![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/GELISIM-TV-LAZCA-ICIN-BIR-SANS-OLABILIR-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ali \u0130hsan Aksamaz (Laz K\u00fclt\u00fcr\u00fc)<\/strong><\/p>\n Geli\u015fim TV\u2019nin ad\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k on y\u0131l kadar \u00f6nce duydum. 16 \u015eubat 2002 tarihli Cumhuriyet Gazetesi, Geli\u015fim TV\u2019den bahsediyordu. Gazete, haberinde Geli\u015fim TV\u2019nin RT\u00dcK\u2019ten uyar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131yordu. Sebebi ise, Geli\u015fim TV\u2019nin Lazca sundu\u011fu bir m\u00fczik- e\u011flence program\u0131ym\u0131\u015f. Eski bir makalemde bu konudan bahsetmi\u015ftim. \u00d6zetle; o zamandan beri Geli\u015fim TV\u2019den ve programlar\u0131ndan haberdar\u0131m. \u0130stanbul\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in, Geli\u015fim TV\u2019yi ancak internet \u00fczerinden izleme imk\u00e2n\u0131m oluyor. Arde\u015fen\u2019de bulundu\u011fum zamanda da Geli\u015fim TV\u2019nin yay\u0131nlar\u0131n\u0131 izledim. Arde\u015fen\u2019de yo\u011fun olarak izlenen bir kanal oldu\u011funu biliyorum. Lazca.org\u2019da \u00e7\u0131kan bir yaz\u0131dan\u00a0 Geli\u015fim TV\u2019nin uydudan yay\u0131n yapaca\u011f\u0131 haberi okuyunca sevindim. \u0130nternetteki sitesinden de yeni y\u0131lda at\u0131l\u0131m yapaca\u011f\u0131n\u0131 okudum. Y\u00f6re k\u00fclt\u00fcr\u00fcne a\u011f\u0131rl\u0131k vereceklerini, Lazca da yay\u0131n yapacaklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim. Geli\u015fim TV\u2019nin at\u0131l\u0131m yapmas\u0131na sevindim. Lazca yay\u0131n yapaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131na da ayr\u0131ca sevindim. TV\u2019nin yeni ad\u0131 konusunda ben internet \u00fczerinden \u201cMJORA\/ TUTA TV\u201d \u00f6nerisinde bulunmu\u015ftum. Her ikisi birlikte veya biri olabilir.<\/p>\n Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 \u00fczere 2004 y\u0131l\u0131nda TRT baz\u0131 anadillerinde yay\u0131n yapmaya ba\u015flad\u0131. Ne yaz\u0131k ki, bu diller aras\u0131nda Lazca yoktu. 2012 y\u0131l\u0131nda Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131, ilk\u00f6\u011fretim okullar\u0131nda \u201cse\u00e7meli anadilleri dersleri\u201d uygulamas\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131. Yine ne yaz\u0131k ki, bu anadilleri aras\u0131nda da Lazca yoktu. Oysa bir\u00e7ok yerde veliler \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n Lazca anadili derslerini g\u00f6rmesini istiyordu. Ancak olmad\u0131; m\u00fcfredat haz\u0131r de\u011fil ya da okutacak \u00f6\u011fretmen yok gibi sebepler \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. E\u011fer Geli\u015fim TV, Lazca da yay\u0131n yapabilirse, bu, Lazcan\u0131n sahiplenilmesi ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde \u00e7ok \u00f6nemli bir ad\u0131m olabilecek.<\/p>\n Geli\u015fim TV\u2019nin uydudan Lazca yay\u0131nlar\u0131 yaln\u0131zca \u00c7aml\u0131hem\u015fin, Pazar, Arde\u015fen, F\u0131nd\u0131kl\u0131, Hopa ve Bor\u00e7ka\u2019dan izlenilmesini sa\u011flamayacak. 93 Harbi Muhaciri Lazlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 Ak\u00e7akoca<\/a>, Sapanca<\/a>, Yalova<\/a>, Ma\u015fukiye<\/a>, Karam\u00fcrsel<\/a>, G\u00f6lc\u00fck<\/a>, D\u00fczce<\/a>, \u0130zmit<\/a>, Bursa<\/a> gibi \u015fehirlerin kimi k\u00f6ylerinden de izlenecek. \u0130stanbul, \u0130zmir, Ankara, Antalya vb. \u015fehirlerde ya\u015fayan Lazlar\u0131 da unutmayal\u0131m. Lazca yay\u0131n yapacak bir TV\u2019nin izleyicileri yanl\u0131zca\u00a0 T\u00fcrkiye ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inden olmayacak. Batum civar\u0131nda ya\u015fayan Lazlar ve Lazca bilenler de bu Lazca programlar\u0131 izleyecektir. Abkhazya\u2019da ya\u015fayan Lazlar da izleyecek bu yay\u0131nlar\u0131. O sebeple Geli\u015fim TV\u2019nin omuzundaki y\u00fck a\u011f\u0131r. Lazca programlar\u0131n yay\u0131nlanaca\u011f\u0131 zaman dilimleri ve kalitesi de \u00f6nemli. Geli\u015fim TV, kendisini arabesk m\u00fczikten korumal\u0131d\u0131r. Yerel, otantik m\u00fczi\u011fe a\u011f\u0131rl\u0131k vermelidir. Lazca; T\u00fcrkiye\u2019de de, G\u00fcrcistan\u2019da da, Abhazya\u2019da da resm\u00ee stat\u00fcs\u00fc olmayan, tan\u0131nmayan bir dil. \u00d6l\u00fcme terkedilmi\u015f bir dil. Bu sebeple de Geli\u015fim TV\u2019nin sorumlulu\u011fu b\u00fcy\u00fck.<\/p>\n \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ya\u015fayan Laz ana- babalar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 Lazcaya \u00e7ok ilgi duyuyorlar. Lazcay\u0131 \u00f6\u011frenmek istiyorlar. Bu insanlara Lazcay\u0131 \u00f6\u011fretmenin bir di\u011fer yolu da TV yay\u0131nlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n Mehmet Bek\u00e2ro\u011flu\u2019nun \u201cAnadili G\u00fcn\u00fc\u201d sebebiyle ge\u00e7en y\u0131l \u0130MC TV\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 Lazca a\u00e7\u0131klama b\u00fcy\u00fck bir ilgi uyand\u0131rd\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde Rize Milletvekili Nusret Bayraktar ve Sanat\u00e7\u0131 H\u00fclya Polat\u2019\u0131n CNN\u2019deki bir programda k\u0131sa da olsa Lazca konu\u015fmalar\u0131 sempatiyle kar\u015f\u0131land\u0131. Mahsun K\u0131rm\u0131z\u0131g\u00fcl\u2019\u00fcn y\u00f6netmenli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 \u201cBenim i\u00e7in \u00dcz\u00fclme\u201d adl\u0131 dizinin Lazca konu\u015fulan b\u00f6l\u00fcmlerinin klipleri t\u0131klama rekorlar\u0131 k\u0131r\u0131yor. \u0130nsanlar, \u00e7e\u015fitli yerlerde Laz k\u00fclt\u00fcr dernekleri kuruyor. Laz Enst\u00fct\u00fcs\u00fc kurmak i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klar yap\u0131yorlar. Lazca ders kitaplar\u0131 yay\u0131nl\u0131yorlar. Lazca ilk roman olan \u201cDa\u00e7khuri\u201d yay\u0131nland\u0131. \u201cDa\u00e7khuri\u201dnin yazar\u0131 Murat Ercan Mur\u011fuli\u015fi\u2019nin yay\u0131nlanmay\u0131 bekleyen ona yak\u0131n Lazca roman\u0131 bulunuyor. Lazca \u00e7ocuk romanlar\u0131 bas\u0131ld\u0131. Lazca \u015fiir kitaplar\u0131 yay\u0131nlan\u0131yor. \u00d6zellikle \u0130stanbul, Ankara, \u0130zmit gibi kentlerde Lazca kurslar\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar var. \u00d6zetle; insanlar Lazcaya ilgi duyuyorlar; Lazcan\u0131n \u00f6lmesini istemiyorlar. Lazca \u015fark\u0131lar s\u00f6yleyen m\u00fczik gruplar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, bu noktada Geli\u015fim TV\u2019ye de \u00f6nemli roller d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bir anlam da Geli\u015fim TV \u015fansl\u0131. 1993 y\u0131l\u0131nda \u201cOgni Dergisi\u201dyle ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te, Lazcaya vak\u0131f, Lazca \u00fcretim yapan bilin\u00e7li Laz ayd\u0131nlar\u0131 da yeti\u015fti. Bunlar Geli\u015fim TV\u2019ye katk\u0131 sunabilir.<\/p>\n Y\u00fczy\u0131l \u00f6nce Lazlar i\u00e7in gurbet \u201cRusye\u201d dedikleri Batum, Anaklia, Sokhumi, O\u00e7am\u00e7ire, Gagra, Gudauta gibi yerlerdi. Oralara giderler, ekmek paralar\u0131n\u0131 kazan\u0131rlard\u0131. Gittikleri yerlerin yerlisi olan Lazlarla ve Megrellerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca Lazca kolayca anla\u015f\u0131rlard\u0131. B\u00f6ylelikle Lazcalar\u0131 geli\u015fkin olurdu. Sovyetler Birli\u011fi- T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131 1937\u2019de kapan\u0131nca gurbet, \u0130stanbul ve T\u00fcrkiye\u2019nin di\u011fer b\u00fcy\u00fck kentleri oldu. \u00d6zellikle de 1980\u2019den sonra, T\u00fcrk\u00e7e televizyonun y\u00f6reye ula\u015fmas\u0131yla Lazca gerilemeye ba\u015flad\u0131. E\u011fer Geli\u015fim TV, Lazca yay\u0131nlar\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olabilirse, yaln\u0131zca yurt i\u00e7inden ve d\u0131\u015f\u0131ndan izlenmekle kalmayacak, Lazcan\u0131n geli\u015fmesine de katk\u0131da bulunabilecek.<\/p>\n Geli\u015fim TV Lazca i\u00e7in k\u0131sa d\u00f6nemde neler yapabilir? Bu konuda benim de di\u011fer arkada\u015flar gibi \u00f6nerilerim var. Baz\u0131 programlar tamamen Lazca olmal\u0131. Lazca programlar mutlaka belirli saatlerde yay\u0131nlanmal\u0131. Lazca programlar\u0131n dinleyicileri zamanlar\u0131n\u0131 o saatlere g\u00f6re ayarlayabilir. Lazca \u015fark\u0131lar ku\u015fkusuz g\u00fcn\u00fcn her hangi bir zaman\u0131nda yay\u0131nlanabilir. Lazca programlar\u0131n i\u00e7eri\u011fi ne olabilir?! \u0130lk ba\u015fta, \u015fimdilik, Lazca haber sunumu m\u00fcmk\u00fcn olamayabilir. E\u011flence programlar\u0131 tamamen Lazca olabilir. K\u00f6y, ki\u015fi, meslek, kitap tan\u0131t\u0131mlar\u0131 tamamen Lazca olabilir. Kimi konulardaki r\u00f6portajlar tamamen Lazca olabilir. Ancak dedi\u011fim gibi, Lazca programlar\u0131n yay\u0131nlanma saatleri mutlaka belirli zamanlarda \u00a0olmal\u0131. Bu, izlenmeyi s\u00fcrekli k\u0131lar. Yine programlar\u0131n kalitesi \u00e7ok \u00f6nemli. Kaliteli Lazca programlar dinleyiciyi artt\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n Seksen y\u0131l \u00f6nce Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde, yani Acaristan\u2019da ve Abhazya\u2019daki Laz k\u00f6ylerinde Lazca Anadil okullar\u0131 vard\u0131. Laz \u00e7ocuklar\u0131 kendi anadilleri olan Lazcada da e\u011fitim- \u00f6\u011fretim g\u00f6rebiliyordular. Matematik dersini, Hayat Bilgisi dersini Lazca olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Lazcan\u0131n e\u011fitim- \u00f6\u011fretim i\u00e7in yeterli bir dil oldu\u011fu daha o zamandan ispatlanm\u0131\u015ft\u0131. Ancak Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki Lazcaya y\u00f6nelik bu olumlu uygulama k\u0131sa s\u00fcrd\u00fc. Laz okullar\u0131 kapat\u0131ld\u0131. Laz okullar\u0131 direkt\u00f6r\u00fc \u0130skender Tzita\u015fi ve kadrosu tasfiye edildi. Bir dil kitaps\u0131z, okulsuz, radyosuz, televizyonsuz ya\u015fayamaz. Geli\u015fim TV, Lazca yay\u0131nlar\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olabilirse, Lazcaya kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f tarihsel haks\u0131zl\u0131klar\u0131 da tel\u00e2fi etme y\u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli ad\u0131mlar atm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n Lazca ihmal edilmi\u015f bir dildir. Oysa Lazca da bir dildir. Ayn\u0131 T\u00fcrk\u00e7e gibi. Ayn\u0131 G\u00fcrc\u00fcce gibi. Ayn\u0131 Rus\u00e7a gibi. Lazca \u0130ngilizceden daha eski bir dil. Lazlar da \u0130ngilizlerden daha eski bir halk. Ne var ki, \u0130ngilizce d\u00fcnya dili olmu\u015f, Lazca ise kendi co\u011frafyas\u0131nda can \u00e7eki\u015fmekte. Lazcay\u0131 konu\u015fanlar\u0131n say\u0131s\u0131 azd\u0131r. Ancak bir dil, konu\u015fanlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 az oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, konu\u015fulmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6l\u00fcr. O dilde yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, o dil \u00f6l\u00fcr. O dilde romanlar, hik\u00e2yeler yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, o dil \u00f6l\u00fcr. O dilde radyo ve TV yay\u0131nlar\u0131 yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, o dil \u00f6l\u00fcr. Lazcay\u0131 hor g\u00f6rmemeliyiz. Lazca yazmal\u0131y\u0131z. Lazca yay\u0131n yapmal\u0131y\u0131z. Ku\u015fkusuz ba\u015fta zor olacakt\u0131r. Yava\u015f olacakt\u0131r. Lazcaya sahip \u00e7\u0131k\u0131l\u0131rsa, Lazca ya\u015fayacakt\u0131r.<\/p>\n Son olarak \u015funlar\u0131 eklemek isterim: Lazca yer adlar\u0131n\u0131n tekrar resm\u00ee olarak kullan\u0131lmas\u0131 ve tabelalarda yer almas\u0131 i\u00e7in Geli\u015fim TV\u2019nin \u00e7aba harcayabilece\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu ve di\u011fer k\u00fclt\u00fcrel konularda y\u00f6re milletvekillerinin deste\u011fi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Lazca, y\u00f6renin en eski, bizlerin anadilidir. T\u00fcrk\u00e7e ise, ortak vatan\u0131m\u0131zda birbirimizle ortak anla\u015fma dilimizdir. \u0130\u015fte biz bu anlay\u0131\u015f ve bilin\u00e7le Lazcaya sahip \u00e7\u0131k\u0131yoruz. \u0130ki-dillilik bir di\u011fer zenginli\u011fimizdir. Bu duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerle Geli\u015fim TV\u2019ye yay\u0131nlar\u0131nda ba\u015far\u0131lar dilerim. (lazca.org,10 I 2012)<\/p>\n (\u00d6nerilen okumalar<\/strong>: \u201c\u0130lk Lazca TV yay\u0131nda\/ Geli\u015fim TV, Lazca yay\u0131na ba\u015flad\u0131\u201d, 05 I 2014, demokrathaber.org; \u201cLazca yay\u0131n yapan ilk TV!\u201d, 27 XII 2012, milligazete.com.tr<\/a>; \u201cLazca TV Kanal\u0131 Geliyor\u201d, 29 XII 2012, web.archive.org; \u201cLazca Yay\u0131n Yapan Geli\u015fim TV Art\u0131k T\u00fcrksat\u2019ta\u201d, 3 I 2014, arhavizyon.com; Ramazan Kosano\u011flu Klemurishi , \u201cTelevizyon tarihinde ilk Lazca program\u201d , 7 VIII 2013, lazca.org; Ramazan Kosano\u011flu Klemuri\u015fi, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u201cLazca TV Yay\u0131n\u0131\u201d Hikayesi\u201d, 08.10.2019, medyalaz.com)<\/p>\n Geli\u015fim Televizyonu Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Turgay Terziba\u015f: \u201c14 y\u0131ld\u0131r il\u00e7emizde yay\u0131n yap\u0131yoruz. Art\u0131k b\u00f6lgemizin sesini yeni yay\u0131n politikalar\u0131m\u0131z ile d\u00fcnyaya duyuraca\u011f\u0131z. 2013 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk ay\u0131 i\u00e7erisinde uydu \u00fczerinden yay\u0131n yapmaya ba\u015flayaca\u011f\u0131z. Program ak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Lazca olarak yapaca\u011f\u0131z. Belli bir s\u00fcre sonra haber b\u00fcltenlerimizi de Lazca olarak sunaca\u011f\u0131z. Bu \u015fekilde b\u00f6lgemizin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc di\u011fer k\u00fclt\u00fcrlere de tan\u0131tmay\u0131 hedefliyoruz.\u201d<\/em><\/p>\n Geli\u015fim TV\u2019nin Lazca yay\u0131nlar\u0131na ili\u015fkin tan\u0131t\u0131m filmleri:<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/2-Gelisim-TV-Lazca-Icin-Bir-Sans-Olabilir.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3-Gelisim-TV-Lazca-Icin-Bir-Sans-Olabilir.jpg\")
<\/p>\n