{"id":3174,"date":"2019-02-25T13:43:10","date_gmt":"2019-02-25T13:43:10","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=3174"},"modified":"2019-02-25T13:43:10","modified_gmt":"2019-02-25T13:43:10","slug":"cerkesler-birlikte-yasayabilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/cerkesler-birlikte-yasayabilir-mi\/","title":{"rendered":"\u00c7ERKESLER B\u0130RL\u0130KTE YA\u015eAYAB\u0130L\u0130R M\u0130?"},"content":{"rendered":"

Kuban Paul Seauhmann
\n<\/span><\/b>05.07.2003<\/span><\/span><\/p>\n

\u00c7ok zor.<\/p>\n

Birlikte ya\u015faman\u0131n ilk ko\u015fulu nedir? Elbette ayn\u0131 ya\u015fama bi\u00e7imine sahip olmak. Toplumun en k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ekirde\u011fini aile olu\u015fturuyor. \u0130sterseniz aileden ba\u015flayal\u0131m. Birlikte ya\u015fayabilmeleri i\u00e7in, bireylerinin aile temel prensiplerine uymalar\u0131 gerekir. Her birey ayr\u0131 karaktere sahip olsa da aile i\u00e7indeki davran\u0131\u015f\u0131 ile sokaktaki davran\u0131\u015flar\u0131 farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir. Bunun tam tersini yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda toplumsal birlikteli\u011fi yakalars\u0131n\u0131z. Yani sokakta toplumun genel kurallar\u0131na uyars\u0131n\u0131z eve geldi\u011finizde kendi kurallar\u0131n\u0131z\u0131 ya\u015fars\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Biz \u00c7erkesler i\u00e7in durum biraz kar\u0131\u015f\u0131k. Kuzey Kafkasya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcr ve ya\u015fam bi\u00e7imleri olan \u00fclkelerde ya\u015f\u0131yor. O nedenle de da\u011f\u0131n\u0131k bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sergiliyorlar. Bu \u00fclkelerin demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re ya t\u00fcm\u00fcyle asimile oluyorlar ya da k\u0131smen k\u00fclt\u00fcrlerini ve ya\u015fam bi\u00e7imlerini koruyorlar.<\/p>\n

Her \u015feye kar\u015f\u0131n, gerek Kuzey Kafkasya\u2019da gerek diasporada \u00c7erkesler nas\u0131l bir arada ya\u015fayabilir?<\/p>\n

Bunu ba\u015farabilmenin en \u00f6nemli iki ko\u015fulu; e\u011fitim ve planlamad\u0131r. E\u011fitimli insanlar\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu toplumlarda, k\u00fclt\u00fcr, din ve dil farkl\u0131l\u0131klar\u0131 hi\u00e7bir zaman problem olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu t\u00fcr sorunlar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeleri inceledi\u011finizde; hem e\u011fitimsiz insan say\u0131s\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz hem \u00fcretimin k\u0131s\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131. Yani e\u011fitimsiz ve tembel toplumlarda, dil de problemdir, k\u00fclt\u00fcr de, din de. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar, kendi g\u00f6lgesinden korkan bir yap\u0131ya b\u00fcr\u00fcn\u00fcr. Siz bakmay\u0131n anl\u0131-\u015fanl\u0131 tarihlerine, bunun arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar.<\/p>\n

Yap\u0131lan de\u011ferlendirmelere bak\u0131nca, k\u00fc\u00e7\u00fck hesaplarla b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye kalkan insan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131n\u0131za. Bir \u00c7erkes karde\u015fimiz, bir yazar\u0131n soyad\u0131n\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 renklerle vererek (akl\u0131 s\u0131ra yazar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131layarak) adam\u0131n do\u011fru s\u00f6yledi\u011fi \u015feyi anlamadan yanl\u0131\u015f yorumlar. Bunu neden yapar? \u00c7\u00fcnk\u00fc korkuyordur. Yazar\u0131n anlatt\u0131klar\u0131ndan etkilenmekten \u00e7ekiniyordur. Adam\u0131n \u201cak\u201d dedi\u011fi \u015feyi; “bu yazar ‘kara’ diyor” diye ortaya \u00e7\u0131kar. \u015eimdi b\u00f6yle bir insanla nas\u0131l birlikte ya\u015fayabilirsiniz? \u00c7\u00fcnk\u00fc karde\u015fimiz d\u00fc\u015f\u00fcnceye sayg\u0131 duymaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc karde\u015fimiz g\u00f6lgesinden korkmaktad\u0131r. E\u011fitimsizdir. B\u00fct\u00fcn bedeni \u00f6nyarg\u0131yla dolmu\u015ftur. D\u00fcnyadaki tek do\u011frunun kendi do\u011frusu oldu\u011funu san\u0131r. \u0130ki sat\u0131r yaz\u0131da d\u00fcnya kadar imla hatas\u0131 yapan, c\u00fcmle kurmay\u0131 bilmeyen, paragraf uzunlu\u011fundaki c\u00fcmleleri birbirine giren bir insan; y\u0131llar\u0131n\u0131 edebiyatla ge\u00e7irmi\u015f bir insan\u0131 yarg\u0131lar. Bir de do\u011fru anlay\u0131p yarg\u0131lasa. O zaman bu hem\u015fehrimizle nas\u0131l ayn\u0131 evi payla\u015facaks\u0131n\u0131z?<\/p>\n

\u00c7ok zor.<\/p>\n

Ne yaz\u0131k ki, bu t\u00fcr karde\u015flerimiz az\u0131msanmayacak kadar \u00e7oktur. Elbette gen\u00e7lerimizin bu duruma getirenler i\u00e7in durum son derece do\u011fald\u0131r. Ama\u00e7 burada \u00fcz\u00fcm yemek de\u011fil, ba\u011fc\u0131y\u0131 d\u00f6vmektir. Bunu da kim yapabilir? Gen\u00e7ler. Gen\u00e7leri bu hale getirmek i\u00e7in ne yapmak gerekir? Onlar\u0131n kafas\u0131na at g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc takmak gerekir. Beyinlerini d\u0131\u015f d\u00fcnyaya kapatmak gerekir. Sonras\u0131, o gen\u00e7 kendini yeti\u015ftiren gibi sonraki ku\u015faktaki gencin kafas\u0131na at g\u00f6zl\u00fcklerini takar ve dairenin u\u00e7 noktalar\u0131n\u0131 birle\u015ftirir. Sonra k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc i\u00e7inde k\u0131vran\u0131r durur. Zaten bu da zor bir \u015fey de\u011fil, o nedenle b\u00fcy\u00fcyebiliyorlar. Yoksa, e\u011fitimli, sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm getirebilecek, uyumlu ve \u00fcretken insan\u0131 yeti\u015ftirmek \u00e7ok zahmetli i\u015ftir. Dikenlidir, her elinizi uzatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda yaban otlar\u0131 elinizi kolunuzu yakar.<\/p>\n

\u00c7\u00f6z\u00fcm yok mudur? Elbette vard\u0131r.<\/p>\n

Yeni tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir hem\u015fehrim, T\u00fcrkiye\u2019de \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi mezunu, din \u00f6\u011fretmeni. Diyor ki, \u00f6\u011frencilerime \u0130slam\u2019\u0131 \u00f6\u011fretiyorum. Ancak, di\u011fer dinlerle ilgili bilgi de veriyorum. Bu insan de\u011ferlidir. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc, korkusuz, e\u011fitimli, \u00f6nyarg\u0131s\u0131z. B\u0131rak\u0131n ellerini, b\u00fct\u00fcn v\u00fccudunu dikenlerin i\u00e7ine sokuyor. Yaban otlar\u0131 her yerini \u0131s\u0131r\u0131yor ancak onun yeti\u015ftirdi\u011fi gen\u00e7ler, ayr\u0131 dili de konu\u015fsalar, ayr\u0131 dine de inansalar bir evde ya\u015fayabilecekler. Ne mutlu onun \u00f6\u011frencilerine. Ne mutlu bize b\u00f6yle bir hem\u015fehrimize sahip oldu\u011fumuz i\u00e7in.<\/p>\n

E\u011fer \u201cayn\u0131 yerde ya\u015fama\u201d niyetinizde samimi iseniz, kar\u015f\u0131n\u0131zdakine sald\u0131rmayacaks\u0131n\u0131z, a\u015fa\u011f\u0131lamayacaks\u0131n\u0131z. Onunla her konuda konu\u015fabileceksiniz. \u0130\u015fte \u00e7\u00f6z\u00fcm bu.<\/p>\n

\u0130\u015fin planlama y\u00f6n\u00fcne geldi\u011fimizde, kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc daha kolay bir sorun \u00e7\u0131k\u0131yor. T\u00fcm insanlar\u0131m\u0131z; dil, din, kabile ayr\u0131m\u0131 yapmaks\u0131z\u0131n bir araya gelebilirse (samimiyetle) planlama yapmak daha da kolayla\u015f\u0131r.<\/p>\n

Kuzey Kafkasya i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek en iyi model, Almanya, Amerika ve Kanada t\u00fcr\u00fc bir yap\u0131lanmad\u0131r. Co\u011frafi ve sosyal olarak son derece uygun. Kuzey Kafkasya\u2019daki cumhuriyetler eyalet stat\u00fcs\u00fcne d\u00f6nebilir ve tek bir devlet olarak yap\u0131lanabilir. D\u00fcnya\u2019n\u0131n de\u011fi\u015fik b\u00f6lgeleri de\u011fi\u015fik yollarla bir araya gelirken \u00c7erkesler i\u00e7in bu neden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesin? \u00d6rne\u011fin Kanada, her eyalet kendi i\u00e7inde ba\u011f\u0131ms\u0131z, kendine \u00f6zg\u00fc yasalar\u0131 var ama tek bayrak alt\u0131nda bir devlet. Burada 20\u2019ye yak\u0131n k\u00fclt\u00fcr bir arada ya\u015f\u0131yor. Dilleri ayr\u0131, k\u00fclt\u00fcrleri ayr\u0131, dinleri ayr\u0131. Yine de kavga etmeden, birbirlerinin ya\u015famlar\u0131na sayg\u0131 duyarak ya\u015f\u0131yorlar ve d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerinden biri oluyorlar. Bunu nas\u0131l ba\u015far\u0131yorlar? \u0130nan\u0131lmaz bir e\u011fitim seferberli\u011fi ve \u00fcretimle. E\u011fitim d\u00fczeyleri y\u00fcksek oldu\u011fu i\u00e7in at g\u00f6zl\u00fckleri kafalar\u0131na k\u00fc\u00e7\u00fck geliyor ve takm\u0131yorlar. O zaman \u00e7evreyi g\u00f6r\u00fcyorlar ve de\u011ferlendiriyorlar. Sonu\u00e7 olarak birlikte ya\u015fama ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcne sahip oluyorlar.<\/p>\n

Bizim a\u00e7\u0131m\u0131zdan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, birlikte ya\u015famam\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcnde ciddi engeller s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

Birincisi, \u00c7e\u00e7enya\u2019daki sava\u015f ve bunun di\u011fer cumhuriyetlere yans\u0131mas\u0131. Sava\u015f\u0131n nedenlerini konu\u015fmak ba\u015fka hedeflerini konu\u015fmak ba\u015fka, sava\u015fanlar\u0131n kim olduklar\u0131n\u0131 konu\u015fmak \u00e7ok ba\u015fka. Her \u015feyden \u00f6nce \u00c7e\u00e7enya\u2019daki sava\u015f\u0131 \u00c7erkes-Rus sava\u015f\u0131 alg\u0131lamas\u0131ndan \u00e7\u0131karmam\u0131z gerekiyor. Buradaki sava\u015f bir halk sava\u015f\u0131 de\u011fildir. O nedenle de d\u00fcnya \u00fczerindeki \u00c7erkeslerden yeteri deste\u011fi almamaktad\u0131r. \u00c7e\u00e7enya halk\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi ac\u0131da, Ruslar kadar, Arap k\u00f6kenli Vahabilerinde sorumlulu\u011fu vard\u0131r. E\u011fer ulusal bir sorunu din \u00fcst\u00fcne kurulu bir sava\u015f bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrseniz burada herkes ac\u0131 \u00e7eker ve sonu\u00e7ta \u00c7erkesler kaybeder. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, \u00c7e\u00e7enler sava\u015f\u0131 kazand\u0131 ve dinle y\u00f6netilen bir devlet kurdu. Sizce sorunlar biter mi yoksa daha b\u00fcy\u00fcyerek di\u011fer cumhuriyetlere mi s\u0131\u00e7rar. Kimsenin Kuzey Kafkasya topraklar\u0131 \u00fczerinde b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck riske girmeye hakk\u0131 yoktur. \u0130nanc\u0131 ya da d\u00fc\u015f\u00fcncesi ne olursa olsun. Tarihimizi \u00f6v\u00fcnmek i\u00e7in de\u011fil ders almak i\u00e7in okumal\u0131y\u0131z. Nitekim, \u00f6nce Ruslar ard\u0131ndan \u015eeyh \u015eamil ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131, onun da ard\u0131ndan Osmanl\u0131lar bizim bug\u00fcne gelmemize neden olmad\u0131lar m\u0131? Din \u00fczerine kurulan hangi devlet y\u00f6netimi sa\u011flam durabildi? \u0130ran bile bu konuda s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\u0130kincisi, \u00f6nemli sorun bulundu\u011fumuz co\u011frafi alan. Ruslar bir yandan, Arap \u00fclkeleri bir yandan mengene gibi topraklar\u0131m\u0131z\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorlar. Bu bas\u0131n\u00e7tan kurtulmak i\u00e7in belki bir 100 y\u0131l ge\u00e7mesi gerekiyor.<\/p>\n

Peki biz bu 100 y\u0131l i\u00e7inde ortak ya\u015faman\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 yerine getirebilir miyiz?<\/p>\n

Ben merkezci bir gen\u00e7likle de zor, el pen\u00e7e divan duran thamadelerle de zor.<\/p>\n

Son S\u00f6z<\/span>
\n<\/strong> \u00c7erkes; b\u00fcy\u00fck, k\u00fc\u00e7\u00fck kim gelirse aya\u011fa kalkand\u0131r. (Kuban)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kuban Paul Seauhmann 05.07.2003 Çok zor. Birlikte yaşamanın ilk koşulu nedir? Elbette aynı yaşama biçimine sahip olmak. Toplumun en küçük çekirdeğini aile oluşturuyor. İsterseniz aileden başlayalım. Birlikte yaşayabilmeleri için, bireylerinin aile temel prensiplerine uymaları gerekir. Her birey ayrı karaktere sahip olsa da aile içindeki davranışı ile sokaktaki davranışları farklılık gösterebilir. Bunun tam tersini yaptığınızda toplumsal […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[96],"tags":[],"class_list":["post-3174","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-kuban-seauhmann","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3174","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3174"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3174\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3175,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3174\/revisions\/3175"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}