![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/LEJENXASE-CERKES-CALISTAYINDAN-GOZLEMLER-NOTLAR-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong><\/p>\n (25- 26 \u015eubat 2012, Cumartesi-Pazar; Derbent, Kocaeli \u00dcniversitesi Uygulama Oteli) Ku\u015fba Erol\u00a0Karayel ile 1994 Temmuz’unda Abhazya’da tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Daha do\u011frusu Karadeniz\u2019in tam ortas\u0131nda, bir gece yar\u0131s\u0131, Trabzon\u2019dan So\u00e7i\u2019ye giden Ritza adl\u0131 vapurun g\u00fcvertesinde tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131m. O tarihten bu yana dostlu\u011fumuz devam ediyor. Kendisinin oldu\u011fu her i\u015fte benim de g\u00f6z\u00fcm kapal\u0131 var oldu\u011fumu belirtme ihtiyac\u0131 hissettim. Ayr\u0131ca kendisi; Laz ayd\u0131nlar\u0131n\u0131nT\u00fcrkiye’de verdikleri kimlik m\u00fccadelesini en yak\u0131ndan tan\u0131klar\u0131ndan. \u0130sim babas\u0131 oldu\u011fum ve yay\u0131nlanmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z katk\u0131 sundu\u011fum \u201cKafkasya Yaz\u0131lar\u0131\u201dn\u0131n da yazarlar\u0131ndand\u0131. Kendisi; ki\u015fili\u011fi, kimli\u011fi ve sa\u011flam duru\u015fuyla bende her zaman tam bir g\u00fcven uyand\u0131rm\u0131\u015f namuslu insanlardan. \u0130\u015fte bu sebeple, \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’na kat\u0131lmam\u0131 isteyen talebini hemen olumlu cevaplad\u0131m.<\/p>\n Bu \u00c7al\u0131\u015ftaya kat\u0131lacakt\u0131m. Damarlar\u0131mda \u00c7erkes kan\u0131 da vard\u0131 \u00fcstelik; \u201cYeni Kafkasya Gazetesi\u201dnde, \u201cAla\u015fara Dergisi\u201dnde makaleler yazm\u0131\u015f; (Yeniden) \u201cYeni Kafkasya Gazetesi\u201dnin \u201cyay\u0131n y\u00f6netmenli\u011fi\u201dni yapm\u0131\u015f; Kafkasya ve Kafkasyal\u0131lara ili\u015fkin say\u0131s\u0131z makaleyi \u0130ngilizceden T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirmi\u015f ve makaleler kaleme alm\u0131\u015ft\u0131m; elimden geldi\u011fince bu davaya ve samimi dava adamlar\u0131na destek olmu\u015ftum. Yaln\u0131zca bu sebeplerden de\u011fil, ama Lazlar\u0131n, Abhazlar\u0131n, \u00c7erkeslerin, G\u00fcrc\u00fclerin ve di\u011ferlerinin ana dili ve kimliklerini gelece\u011fe ta\u015f\u0131ma konusunda fikirlerim bulundu\u011fu i\u00e7in, bu \u00fclke insanlar\u0131n emperyalist- kapitalist sistemin oyununa gelmeden, birbirleriyle \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 de\u011fil, ilkeli birlik ve dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde ile emekda\u015fl\u0131k ve ortak vatan duygusunda hareketle ilk g\u00fcnden bu yana sa\u011fa-sola yalpalamayan bir duru\u015fum oldu\u011fu i\u00e7in de bu \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’na kat\u0131lmaya hakk\u0131m vard\u0131. Kendisinden, bu \u00c7al\u0131\u015ftay hakk\u0131nda yaz\u0131l\u0131 bilgisine ve kat\u0131lacak olanlar\u0131n kimler oldu\u011funa ili\u015fkin bilgi talebim oldu. Bu \u00c7al\u0131\u015ftaya, televizyon ve bas\u0131ndan \u00fcnl\u00fclerin de kat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. En k\u0131sa zamanda bu konularda e-posta adresime bilgi g\u00f6nderece\u011fini s\u00f6yledi. \u00c7erkes Kurultay\u0131’na kat\u0131lmak; ana dili, kimlik, yasalar ve anayasada ana dili ve kimlik haklar\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, bunlar\u0131n i\u00e7selle\u015ftirilmesi, bu alanda pratikte at\u0131lmas\u0131 gereken somut ad\u0131mlara ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerim vard\u0131. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi konuyla ilgili insanlara aktarmak, onlardan bilmediklerimi \u00f6\u011frenmek ku\u015fkusuz olduk\u00e7a faydal\u0131 olacakt\u0131. Konu\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131n ilerleyen safhalar\u0131nda, \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’daki konumumla ilgili sorular\u0131ma kar\u015f\u0131l\u0131k; Ku\u015fba Erol Karayel, benim konu\u015fmac\u0131 de\u011fil de kat\u0131l\u0131mc\u0131- tart\u0131\u015fmac\u0131 olarak davet ettiklerini belirtme ihtiyac\u0131 hissetti. Bunun \u00fczerine de; \u00c7al\u0131\u015ftayda oturumlar oldu\u011funu, her oturumdan sonra tart\u0131\u015fmalar yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, i\u015fte bu a\u015famada kat\u0131l\u0131mc\u0131-tart\u0131\u015fmac\u0131lar\u0131n isterlerse devreye\u00a0 gireceklerini ve konu\u015fulan konulara katk\u0131 sunabileceklerini s\u00f6yledi. Bu s\u00fcrenin de be\u015f dakika ile k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011funu belitti. Demek konu\u015fma, fikirlerimi ifade etme hakk\u0131m olmayacakt\u0131?! Olsun! En az\u0131ndan yeri geldik\u00e7e fikirlerimi belirtebilecektim. Bu da bir \u015feydi! Belki bunun da \u00f6tesinde k\u00fclt\u00fcrel bir kazanc\u0131m olacak; \u00c7al\u0131\u015ftaya kat\u0131lacak olan ki\u015fileri daha yak\u0131ndan tan\u0131ma ve kendilerinin fikirlerini alma imk\u00e2n\u0131m olabilecekti. Kendilerine bu konulardaki fikirlerimi bir \u015fekilde anlatabilecektim. Daha sonraki zaman diliminde,\u00a0 Ku\u015fba\u00a0Erol\u00a0Karayel ile bir veya iki kez daha telefonla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck. En sonunda da program\u0131, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 ve \u0130stanbul’dan kalkacak otob\u00fcs\u00fcn bizleri nerelerden alaca\u011f\u0131na ili\u015fkin listeleri e-posta adresime g\u00f6nderdi. Gelen bilgiye g\u00f6re; otob\u00fcs\u00a0 25 \u015eubat g\u00fcn\u00fc, saat 09: 00’da (AKM) Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr Merkezi’nin \u00f6n\u00fcnden kalkacak ve belirli g\u00fczerg\u00e2hlardan konu\u015fmac\u0131lar\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131- tart\u0131\u015fmac\u0131lar\u0131 alacakt\u0131.<\/p>\n 24 \u015eubat gecesi e-postama \u00c7al\u0131\u015ftay program\u0131 ula\u015ft\u0131. Bu programdan faydalanarak oturumlar ve konu\u015fmac\u0131lar\u0131n\u0131n sunum konular\u0131na g\u00f6re, baz\u0131 notlar ald\u0131m; haz\u0131rl\u0131k yapt\u0131m. AKM’nin \u00f6n\u00fc bir s\u00fcre sonra ana-baba g\u00fcn\u00fcne d\u00f6nd\u00fc; mah\u015feri bir kalabal\u0131k! E\u011fer \u00c7erkesler, bu \u00c7al\u0131\u015ftaya b\u00f6ylesi bir kalabal\u0131kla \u0130stanbul’dan gidebiliyorlarsa, bu b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131yd\u0131. Bir s\u00fcre sonra, ikinci kez yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131 anlad\u0131m. \u00c7o\u011funlu\u011funu yirmili ya\u015flardaki gen\u00e7lerin olu\u015fturdu\u011fu bu mah\u015feri kalabal\u0131\u011f\u0131n \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131 ile bir alakas\u0131 yoktu! Me\u011ferse bir televizyon \u015firketinin bir yar\u0131\u015fma program\u0131n\u0131n \u00e7ekimleri varm\u0131\u015f. Bu mah\u015feri kalabal\u0131k onun i\u00e7in oradaym\u0131\u015f. Televizyon \u015firketi de bizim gibi bulu\u015fma noktas\u0131 olarak AKM’nin \u00f6n\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015f! Ben kendi kendime mevzuyu abartm\u0131\u015f\u0131m! Emperyalist-kapitalist sistemin dayatmas\u0131, formatlar\u0131 hemen her \u00fclkede ayn\u0131 bu yar\u0131\u015fmalara kat\u0131lmak i\u00e7in sabah\u0131n k\u00f6r\u00fcnde, s\u00fcsl\u00fc, makyajl\u0131 yollara d\u00fc\u015fen bu gen\u00e7lerden ka\u00e7\u0131 \u00c7erkes k\u00f6kenliydi; ka\u00e7\u0131 dillerinin son nefeslerini verdi\u011finin fark\u0131ndayd\u0131; Allah bilir!<\/p>\n Bir s\u00fcre sonra yan\u0131ma bir gen\u00e7 yakla\u015ft\u0131. Ad\u0131m\u0131 s\u00f6yledi; el s\u0131k\u0131\u015ft\u0131k. Gelen \u0130shak Akbay’d\u0131. Sohbete ba\u015flad\u0131k. Bu arada bir bayan gazeteci geldi. \u0130shak Akbay ile tan\u0131\u015f\u0131yorlarm\u0131\u015f. O bayan gazeteciyle de tan\u0131\u015ft\u0131k. Derken \u00d6DP eski Genel Ba\u015fkan\u0131 Ufuk Uras, Ku\u015fba Erol\u00a0Karayel, Fuat U\u011fur ve gen\u00e7lerden birka\u00e7 ki\u015fi daha geldi.<\/p>\n Hissettim; bir \u00e7ift g\u00f6z durmadan\u00a0 bana bak\u0131yordu; dikkatimi \u00e7ektim. Bir punduna getirip o tarafa bakt\u0131m. Ben de o g\u00f6zlerin sahibini bir yerlerden tan\u0131yordum. G\u00fcl\u00fcmsedim. Birbirimize yakla\u015ft\u0131k. Bu a\u015fina g\u00f6zlerin sahibi, \u201cKafkasya Yaz\u0131lar\u0131\u201dndan tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z, ancak neredeyse on be\u015f y\u0131ld\u0131r birbirimizi g\u00f6rmedi\u011fimiz Fuat D\u00fcndar idi\u00a0. Sohbet ba\u015flad\u0131. Eskileri konu\u015ftuk.<\/p>\n Ku\u015fba Erol\u00a0Karayel, beni yay\u0131ndakilere tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor ve bunu yaparken de benim Lazca konusunda yetkin insanlardan birisi oldu\u011fumu s\u00f6yl\u00fcyordu. Abhazya’da tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan bu yana Lazcam\u0131 ne kadar geli\u015ftirdi\u011fime vurgu yap\u0131yordu. Onun bu s\u00f6yledikleriyle surat\u0131m\u0131n, kulaklar\u0131m\u0131n k\u0131zard\u0131\u011f\u0131n\u0131; utand\u0131\u011f\u0131m\u0131 burada s\u00f6ylemeliyim. \u201cLaz\u201d, \u201cLazca\u201d konusunu duyanlar bana sorular sormaya ba\u015flad\u0131lar art arda: \u201cLazlar, Do\u011fu Karadeniz’in yerlisi mi?\u201d; \u201cLazca Rumca m\u0131? Lazca G\u00fcrc\u00fcce\u2019nin diyalekti mi?\u201d Bu sorular\u0131n h\u00e2l\u00e2 ve hele hele b\u00f6ylesi bir \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’na kat\u0131lanlar taraf\u0131ndan sorulmas\u0131 bana olduk\u00e7a ilgin\u00e7 geliyordu, ama k\u0131saca cevapl\u0131yordum: \u201cLazca, Do\u011fu Karadeniz ve G\u00fcney Bat\u0131 Kafkasya’n\u0131n yerli dillerinden\u201d ve \u201c Lazca; Rumca da, G\u00fcrc\u00fcce de de\u011fildir. Lazca kendi ba\u015f\u0131na bir dildir. Lazca’ya en yak\u0131n dil G\u00fcrcistan’da konu\u015fulan Megrelce’dir. Ayr\u0131ca; Lazca, Megrelce, Svanca ve G\u00fcrc\u00fcce G\u00fcney Kafkasya Dil Ailesini olu\u015fturur.\u201d \u0130nsanlardan bu s\u00f6ylediklerimle \u015fa\u015f\u0131r\u0131yor ve her verdi\u011fim bilgiden sonra anlaml\u0131 bir \u015fekilde ba\u015flar\u0131n\u0131 sall\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Derken\u00a0Ku\u015fba Erol Karayel’in sesi duyuldu. Bizi g\u00f6t\u00fcrecek olan otob\u00fcs az ilerde Hilton Oteli y\u00f6n\u00fcnde bekliyormu\u015f. Otob\u00fcse gidebilirmi\u015fiz. Sohbet ede ede otob\u00fcse gittik; yerle\u015ftik. Sohbete devam ettik.<\/p>\n Nihayet otob\u00fcs\u00fcm\u00fcz hareket etti. S\u00f6ylediklerine g\u00f6re, otob\u00fcs\u00fcn \u00f6n\u00fcne \u201c\u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131\u201d pankart\u0131 as\u0131lm\u0131\u015f. Ondan dolay\u0131 gelip ge\u00e7enler otob\u00fcse bak\u0131yormu\u015f! Yan\u0131na ge\u00e7ti\u011fim gazeteci bayanla \u201cLazlar\u201d ve \u201cLazca\u201d \u00fczerine sohbet etmeye devam ediyoruz. Tedarikliydim. \u00c7antamdan Lazca \u015fark\u0131lar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 dosya k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131m. \u015eark\u0131 s\u00f6zlerini kendisine g\u00f6sterdim. Baz\u0131 harfler dikkatini \u00e7ekti. Bunlar; (p\u0306\/ \u10de), (\u0292\u0306\/ \u10ec), (\u0292\/ \u10ea), (x\/ \u10ee), (\u00e7\u0306\/ \u10ed), (t\u0306\/ \u10e2), (\u017e\/ \u10eb), (k\u0306\/ \u10d9), (q\/ \u10e7) gibi harflerdi. Elimden geldi\u011finde bu harflerin ifade etti\u011fi sesler hakk\u0131nda bilgi vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u0130sterse, kendisine \u015fark\u0131 da okuyabilece\u011fimi s\u00f6yledim. Memnun oldu. Kendisine 5- 6 \u015fark\u0131l\u0131k bir konser verdim. Baz\u0131 \u015fark\u0131 s\u00f6zlerinin anlam\u0131n\u0131 sordu. A\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. T\u00fcrk\u00e7e’de da var olan baz\u0131 kelimelerin Lazcada da var oldu\u011funu ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtme ihtiyac\u0131 hissettim. Asl\u0131nda bu kelimelerin T\u00fcrk\u00e7e olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Fars\u00e7a veya Arap\u00e7a oldu\u011funu s\u00f6yledim. Ve belki de bu Arap\u00e7a, Fars\u00e7a kelimeler T\u00fcrk\u00e7eye girmeden \u00e7ok \u00f6nce Lazca’ya girmi\u015fti!<\/p>\n Otob\u00fcs yolculu\u011funun beni sarst\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyim. Sebebini bilemiyorum. Bir s\u00fcre sonra, yerimi de\u011fi\u015ftirdim. Uyumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bazen otob\u00fcsten d\u0131\u015far\u0131s\u0131n\u0131 izleyerek T\u00fcrkiye’deki de\u011fi\u015fimi anlamaya \u00e7al\u0131\u015farak bazen de otob\u00fcsteki insanlar\u0131n konu\u015fmalar\u0131n\u0131 dinleyerek Tamam\u0131n\u0131 televizyondan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m bu \u00fcnl\u00fc, entelekt\u00fcel insanlar\u0131n T\u00fcrkiye’nin g\u00fcndemine ili\u015fkin \u201coff-record\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnceleri nelerdi? Bunlar\u0131 \u00f6\u011frenmek\u00a0 istiyordum. Bu yolculuk bu anlamda \u00f6\u011fretici oluyordu. Ufuk Uras, \u0130stanbul’da birka\u00e7 \u201c\u00c7e\u00e7en M\u00fclteci Kamp\u0131\u201d bulundu\u011funu bilmedi\u011fini yan\u0131ndakilere anlat\u0131yor. Hem de bu kamp kendi se\u00e7im b\u00f6lgesindeymi\u015f. \u0130stanbul’un ortas\u0131ndaki bu m\u00fclteci kamp\u0131ndan haberinin olmamas\u0131n\u0131 birka\u00e7 defa dile getirdi. Konu\u015fmas\u0131ndan, bu durumu kendi ay\u0131b\u0131 olarak s\u00f6yledi\u011fini anl\u0131yorum.\u00a0 \u0130stanbul’daki \u201c\u00c7e\u00e7en M\u00fclteci Kamp\u0131\u201dn\u0131 bilmemek bize bir \u015feyi g\u00f6steriyor: \u00dclkenin ayd\u0131nlar\u0131, politikac\u0131lar\u0131, gazetecileri; bu \u00fclkenin halklar\u0131n\u0131, onlar\u0131n dillerini, bu halklar\u0131n ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n kimlik m\u00fccadelesine ili\u015fkin hi\u00e7bir \u015fey bilmiyorlar. Bu ku\u015fkusuz onlar\u0131n kabahati de\u011fil. \u201cT\u00fcrk\u201d Burjuvazisi, resm\u00ee ideolojisi, resm\u00ee tarih tezleriyle ve uygulamalar\u0131yla \u00f6yle bir \u00fclke yaratm\u0131\u015f ki, herkes birbirinden bihaber! Dayat\u0131lan olay, olgu ve s\u00fcre\u00e7leri yine dayat\u0131lan kavram ve kaynaklarla aktar\u0131p duruyorlar. Havanda su d\u00f6v\u00fcyorlar.<\/p>\n Otob\u00fcs yolculu\u011funda da, oturumlardaki sunumlarda da, lobi sohbetlerinde de \u201c\u00c7erkes\u201d denilince bu insanlar\u0131n neyi anlad\u0131klar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u00f6ylediler: \u201cG\u00fczel \u00c7erkes K\u0131zlar\u0131\u201d, \u201c\u00c7erkes Tavu\u011fu\u201d, \u201cKu\u015f\u00e7uba\u015f\u0131 E\u015fref\u201d, \u201c\u00c7erkes Ethem\u00a0 Olay\u0131\u201d.\u00a0 Demek ki, \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131 da kendilerini iyi anlatamam\u0131\u015flar.<\/p>\n Burada hemen, ba\u015fta belirtmeliyim: Bu yolculu\u011fa ve \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’na kat\u0131lan, televizyondan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z hemen b\u00fct\u00fcn yazar ve \u00e7izerlerin hakk\u0131n\u0131 teslim etmek gerekiyor. Bu iki g\u00fcnl\u00fck aktivite boyunca \u00c7erkesleri tan\u0131maya ve ne istediklerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Toplant\u0131 sonunda ayr\u0131l\u0131rken bu durumu ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n Derbent’e az bir yolumuz kalm\u0131\u015ft\u0131. Midem fenayd\u0131. Biraz daha di\u015fimi s\u0131kmal\u0131yd\u0131m.<\/p>\n Otob\u00fcste konu\u015fulan konulardan kula\u011f\u0131ma gelen bir tanesi \u201cHakan Fidan Olay\u0131\u201d idi. Yazar- \u00e7izerler, gazetecilerin bu olay\u0131 \u00e7\u00f6zemedikleri anla\u015f\u0131l\u0131yordu.\u00a0 Birbirlerine bu konuyu soruyorlar, di\u011ferlerinin bildi\u011fi bir \u015feyler olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Bazen Nihayet Derbent Uygulama Oteli’ne ula\u015ft\u0131k. Hareketsizlik beni olumsuz etkilemi\u015fti. \u00c7antam\u0131 ald\u0131m. Fuat D\u00fcndar ile birlikte otob\u00fcsten indik. Otele\u00a0 y\u00f6neldik. G\u00f6revliler binan\u0131n \u00f6n cephesine \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’na ili\u015fkin bir poster as\u0131yorlar. \u00c7erkes Haklar\u0131 \u0130nisiyatifi’nden Kenan Kaplan ve Murat \u00d6zden otelin kap\u0131s\u0131nda bizleri kar\u015f\u0131lad\u0131; elimizi s\u0131kt\u0131. Kenan Kaplan,\u00a0 o g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131nda, \u201cYeni Kafkasya Gazetesi\u201dnden tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131m\u0131z\u0131,\u00a0 lobide ge\u00e7 saatlere kadar birlikte sohbet etti\u011fimiz Yal\u00e7\u0131n Ersoy’a\u00a0 da s\u00f6yleyecekti. Murat \u00d6zden’i\u00a0 yaln\u0131zca internet ortam\u0131ndaki yaz\u0131lar\u0131ndan tan\u0131yordum. Otelin resepsiyonunda uzunca bir kuyruk olu\u015ftu.<\/p>\n Resepsiyonda beklerken birden kendimi 1994 Abhazya’s\u0131nda, \u015eams\u0131tavaya Oteli resepsiyonundaki bekledi\u011fimiz kuyruktaym\u0131\u015f\u0131m gibi hissettim. Sanki yan\u0131mda da rahmetli Lokantaya y\u00f6neldik. Karn\u0131m\u0131z olduk\u00e7a ac\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Arkada\u015flarla uygun bir masaya oturduk. Servis yap\u0131ld\u0131. Birileri de\u00a0foto\u011fraf\u00a0 \u00e7ekmeye ba\u015flad\u0131. Birazdan, biraz gecikmeyle de olsa ilk oturum ba\u015flayacakt\u0131.<\/p>\n Yemekten sonra \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 salona y\u00f6neldik. Salonun giri\u015findeki masada \u00a0kat\u0131l\u0131mc\u0131lar i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f yaka kartlar\u0131, \u00c7al\u0131\u015ftay program\u0131, bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131, \u00fczerinde\u00a0 \u201c\u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131 (Lejen Xase 25-26 \u015eubat 2012\/ Derbent\u201d yazan not alma k\u00e2\u011f\u0131t ve kalemler yer al\u0131yordu. Yaka kart\u0131m\u0131 ald\u0131m; boynuma ast\u0131m. Bir \u00c7al\u0131\u015ftay program\u0131, bir bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve birka\u00e7 da not k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 ald\u0131m.<\/p>\n Organizasyon d\u00fczg\u00fcnd\u00fc. \u0130\u00e7eri girdik.\u00a0 Uygun bir\u00a0 yere yerle\u015ftik. Bir yan\u0131mda Fuat D\u00fcndar, di\u011fer yan\u0131mda Bar\u0131\u015f Alt\u0131nta\u015f \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131n ilk oturumunu izlemeye ba\u015flad\u0131k. Kameralar \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, durmadan foto\u011fraflar \u00e7ekiliyor, birileri durmadan kay\u0131t yap\u0131yor, not al\u0131yor.<\/p>\n Bakal\u0131m bu \u00c7al\u0131\u015ftay, \u00c7erkes kimli\u011finin tan\u0131mlanmas\u0131 ve ya\u015fat\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l bir katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131?!<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015ftay’\u0131n sunuculu\u011funu \u0130shak Akbay yapt\u0131.<\/p>\n Beni en \u00e7ok etkileyen Mustafa Saadet’in Adigece olarak yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmayd\u0131. Mustafa Saadet’in konu\u015fmas\u0131, konunun \u00f6z\u00fcne i\u015faret ediyordu. Konu\u015fmas\u0131n\u0131n en \u00e7arp\u0131c\u0131 ifadesi \u015fuydu: \u201c\u0130yi dinleyin, bu dili gelecekte duyamayabilirsiniz\u201d.<\/p>\n E\u011fer dil \u00f6l\u00fcrse, kimlik \u00f6l\u00fcrd\u00fc. \u00d6yleyse dil ya\u015fat\u0131lmal\u0131yd\u0131. Ama nas\u0131l?!<\/p>\n Daha sonra k\u00fcrs\u00fcye Kenan Kaplan geldi. Kenan Kaplan, \u201caz\u0131nl\u0131k tan\u0131m\u0131nda, \u201cileri demokrasiler\u201din \u00f6l\u00e7\u00fct al\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekti\u011fini\u201d s\u00f6yledi. Ana dillerinin ilk\u00f6\u011fretimden itibaren okullarda okutulmas\u0131n\u0131, s\u00fcrekli yay\u0131nlanacak \u00c7erkes televizyonu ve radyosunun faaliyete ge\u00e7irilmesini istedi. De\u011fi\u015ftirilen soyad ve k\u00f6y adlar\u0131n\u0131n iade edilmesi gerekti\u011fini dile getirdi. Okullarda \u00c7erkes tarihinin de \u00f6\u011fretilmesini istedi.<\/p>\n Do\u011frusunu isterseniz, bu \u00c7al\u0131\u015ftaydan akl\u0131mda kalan en \u00f6nemli \u015feyler Mustafa Saadet’in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00c7erkes\u00e7e konu\u015fmada de\u011findi\u011fi konulard\u0131. Konunun \u00f6z\u00fc \u00c7erkes\u00e7e’ydi, \u00c7erkes kimli\u011fiydi. Konu\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6zlerim bu\u011fulu izledim.<\/p>\n Bu \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’n\u0131n \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fi konular neler olmal\u0131yd\u0131? Bu \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’n\u0131n ana konusu; \u00c7erkes dilinin ne oldu\u011fu, \u00c7erkes kimli\u011finin ne oldu\u011fu ve bunlar\u0131n ya\u015fat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in neler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi olmal\u0131yd\u0131. Bu konular es ge\u00e7ildi, eksik kald\u0131. Bu AK Parti Kocaeli Milletvekili Azize Sibel G\u00f6n\u00fcl, o g\u00fcn oradan tesad\u00fcfen ge\u00e7iyormu\u015f. B\u00f6yle bir etkinli\u011fin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n afi\u015flerini g\u00f6rm\u00fc\u015f. Kendi inisiyatifiyle \u00c7al\u0131\u015ftaya kat\u0131lm\u0131\u015f. \u00c7ok k\u0131sa bir konu\u015fma yapt\u0131.<\/p>\n BDP milletvekili S\u0131rr\u0131 S\u00fcreyya \u00d6nder de\u00a0 s\u00f6z alarak d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dile getirdi: \u201cMesel\u00e2 devletten televizyon istemeyin. Kalk\u0131p TRT \u015ee\u015f gibi bir ucube kurar ve kendi i\u00e7inde bir hukukunu bile olu\u015fturmazlar. Bunu da ‘verdik ya nank\u00f6rler’ diye her vesileyle de ba\u015f\u0131n\u0131za kakarlar. Bu kadar genciniz var. Bir internet ba\u011flant\u0131s\u0131na bakar bir televizyon yay\u0131n\u0131. Bu konuda deneyim payla\u015fmak ihtiyac\u0131 has\u0131l olursa b\u00fct\u00fcn K\u00fcrtler yan\u0131n\u0131zdad\u0131r. Kendi televizyonunuzu kendiniz kurun. Birinci \u00f6nerim bu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Azrail’in can da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Kendi dilinizi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131za unutturmamak sizin i\u00e7in her \u015feydir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u015fey S\u0131rr\u0131 S\u00fcreyya \u00d6nder’in konu\u015fmas\u0131n\u0131 dinlerken her nedense akl\u0131ma, TBMM Plan ve B\u00fct\u00e7e Komisyonu toplant\u0131lar\u0131ndan birinde ge\u00e7en bir tart\u0131\u015fmay\u0131 hat\u0131rlad\u0131m. 2011’de, BDP’li Hasip Kaplan ile MHP’li M\u00fcnir Kutluata’n\u0131n K\u00fcrtleri ve K\u00fcrt\u00e7e’yi Lazlar ve Lazca \u00fczerinden hi\u00e7 de ho\u015f olmayan bir \u015fekilde tart\u0131\u015fmalar\u0131 geliyor akl\u0131ma. Lazlar ve Lazca a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a inciltici bir tart\u0131\u015fmad\u0131. \u00dcstelik araya kaynay\u0131p gidivermi\u015fti. Sonra G\u00fclten K\u0131\u015fanak’\u0131n BDP\u00a0 Parlamento Grup odas\u0131nda \u201cAna dili G\u00fcn\u00fc\u201dnde\u00a0 farkl\u0131 ana dillerinden ifadeleri de kulland\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmas\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131m.<\/p>\n Do\u011fu Ergil’i 1992’den bu yana izlerim. Farkl\u0131 ana dilleri ve \u201cetnik gruplar\u201da ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerini bilirim. Yurtta\u015fl\u0131k kavram\u0131na vurgu yapar. Farkl\u0131l\u0131klar\u0131 savunur. Ya\u015famalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde fikir beyan eder. Bu \u00c7al\u0131\u015ftayda da bu \u00e7er\u00e7eve fikirler beyan etti. Ayn\u0131 tavr\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Zeynel Abidin Besleney; 1880’lerde \u0130zmit, Adapazar\u0131, D\u00fczce b\u00f6lgesinde 80 bin kadar \u00c7erkes ve Abhaz\u00a0 ve yine bu b\u00f6lgede 1910-1920 y\u0131llar\u0131nda ise, 100 bin civar\u0131nda Abhaz ve \u00c7erkes ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. \u00c7\u00f6z\u00fclmenin, asimilasyonun esas olarak 1970’lerden itibaren ya\u015fand\u0131\u011f\u0131na vurgu yapt\u0131. Bu b\u00f6lgede\u00a0 Laz’\u0131n Laz, \u00c7erkes’in \u00c7erkes oldu\u011funa dikkat \u00e7ekti. \u00c7erkeslerin esas olarak k\u00f6yl\u00fc bir toplum olduklar\u0131n\u0131, nas\u0131l kentli olabileceklerini, kentte nas\u0131l var olabileceklerini bilemedikleri i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fclmenin, asimilasyonu daha yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Zeynel Abidin Besleney; Devletin, ana dilleri koruyacak tedbirler almad\u0131\u011f\u0131, okullar a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ana dilin yo\u011fun olarak ya\u015famad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. \u00c7erkeslerin dil asimilasyonunun 1970’lerden, hatta 1980’lerden sonra ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti. Dilsel asimilasyonun esas olarak devletin politikalar\u0131ndan de\u011fil de, \u00c7erkeslerin dillerini kent ya\u015fam\u0131nda nas\u0131l ya\u015fayacaklar\u0131n\u0131 bilememelerinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yledi. Zeynel Abidin Besleney, \u00c7erkeslerin, Anadolu’nun yerlisi olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ve bu durumun da Anavatan duyusu a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 alg\u0131lara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu. \u00c7erkeslerin T\u00fcrkiye’deki ilk \u00f6rg\u00fctlenmelerinin 1950’lerden itibaren ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na vurgu yapt\u0131. \u0130lk derneklerin, Sovyet Devrimi’nden ka\u00e7\u0131p gelenler taraf\u0131ndan kuruldu\u011funu iddia etti. Zeynel Abidin Besleney, bu derneklerin esas olarak, Kafkasya’ya y\u00f6nelik politikalar \u00e7er\u00e7evesinde kuruldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izme ihtiyac\u0131 hissetti. Bu dernek kurucular\u0131n\u0131n, yerel \u00c7erkeslerle pek hukuklar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131na da dikkat \u00e7ekti.\u00a0 Bunlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel hak m\u00fccadelesine kat\u0131lmad\u0131klar\u0131n\u0131, bunun da onlar\u0131n ilgi alan\u0131na girmedi\u011fini belirtti. Bunlar\u0131n \u00e7ok net bir \u015fekilde anti-kom\u00fcnist olduklar\u0131n\u0131 ve Amerikan m\u00fcttefi\u011fi olduklar\u0131n\u0131 da s\u00f6yledi. Zeynel Abidin Besleney, T\u00fcrkiyeli \u00c7erkeslerin \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flamalar\u0131yla bu yanlar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha \u00f6zg\u00fcn fikirlerin ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Zeynel Abidin Besleney; bu d\u00f6nemlerde \u00fc\u00e7 ayd\u0131n tipinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlardan ilkinin sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceye sahip; ikinci grubun Sovyetler Birli\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcnce anavatanlar\u0131n\u0131n kurtulaca\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131n\u0131; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc grubun ise, Sovyetler Birli\u011fi i\u00e7inde de olsa \u201canavatan\u201d d\u00f6nmeyi savundu\u011funu belirtti. Bu ak\u0131mlar\u0131n siyas\u00ee me\u015freplerine g\u00f6re, T\u00fcrkiye’deki siyas\u00ee gruplarla ba\u011flant\u0131 kurduklar\u0131na da dikkat \u00e7ekti. Zeynel Abidin Besleney, Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7\u00f6z\u00fclmesiyle birlikte Kuzey Kafkasyal\u0131larda, eskiden oldu\u011funun tersine, kendi \u00f6z kimliklerine bir y\u00f6neli\u015fin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti. Kafkasya’daki eski \u00f6zerk yap\u0131lar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki y\u00f6nelimlerinin T\u00fcrkiye \u00c7erkesleri, Abhazlar\u0131, \u00c7e\u00e7enleri ve Osetlerini de etkiledi\u011fini belirtti. Zeynel Abidin Besleney, T\u00fcrkiye’deki Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n siyas\u00ee y\u00f6nelimlerinin farkl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, beklentilerinin, ana dillerinin ya\u015fat\u0131lmas\u0131, kimliklerinin ya\u015fat\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncede bulu\u015ftuklar\u0131n\u0131 savundu. Kendi aralar\u0131ndaki kutupla\u015fmalar\u0131n esas olarak \u201canavatan\u201d ve Rusya ile ili\u015fkiler noktas\u0131nda d\u00fc\u011f\u00fcmlendi\u011fini de iddia etti.<\/p>\n Setenay Nil Do\u011fan; Mustafa Kemal’in 1920’de Birinci Meclis konu\u015fmas\u0131nda, Meclisin yaln\u0131z T\u00fcrklerden de\u011fil, yaln\u0131z \u00c7erkeslerden de\u011fil, yaln\u0131z K\u00fcrtlerden de\u011fil, yaln\u0131z Lazlardan de\u011fil fakat hepsinden m\u00fcrekkep anas\u0131r-\u0131 \u0130sl\u00e2miyeden olu\u015ftu\u011funa \u00f6nemle dikkat \u00e7ekti\u011fini Fuat U\u011fur konuya ili\u015fkin \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cT\u00fcrkiye’de giderek dilini ve k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fini kaybetme s\u00fcrecine girdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve bu konuda endi\u015fe ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00c7erkeslerin \u00f6nlerini g\u00f6rebilmeleri, bu konuda daha aktif bir politika geli\u015ftirebilmelerini sa\u011flamaya y\u00f6nelik bu \u00c7al\u0131\u015ftay. Umuyorum ki h\u00fck\u00fcmet bu sesi duyacakt\u0131r. \u00c7erkeslerin de en az\u0131ndan ana dillerini \u00f6\u011frenebilmeleri konusunda devletten katk\u0131 alabilmeleri gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ben bu \u00fclkeye vergi veriyorum. Benim ana dilim \u00c7erkes\u00e7edir. \u00c7erkes\u00e7e \u00f6\u011frenebilmem i\u00e7in devlet katk\u0131 sunmak zorundad\u0131r.\u201d<\/p>\n Ufuk Uras; yok say\u0131lan \u00c7erkeslerin k\u00fclt\u00fcrel kimliksel haklar\u0131n\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funa; herkesin, kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fc, dili, kimli\u011fi ile ya\u015fayaca\u011f\u0131 bir T\u00fcrkiye ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in talepler bulundu\u011funu vurgulad\u0131. Anayasa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00c7erkeslerin taleplerinin de dikkate al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 umut etti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n 25- 26 \u015eubat 2012 tarihlerinde \u00c7erkes Haklar\u0131 \u0130nisiyatifi taraf\u0131ndan Derbent\u2019te ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u201cBirinci \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131\u201dna ben de davetli kat\u0131l\u0131mc\u0131yd\u0131m. \u0130ki g\u00fcn s\u00fcren bu \u00e7al\u0131\u015ftay\u0131 her y\u00f6n\u00fcyle ba\u015ftan sona, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca izledim; bilgi edinmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m; yeni dostluklar kazand\u0131m; eski dostlar\u0131 y\u0131llar sonra tekrar g\u00f6rme imk\u00e2n\u0131m oldu. Dolu dolu iki g\u00fcn ge\u00e7irdim. G\u00f6zlemlerimi, duygular\u0131m\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi, dost\u00e7a ele\u015ftirilerimi, \u00f6nerilerimi notlar\u0131m\u0131 ve genel olarak da de\u011ferlendirmelerimi kaleme al\u0131yorum; ilgilenenlerle payla\u015faca\u011f\u0131m. \u015eunu s\u00f6ylemeden ge\u00e7emeyece\u011fim: T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan \u00c7erkesler de, G\u00fcrc\u00fcler de, Abhazlar da, Lazlar da di\u011ferleri de benzer bilin\u00e7li asimilasyona tabi tutuldular. Ge\u00e7mi\u015fte ayn\u0131 kaderi payla\u015ft\u0131lar. Bu sebepledir ki, bug\u00fcn hepsinin dilleri, yani kimlikleri cidd\u00ee tehlike alt\u0131nda; ayn\u0131 kaderi payla\u015f\u0131yorlar. O halde; bu halklar\u0131n ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n somut projeleri hayata ge\u00e7irme konusunda hem kendi i\u00e7lerinde hem de birbirleriyle kolektif dayan\u0131\u015fma duygusuyla hareket etmeleri ve karde\u015fle\u015fmeleri gerekiyor. \u00d6ncelikle bu hi\u00e7 g\u00f6z ard\u0131 edilmemeli. Ayn\u0131 asimilasyon \u00e7ark\u0131 d\u00fcn de bug\u00fcn de i\u015fliyor ve b\u00fct\u00fcn ana dillerimizi ve kimliklerimizi ayn\u0131 \u015fekilde ac\u0131mas\u0131zca \u00f6\u011f\u00fct\u00fcyor. Kaderimiz de kurtulu\u015fumuz da beraber. Ayd\u0131nlar\u0131n, somut ger\u00e7eklikten hareket ve do\u011fru bir duru\u015fla beraber davranmalar\u0131 ve kimlik m\u00fccadelesi vermeleri gerekiyor. Bug\u00fcn, bu ger\u00e7eklik kendisini daha da a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde dayat\u0131yor. Kazan\u0131m, birlikte hareket etmekten ge\u00e7iyor.<\/p>\n \u201cBirinci \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131\u201dn\u0131n, yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131na ku\u015fku yok. Dostlar\u0131 sevindirdik. Ana dillerimizin, kimliklerimizin d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 ise k\u0131zd\u0131rd\u0131k. Hen\u00fcz \u00e7al\u0131\u015ftay bitmi\u015f, otob\u00fcs\u00fcm\u00fcz \u00e7al\u0131\u015ftay\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Kocaeli \u00dcniversitesi Derbent Uygulama Otelinin \u00f6n\u00fcnden ayr\u0131lmak \u00fczereydi ki, bir arkada\u015f internet ba\u011flant\u0131l\u0131 tabletinden \u00e7al\u0131\u015ftaya ili\u015fkin yaz\u0131lm\u0131\u015f bir makale hakk\u0131nda bilgi verdi. Makale kocaeligazetesi.com.tr\u2019de\u00a0\u00e7\u0131km\u0131\u015f. M. Tanzer \u00dcnal,\u00a0makalesinin her sat\u0131r\u0131nda lin\u00e7 mant\u0131\u011f\u0131yla hareket ediyor. Makalesinin Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131: \u201cT\u00fcrkiye\u2019de yeni bir ihanet grubu: \u00c7erkez Haklar\u0131 \u0130nisiyatifi\u2026\u00a0T\u00fcrk Bayra\u011f\u0131? Yok\u2026 O da ne ki?\u201d<\/em><\/p>\n Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde \u00c7erkes Haklar\u0131 \u0130nisiyatifi\u2019nden\u00a0Murat \u00d6zden ve Kenan Kaplan Kocaeli Gazetesi yazar\u0131 M. Tanzer \u00dcnal hakk\u0131nda, T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 216. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015f olan \u201chalk\u0131n bir kesimini, sosyal s\u0131n\u0131f, \u0131rk, din, mezhep, cinsiyet veya b\u00f6lge farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na dayanarak alenen a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131\u011f\u0131\u201d ve bir grubu kamuoyu \u00f6n\u00fcnde hain ilan ederek \u201cnefret su\u00e7u i\u015fledi\u011fi\u201d gerek\u00e7esiyle su\u00e7 duyurusunda bulundu ve dava a\u00e7t\u0131.<\/p>\n Ben de, M. Tanzer \u00dcnal\u2019\u0131n hedef g\u00f6sterdi\u011fi listede yer ald\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in kendisini, gazetecilik tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131yla ba\u011fda\u015fmayan tutum ve davran\u0131\u015flar sergiledi\u011fi i\u00e7in Bas\u0131n Konseyine \u015fikayet ediyorum. Geli\u015fmelere g\u00f6re, gerekirse ben de,\u00a0Murat \u00d6zden ve Kenan Kaplan\u2019\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davaya m\u00fcdahil olabilirim.<\/p>\n Yine ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde,\u00a0\u00c7erkes Haklar\u0131 \u0130nisiyatifi, \u201cBirinci \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131\u00a0Sonu\u00e7 Bildirgesi\u201dni H\u00fck\u00fcmet S\u00f6zc\u00fcs\u00fc, Devlet Bakan\u0131 ve Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 B\u00fclent Ar\u0131n\u00e7, CHP Grup Ba\u015fkanvekili Muharrem \u0130nce, AK Parti Grup Ba\u015fkanvekili, Kayseri Milletvekili Mustafa Elita\u015f, AK Parti Genel Ba\u015fkan Dan\u0131\u015fman\u0131 Akif G\u00fclle, MHP Grup Ba\u015fkanvekili Oktay Vural\u2019a iletti. Bu ziyaretler s\u0131ras\u0131nda da traji- komik olaylar ya\u015fand\u0131.<\/p>\n CHP Grup Ba\u015fkanvekili Muharrem \u0130nce, \u00f6nce CHP Genel eski Genel Ba\u015fkan\u0131 Deniz Baykal ve eski Genel Sekreter \u00d6nder Sav\u2019\u0131n \u00c7erkes oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131r. S\u00f6ylediklerine kulak verelim \u015fimdi: \u201cKendimizi T\u00fcrk kimli\u011fi ile ifade etmemiz l\u00e2z\u0131m. Ana dili e\u011fitimi talebi, radyo ve TV talebi, farkl\u0131 kimliklerin tan\u0131nmas\u0131 talebi b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fckle e\u015fde\u011fer taleplerdir. Biz T\u00fcrkiye’nin kaynaklar\u0131n\u0131n bu kadar etnik dilin \u00f6\u011fretim, e\u011fitimine harcanmas\u0131n\u0131 gereksiz g\u00f6r\u00fcyoruz. T\u00fcrkiye’nin buna g\u00fcc\u00fc yoktur. Biz kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 matematik, \u0130ngilizce di\u011fer yabanc\u0131 dillerin \u00f6\u011fretimi, e\u011fitimi i\u00e7in harcayal\u0131m.\u201d<\/em><\/p>\n Emperyalist-kapitalist sistem, T\u00fcrkiye\u2019de kendi acental\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapacak bir \u201cT\u00fcrk\u201d Burjuvazisinin palazlanmas\u0131n\u0131 istiyordu. Bu sebeple CHP\u2019ye yol verdi. CHP de resm\u00ee ideoloji ve resm\u00ee tarih tezleriyle bu emperyalist-kapitalist sistemin istedi\u011fi \u201cT\u00fcrk\u201d Burjuvazisini yaratt\u0131.\u00a0CHP Grup Ba\u015fkanvekili Muharrem \u0130nce\u2019nin s\u00f6yledikleri, CHP\u2019nin d\u00fcn de bug\u00fcn de ayn\u0131 oldu\u011funu, hi\u00e7 de\u011fi\u015fmedi\u011fini g\u00f6steriyor. Bu CHP ve Milli \u015eefleri \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc de\u011fil miydi ABD ile gizli ve a\u00e7\u0131k anla\u015fmalar\u0131 1940\u2019larda imzalayan?! Muharrem \u0130nce, ezberlerini bozmad\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015f. Muharrem \u0130nce, ezberini bozmak istememi\u015f!\u00a0Kendisini oraya oturtan iradeden bihaber olan Muharrem \u0130nce,\u00a0\u201dBirinci \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131\u00a0Sonu\u00e7 Bildirgesi\u201d dosyas\u0131na bir bakm\u0131\u015f aralar\u0131ndan benim de bulundu\u011fum kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n tamam\u0131n\u0131 \u015f\u0131p diye cumhuriyet kar\u015f\u0131t\u0131 ilan edivermi\u015f!<\/p>\n MHP Grup Ba\u015fkanvekili Oktay Vural, kendisine teslim edilen dosyada dile getirilen taleplere \u015f\u00f6yle bir g\u00f6z atm\u0131\u015f ve talepleri tehlikeli bulmu\u015f. Oktay Vural, MHP\u2019de pek \u00e7ok \u00c7erkes bulundu\u011funu s\u00f6yleme ihtiyac\u0131 hissetmi\u015f. Bildirgede yer alan taleplerin \u00c7erkeslerin talebi oldu\u011funa inanamam\u0131\u015f. \u015e\u00f6yle demi\u015f:\u201d\u00c7erkesler bunu duyarsa muhakkak size kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar. \u00c7erkeslerin b\u00f6yle bir \u00c7al\u0131\u015ftaydan haberleri oldu\u011funu da zannetmiyorum. Olsayd\u0131 mutlaka buna engel olurlard\u0131.\u201d<\/em><\/p>\n Uluslararas\u0131 emperyalist-kapitalist sistemin beslemesi \u201cT\u00fcrk\u201d Burjuvazisinin resm\u00ee ideoloji ve resm\u00ee tarih tezleri \u00fclkenin t\u00fcm kimliklerini \u00f6\u011f\u00fctt\u00fc; \u00f6\u011f\u00fctmeye devam ediyor. Ancak kaderleri ayn\u0131 olanlar, birlikte durduklar\u0131, do\u011fru m\u00fccadele y\u00f6ntemleriyle hareket ettikleri s\u00fcrece kimliklerini gelece\u011fe ta\u015f\u0131yabilecek. Bunun bilincinde olmak zorunday\u0131z. (27 III 2012)<\/p>\n (\u00d6nerilen okumalar<\/strong>: Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201c\u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131 ve Kimlik M\u00fccadelesi\u201d, 27 III 2012, ozgurcerkes.com; Ali \u0130hsan Aksamaz,\u201d\u00c7erkes, G\u00fcrc\u00fc ve Laz Ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n \u0130rad\u00ee Beraberli\u011fi\u201d, 2 V 2012, yusufbulut.com\/ circassiancenter.com.tr; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201c(23 Ocak 2015- Ar\u015fiv) \u00c7DP\u2019nin \u0130stanbul Toplant\u0131s\u0131\u201d, 23 I 2015, circassiancenter.com.tr; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201c7 Haziran 2015 Genel Se\u00e7imler (Ar\u015fiv) D\u00fczce Ba\u011f\u0131ms\u0131z Milletvekili Aday\u0131 Ay\u015fe Pi\u015fkin\u2019e Destek Toplant\u0131s\u0131\u201d, 24 II 2015, circassiancenter.com.tr; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201c7 Haziran 2015 Genel Se\u00e7imleri (Ar\u015fiv) Bursa Ba\u011f\u0131ms\u0131z Milletvekili Aday\u0131 Ayd\u0131n \u0130lhan\u2019a Destek Toplant\u0131s\u0131\u201d, 13 IV 2015, aliihsanaksamaz.blogspot.com; Ali \u0130hsan Aksamaz, , \u201cBa\u015fkas\u0131 De\u011fil, Kendin Ol, B\u00f6ylesi Daha G\u00fczelsin\u201d, 16 IV 2015, ozgurcerkes.com; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cMurat \u00d6zden’in Ali \u0130hsan Aksamaz ile S\u00f6yle\u015fisi\u201d\/ \u201cBen Etnik Partilere Kar\u015f\u0131y\u0131m!\u201d, 11 VII 2015, circassiancenter.com; [Murat \u00d6zden, \u201c\u00c7erkes Siyasalla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00d6nc\u00fcleri\u201d, Apra Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2018; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cYa\u015fas\u0131n 23 Nisan!\u201d, 27 IV 2017, ozgurcerkes.com; \u201cKafkasya; Abhazlar, G\u00fcrc\u00fcler, Lazlar…\u201d\/ \u201cDemokratik G\u00fcrc\u00fcler Platformu\u2019ndan Nevzat Kaya\u2019n\u0131n R\u00f6portaj\u0131\u201d, 27.05.2011, demokrathaber.org\/ circassiancenter.com.tr)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ali İhsan Aksamaz (25- 26 Şubat 2012, Cumartesi-Pazar; Derbent, Kocaeli Üniversitesi Uygulama Oteli) Bir Çerkes Çalıştayı’nın toplanacağından, dostum Kuşba Erol Karayel’in telefonuyla haberim oldu. Bu Çalıştayın, Kocaeli Üniversitesi Derbent Uygulama Oteli’nde yapılacağını ve beni de bu Çalıştaya davet etmek istediklerini söyledi. Bu konuda fikrimi sordu. Çok memnun olduğumu ve severek katılacağımı ifade ettim. Kuşba Erol Karayel ile […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[],"class_list":["post-39245","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-ali-ihsan-aksamaz-laz-kulturu","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39245"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39248,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39245\/revisions\/39248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong>
\nBir\u00a0 \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’n\u0131n toplanaca\u011f\u0131ndan, dostum Ku\u015fba\u00a0Erol Karayel’in telefonuyla haberim oldu.\u00a0 Bu \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131n,\u00a0 Kocaeli \u00dcniversitesi Derbent Uygulama Oteli’nde yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 ve beni de bu \u00c7al\u0131\u015ftaya davet etmek istediklerini s\u00f6yledi. Bu konuda fikrimi sordu. \u00c7ok memnun oldu\u011fumu ve severek kat\u0131laca\u011f\u0131m\u0131 ifade ettim.<\/p>\n
\nArt\u0131k 25-26 \u015eubat 2012 tarihlerinde Kocaeli \u00dcniversitesi Derbent Uygulama Oteli’nde yap\u0131lacak \u00c7erkes Kurultay\u0131’na gitmeye haz\u0131rd\u0131m. 25 \u015eubat Cumartesi g\u00fcn\u00fc, Topkap\u0131 y\u00f6n\u00fcnden, F\u0131nd\u0131kzade\u2019den tuttu\u011fum bir taksiyle Taksim’e AKM \u00f6n\u00fcne geldim. Saat hen\u00fcz dokuza \u00e7eyrek vard\u0131. Taksiden indikten sonra a\u015fina y\u00fczler arad\u0131m; bo\u015funa! \u00d6nce sa\u011f, sonra da sol tarafa y\u00f6neldim. Yine tan\u0131d\u0131k bir y\u00fcze tesad\u00fcf edemedim.\u00a0 Durdum; gelen giden insanlara, ara\u00e7lara bakt\u0131m. Hemen yan\u0131mdaki ya\u015fl\u0131 bir adam\u0131n \u00e7ak\u0131r g\u00f6zlerine bakarak \u00c7erkes oldu\u011funu ve onun da \u00c7al\u0131\u015ftaya kat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Derbent’e gidip gitmediklerini
\nsordum. Adam anlams\u0131z g\u00f6zlerle surat\u0131ma bakt\u0131. Yan\u0131lm\u0131\u015f\u0131m!<\/p>\n
\nyolculu\u011fun olumsuz etkisini hissetmemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n
\nkar\u015f\u0131lar\u0131ndakilere, bu konuya ili\u015fkin kendi analizlerini teyit ettirme \u00e7abas\u0131ndayd\u0131lar. O s\u0131ralar g\u00fcndemde olan bu konuyu anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Otob\u00fcste konu\u015fulan iki konudan biri, Taksim’de yap\u0131lacak olan \u201cHocal\u0131 Katliam\u0131 Protesto Mitingi\u201d, di\u011feri ise \u201cCHP Kurultay\u0131\u201d idi. Bu iki konunun gazetelerin g\u00fcndemini, sayfalar\u0131n\u0131 dolduraca\u011f\u0131na,\u00a0 \u00c7erkes \u00c7al\u0131\u015ftay\u0131’n\u0131n bu sebeple\u00a0 bas\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekmeyece\u011fine ili\u015fkin yorumlar yap\u0131l\u0131yordu. Zaten \u00f6nemli olan dikkat \u00e7ekmek de\u011fil, \u00c7erkes Kimli\u011fi m\u00fccadelesinin yol haritas\u0131na ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamakt\u0131.<\/p>\n
\nMehmet Yavuz \u00d6zt\u00fcrk vard\u0131.\u00a0 Elektronik anahtarlar\u0131n\u0131 alan odas\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yordu. Tam s\u0131ra bana gelmi\u015fti ki,\u00a0Ku\u015fba Erol\u00a0Karayel, bizim bu otelde de\u011fil ba\u015fka bir yerde, bir \u00c7erkes K\u00f6y\u00fc’nde kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
\ny\u00f6n\u00fcyle \u00c7al\u0131\u015ftay ba\u015far\u0131s\u0131zd\u0131. Belki de baz\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar ve i\u015fleyecekleri konular b\u00f6yle olmamal\u0131yd\u0131.<\/p>\n
\nneredeyse onunla ba\u015flar, onunla devam eder. Bu haklar\u0131n kolektif olmas\u0131 ise en az bunun kadar \u00f6nemli ikinci husustur. Kendimiz i\u00e7in istedi\u011fimizi b\u00fct\u00fcn halklar i\u00e7in istemeli, onlar\u0131n kazan\u0131m\u0131n\u0131n herkesin kazan\u0131m\u0131, onlar\u0131n kayb\u0131n\u0131n ise herkesin kayb\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 unutmamal\u0131y\u0131z.
\nMedenili\u011finizi, dilinizi ise hi\u00e7, ama hi\u00e7bir densize tart\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n.\u201d<\/p>\n
\nKu\u015fkusuz bir\u00e7ok \u015fey s\u00f6yledi, ancak akl\u0131mda en fazla kalan ifadeleri \u015f\u00f6yle: \u201cBuray\u0131 herkesin ortak vatan\u0131 haline getirmek gerek. Tarihimizin uyduruk oldu\u011funu s\u00f6ylerken, yeni bir yanl\u0131\u015f tarih yapmayal\u0131m.\u201d<\/p>\n
\nbelirtti. Bununla da M\u00fcsl\u00fcman unsurlara ve onlar\u0131n haklar\u0131na vurgu yapmak istedi\u011fini s\u00f6yledi. Ne var ki 1920’lerin ikinci yar\u0131s\u0131nda bu karde\u015flik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n terkedildi\u011fine vurgu yapt\u0131. Ulusal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde beraber ya\u015fama iste\u011fine sahip M\u00fcsl\u00fcman unsurlar yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Setenay Nil Do\u011fan, bununla da\u00a0 K\u00fcrd\u00fcn, \u00c7erkesin ve Laz\u0131n varl\u0131k ve haklar\u0131n\u0131n ink\u00e2r edildi\u011fini ve \u201cK\u00fcrtl\u00fck, \u00c7erkeslik ve Lazl\u0131k\u201d gibi fikirler telkin edilmi\u015f vatanda\u015flar\u201d yakla\u015f\u0131m ve su\u00e7lamalar\u0131n\u0131n y\u00f6netimde etkili olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. T\u00fcrk
\nmilliyet\u00e7ileri de Kemalist d\u00f6nemin bu ikircikli tavr\u0131n\u0131 miras ald\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n\n
\n
\n