas\u0131n\u0131 isterim. Askerler top ate\u015fli ile tedhi\u015f ettikleri k\u00f6ylere y\u0131ld\u0131r\u0131m seferler d\u00fczenleyerek sava\u015f\u00e7\u0131 olmayan kad\u0131nlar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 hayvanlar\u0131 kaltediyor, ekinlerini yak\u0131p hayata tutulmalar\u0131n\u0131 engelliyordu. \u00c7ocuklar ka\u00e7\u0131r\u0131larak k\u00f6lele\u015ftiriyor veya bilinmez bir ak\u0131bete yollan\u0131yordu. Yermelov bir yandan da \u00c7erkes aristokrasisini yok ediyor \u00c7erkesya\u2019ya bamba\u015fka bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 enjekte ediyordu.<\/p>\n De\u011ferli \u00c7erkes dostlar\u0131, Bak\u0131n y\u00fczde doksan oran\u0131n\u0131 bu kez do\u011fru kulland\u0131n\u0131z. Yine diliniz s\u00fcr\u00e7m\u00fc\u015f olmal\u0131.<\/p>\n Bir halk\u0131n y\u00fczde doksan\u0131nn \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u0131da dahil temel ihtiya\u00e7 maddelerinden yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131, e\u011fer soyk\u0131r\u0131m de\u011filse nedir? Bug\u00fcn bu ya\u015fananlar\u0131 soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mlanmas\u0131na i\u00e7erleyen Rusya Federasyonu yetkililerinin yukar\u0131daki tan\u0131ma harfi ile oturan ve t\u00fcm belgeleri halen kendi ar\u015fivlerinde bulunan bir utan\u00e7 eylemini nas\u0131l tan\u0131mad\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011frusu merak ediyoruz.<\/p><\/blockquote>\n Yine \u00e7ok \u00e7ocuksu bir yakla\u015f\u0131m. Sanki t\u00fcm \u00fclkeler ge\u00e7mi\u015fteki hatalar\u0131n\u0131 kabul etti de bir tek RF kald\u0131 kabul etmeyen.<\/p>\n De\u011ferli dostlar, bug\u00fcn 1864 \u00fczerinden 158 y\u0131l ge\u00e7ti. Lakin \u00c7erkes soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fc nihayete ermi\u015f de\u011fil, soyk\u0131r\u0131m ve s\u00fcrg\u00fcn g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de devam ediyor.<\/p><\/blockquote>\n S\u00fcrg\u00fcn\u00fcn son bulmas\u0131 i\u00e7in neler yap\u0131yorsunuz?<\/strong> Kendisini ger\u00e7ekten s\u00fcrg\u00fcn oldu\u011funa inanlar\u0131n, \u00f6ncelikle yapmas\u0131 gereken \u015fey; s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkesine nas\u0131l d\u00f6nebilece\u011finin yollar\u0131n\u0131 aramakt\u0131r<\/strong>. Anavatanlar\u0131na d\u00f6nmek i\u00e7in silahlar\u0131n \u00fczerine y\u00fcr\u00fcyen, \u015fehit veren Filistinliler gibi. Defalarca payla\u015ft\u0131k, anavatan\u0131na d\u00f6nme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olmayanlara yak\u0131\u015fan tan\u0131m \u201cs\u00fcrg\u00fcn\u201d de\u011fil \u201cs\u00fcrg\u00fcn\u00fcms\u00fc\u201dd\u00fcr. Anavatan\u0131 merkez oldu\u011funun bilincinde olmayanlar da \u201cdiaspora\u201d de\u011fil, \u201cdiasporams\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n \u00dcz\u00fclerek belirtmeliyiz ki, Rusya soyk\u0131r\u0131m\u0131n ma\u011fdurlar\u0131 olan torunlar\u0131na anavatanlar\u0131 ile ba\u011f kurmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor ve yer yer engel oluyor.<\/p><\/blockquote>\n Bu da yalan\u0131n kuyruklusu. RF, 1992-2000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kalan ve bulundu\u011fu \u00fclke vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0131rakma, Rus\u00e7a bilme: RF\u2019ye ta\u015f\u0131nma dahil hi\u00e7bir \u00f6n\u015fart\u0131 olmayan ve milyonlarca insandan bir ki\u015finin bile usul\u00fcne uygun ba\u015fvuru yapmad\u0131\u011f\u0131 vatanda\u015fl\u0131k yasas\u0131n\u0131 da m\u0131 \u00c7erkesleri engellemek amac\u0131 ile kabul etmi\u015fti? Bir ulusu niteleyen ve ona kimlik kazand\u0131ran en bariz unsur olan dil \u00fczerindeki ciddi bask\u0131 politikalar\u0131 \u00c7erkes\u00e7e ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm Kuzey Kafkasya haklar\u0131n\u0131 dillerini erozyona u\u011fratmak, hatta yok olu\u015flar\u0131na zemin olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu bask\u0131c\u0131 uygulamalarda \u015funun \u015furas\u0131nda on y\u0131l evvel resmi devlet dili olan \u00c7erkes dilinin zorunlu s\u0131n\u0131f ge\u00e7me ders olarak okullarda okutulan anadilimizin dilek\u00e7e ile se\u00e7meli dil haline getirilmesi \u00f6rnek verilebilir.<\/p><\/blockquote>\n Rusya Federasyonu’nun kurucusu ve federe devlet stat\u00fcs\u00fcnde olan cumhuriyetlerimizi stat\u00fcleri her ge\u00e7en g\u00fcn zay\u0131flat\u0131yor, ekonomik alanda yaln\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131yorlar<\/p><\/blockquote>\n Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 buna en bariz \u00f6rneklerinden bir tanesidir.<\/p><\/blockquote>\n Ya bu durum Ad\u0131\u011felerin lehine ise\u2026 Ayr\u0131ca RF\u2019nin anayasas\u0131 ve yasalar\u0131 ile ilgilendi\u011finiz gibi bulundu\u011funuz \u00fclke anayasa ve yasalar\u0131 ile de ilgilenseniz ya. Bunun son ve trajik \u00f6rne\u011fini \u00e7ok yak\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fte Rusya Federasyonu’nun parlamentosu alt kanad\u0131 Duma Meclis \u00dcyesi Konstantin Zaturin Duma\u2019ya bir \u00f6nerge ile Rusya Federasyonu’nu olu\u015fturan haklar\u0131n Rusya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan fertlerin vatanda\u015flar ba\u015fvurmalar\u0131n\u0131 Rus\u00e7a bilmek \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131yor.<\/p><\/blockquote>\n Oysa bizim iddiam\u0131z ve talebimiz odur ki s\u00fcrg\u00fcn bir halk olarak kendi anadilimizi bilmek ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na vatanda\u015fl\u0131k i\u00e7in yeterli olmal\u0131d\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n Bizce sizin yapman\u0131z gereken \u015fey \u00f6ncelikle; 1992\u2019de y\u00fcr\u00fcl\u00fc\u011fe giren ve vatanda\u015fl\u0131k i\u00e7in hi\u00e7bir \u00f6n \u015fart\u0131 olmayan yasadan yararlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc, benzer bir yasa de\u011fi\u015fikli\u011fini \u00e7ok \u00f6nemseyece\u011finizi dile getirmektir. O y\u0131llarda vatanda\u015fl\u0131k kazanan Rus\u00e7a\u2019y\u0131 da kimileri anadilimizi de bilmeyen ana-babalar\u0131n, iyi e\u011fitim alm\u0131\u015f doktorlar m\u00fchendisler, Rus dili uzmanlar\u0131\u2026 her konuda uzmanlar, e\u011fitim-k\u00fclt\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 yeti\u015ftirdiklerini \u00f6rneklendirip, oturum ba\u015fvurular\u0131nda dil bilme ve oturumu olanlar\u0131n y\u0131lda en az alt\u0131 ay RF\u2019da ya\u015fama zorunlulu\u011funun kald\u0131r\u0131lmas gerekti\u011fini, vatanda\u015fl\u0131\u011fa kabulde ise dil bilme zorunlulu\u011funu do\u011fru buldu\u011funuzu RF yetkililerine iletmektir.<\/p>\n Ayr\u0131ca g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan s\u00f6z\u00fc 99 say\u0131l\u0131 federal yasa temelinde RF\u2019den Ad\u0131\u011fece ve Rus\u00e7a kurslar a\u00e7malar\u0131, Ad\u0131\u011fece TV uydu yay\u0131n\u0131 yapmalar\u0131n\u0131 istemektir.<\/p>\n Ki, D\u00c7B giri\u015fimleri ile sa\u011flanan Ad\u0131\u011fabze ve Rus\u00e7a kurslar\u0131n giderlerini Federal B\u00fct\u00e7e kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r.<\/p>\n Zatulin, Rus\u00e7a bilir \u015fart\u0131n\u0131 vatanda\u015fl\u0131\u011fa kabul i\u00e7in de\u011fil, \u00fclkeda\u015f say\u0131lma ko\u015fulu olarak \u00f6nermektedir ki, kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 \u00e7ok yerindedir. Ancak, ilgsizli\u011finiz, cehaletiniz ba\u015fvuru yaz\u0131lar\u0131na yans\u0131mamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ayr\u0131ca Zatulin\u2019in kimlerin soyda\u015f-\u00fclkeda\u015f say\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan tasla\u011f\u0131nda, bizi ilgilendiren lehimize olan \u00e7ok g\u00fczel iki maddesinin de fark\u0131nda olmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n –<\/em> 24 Mart 2000 tarih ve 255 say\u0131l\u0131 Rusya Federasyonu H\u00fck\u00fcmeti Kararnamesi ile onaylanan Rusya Federasyonu Yerli Halklar\u0131n\u0131n Birle\u015fik Listesi’nde yer alan yerli halklar;<\/p>\n -Rusya Federasyonu d\u0131\u015f\u0131nda kendi ulusal devletleri veya ulusal devlet olu\u015fumlar\u0131 olmayan, tarihsel olarak Rusya Federasyonu topraklar\u0131nda ikamet eden di\u011fer halklar\u0131n temsilcileri.<\/p><\/blockquote>\n Yani Rus\u00e7a bilme \u00f6n ko\u015fuluna hakl\u0131 olarak itiraz ederken lehimize olan bu iki maddenin de \u00e7ok yerinde oldu\u011funun alt\u0131 \u00e7izilmelidir.<\/p>\n Ancak bu yasa \u00f6nergesi ge\u00e7er ise resmi dil stat\u00fcs\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lan okullardan silinen ve nihayet tamamen i\u015flevsiz ve gereksiz hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015fan \u00c7erkes dilinden daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc bizleri bekliyor. Bu durum bir kalemde diaspora \u00c7erkesleri ilelebet anavatanlar\u0131ndan kovulmas\u0131 ad\u0131m\u0131n\u0131n son ad\u0131m\u0131d\u0131r<\/p><\/blockquote>\n Ha bir de \u015fu zavall\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131n\u0131z: \u201cBu durum bir kalemde diaspora \u00c7erkesleri ilelebet ana vatanlar\u0131ndan kovulmas\u0131 ad\u0131m\u0131n\u0131n son ad\u0131m\u0131d\u0131r.\u201d Haydi bu durumu anavatan i\u00e7in 6 ayl\u0131k dil kursunu g\u00f6ze almayacak s\u00fcrg\u00fcn\u00fcms\u00fclerin anavatana ilelebet al\u0131nmayaca\u011f\u0131 olarak alg\u0131land\u0131n\u0131z. Peki devlet olu\u015fumuzun 100. Y\u0131l\u0131 Kutlama Etkinlikleri\u2019nin Federal Program \u00e7er\u00e7evesinde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, giderlerin federal b\u00fct\u00e7eden kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131, Moskova\u2019da \u00fc\u00e7 cumhuriyetimizin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fecek kutlamalar\u0131n g\u00fcn\u00fcn\u00fcn beklendi\u011fi, RF Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n cumhuriyetlerimizin 100. Y\u0131l An\u0131s\u0131\u2019na paralar \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcnlerde nas\u0131l olup ta ile anavatandan kovulmay\u0131 dillendirebiliyorsunuz? \u00c7erkesler kovulur ise e\u011fer \u00e7ok ama \u00e7ok sevinece\u011finizi mi s\u00f6ylemek istiyorsunuz?<\/p>\n Oysa do\u011fru olan ve ad\u0131m\u0131n\u0131n son ad\u0131m\u0131d\u0131r. D\u00f6n\u00fclmesi gereken stat\u00fc diasporada ya\u015fayan her ki\u015finin ko\u015fulsuz vatanda\u015fl\u0131k ba\u015fvurusu hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte bu da s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn devam etti\u011finin en bariz ni\u015fanesidir.<\/p><\/blockquote>\n Kat\u0131l\u0131yorum. Ancak ko\u015fulsuz vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n \u015fart\u0131 da diaspora merkezli d\u00fc\u015f\u00fcnmekten vaz ge\u00e7ip anavatan merkezli d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flamak ve anavatana, sorun \u00e7\u0131kartmak, ayar vermek amac\u0131 ile de\u011fil, kaderini payla\u015fmak, amac\u0131 ile d\u00f6n\u00fc\u015f yapmak istedi\u011finize RF\u2019yi inand\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n 158 y\u0131l evvel anavatanlar\u0131ndan s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olan halk\u0131n \u00e7ocuklar\u0131, bug\u00fcn anavatanlar\u0131 ile ili\u015fkilendirmek noktas\u0131nda hi\u00e7bir avantaja sahip de\u011fillerdir.<\/p><\/blockquote>\n Rusya Federasyonu, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131’n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 \u00c7erkeslerin anavatanlar\u0131ndan giderek yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yor. \u0130\u015fte s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn hala devam etti\u011finin bir ba\u015fka kan\u0131t\u0131 daha \u00e7ok.<\/p><\/blockquote>\n \u00c7erkeslere herhangi bir d\u00fcnya devletinin vatanda\u015f\u0131 muamelesi yapmaktad\u0131r. \u00d6rnek vermek gerekirse; vatanda\u015fl\u0131k ba\u015fvurusu, oturum izni ve ana vatan\u0131m\u0131zda seyahat noktas\u0131nda \u015fu anda bu alandaki \u00c7erkesleri Kuzey Kafkasya haklar\u0131n\u0131 bir Arjantinli’den, bir M\u0131s\u0131rl\u0131’dan, bir Bolivyal\u0131’dan daha dezavantajl\u0131 bir stat\u00fcde de\u011ferlendiriyor, anavatan\u0131m\u0131zda ili\u015fkilemmekte soyba\u011f\u0131n\u0131 ortaya koysak dahi anavatan\u0131 g\u00f6rmemize oraya ili\u015fki kurmam\u0131za yana\u015fm\u0131yor.<\/p><\/blockquote>\n Eskiden b\u00f6yle i\u015fkembe-i k\u00fcbradan atanlara \u201cAtma Recep din karde\u015fiyiz\u201d derlerdi.<\/strong><\/p>\n De\u011ferli Hazirun<\/p>\n 158 y\u0131l evvelinde ya\u015fanan soyk\u0131r\u0131m ve s\u00fcrg\u00fcn bize \u00e7ok \u015fey kaybettirdi. Biz bir vatan kaybettik, dilimizi\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc sosyal dokumuzu ve bir hakken ulusla\u015fma s\u00fcrecimizi kaybettik. Y\u0131llarca s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc soyk\u0131r\u0131ma u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekten adeta ka\u00e7\u0131nd\u0131k. Toplum olarak 21 may\u0131slar\u0131 anma ve yas g\u00fcnlerimiz olarak and\u0131k. Kendi i\u00e7imizde a\u011flad\u0131k atalar\u0131m\u0131za kay\u0131plar\u0131m\u0131z\u0131 a\u011f\u0131tlar yapt\u0131k. Art\u0131k 21 may\u0131slar\u0131 sadece bir yas g\u00fcn\u00fc olmaktan \u00e7\u0131karmak vaktinin geldi\u011fine inan\u0131yoruz. Art\u0131k sadece ge\u00e7mi\u015fimizi a\u011flayarak var olamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 idrakindeyiz. Art\u0131k 21 may\u0131slar\u0131n \u00fczerinden bakabilmek ve bir gelecek tasavvuru yapabilmek bizim \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktam\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Bu sebeple 21 may\u0131s\u0131 art\u0131k salt bir yas ve anma g\u00fcn\u00fc olarak g\u00f6rm\u00fcyoruz. 21 May\u0131s m\u00fccadele kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, g\u00fc\u00e7 birli\u011finin, direni\u015fin, dirili\u015fin, hak araman\u0131n ve biz k\u0131r\u0131lmad\u0131k buraday\u0131z ve bir g\u00fcn mutlaka geri d\u00f6nece\u011fiz diyece\u011fimiz g\u00fcn olmal\u0131d\u0131r.<\/p><\/blockquote>\n Yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fimizi hi\u00e7 bilmedi\u011finizin kan\u0131t\u0131 cafcafl\u0131 s\u00f6zler. Daha 1910\u2019 larda \u00c7erkes Teav\u00fcn Cemiyeti, koltuklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda alfabeleri, kitaplar\u0131 ile anavatandaki e\u011fitim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na katk\u0131 sunmak i\u00e7in \u00f6\u011fretmenler g\u00f6ndermedi mi? Bu kadrodan, \u201cD\u00f6n kendinden olana kar\u0131\u015f\/ Halk\u0131n i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\/ \u00c7al\u0131\u015fmazsan ne bulursun\/ El kap\u0131s\u0131nda durursun\u201d<\/strong> diyen T\u0131me Seyin, d\u00f6n\u00fc\u015f politikas\u0131n\u0131 en a\u00e7\u0131k \u015fekli ile d\u00f6rt m\u0131sraya s\u0131\u011fd\u0131rmad\u0131 m\u0131? 1930\u2019larda Suriye\u2019de a\u00e7\u0131lan \u00c7erkes okulu kurucular\u0131, \u00f6\u011frencilerine, kalpaklar\u0131 ba\u015flar\u0131nda y\u00fczleri anavatana d\u00f6n\u00fck kendi besteleri mar\u015flar\u0131n\u0131 s\u00f6yletmedi mi? 1950\u2019lerde \u00dcrd\u00fcn ve Suriye\u2019de Kube \u015eaban \u00f6nderli\u011finde d\u00f6n\u00fc\u015fe \u00e7a\u011f\u0131ran besteler yap\u0131lmad\u0131 m\u0131? Piyesler sahnelenmedi mi?<\/p>\n Haydi bunlar uzaklarda kald\u0131 diyelim. Ne kadar inkar etseniz de devam\u0131 oldu\u011funuz KAF-DER, \u00f6ncesinde KAFKUR\u2019u kuran, D\u00c7B\u2019nin ilkelerini belirleyen D\u00f6n\u00fc\u015f Hareketi\u2019nin, 1989\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi 125. Y\u0131l Etkinli\u011fi\u2019ne 1987\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131daki \u015fu t\u00fcmcelere ne dersiniz?:<\/p>\n \u201cYoklu\u011fa, yoksunlu\u011fa, amans\u0131z yol ko\u015fullar\u0131na, hastal\u0131klara, k\u0131tl\u0131\u011fa dayanabilenlerin, kimi yerlerde s\u0131tmadan arta kalanlar\u0131n, t\u00fcm g\u00fc\u00e7l\u00fcklere kar\u015f\u0131n ayakta kalabilenlerin biz torunlar\u0131, anavatandan kopu\u015fun 125. Y\u0131l\u0131n\u0131 anmak, kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirme yapmak istedik. Ata topra\u011f\u0131m\u0131zdan nas\u0131l kopar\u0131ld\u0131k, kopu\u015fta etken olan nedenler nelerdi. Nerelere nas\u0131l yerle\u015ftirildik, ko\u015fullar nelerdi. Nelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k, neler kaybedip neler \u00fcretebildik. \u00dclkelerimiz tarihine, plitik, k\u00fclt\u00fcrel, sanatsal ya\u015fam\u0131na ne gibi katk\u0131larda bulunabildik.\u201d<\/p>\n Ve sonu\u00e7 bildirisindeki \u015fu c\u00fcmlelere:<\/p>\n \u00c7erkesler kendi \u00f6z topraklar\u0131ndan ba\u015fka \u00fclkelere s\u00fcr\u00fcld\u00fcklerinde, i\u00e7inde bulunduklar\u0131 uluslarla aralar\u0131ndaki ya\u015fam farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle hak etmedikleri bir\u00e7ok olay\u0131 ya\u015famak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. D\u00fcnya uluslar\u0131n\u0131n bir araya gelerek olu\u015fturduklar\u0131 Birle\u015fmi\u015f Milletler Te\u015fkilat\u0131’nca kabul edilen, uluslar\u0131n ulus olma \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve ya\u015fama haklar\u0131, s\u00fcrg\u00fcnde olan \u00c7erkesler i\u00e7in bug\u00fcn de g\u00fcndemde de\u011fildir. \u00c7erkeslerin adetlerini, \u00f6zbenliklerini, dillerini koruma ve geli\u015ftirme haklar\u0131 yoktur.<\/p>\n Anavatan ile s\u00fcrg\u00fcndeki \u00c7erkeslerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkeler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 dile\u011fimizdir. O \u00fclkelerde ya\u015fayan insanlar\u0131m\u0131z\u0131n anavatana d\u00f6n\u00fcp oralar\u0131 g\u00f6rmeleri, okullarda okuyabilmeleri, kendi akrabalar\u0131yle bulu\u015fup birbirlerini ziyaret etmeleri ve b\u00fct\u00fcnle\u015fmeleri gereklidir.\u201d<\/p>\n O y\u0131llarda soyk\u0131r\u0131m s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanmay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n nedeni de sizin sand\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi korkakl\u0131k de\u011fildi. Bunun biri politik, di\u011feri insani ahlaki iki temel nedeni vard\u0131:<\/p>\n Politik ilkemiz; halk\u0131m\u0131z\u0131n anavatan kesimi ile ili\u015fki kurmam\u0131z\u0131 engelleyebilecek, var olan ili\u015fkileri koparabilecek -\u00e7ok do\u011fru gibi g\u00f6r\u00fcnse de- her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6ylem ve eylemlerden ka\u00e7\u0131nmakt\u0131. O y\u0131llarda anavatan kesimi bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kullanam\u0131yordu. Onlar\u0131n kullanamad\u0131\u011f\u0131 bu s\u00f6ylemi \u00f6ncelemek ili\u015fkilerimizi zedeleyecek, as\u0131l ama\u00e7 olan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc engelleyebilecekti. \u0130nsani ve ahlaki olan\u0131 da; kendimizin etkilenmeyece\u011fi, olumsuz geli\u015fmelere neden olabilecek s\u00f6ylem ve eylemlerden ka\u00e7\u0131nmakt\u0131.<\/p>\n Anavatan insan\u0131m\u0131za zarar verebilecek s\u00f6ylem ve eylemlerin insani olmad\u0131\u011f\u0131na, ahlaki olmad\u0131\u011f\u0131na iman etmi\u015ftik.<\/strong> Bu ilkeler d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de do\u011frudur ve diasporada Ad\u0131\u011fe kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece gelecekte de do\u011fru olacakt\u0131r. Bu ilkelere uyulmamas\u0131 ise ne politik, ne insani ne de ahlakidir. Uymayanlar da kahraman de\u011fil sorumsuzdur\u2026<\/strong><\/p>\n Bug\u00fcn bu alanda bulunan bu soyk\u0131r\u0131m ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn anlam\u0131n\u0131 bir araya getirdi\u011fi \u00c7erkesleri farkl\u0131 federasyon ve vak\u0131flar\u0131 dernek ve sivil olu\u015fumlar\u0131n ad\u0131na t\u00fcm uluslararas\u0131 camiaya seslenmek istiyorum. Maksad\u0131m\u0131z bir ac\u0131y\u0131 bir ba\u015fka ac\u0131yla yar\u0131\u015ft\u0131rmak de\u011fil, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 unutturmak, hafifsemek asla de\u011fil. Ancak d\u00fcnyan\u0131n \u015fahit oldu\u011fu en b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131mlardan birinin bu kadar g\u00f6z ard\u0131 edilmesi vicdani ve insani de\u011fildir. Tekraren s\u00f6yl\u00fcyoruz ki, \u00c7erkes soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fc tarihin de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131mlardan bir tanesidir etkileri ve s\u00fcreci halen devam etmekte olan bu soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131y\u0131n\u0131z. Bir ba\u015fka devleti siyaseten g\u00fc\u00e7 duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in de\u011fil, politik kart olarak kullanmak i\u00e7in de\u011fil, kendi politik \u00e7\u0131karlar\u0131na manevra alan\u0131 a\u00e7mak \u015fantaj unsuru olarak kullanmak i\u00e7in de\u011fil, ger\u00e7ekten insani sebeplerle bu soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131y\u0131n\u0131z.<\/p><\/blockquote>\n Ne kadar da \u00e7ocuksu bir yakla\u015f\u0131m. Seslendi\u011finiz \u00fclkelerin, bir ba\u015fka devleti siyaseten g\u00fc\u00e7 duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmeyecek, politik kart olarak kullan\u0131lamayacak, kendi politik \u00e7\u0131karlar\u0131na manevra alan\u0131 a\u00e7mayacak, \u015fantaj unsuru olamayacak bir soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131yabilecekleri umudunu ta\u015f\u0131mak. KAFFED Genel Ba\u015fkan\u0131n\u0131n bu kadar \u00e7ocuksu olabilmesi.<\/p>\n Bug\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 politik, ekonomik ve sosyolojik olarak domine eden pek \u00e7ok Avrupa devletinin bu soyk\u0131r\u0131ma ya dolayl\u0131 yolla dahli ya z\u0131mmen kabul\u00fc ya da taamm\u00fcden sessiz kal\u0131\u015f\u0131 tarihsel bir ger\u00e7ektir. Birinci derece ma\u011fdurlar\u0131 art\u0131k hayatta olmasa da onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n, torunlar\u0131n\u0131n halen bir halk olduklar\u0131, diyasporik bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fckleri ger\u00e7e\u011fini g\u00f6rerek \u00c7erkeslerin ba\u015f\u0131na gelen bu b\u00fcy\u00fck felaketi tan\u0131y\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar da soyk\u0131r\u0131md\u0131r. Soyk\u0131r\u0131m unutulmaz ve unutturulamaz.<\/p>\n Buradan Rusya Federasyonuna seslenmek istiyorum: Soyk\u0131r\u0131m ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn faili olan Rus \u00c7arlar\u0131n\u0131n devam\u0131 olarak bu b\u00fcy\u00fck ac\u0131y\u0131 tan\u0131y\u0131n\u0131z, tarihinizle y\u00fczle\u015finiz ve gere\u011fini yap\u0131n\u0131z. Bu gerek Rus halk\u0131 gerek \u00c7erkes halk\u0131n\u0131n gelece\u011fine kesinlikle olumlu yans\u0131yacakt\u0131r. \u00c7erkes diasporas\u0131 ile cumhuriyetimizin g\u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fkileri T\u00fcrk halk\u0131, Rus halk\u0131 ve \u00c7erkes halk\u0131n\u0131n da yarar\u0131nad\u0131r. Bir soyk\u0131r\u0131m\u0131n bakiyesi olarak Rusya Federasyonu’ndan bizler \u015funlar\u0131 talep ediyoruz.<\/p>\n 1) \u00c7erkes soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fc tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00c7arl\u0131k Rusya’s\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00c7erkes soyk\u0131r\u0131m ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fc miras\u00e7\u0131s\u0131 olarak Rusya Federasyonu taraf\u0131ndan resmen tan\u0131mal\u0131, \u00f6z\u00fcr dilenmeli ve tarihsel haks\u0131zl\u0131klar\u0131n telafisi i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar bir an \u00f6nce at\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bilindi\u011fi gibi Kabardey-Balkar Cumhuriyeti ve Adigey Cumhuriyeti parlamentolar\u0131 Rusya Federasyonu’ndan bu trajedinin soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mas\u0131 talep ettiler. AbhazyaCumhuriyeti parlementosu bu trajediyi s\u00fcrg\u00fcn ve soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mlad\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcn edilenlerin torunlar\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f hakk\u0131 tan\u0131nmas\u0131n\u0131 resmen istedi.<\/p><\/blockquote>\n Abhaz parlamentosu da do\u011frusu ay\u0131p etmi\u015f Abhaz parlamentosu bu konuda samimi ise e\u011fer, ilk toplant\u0131s\u0131nda dahas\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc toplanarak diasporadaki Abhazlara tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131 ve kolayl\u0131klar\u0131 Ad\u0131\u011felere de tan\u0131r sorun da \u00e7\u00f6z\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc RF ile aralar\u0131ndaki anla\u015fmalar gere\u011fi Abhazya Cumhuriyeti oturumu ya da vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan biri RF oturumu ya da vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 varm\u0131\u015f gibi kabul ediliyor. Dolay\u0131s\u0131 ile Abhazya Cumhuriyeti\u2019nin kendisinin bir \u00e7\u0131rp\u0131da \u00e7\u00f6zebilece\u011fi bir sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc RF\u2019den istemesi de biraz ay\u0131p ka\u00e7\u0131yor.<\/strong> Bu ay\u0131b\u0131 olumlu alg\u0131laman\u0131z ulusal sorunumuzun yan\u0131ndan bile ge\u00e7medi\u011finizin kan\u0131t\u0131 oluyor.<\/p>\n Dahas\u0131 1994 21 may\u0131s\u0131nda Rusya Federasyonu’nun ilk devlet ba\u015fkan\u0131 Boris Yeltsin \u015f\u00f6yle diyordu: Sava\u015fta \u00f6lenleri, sava\u015f mezaliminde hayat\u0131n\u0131 kaybedenleri, ana yurdunda ayr\u0131lmak zorunda b\u0131rak\u0131lanlar\u0131, s\u00fcrg\u00fcnde \u00f6lenleri ve anayurdunun yitirme ac\u0131s\u0131n\u0131 ya\u015fayanlar\u0131 sayg\u0131yla and\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, \u00c7erkeslerin kendi topraklar\u0131nda ya\u015famak ve \u00f6zg\u00fcn k\u00fclt\u00fcrlerini korumak i\u00e7in m\u00fccadele ettiklerini kabul ediyoruz diyordu. Bu stat\u00fcler ilerleterek Rusya Federasyonu taraf\u0131ndan resmi bir kabule d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir<\/p><\/blockquote>\n Yeltsin bildirisinin, 1997 UNPO karar\u0131 sonucu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7 de olsa anlam\u0131\u015f olman\u0131z sevindirici.<\/strong> Dile\u011fimiz g\u00fcn\u00fcm\u00fcz yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da tez zamanda anlaman\u0131z. Ancak RF Devlet Ba\u015fkan\u0131’n\u0131n, ayak \u00fcst\u00fc s\u00f6yledi\u011fi de\u011fil yaz\u0131l\u0131 bildirisini bile Resmi Kabul saymamak. Bu neyin \u00f6rne\u011fidir acaba?<\/strong><\/p>\n 2) M\u00fclkiyet ve tazminat hakk\u0131 \u00c7erkes soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fc neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan m\u00fclkiyet haklar\u0131 ihlallerine ba\u011fl\u0131 olarak ma\u011fduriyetler giderilmeli, t\u00fcm soyk\u0131r\u0131m ve s\u00fcrg\u00fcn ma\u011fduru \u00c7erkesler u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131 tazmin i\u00e7in gerekli d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/p><\/blockquote>\n
\nM\u00fclki ve idari amirlik temsilcileri, \u00c7erkes halk\u0131n\u0131n de\u011ferli evlatlar\u0131 hepiniz ho\u015fgeldiniz. De\u011ferli Hazirun! Bug\u00fcn 21 May\u0131s 2022’de 158 y\u0131l evvel biten ve y\u00fcz bir y\u0131l s\u00fcren bir sava\u015f\u0131, bir b\u00fcy\u00fck deh\u015feti k\u0131y\u0131m\u0131 ve sonras\u0131n\u0131 konu\u015faca\u011f\u0131z. Bug\u00fcn 158 y\u0131l evvel Adigeleri, Abazalar\u0131, \u00c7e\u00e7enleri ve Osetleri anavatanlar\u0131ndan s\u00fcp\u00fcren \u00c7erkes soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 ve s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn\u00fc konu\u015faca\u011f\u0131z.<\/p><\/blockquote>\n
\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b3-CArPITMA.png\")
<\/em><\/p>\n
\n<\/em><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b3-HAMASET-1.png\")
\nKuzey-Do\u011fu Kafkas halklar\u0131 daha 1859\u2019da, Kbaada sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi de Qeberdeyler ve Bjed\u0131\u011fu\u2019ler boyun e\u011fmemi\u015fler miydi?<\/p>\n
\nBug\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda, imkanlar\u0131nda ve bug\u00fcn\u00fcn zenginli\u011finde Suriye sava\u015f\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya savurdu\u011fu insanlar sebebiyle \u015fahit oldu\u011fumuz ve insan vicdan\u0131n\u0131 yaralayan olaylar\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, bir de 158 y\u0131l evvel imkans\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda yoksullu\u011funda Anadolu’ya, Trakya’ya, Balkanlar’a savrulan insanlar\u0131n neler ya\u015fam\u0131\u015f olabilece\u011fini g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne getirin. Bu durumu tahayy\u00fcl edip \u00fcrpermeyecek, deh\u015fete kap\u0131lmayacak bir ademo\u011flu d\u00fc\u015f\u00fcnemiyorum.<\/p>\n
\n\u0130\u015fte bu sebeplerle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyin ad\u0131 s\u00fcrg\u00fcnd\u00fcr hem de en ac\u0131 ve en vah\u015fi s\u00fcrg\u00fcnd\u00fcr. Bizim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir soyk\u0131r\u0131md\u0131r. Birle\u015fmi\u015f Milletler’in 1948 tarihli Soyk\u0131r\u0131m\u0131n \u00d6nlenmesi ve Cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne g\u00f6re bir eylemin soyk\u0131r\u0131m olarak nitelendirilebilmesi i\u00e7in belirli bir insan toplulu\u011funun milliyeti, \u0131rk\u0131, etnik k\u00f6keni veya dini dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm\u00fcn\u00fcn yada bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn yok olma niyetinin bulunmas\u0131 gerekir.<\/p><\/blockquote>\n
\n1) Topluluk \u00fcyeleri \u00f6ld\u00fcrmek
\n2) Topluluk \u00fcyelerinin de ciddi fiziki veya zihinsel zarar olu\u015fturmak
\n3) Bu topluluk \u00fcyeleri bilerek tamamen ya da k\u0131smen fiziksel yok olu\u015fa g\u00f6t\u00fcrecek ya\u015fam \u015fartlar\u0131na tabi tutmak
\n4) Topluluk \u00fcyelerini do\u011fumlar\u0131n\u0131 kas\u0131tl\u0131 olarak engellemek
\n5) Toplulu\u011fun \u00e7ocuklar\u0131na zorla bir ba\u015fka gruba transfer etmek<\/p>\n
\nT\u00fcm bu katlanmas\u0131 zor sahneleri sizleri duygusalla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in s\u00f6ylemiyorum. Ancak y\u00fczy\u0131l devam eden sava\u015f\u0131 basit bir \u00e7at\u0131\u015fma s\u0131radan bir meydan veya cephe sava\u015f\u0131ndan bahsetmedi\u011fimizin tam bir i\u015fgal ve soyk\u0131r\u0131m hedeflendi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 isteriz. \u0130\u015fte yukar\u0131da s\u0131ralanan maddelerin tamam\u0131 \u00c7erkeslere uyguland\u0131 ve Kuzeybat\u0131 Kafkasya’da ya\u015fayan \u00c7erkeslerin y\u00fczde doksan\u0131 ya \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ya esir edildi\u011fi ya da s\u00fcrg\u00fcne yolland\u0131.<\/p><\/blockquote>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b1-1.png\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b3-YALAN-2.png\")
<\/p>\n
\n–\u00a0 RF, engeller \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi Kosoval\u0131 karde\u015flerimizi 1 A\u011fustos 1998\u2019de anavatan\u0131 ile bulu\u015fturdu?
\n–\u00a0 \u201cMefehable-\u015eansl\u0131 K\u00f6y\u201d\u00fc kuran da sizler misiniz yoksa?
\n–\u00a0 D\u00f6n\u00fc\u015f yapm\u0131\u015flara 1000-1500 metrekare arsa da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 da engel olundu\u011funun kan\u0131t\u0131 m\u0131?
\n–\u00a0 RF engelliyor olsayd\u0131 Ad\u0131\u011fey Penexes K\u00f6y\u00fc\u2019nde Suriyeli karde\u015flerimiz i\u00e7in mahalle olu\u015fturulabilir, kendilerine evler yap\u0131labilir miydi?
\n–\u00a0 Peki Qeberdey Balkar\u2019da Suriyeli karde\u015flerimiz senatoryumlarda a\u011f\u0131rlanabilir, 100 aileye konut edinmeleri i\u00e7in yard\u0131m edilebilir miydi?
\n–\u00a0 RF engelledi\u011fi i\u00e7in mi say\u0131lar\u0131 binlerle ifade edilen d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin \u00e7ocuklar\u0131, torunlar\u0131 y\u00fcksek \u00f6\u011frenim g\u00f6rebiliyor, doktor m\u00fchendis olabiliyor, takdir edilen hizmetler verebiliyorlar.
\n–\u00a0 RF\u2019na ragmen mi \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z k\u00fclt\u00fcr kurumlar\u0131nda, sporda ba\u015far\u0131lar kazan\u0131yor ve devlet\u00e7e \u00f6d\u00fcllendiriliyorlar.
\n–\u00a0 \u015eartlar\u0131 uygun olana, t\u00fcm ailesini birlikte getirme, i\u015f garantisi, k\u0131sa s\u00fcrede vatanda\u015fl\u0131k, ta\u015f\u0131nma giderlerini kar\u015f\u0131lma garantisi sunan Ad\u0131\u011fey de be\u015finci y\u0131ld\u0131r uygulamada olan, \u201c\u00fclkeda\u015f d\u00f6n\u00fc\u015f program\u0131\u201d da RF\u2019nin \u00c7erkesleri nas\u0131l engelledi\u011finin kan\u0131t\u0131 m\u0131 sizce?
\n–\u00a0 \u00d6\u011frendikleri Rus\u00e7a sayesinde \u00e7ok iyi kazan\u00e7lar elde eden \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za ne dersiniz peki?
\nT\u00fcm bunlara kar\u015f\u0131n RF\u2019nin \u00c7erkesleri engelledi\u011fi kuyruklu yalan\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilmek!..
\nEl insaf!..<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b3-RIYA-1.png\")
\nKendi deyiminizle 5-7 milyon olan n\u00fcfustan 500 \u00f6\u011frenci bulamayan KAFFED\u2019in, \u015feffaf olduklar\u0131 iddias\u0131nda olan en karanl\u0131k y\u00f6neticilerinin\u00a0 anavatandaki dil sorunlar\u0131n\u0131 dert ediniyor g\u00f6r\u00fcnmesi riyalar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b3-AHKAM-KESME-1.png\")
\nAz bildi\u011finiz konularda ahkam kesiyorsunuz. Ke\u015fke rakamlar da verseydiniz. Ayr\u0131ca dedi\u011finiz do\u011fru bile olsa diasporan\u0131n yapmas\u0131 gereken anavatana yat\u0131r\u0131m yapmak, anavatan geli\u015fsin diye \u00e7aba g\u00f6stermek de\u011fil midir? Kaffed\u2019in \u015feffaf ge\u00e7inen karanl\u0131k y\u00f6neticileri<\/strong>, kap\u0131lar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan beri yap\u0131lan g\u00fcya i\u015f adamlar\u0131 (!) ziyaretleri ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 derleyip a\u00e7\u0131klamaya var m\u0131s\u0131n\u0131z<\/strong>?<\/p>\n
\nSiz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fclkenin anayasa ve yasalar\u0131ndan m\u00fcnezzeh misiniz?<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b3-YALAN-1.png\")
\nYine olay\u0131m\u0131zla uzaktan yak\u0131ndan ilginizin olmad\u0131\u011f\u0131 bir de\u011ferlendirme. Bir kez Zatulin\u2019in de\u011fi\u015fiklik \u00f6nergesi RF Vatanda\u015fl\u0131k Yasas\u0131 i\u00e7in de\u011fil. \u00ab\u041e \u0433\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u0439 \u043f\u043e\u043b\u0438\u0442\u0438\u043a\u0435 \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u0439\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0424\u0435\u0434\u0435\u0440\u0430\u0446\u0438\u0438 \u0432 \u043e\u0442\u043d\u043e\u0448\u0435\u043d\u0438\u0438 \u0441\u043e\u043e\u0442\u0435\u0447\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u0438\u043a\u043e\u0432 \u0437\u0430 \u0440\u0443\u0431\u0435\u0436\u043e\u043c\u00bb- \u201c<\/strong>Rusya Federasyonu\u2019nun d\u0131\u015f \u00fclkelerde ya\u015fayan \u00fclkeda\u015flara ili\u015fkin devlet politikas\u0131\u201dn\u0131 belirleyen 24 May\u0131s 1999 tarih ve 99 say\u0131l\u0131 federal yasa. Yani vatanda\u015fl\u0131k ba\u015fvurusu ile ilgisi yok ve taslak Rus\u00e7a bilme zorunlulu\u011funu <\/strong>vatanda\u015fl\u0131k ba\u015fvurusu<\/strong> i\u00e7in de\u011fil, \u00fclkeda\u015f say\u0131lman\u0131n \u00f6n \u015fart\u0131 olarak \u00f6neriyor. Ayr\u0131ca 2000 y\u0131l\u0131nda kabul edilen g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan RF vatanda\u015fl\u0131k yasas\u0131, vatanda\u015fl\u0131k, dahas\u0131, oturum ba\u015fvurular\u0131nda bile Rus\u00e7a biliyor olmay\u0131 \u015fart ko\u015fuyor. Durum bu iken sizin, bir ba\u015fka yasa i\u00e7in \u00f6nerilen bir de\u011fi\u015fikli\u011fi, bug\u00fcn sanki b\u00f6yle bir \u015fart yokmu\u015f izlenimi verecek \u015fekilde sunman\u0131z da bu taraklarda hi\u00e7 beziniz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 de\u011fil de nedir? <\/strong><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b3-CEHALET-2.png\")
\n\u015eu \u00e7eli\u015fkiye bak\u0131n bir. Hem diasporadaki \u00e7ocuklar\u0131n tamama yak\u0131n\u0131n\u0131n anadilini konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilecek, hem \u00e7ocuklar\u0131n\u0131za anadilini \u00f6\u011fretme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olmayacak, hem de vatanda\u015fl\u0131k i\u00e7in anadilini bilme zorunlulu\u011funun getirilmesi \u00f6nerisinde bulunacaks\u0131n\u0131z. B\u00f6ylesi bir yasa maddesinin bug\u00fcn de\u011filse bile yak\u0131n bir gelecekte Rus\u00e7a bilir ko\u015fulundan daha b\u00fcy\u00fck bir engel olaca\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l olur da g\u00f6rmezsiniz!<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b3-ABARTI-1.png\")
\n\u00c7ok b\u00fcy\u00fck abart\u0131 de\u011fil mi? Evet hem de g\u00fcl\u00fcn\u00e7 olmay\u0131 g\u00f6ze almadan yap\u0131lamayacak bir abart\u0131. Anavatana d\u00f6n\u00fc\u015f i\u00e7in 6 ayl\u0131k, bilemediniz bir y\u0131ll\u0131k kursu d\u00fcnyan\u0131n sonu gibi g\u00f6stermek. Peki ya anavatana d\u00f6nebilmek i\u00e7in ko\u015fullar; gerilla e\u011fitimi almay\u0131, da\u011flarda ya\u015famay\u0131, i\u015f-aile kuramamay\u0131, \u00f6lmeyi, \u00f6ld\u00fcrmeyi g\u00f6ze almay\u0131 gerektirseydi? Onsuz rahat bir ya\u015fam s\u00fcremeyece\u011finiz devlet dilini \u00f6\u011frenmeyi a\u015f\u0131lamaz bir engel gibi g\u00f6stermek! Aksine yapman\u0131z gereken \u201cMakber\u201d \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6zlerini an\u0131msatmak halk\u0131m\u0131za umut vermektir:\u201cHer yer karanl\u0131k\/ P\u00fcr-nur o mevki\u2026\u201d<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b2-1.png\")
\nKuyruklu bir yalan daha. Toplanm\u0131\u015f o kadar insan\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u00e7ine baka baka bu yalan\u0131 nas\u0131l s\u00f6yleyebiliyorsunuz? Nas\u0131l bir ruh halidir bu? Sahip oldu\u011fu avantajlar\u0131 bir kez daha saymayay\u0131m.<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/BIR-KAFFED-BASKANININ-ANATOMIS-b3-CEHALET-1.png\")
\nBir cehalet \u00f6rne\u011fi daha. \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131 \u00c7erkesleri d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131na da\u011f\u0131tmam\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>. Anla\u015fmal\u0131 olarak Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na g\u00f6ndermi\u015ftir. Osmanl\u0131 kendi politikas\u0131 gere\u011fi \u00c7erkesleri da\u011f\u0131tn\u0131\u015f, Osmanl\u0131 Devleti y\u0131k\u0131l\u0131nca da \u00c7erkesler bir\u00e7ok \u00fclkede kalm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>. Peki i\u015f pe\u015finde \u00e7e\u015fitli Avrupa \u00fclkelerine gidenleri, 67 \u0130srail-Arap Sava\u015f\u0131 ve Golan\u2019\u0131n i\u015fgali sonras\u0131 \u201cTolstoy Vakf\u0131\u201d taraf\u0131ndan ABD\u2019ye g\u00f6t\u00fcr\u00fclenleri, Ikinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda say\u0131lar\u0131 az da olsa Almanlarla birlikte \u00fclkeyi terk edenleri de \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 m\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya da\u011f\u0131tt\u0131?..<\/p>\n
\nTazminat al\u0131nabilece\u011fini ummak\u2026 Bu da ilgilenirmi\u015f gibi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z konuda d\u00fcnyada olan bitenlerin ne kadar cahili oldu\u011funuzun kan\u0131t\u0131. Birka\u00e7 kez payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m halde, \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d diyen ABD\u2019nin temyiz mahkemesi, Ermenilerin tazminat davas\u0131n\u0131, \u201csava\u015f d\u00f6nemlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcrelerini hakkaniyet gerek\u00e7esiyle durdurabildi\u011fini, davac\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan b\u00f6yle bir ma\u011fduriyetin olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc davac\u0131lar\u0131n iddia edilen \u201ckatliamlar\u0131n\u201d ger\u00e7ek ma\u011fduru olmad\u0131klar\u0131n\u0131, \u00e7o\u011funun atalar\u0131n\u0131n onlarca y\u0131l \u00f6nce ABD\u2019ye g\u00f6\u00e7 ederek yerle\u015ftikleri gerek\u00e7esi ile ve tarihi iddialar\u0131na ili\u015fkin olarak ise herhangi bir incelemeye girmeden dava konusu talepleri oy birli\u011fi ile ret etti\u011fini\u201d bilmiyorsunuz, yani havanda su d\u00f6v\u00fcyorsunuz demektir.<\/p>\n