![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/INSANLAR-RUHSAL-BIR-VARLIK-OLARAK-TEKNOLOJI-VE-YAPAY-ZEKANIN-COK-GERISINDE-KALDILAR-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ali \u0130hsan Aksamaz\u00a0<\/strong><\/p>\n [\u00d6n a\u00e7\u0131klama:\u00a0<\/strong>M\u00fcnevver Mine Ba\u011f, \u00fclkemizin ayd\u0131nlar\u0131ndan; bir e\u011fitimci, bir edebiyat insan\u0131 ve bir ressam. Kendisini 1989 y\u0131l\u0131nda, Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Kad\u0131k\u00f6y K\u0131z Lisesindeki 124 no.lu hizmet i\u00e7i e\u011fitim kursunda tan\u0131d\u0131m; k\u0131ymetli rehber \u00f6\u011fretmenlerimden birisiydi. M\u00fcnevver Mine Ba\u011f ile bir s\u00f6yle\u015fi yapt\u0131m; \u015fiir ve hik\u00e2yeleri ile \u00fclkemizdeki yabanc\u0131 dil \u00f6\u011fretimi, T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretimi ve \u201cana dili\u201d \u00f6\u011fretimi \u00fczerine konu\u015ftuk. Bu konulardaki bilgi, d\u00fc\u015f\u00fcnce, duygu ve de\u011ferlendirmelerini bizlerle payla\u015ft\u0131. Belirtmeliyim; \u015fiir kitaplar\u0131n\u0131n kapaklar\u0131 kendi ya\u011fl\u0131boya tablolar\u0131n\u0131n resimleri. 20. X. 2024]<\/strong><\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Okuyucular\u0131m\u0131za kendinizi tan\u0131t\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Nerede do\u011fdunuz? Hangi okullarda \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz? Hangi kurumlarda g\u00f6rev yapt\u0131n\u0131z? T\u00fcrk\u00e7e ve \u0130ngilizce d\u0131\u015f\u0131nda hangi dilleri biliyorsunuz?<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: Rivayete g\u00f6re o zamanlar Amasya\u2019n\u0131n bir il\u00e7esi olan Merzifon\u2019un bir k\u00f6y\u00fcnde acele edip yedi ayl\u0131k olarak d\u00fcnyaya gelmi\u015fim. Asl\u0131nda itiraf etmek gerekirse uzun y\u0131llar \u00f6ncesi bu. \u015eimdi \u00fclkenin belli bir ya\u015f\u0131n \u00fcst\u00fc diye kategorize etti\u011fi sekiz milyonun i\u00e7ine gireli epeyce oluyor. Tam da hani, \u015fu ya\u015ftakiler hapsolsun, bu ya\u015ftakiler kahrolsun d\u00f6nemlerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda girmi\u015ftik o ya\u015flara. Evet, pandemi y\u00fcz\u00fcm\u00fcze y\u00fcz\u00fcm\u00fcze vurmu\u015ftu baz\u0131 rakamlar\u0131. Do\u011fu\u015f hik\u00e2yeme d\u00f6nersek, K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fc mezunu sa\u011fl\u0131k memuru bir baba ve ebelik okulu mezunu k\u00f6y ebesi bir annenin ilk \u00e7ocu\u011fu olarak d\u00fcnyaya gelmi\u015fim. Taze bir Cumhuriyetin k\u00f6ylerinden, evlerinden \u00e7\u0131kar\u0131p meslek sahibi etti\u011fi iki gen\u00e7 insan\u0131n \u00e7ocu\u011fu olarak. \u0130leride de bu taze Cumhuriyet tan\u0131mlar\u0131na yeniden d\u00f6nece\u011fiz san\u0131r\u0131m. Babam\u0131z\u0131n bizden uzak mecburi hizmet yapt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde Ankara\u2019da ilk\u00f6\u011frenimimi, sonra orta ve lise \u00f6\u011frenimimi tamamlad\u0131m. Daha sonra annemin sa\u011fl\u0131k durumu nedeniyle babam\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc \u00fczerine \u0130stanbul\u2019a ta\u015f\u0131nd\u0131k. Marmara \u00dcniversitesi \u0130stanbul Atat\u00fcrk E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc, sonra Fak\u00fcltesi\u2019nin \u0130ngilizce \u00f6\u011fretmenli\u011fi b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bitirdim. Daha sonra, devlet bursu ile \u0130ngiltere\u2019de Lisans\u00fcst\u00fc diploma ve British Council bursu ile Birmingham, Aston Universitesi\u2019nde master \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131 tamamlad\u0131m. Bakt\u0131m \u00f6\u011fretmenlik \u00f6\u011fretmenliktir fazla da makam h\u0131rs\u0131m yok akademik ilerlemeyi o a\u015famada b\u0131rakt\u0131m. Ama hizmet i\u00e7i e\u011fitim alma ve verme deneyimlerim kariyerim boyunca s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n \u00d6\u011fretmenli\u011fe bir ak\u015fam ticaret lisesinde ba\u015flad\u0131m, daha sonra \u201cterfi\u201d ettirilip barakalardan olu\u015fan bir kenar semt ortaokuluna atand\u0131m. \u0130yi ki! Gidilen yollar hep insana yeri dolmaz yeni dostluklar, yeni deneyimler kazand\u0131r\u0131r bence. H\u0131zl\u0131ca ge\u00e7ersem daha sonra \u00e7e\u015fitli liselerde, sonra Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi, Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi ve bir s\u00fcre de konuk sanat\u00e7\u0131 olarak Kadir Has \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m oldu.<\/p>\n T\u00fcrk\u00e7em ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm imla hatalar\u0131na k\u0131zacak kadar iyidir. Her dile sayg\u0131 benim birinci \u00f6nceli\u011fim bu konuda. \u0130ngilizcemi de be\u011fenirim. Ama \u00e7ok \u00fczg\u00fcn\u00fcm, \u00c7erkes bir baba ve \u00c7erkes, T\u00fcrk, Arap melezi olan bir annenin k\u0131z\u0131 olarak ve bir \u015fehir \u00e7ocu\u011fu olarak birka\u00e7 c\u00fcmle anlamak ve zorda kal\u0131rsam birka\u00e7 c\u00fcmle etmek d\u0131\u015f\u0131nda \u00c7erkes\u00e7eyi geli\u015ftiremedim.<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: E\u011fitimcili\u011finiz yan\u0131 s\u0131ra bir edebiyat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131z; yay\u0131nlanm\u0131\u015f \u015fiirleriniz ve hik\u00e2yeleriniz var. Bildi\u011fim kadar\u0131yla yay\u0131nlanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 kitab\u0131n\u0131z var: \u201c\u0130\u00e7inden Vapur Ge\u00e7en \u015eiirler\u201d, \u201cBiri Bana \u015eiir Okusun\u201d, \u201cHer \u015fey Hik\u00e2ye\u201d. Bu kitaplar\u0131n\u0131z ne zaman yay\u0131nland\u0131? Bu kitaplar\u0131n\u0131z\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015f ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z var m\u0131?<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: E\u011fitimcilik demi\u015fken \u00f6nce \u015funu bir ifade edip ge\u00e7mek isterim. Ben k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftan beri birilerine bir \u015feyler \u00f6\u011fretmeyi ve \u201cokulculuk\u201d oynamay\u0131 seven bir \u00e7ocuktum. \u0130nan\u0131lmaz gibi gelebilir kula\u011fa ama ODT\u00dc \u0130dari Bilimler Fak\u00fcltesi\u2019ne gitmek yerine \u0130ngilizce \u00f6\u011fretmeni olmay\u0131 se\u00e7mi\u015ftim.<\/p>\n Yine, ilkokulun ilk s\u0131n\u0131f\u0131ndan itibaren de bir yazma merak\u0131m olu\u015ftu. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc be\u015finci s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencisi iken kompozisyonlar yazard\u0131m bana ilham veren konularla ilgili. D\u00fcz yaz\u0131 ve \u015fiir birbiri ile i\u00e7 i\u00e7e geli\u015fti ama soya\u00e7ekim olacak \u015fiir biraz a\u011f\u0131r bast\u0131 y\u0131llar i\u00e7inde. Ancak, yazd\u0131\u011f\u0131m bir\u00e7ok \u015feyi saklamam\u0131\u015f\u0131md\u0131r. Biraz daha ciddi anlamda \u00f6yk\u00fcler yazmaya da Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda bize sunulan Yazma At\u00f6lyeleri vesilesi ile giri\u015f yapt\u0131m.<\/p>\n Yukar\u0131daki kitaplar\u0131 en yeniden ba\u015flay\u0131p eskiye do\u011fru bir s\u0131ralamak ve bir ek yapmak isterim.<\/p>\n \u201cHer \u015eey Hik\u00e2ye\u201d, 2023 (15 yazarl\u0131 bir ortak \u00f6yk\u00fc kitab\u0131).<\/p>\n \u201c\u0130\u00e7inden Vapurlar Ge\u00e7en \u015eiirler\u201d, 2023 (Ke\u015fke kitab\u0131n ad\u0131 daha k\u0131sa olsayd\u0131).<\/p>\n \u201cBir Bana \u015eiir Okusun\u201d, 2008 (A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bir on y\u0131l\u0131n birikimi olan \u015fiirler).<\/p>\n \u201cZaman Zaman \u0130\u00e7inde\u201d, 1999 (Babam\u0131n te\u015fviki ve giri\u015fimi ile kitapla\u015fan \u015fiirler).<\/p>\n Bu kitaplar\u0131n hi\u00e7 biri bir g\u00fcn kitap olsunlar diye yola \u00e7\u0131k\u0131larak yaz\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi de son bir y\u0131l i\u00e7inde bir\u015feyler birikiyor yava\u015f yava\u015f, ancak kitapla\u015fma s\u00f6z\u00fcn\u00fc ne onlara ne kendime veremiyorum. \u015eiirlerimi ve \u00f6yk\u00fclerimi \u201cbak\u0131n sizi okuyacaklar\u201d diye umutland\u0131rmak istemiyorum.<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: \u015eiirleriniz ve hik\u00e2yelerinizde genel olarak hangi temalar\u0131 i\u015fliyorsunuz? Okuyucular\u0131n\u0131za hangi mesajlar\u0131 veriyorsunuz? Baz\u0131 edebiyat\u00e7\u0131lar, \u201c Edebiyat edebiyat i\u00e7indir, \u201cdiyor. Baz\u0131 edebiyat\u00e7\u0131lar, \u201cEdebiyat toplum i\u00e7indir,\u201d diyor. Baz\u0131 edebiyat\u00e7\u0131lar da, \u201cEdebiyat insan i\u00e7indir,\u201d diyor.\u00a0\u00a0Siz kendinizi hangi yakla\u015f\u0131ma daha yak\u0131n g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: Bazen g\u00f6zlemler, bazen birikmi\u015f duygular, k\u0131zg\u0131nl\u0131klar, k\u0131rg\u0131nl\u0131klar, insanl\u0131k ad\u0131na g\u00f6zlemledi\u011fim hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131, haks\u0131zl\u0131\u011fa tepkiler, \u00e7aresizlikler, bazen nas\u0131l da herkesin birbirine benzedi\u011fini g\u00f6zlemledi\u011fim olaylar beni d\u00fcrt\u00fcp, \u015fiir ya da \u00f6yk\u00fc gibi bir form i\u00e7inde d\u00fcnyaya geliyorlar. \u015eiirlere k\u0131z\u0131yorum, genellikle gece ziyaret\u00e7ileri onlar, davetsiz.<\/p>\n Daha eski kitaplar\u0131m daha fazla duygu a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 idi ama bana sorarsan\u0131z yine ki\u015fisel de\u011fil evrensel anlat\u0131mlard\u0131. \u015eimdi ise daha fazla toplumsal kayg\u0131lar seslendiriyorum \u00f6zellikle \u015fiirlerimde. \u00d6yk\u00fclerim ise genellikle k\u0131sa ve \u00e7o\u011funlukla birer \u201can\u201d hik\u00e2yesi. Konular basit gibi g\u00f6r\u00fcnen anl\u0131k insan deneyimleri de, derin yaralar da olabiliyor.<\/p>\n Edebiyat kelimesini daha genelleyip \u201cSanat sanat i\u00e7indir\u201d ifadesini irdeleyecek olursak, ben bunu \u00fcreten insan\u0131n bireysel bir ihtiyac\u0131 baz\u0131nda de\u011ferlendiriyorum ve bir anlamda \u00e7aresizlik gibi g\u00f6r\u00fcyorum. Yazmamak gibi bir l\u00fcks\u00fcn\u00fcz yoktur yani. Sizin ki\u015fili\u011finiz \u00f6yle bir kompozisyondan olu\u015fmu\u015ftur. Ancak \u00fcretilen sanatsal nesneler aras\u0131nda en \u00e7ok kendinize saklanan\u0131 ve en az payla\u015fabildi\u011finiz edebiyat \u00fcr\u00fcnleri korkar\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun bir de sunumu var ve kar\u015f\u0131n\u0131zdakini payla\u015f\u0131ma ikna etme \u015fans\u0131n\u0131z yok onun talebi yoksa. Toplumun sanata y\u00f6nelip al\u0131c\u0131 konumda g\u00f6r\u00fcnmesi ya merak saiki iledir, ya da kendini biraz oralarda bulma umududur.<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: \u015eiir ve hik\u00e2yelerinizi okuyanlardan hangi tepkileri al\u0131yorsunuz? Okuyucular\u0131n\u0131z, \u015fiir ve hik\u00e2yeleriniz hakk\u0131ndaki duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini sizinle payla\u015f\u0131yorlar m\u0131?<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: Okurlar\u0131mdan genellikle olumlu tepkiler al\u0131yorum. Zaten kendi okuma emekleri ile benim \u00fcretme eme\u011fim yo\u011fruldu\u011funda san\u0131r\u0131m okur da bir tepki vermek ihtiyac\u0131 duyuyor. Bazen bir \u015fiirde veya bir \u00f6yk\u00fcde beklenmedik bir anlat\u0131m bi\u00e7imi g\u00f6rmek, \u00f6rne\u011fin komik bir konu veya beklenmedik bir ifadeye rastlamak da okuyucuyu sevindiriyor verilen tepkilere bakarsak. Yorumlar\u0131 sosyal medya \u00fczerinden, telefonla veya y\u00fczy\u00fcze sohbetlerde ald\u0131\u011f\u0131m oluyor. Ama ilgin\u00e7tir, kitap sat\u0131\u015f platformlar\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f yorumlara hen\u00fcz rastlamad\u0131m. Daha o kadar b\u00fcy\u00fcmedik.\u00a0\u00a0Sizinle ilgin\u00e7 bir g\u00f6zlemimi de payla\u015fay\u0131m. Hani bir i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda en kolay en pohpohlay\u0131c\u0131 yorumlar\u0131 yak\u0131nlar\u0131n\u0131zdan al\u0131rs\u0131n\u0131z ya, bende \u00f6yle olmad\u0131. Onlardan bir ka\u00e7 g\u00fczel c\u00fcmle duymak baya zaman\u0131m\u0131 ald\u0131 ve duyunca da kendi kendime \u201chmmmm…\u201d dedim, \u201colmu\u015f galiba\u201d!<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Yay\u0131na haz\u0131r ancak hen\u00fcz yay\u0131nlanmam\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z var m\u0131? Yak\u0131n zamanda yay\u0131nlatmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z var m\u0131? Yeni kitaplar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6recek miyiz? Bizlere m\u00fcjdeli haberleriniz var m\u0131?<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: Yukar\u0131da ifade etti\u011fim gibi. Yay\u0131n ama\u00e7l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmam \u015fu ara yok. Ama birikimler olu\u015fuyor yine. \u00c7ok \u0131srar ederseniz belki \u00f6ncelikle yeni bir ki\u015fisel \u201c\u00f6yk\u00fc\u201d kitab\u0131ndan yana y\u00fcre\u011fim. Yani bu sefer \u00e7ok yazarl\u0131 de\u011fil M\u00fcnevver Mine Ba\u011f imzal\u0131 bir \u00f6yk\u00fc kitab\u0131 olur belki.<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: T\u00fcrk Edebiyat\u0131n\u0131n bug\u00fcn\u00fcn\u00fc nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? T\u00fcrk Mill\u00ee E\u011fitim sisteminin T\u00fcrk\u00e7eye gereken \u00f6nemi verdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz? \u00d6zellikle ayd\u0131nlar ve politikac\u0131lar duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnc\u00fclerini T\u00fcrk\u00e7e olarak d\u00fczg\u00fcnce ifade edebiliyorlar m\u0131? T\u00fcrkiye\u2019de insanlar okuyor mu? \u0130nsanlar\u0131m\u0131z okumay\u0131 seviyor mu? Baz\u0131 kitaplar\u0131n bir\u00e7ok bask\u0131 yapmas\u0131 ve \u00e7ok satmas\u0131, sizce, \u00e7ok okunduklar\u0131 anlam\u0131na geliyor mu? Bu konulardaki duygu,\u00a0\u00a0g\u00f6r\u00fc\u015f ve de\u011ferlendirmelerinizi bizlerle payla\u015f\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f:\u00a0<\/strong>Bu \u00e7ok boyutlu soruya s\u0131ra s\u0131ra yan\u0131t vermek iyi olur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye\u2019de edebiyat\u00a0sorusuna bakarsak, bu konuya \u015f\u00f6yle bir giri\u015f yapmak istiyorum. Eskiden beri inand\u0131\u011f\u0131m bir \u015fey var, d\u00fcnyada en fazla bo\u015fa harcanan kaynak \u201cinsan\u201d. \u0130nsan\u0131n en fazla eme\u011fini s\u00f6m\u00fcr\u00fcyoruz ama ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 de\u011ferleri, yetenekleri, insan olarak becerilerini ve zihinsel kapasitesini ne kadar ke\u015ffediyoruz, ne kadar bunlar\u0131 de\u011ferlendirmesine f\u0131rsat veriyor sistemler, d\u00fczenler, toplumlar; bu hep sorgulad\u0131\u011f\u0131m bir \u015fey. \u015eimdi bakt\u0131\u011f\u0131mda her sanat alan\u0131nda veya her beceri alan\u0131nda \u00e7ok daha fazla say\u0131da insan\u0131n isminin ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyorum, ya da en az\u0131ndan daha \u00e7ok insan\u0131n me\u015fguliyet alanlar\u0131na girebiliyor belli alanlar. Ama bu bir arz talep meselesine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00dcretilen \u015feyler kitlelere ne kadar ula\u015fabiliyor ne kadar topluma mal oluyor, ne kadar kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fcyor ve bir kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00f6recek de\u011ferde bir \u015feyler \u00fcretiyor muyuz, \u00fcretiliyor mu bunlar\u0131 da sorguluyorum. Sonu\u00e7ta birilerinin ilgisini \u00e7ekebilmek i\u00e7in yap\u0131lacak i\u015fler ili\u015fkilere, \u00e7evrelere dayan\u0131yor bir bak\u0131yorsunuz. T\u00fcrk edebiyat\u0131nda \u00e7e\u015fitli ve \u00e7ok say\u0131da insan \u015fans\u0131n\u0131 deniyor ama herkese ula\u015fam\u0131yor. Asl\u0131nda \u015fimdi yazarlar\u0131n yeni bir avantaj\u0131 var medya ve teknoloji. Ancak buradan da yine hangi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte kitlelere ula\u015fabilece\u011finiz bir soru i\u015fareti. \u00d6zetle, T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc durumunu bir okunmazl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131 olarak g\u00f6zlemliyorum. Bol yazarl\u0131 az okurlu bir toplum olduk.<\/p>\n Okumak bir al\u0131\u015fkanl\u0131kt\u0131r, bir\u00e7ok beceri gibi e\u011fitim yoluyla edinilir. \u00dclkemizde e\u011fitim vermek de\u011fil \u00e7ocuklar\u0131 e\u011fitim ad\u0131 alt\u0131nda baz\u0131 kurumlarda g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde el alt\u0131nda tutmak gibi bir politik tav\u0131r var sadece. Bence her kavram onu kullanana g\u00f6re farkl\u0131 bir i\u00e7eri\u011fe i\u015faret ediyor. \u00d6rne\u011fin \u201ckitap fuar\u0131\u201d dedi\u011finizde yapaca\u011f\u0131n\u0131z ziyaret sizi ne gibi i\u00e7eriklere g\u00f6t\u00fcr\u00fcr bilemem. Kelimeleri ve onlar\u0131 k\u00f6t\u00fcye kullanmay\u0131 sevenlerimiz de var.<\/p>\n Her konuda basite ka\u00e7\u0131yoruz, \u00e7ocuklar\u0131n gen\u00e7lerin yeni beceriler edinmelerini umursam\u0131yoruz, hatta riskli buluyoruz. E\u011fitim sisteminin \u00fcretimi olan bireyler \u00f6rne\u011fin medyada kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e kullan\u0131m\u0131 ile ilgili yapt\u0131klar\u0131 hatalar benim, bizim, nesli san\u0131r\u0131m \u00e7ok k\u0131zd\u0131r\u0131yor, y\u0131prat\u0131yor. \u00dcstelik kusurlar\u0131n\u0131n fark\u0131nda bile olmamalar\u0131 ileti\u015fim d\u00fczeylerinin gitgide a\u015fa\u011f\u0131lara \u00e7ekilmesi sonucunu yarat\u0131yor. Konu\u015famamak, d\u00fc\u015f\u00fcnememek, \u00fcretememek ve \u00fcretilenin de de\u011ferini anlamamak sonucunu do\u011furuyor bu y\u00fczeysellik. Beyin kaslar\u0131 da v\u00fccut kaslar\u0131 gibidir zorlamazsan\u0131z at\u0131lla\u015f\u0131r i\u015flevsizle\u015firler.<\/p>\n Kendini do\u011fru ifade etmek de e\u011fitimle paralel bir konudur. Kelime hazneniz, d\u00fc\u015f\u00fcnce diziliminiz, s\u00f6zc\u00fck se\u00e7iminiz hepsi sizin beyin kapasitenizi ne kadar kullanabildi\u011finizin g\u00f6stergesidir. Bir ka\u00e7 y\u00fcz kelimeyle g\u00fcn\u00fc kurtar\u0131yor olman\u0131z da, sizi alk\u0131\u015flayanlar\u0131n \u00e7ok olmas\u0131 da sizin iyi bir konu\u015fmac\u0131 oldu\u011funuzu kan\u0131tlamaz. Televizyonda sohbet programlar\u0131 \u015f\u00f6yle dursun, haber sunumunda bile \u00f6rne\u011fin \u00f6yle bir vurgu hatas\u0131 yap\u0131l\u0131yor ki \u015fa\u015f\u0131p kal\u0131yorsunuz. Yani vurgunun kelimenin anlam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011finin bile fark\u0131nda de\u011filler. \u00d6rne\u011fin, haberde \u201cbodrumda \u00e7\u0131kan yang\u0131nda\u201d m\u0131 be\u015f ki\u015fi \u00f6ld\u00fc, \u201cBodrum\u2019da \u00e7\u0131kan yang\u0131nda\u201d m\u0131 be\u015f ki\u015fi \u00f6ld\u00fc, bunu farkl\u0131 ifade etmeniz gerekir.<\/p>\n Ayd\u0131nlar ve politikac\u0131lar diyorsunuz ya, onlar sanki ba\u015fka bir toplumsal hazneden mi besleniyorlar, maalesef hay\u0131r! Ve itiraf etmek gerekirse yine her \u015fey e\u011fitimden ge\u00e7iyor.<\/p>\n Ama siz bu sorularla benim derdimi de\u015fiyorsunuz.<\/p>\n Kitaplar\u0131n bask\u0131 yap\u0131p yapamamalar\u0131, okunup okunmamalar\u0131 konusunda yine iddiam, okumakla yazmak aras\u0131nda bir denge olmad\u0131\u011f\u0131. \u201c\u00dcnl\u00fc\u201d olmadan okunmuyorsunuz, okunmadan \u00fcnl\u00fc olmuyorsunuz, bu alan da kendi ticaretini yaratm\u0131\u015f bir alan. Kitab\u0131n\u0131z\u0131 basarken de \u201csat\u0131\u015f potansiyeliniz nedir\u201d diye soruluyor. \u00c7ok satanlar hangi kriterlere g\u00f6re \u00e7ok sat\u0131\u015fa ula\u015f\u0131yor emin de\u011filim. Sat\u0131lanlar\u0131n okunup okunmad\u0131klar\u0131n\u0131 da bilemeyiz.<\/p>\n Kurtar\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lgeler, k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiler, bayraklar, s\u0131n\u0131rlar, may\u0131nl\u0131 alanlar burada da s\u00f6z konusu. Eskiden baz\u0131 fak\u00fclte gruplar\u0131n\u0131n kadro vermemek i\u00e7in insanlar\u0131n becerilerini, emeklerini g\u00f6rmezden geldikleri s\u00f6ylenirdi, \u015fimdi de \u201cburas\u0131 benim tarlam\u201d diyen kitleler kendini be\u011fenmi\u015f kabul alanlar\u0131 olu\u015fturuyorlar.<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: \u015eimdi de, izninizle, \u00fclkemizdeki yabanc\u0131 dil \u00f6\u011frenim- \u00f6\u011fretimi ile \u201cana dili\u201d \u00f6\u011frenim- \u00f6\u011fretimine ili\u015fkin sormak istiyorum. Tanzimat d\u00f6neminden ba\u015flamak \u00fczere Cumhuriyet d\u00f6nemine kadar her seviyedeki devlet okullar\u0131, yabanc\u0131 okullar ile az\u0131nl\u0131k okullar\u0131nda yabanc\u0131 dil \u00f6\u011fretimi konusunda bilgi verir misiniz? Bu d\u00f6nemde hangi yabanc\u0131 diller \u00fclkemizdeki okullarda yayg\u0131n olarak \u00f6\u011fretiliyordu? Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde, Tanzimat ile Cumhuriyetin ilan\u0131na kadar olan d\u00f6nemde, \u00fclkemizdeki Gayrim\u00fcslim vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n okullar\u0131nda kendi \u201cana dilleri\u201d d\u0131\u015f\u0131nda hangi yabanc\u0131 dillerin \u00f6\u011fretildi\u011fine ili\u015fkin de bilgi verir misiniz? \u00d6zellikle Me\u015frutiyet\u2019in il\u00e2n\u0131ndan sonra, \u201cana dilleri\u201d T\u00fcrk\u00e7eden farkl\u0131 olan M\u00fcsl\u00fcman vatanda\u015flar\u0131m\u0131z i\u00e7in de baz\u0131 faaliyetlerin yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00c7erkes\u00e7e, Lazca, Abazaca vb. ana dilleri konusunda baz\u0131 faaliyetler oldu\u011funu biliyoruz. Bu ba\u011flamda, ge\u00e7mi\u015fteki \u201cana dili\u201d \u00f6\u011frenim- \u00f6\u011fretimi konusunda de\u011ferlendirmede bulunur musunuz? Yine bu ba\u011flamda \u201c\u00c7erkes Teav\u00fcn Mektebi\u201d hakk\u0131nda bilgi verip de\u011ferlendirmede bulunur musunuz?<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: Tarihsel analizlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, b\u00fct\u00fcn D\u00fcnya\u2019da \u201culus\u201d ya da millet ve milliyet kavram\u0131n\u0131n do\u011fu\u015funda matbaan\u0131n etkisi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. 17. y\u00fczy\u0131lda Avrupa\u2019da kitap ve \u00f6zellikle de gazetelerin bas\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131, bu konuda dillerin belli leh\u00e7elerinin ileti\u015fimde \u00f6ncelik ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck kazanmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Daha sonra bu leh\u00e7e ve k\u00fclt\u00fcrler etki alanlar\u0131n\u0131 tan\u0131mlam\u0131\u015f, o toplulu\u011fa ait k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikler kendi i\u00e7inde organik ba\u011flarla tan\u0131mlanan kimliklere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yani insan\u0131n en b\u00fcy\u00fck icatlar\u0131ndan olan matbaa uzun vadede milliyetin tan\u0131m\u0131n\u0131n anas\u0131, atas\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n Derebeylik ve hanedanl\u0131klar zaman i\u00e7inde kendi tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 uluslar olu\u015fturup kendi etki alanlar\u0131n\u0131 garantiye almak istemi\u015flerdir. Osmanl\u0131 devleti de bu \u00e7izgiden uzak kalamam\u0131\u015f ancak \u00f6zellikle e\u011fitimin ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6re, k\u00fclt\u00fcr ve diller etki d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f uzun s\u00fcre onlara pek fazla e\u011fitim iletme kayg\u0131s\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Daha do\u011frusu liberal g\u00f6r\u00fcnen bir tav\u0131r i\u00e7inde, e\u015fitlik\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m sergilenerek etki alanlar\u0131 garanti alt\u0131na al\u0131nmak istenmi\u015ftir. Ki bunun \u00f6tesinde Osmanl\u0131\u2019n\u0131n kitleleri k\u00f6kenlerine g\u00f6re tan\u0131mlama kayg\u0131s\u0131 zaten olmam\u0131\u015ft\u0131r. Kitleler \u201ckom\u00fcniteler\u201d (cemaatler) kendi haline b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, onlara bir etnik ya da k\u00fclt\u00fcre dayal\u0131 dil, ya da h\u00fck\u00fcmranl\u0131k dili dayat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Sonunda 1830\u2019larda Osmanl\u0131\u2019ya da gazetecilik ve gazete etkisi ile birlikte toplum tasar\u0131m\u0131 gelmi\u015ftir. \u0130lk gazete olan Takvim-i Vekai\u2019nin sadece T\u00fcrk\u00e7e de\u011fil az\u0131nl\u0131k ve Avrupa dillerinde de yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 not edilmi\u015ftir.<\/p>\n Osmanl\u0131n\u0131n kitlelerin e\u011fitimine ciddi olarak bak\u0131\u015f\u0131 1850\u2019leri bulmu\u015ftur. E\u011fitimin birincil amac\u0131 devlet hizmetinde \u00e7al\u0131\u015facak insanlar\u0131 ve ticareti y\u00f6nlendirecek kadrolar olu\u015fturmak olmu\u015ftur do\u011fal olarak. Ancak Osmanl\u0131\u2019n\u0131n toprak kaybedip baz\u0131 alanlardan \u00e7ekilmesi sonras\u0131, \u00f6rne\u011fin Avrupa ile ili\u015fkiler el\u00e7ilikler d\u00fczeyinde ve ticari alanlarda Frans\u0131zca, Almanca, Rus\u00e7a gibi dillerin \u00f6nemsenerek okullar\u0131n e\u011fitim program\u0131na al\u0131nmas\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015ftur. Bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde de medreselerde kitaplar\u0131n Arap\u00e7a, Fars\u00e7a, e\u011fitim dilinin ise T\u00fcrk\u00e7e oldu\u011fu ifade edilir.<\/p>\n Az\u0131nl\u0131klara kendi dillerinde e\u011fitim yapmalar\u0131na izin verilmesi konusunun bana etnik k\u00f6kenim nedeniyle en yak\u0131n bir \u00f6rne\u011fi, \u00c7erkes Teavun Mektebi\u2019dir. 1908\u2019de kurulan \u00c7erkes Teav\u00fcn Cemiyeti 1910\u2019da \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitimini hedefleyen \u00c7erkes Teav\u00fcn Mektebini kurmu\u015f bu okulda bilim alanlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, beden e\u011fitimi ve sanat dersleri de verilmi\u015f ve k\u0131z erkek karma e\u011fitim yapan bir kurulu\u015f olmu\u015ftur. Bu okul 1914\u2019de kapanm\u0131\u015ft\u0131r, bu tarihten sonra okul ile ilgili bir kay\u0131da rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu okulun e\u011fitim dili \u00c7erkes\u00e7e idi ve yaz\u0131 i\u00e7in Latin alfabesinin \u00c7erkes\u00e7eye uygulanm\u0131\u015f bir \u015fekli kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Daha sonra 1919 da \u0130stanbul\u2019da \u00c7erkes Numune Mektebi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, ayn\u0131 \u015fekilde geni\u015f bir programl\u0131 karma e\u011fitim veren bir kurum olmu\u015ftur.<\/p>\n Daha sonra Lozan Anla\u015fmas\u0131 ile 1923 tarihinde \u00c7erkes Kad\u0131nlar\u0131 Teavun Cemiyetinin kapat\u0131lmas\u0131 ile bu okul da kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n K\u0131sacas\u0131, Osmanl\u0131 Devleti \u00e7e\u015fitli d\u00f6nemlerde ihtiyaca g\u00f6re \u00e7e\u015fitli e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na ve e\u011fitimin de\u011fi\u015fik dillerde yap\u0131lmas\u0131na olumlu bir ortam sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Cumhuriyetin il\u00e2n\u0131yla ba\u015flayan ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam eden s\u00fcre\u00e7te her seviyedeki devlet okullar\u0131, yabanc\u0131 okullar, (kendi \u201cana dilleri\u201d ile birlikte) az\u0131nl\u0131k okullar\u0131, \u0130mam- Hatip Liseleri,\u00a0\u00a0\u00f6zel okullar ile \u00f6zel dershane ve kurslardaki yabanc\u0131 dil \u00f6\u011fretimi \u00fclkemizde nas\u0131l bir seyir izledi?\u00a0\u00a0Bu d\u00f6nemde \u00f6zelikle hangi yabanc\u0131 diller \u00fclkemizdeki okullarda ve di\u011fer kurumlarda \u00f6\u011fretildi, \u00f6\u011fretiliyor? Bu konularda bizleri bilgilendirir misiniz? Bu konularda de\u011ferlendirmelerde bulunur musunuz?<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: Cumhuriyet d\u00f6neminde dil e\u011fitimi yeni kurulan bu \u00fclkenin kendini toparlama faaliyetleri i\u00e7inde yer alm\u0131\u015ft\u0131r, ulus devlet perspektifi i\u00e7inde bak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, farkl\u0131l\u0131klar bu tan\u0131m i\u00e7inde yer almam\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda ilk eylem 1924 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan Tevhid-i Tedrisat kanunu olmu\u015ftur. E\u011fitimde birlik sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn ba\u015fka dillerde e\u011fitim yapan okullar kapat\u0131lm\u0131\u015f T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitim esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak yabanc\u0131 dilde e\u011fitim yapan yabanc\u0131 \u00f6zel okullar kapat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de 1928\u2019de T\u00fcrk E\u011fitim Derne\u011fi\u2019nin kuruldu\u011funu ve yabanc\u0131 dil e\u011fitimine a\u011f\u0131rl\u0131k veren \u201ckolej\u201d adl\u0131 kurumlar\u0131n olu\u015ftu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Daha sonra da 1956 ve sonras\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde \u0130ngilizce, Frans\u0131zca ve Almanca\u2019n\u0131n \u00f6\u011fretim dili olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kolejler a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu okullar\u0131n ad\u0131 daha sonra Anadolu Lisesi olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde D\u00fcnya \u00fczerinde devletlerin etki alanlar\u0131n\u0131n ve ili\u015fkilerin de\u011fi\u015fimi paralelinde Yabanc\u0131 Dil e\u011fitiminin ve yabanc\u0131 dilde e\u011fitim yapan okullar\u0131n neredeyse tamam\u0131n\u0131n \u0130ngilizce e\u011fitime d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6zlemliyoruz. Ki burada \u00f6zellikle \u00fcniversiteler s\u00f6z konusudur.<\/p>\n Devlet okullar\u0131nda yabanc\u0131 dilin haftada belirli bir saat olarak \u00f6\u011fretimi s\u00f6z konusu olmas\u0131na kar\u015f\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir dil \u00f6\u011frenimi g\u00f6remiyoruz. Kolej ve sonra Anadolu Liselerinde dil \u00f6\u011fretimi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ve \u00f6ncelikli ama\u00e7 olmu\u015ftur. \u00d6zellikle haz\u0131rl\u0131k s\u0131n\u0131flar\u0131 ile bu kurumlar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 d\u00fczeyde dil e\u011fitimi yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de meslek liseleri kavram\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenciyi yetene\u011fine ve ilgisine g\u00f6re farkl\u0131 e\u011fitim alanlar\u0131na erken \u00e7ekmek amac\u0131yla sistem i\u00e7ine al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, erken ba\u015flayan \u00f6zel e\u011fitim m\u00fcfredat\u0131 ile meslek dersleri a\u011f\u0131rl\u0131k kazan\u0131rken dil e\u011fitiminin \u00f6ncelikli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n Mesleki e\u011fitime dini toplumsal a\u00e7\u0131dan bir yakla\u015f\u0131mla Cumhuriyet d\u00f6neminin ilk a\u00e7\u0131lan okullar\u0131 aras\u0131nda \u0130mam Hatip Liselerinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 kay\u0131t alt\u0131ndad\u0131r. Bu okullar\u0131n \u00f6zg\u00fcn m\u00fcfredat\u0131 do\u011frultusunda programa entegre edilen Arap\u00e7a dili ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz, ki bu da zaten Osmanl\u0131 devletindeki medrese ve Arap\u00e7a e\u011fitimi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nde 1930 ile 1948 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130mam Hatip Okullar\u0131n\u0131n kapal\u0131 oldu\u011fu kayda ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n T\u00fcrkiye Cumhuriyet\u2019inde 2010\u2019lu y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda toplumsal baz\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131m giri\u015fimleri do\u011frultusunda \u201cYa\u015fayan Diller ve Leh\u00e7eler\u201d dersi Milli E\u011fitim Program\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve bu kapsamda\u00a0\u00e7e\u015fitli az\u0131nl\u0131k dilleri se\u00e7meli ders olarak m\u00fcfredata al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu derslerin hangi oranda devam etti\u011fi ve ne \u00f6l\u00e7\u00fcde talep oldu\u011fu konular\u0131nda bilgi sahibi de\u011filim do\u011frusu. Bir yere kadar bu e\u011fitimlerin en ba\u015f\u0131ndan talep a\u00e7\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeylerde kald\u0131\u011f\u0131 ifade edilmekte idi.<\/p>\n Bir dil \u00f6\u011fretmeni olmama ve e\u011fitim dili \u0130ngilizce olan kurumlarda \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olmama ra\u011fmen yabanc\u0131 dilde e\u011fitim konusunda benim hep sorgulamak istedi\u011fim bir boyut daha vard\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za Anadolu liselerinde 3-4 hatta 8 y\u0131l \u0130ngilizce e\u011fitim verip sonra onlar\u0131 \u201c\u00fcniversite\u201dye girmek istediklerinde T\u00fcrk\u00e7e s\u0131navlara sokarak test ederiz! B\u00fcy\u00fck bir haks\u0131zl\u0131k m\u0131 yoksa bir pazarlama i\u015fi midir bilemiyorum.<\/p>\n Buradan hareketle bir an\u0131m ile ilgili bir not d\u00fc\u015fmek isterim. Cumhuriyet d\u00f6neminde az\u0131nl\u0131klara ana dilde e\u011fitim veren okullar konusuna de\u011finece\u011fim. Bilindi\u011fi gibi,\u00a0az\u0131nl\u0131k okullar\u0131 Rum, Ermeni ve Musev\u00ee az\u0131nl\u0131klar taraf\u0131ndan kurulmu\u015f, Lozan Antla\u015fmas\u0131 ile g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve kendi az\u0131nl\u0131\u011f\u0131na mensup T\u00fcrkiye Cumhuriyeti uyruklu \u00f6\u011frencilerin devam etti\u011fi okullar olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015flard\u0131r. Bu okullarda az\u0131nl\u0131klara mensup T\u00fcrkiye Cumhuriyeti vatanda\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 okuyabilmektedir. Ancak bu okullar\u0131n say\u0131s\u0131 zaten s\u0131n\u0131rl\u0131 iken gitgide \u00f6\u011frenci say\u0131lar\u0131 da d\u00fc\u015fmektedir. Yine 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda ana dilde e\u011fitim tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n komisyonlar, e\u011fitim kadrolar\u0131 ve ilgili vatanda\u015f gruplar\u0131n\u0131n sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ile tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131lar s\u00f6z konusu idi. Bu toplant\u0131lardan birinde bu az\u0131nl\u0131klardan birine mensup \u00f6nemli derecede tecr\u00fcbeli bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 kendi az\u0131nl\u0131k grubu ile ilgili olarak vatanda\u015flar\u0131n art\u0131k \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 az\u0131nl\u0131k okullar\u0131na g\u00f6ndermek istemediklerini, bu e\u011fitim yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 sistem i\u00e7inde di\u011fer \u00f6\u011frencilerle yar\u0131\u015famayacak konuma getiren dezavantajlara neden oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini ifade etmi\u015fti.<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: \u201cAna dili\u201d denildi\u011finde y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce \u00fclkemizde kastedilenle, bug\u00fcn kastedilenin olduk\u00e7a farkl\u0131 anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Biliyorsunuz, \u00c7erkes\u00e7e, G\u00fcrc\u00fcce, Abazaca, Lazca vb. \u201cana dilleri\u201d art\u0131k devlet okullar\u0131nda \u201cse\u00e7meli ders\u201d. Gerek \u201cana dili\u201d gerekse de okullardaki se\u00e7meli \u201cana dili\u201d dersleri konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015f ve de\u011ferlendirmelerini bizimle payla\u015f\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n \u00a0M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: Ana dili ve ana dil dersleri ile ilgili olarak k\u0131saca yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz noktalar var, ancak burada ben de bu \u201ctan\u0131mlar\u201d konusuna bir de\u011finmek isterim. Ana dili s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc asl\u0131nda tan\u0131mlamak bile gereksizdir. Tan\u0131m\u0131 kendi i\u00e7inde bir s\u00f6zc\u00fck bu. Bebekler ana dilini annesinden \u00f6\u011frenemiyor ise ortada tuhaf bir durum var demektir. Anne kendi dilini mi konu\u015famamaktad\u0131r, \u00e7ocuk bu k\u00fclt\u00fcrel mirastan kopar\u0131lmakta m\u0131d\u0131r, yoksa bir birlik ruhu mu \u201ckurulmaya\u201d \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Ulus- devlet kavram\u0131 herkesin malumudur. Devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen bir ulus vard\u0131r ve onun k\u00fclt\u00fcr ve dili \u201cdo\u011fal!\u201d olarak \u00fclkenin k\u00fclt\u00fcr ve dilidir gibi bir \u00e7\u0131kar\u0131m yap\u0131lmaktad\u0131r. Ancak 1789 Frans\u0131z \u0130htil\u00e2li ile bu kavram\u0131n ilk meyvesini veren ulus devlet olan Fransa\u2019da bile bu ulusla\u015fman\u0131n asimilasyan yolu ile belki de k\u0131smen olu\u015ftu\u011fu ifade edilebilir. Dayatmalar d\u00fcnyan\u0131n her yerinde ac\u0131lara neden olur, olmu\u015ftur. Eminim hi\u00e7 bir etnik kimlik kendi kimli\u011fini bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n tan\u0131mlamas\u0131n\u0131 istemezdi.<\/p>\n Do\u011fal olarak dil aile i\u00e7inde \u00f6\u011frenilir. T\u00fcrkiye\u2019de bu \u00f6\u011frenim yerel olarak aile ve d\u0131\u015f \u00e7eperdeki insanlar\u0131n ayn\u0131 dili kullan\u0131yor olmas\u0131 halinde kendili\u011finden bir kazan\u0131m \u015feklinde edinilirken, e\u011fitim s\u00f6z konusu oldu\u011funda ana dili kullan\u0131m\u0131 ve \u201culus dil\u201dinin bilinmemesi ki\u015fiyi dezavantajl\u0131 duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Ailenin karma\u015f\u0131k bir sosyal yap\u0131 i\u00e7inde ba\u015fka etnik k\u00f6kenlerle kar\u0131\u015f\u0131k bir ortamda ya\u015famas\u0131 veya ekonomik ya da sosyal \u015fartlar nedeniyle bazen ki\u015finin ana dilini \u00f6\u011frenememesi ve veya \u00f6\u011frenmemeyi se\u00e7mesi durumlar\u0131 ya\u015fanmakta. Bu paradoks i\u00e7inde mant\u0131kl\u0131 olan\u0131 ana dil ger\u00e7ekli\u011finin kabul\u00fc ve edinilmesine destek olunmas\u0131 iken, bir taraftan da e\u011fitim dili \u00f6zellikle de bu ulus devleti de a\u015fan global \u00e7a\u011fda yerel dil ile nereye kadar gidilebilece\u011finin iyi tart\u0131lmas\u0131 gere\u011fini do\u011furur. Herkese ana dilinde bir y\u00fcksek \u00f6\u011frenim verebilece\u011fimizi iddia etmek ne kadar inand\u0131r\u0131c\u0131 olur, hele de yukar\u0131da yabanc\u0131 dilde e\u011fitim yapan y\u00fcksek \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131ndan s\u00f6z etmi\u015fken. Bir devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde etnik farkl\u0131l\u0131klar varsa ki\u015filerin hem bu devletin resmi dilini hem de kendi ana dillerini ayn\u0131 etkinlikle kullanabilmeleri herkesin yarar\u0131na olacakt\u0131r. Bunu bile yabanc\u0131 dil e\u011fitimine do\u011frudan ba\u011flayabiliriz. Ana dilini iyi kullanamayan, ana dilinin yap\u0131sal \u00f6zelliklerini, kelime haznesinin boyutlar\u0131n\u0131 tan\u0131mayan insanlar i\u00e7in yabanc\u0131 dil \u00f6\u011frenmek daha zorlay\u0131c\u0131 bir giri\u015fim olu\u015fturur.<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Edebiyat alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z ile yabanc\u0131 dil \u00f6\u011fretimi, T\u00fcrk\u00e7e ve \u201cana dili\u201d \u00f6\u011fretimi konusundaki bilgi, g\u00f6r\u00fc\u015f, duygu ve de\u011ferlendirmelerinizi bizimle payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim. Benim sormad\u0131\u011f\u0131m ancak sizin okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015fmak istedi\u011finiz ba\u015fka bilgi, g\u00f6r\u00fc\u015f ve de\u011ferlendirmeleriniz varsa, onlar\u0131 da okuyucular\u0131m\u0131zla payla\u015f\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: Bu soru i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim. Asl\u0131nda do\u011frudan konumuzla ilgili olmayacak ancak payla\u015fabilece\u011fimi hissetti\u011fim birka\u00e7 duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi eklemek isterim.<\/p>\n \u0130nsan\u0131n kayg\u0131lar\u0131 ve ac\u0131lar\u0131 bu derece ger\u00e7ek iken bunlar d\u0131\u015f\u0131nda her \u015feyin son derece y\u00fczeyselle\u015fti\u011fi bir \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz, \u00e7ok fazla \u00e7okuz, niteliksizle\u015fiyoruz. Sevgi, empati, payla\u015f\u0131m ve ba\u015fkalar\u0131na de\u011fer verme gibi duygular gitgide \u201caz\u0131nl\u0131\u011fa\u201d d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bilim ve toplum a\u011f\u0131r ve g\u00f6zard\u0131 edilen konulara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.\u00a0\u00a0Zaman\u0131nda do\u011fum kontrol\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p her \u015feyi do\u011faya b\u0131rakanlar \u015fimdi salg\u0131nlarla \u00f6ld\u00fckleri zaman komplo senaryolar\u0131 yaz\u0131lmaya ba\u015flan\u0131yor. Konular\u0131m\u0131zdan biraz uzakla\u015f\u0131yorum ama \u015funu da vurgulamak istiyorum, do\u011fa gere\u011fi b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n etraflar\u0131nda olmas\u0131 gereken bir g\u00fcvenlik alan\u0131 vard\u0131r, bir canl\u0131, bir tekil birey olarak, bu alanlar gitgide kayboluyor her birimiz di\u011ferinin g\u00fcvenlik alanlar\u0131n\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7iyoruz b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar. Bu \u201cyak\u0131nl\u0131k\u201dtan her zaman olumlu sonu\u00e7lar \u00e7\u0131km\u0131yor, e\u011fer kar\u015f\u0131n\u0131zdakinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 alg\u0131lamak, kabullenmek ve de\u011ferlendirmek gibi bir bilin\u00e7 d\u00fczeyiniz yoksa.<\/p>\n \u0130nsanlar\u0131n en h\u0131zl\u0131 ilerledikleri alan teknoloji ve yapay zek\u00e2 oldu. Ancak biyolojik bir canl\u0131 olarak, ruhsal bir varl\u0131k olarak bu ilerlemenin \u00e7ok gerisinde kald\u0131lar. Toplumsal sistem, insan ili\u015fkileri h\u0131zla ilerleyemedi aksine herkes birbirini daha fazla tehdit olarak g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Bir \u00f6yk\u00fc vard\u0131r, bir K\u0131z\u0131lderili \u00f6yk\u00fcs\u00fc, ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 hat\u0131rlayam\u0131yor olabilirim k\u0131saca \u015f\u00f6yleydi \u00f6z\u00fc: bir grup yabanc\u0131 K\u0131z\u0131lderililere ait bir b\u00f6lgede onlar\u0131n kendilerine rehberlik edip bir yere g\u00f6t\u00fcrmesini isterler. Yolculuk s\u0131ras\u0131nda bir ara K\u0131z\u0131lderililer hi\u00e7bir \u015fey demeden oturup hareketsiz kal\u0131rlar. Buna \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131ran yabanc\u0131lar d\u00f6n\u00fcp ne oldu\u011funu sorduklar\u0131nda K\u0131z\u0131lderililer \u201c\u00e7ok h\u0131zl\u0131 ilerledik ruhumuz geride kald\u0131 durup onlar\u0131 beklememiz l\u00e2z\u0131m\u201d derler.<\/p>\n D\u00fcnya art\u0131k \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ilerleyenlerle hi\u00e7 ilerleme niyetinde olmayan, alg\u0131da birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 bir\u00e7ok insan denen yarat\u0131\u011f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve birbirine sorunlar yaratt\u0131\u011f\u0131 bir gezegen.<\/p>\n Herkes i\u00e7in iyilikler diliyorum.<\/p>\n Bu r\u00f6portajda hi\u00e7bir zaman \u00e7ok derin oldu\u011funu iddia etmeyece\u011fim tarihsel ve sanata ili\u015fkin birka\u00e7 bilgi ve fikrimi sizlerle payla\u015ft\u0131m. R\u00f6portaj i\u00e7in sana te\u015fekk\u00fcr ediyorum sevgili Ali \u0130hsan. \u0130nsanlar\u0131n geri d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131nda iyi ki yollar\u0131m\u0131z kesi\u015fmi\u015f dedi\u011fi insanlar\u0131 tan\u0131yor olmas\u0131 g\u00fczel bir duygu.<\/p>\n Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong>: Zaman ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131zda ba\u015far\u0131lar dilerim. Sa\u011fl\u0131cakla kal\u0131n.<\/p>\n M\u00fcnevver Mine Ba\u011f<\/strong>: Ben \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. G\u00fczel g\u00fcnlerde g\u00f6r\u00fc\u015fmek dile\u011fiyle diyelim o zaman.<\/p>\n \u00dcCRA B\u0130R K\u00d6\u015eE<\/strong><\/p>\n Bir \u00fccra k\u00f6\u015fesinden ge\u00e7iyorduk evrenin [M\u00fcnevver Mine Ba\u011f, 06. III. 2020]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ali İhsan Aksamaz [Ön açıklama: Münevver Mine Bağ, ülkemizin aydınlarından; bir eğitimci, bir edebiyat insanı ve bir ressam. Kendisini 1989 yılında, Millî Eğitim Bakanlığının Kadıköy Kız Lisesindeki 124 no.lu hizmet içi eğitim kursunda tanıdım; kıymetli rehber öğretmenlerimden birisiydi. Münevver Mine Bağ ile bir söyleşi yaptım; şiir ve hikâyeleri ile ülkemizdeki yabancı dil öğretimi, Türkçe öğretimi ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[],"class_list":["post-41722","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-ali-ihsan-aksamaz-laz-kulturu","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41722"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41722\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41729,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41722\/revisions\/41729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![](\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEgevciEinn99CVjPUckMJUbO0HENXgpTxab8PBqhMl3uwSjJG7-n6oOd_tE5ievlYS_rHQK-8QD-UxQ8c_tJMUItt7dVOJ745i2Q8YzNQD9iyfPSqEUB2KjvM_G5UZR5zqX7EwFF9gMUJ8-dacqklHR5iuziRQmNQ8myLAm1B0GjKPVAI4Jh-vUeBgjf8UD\/s320\/1%20M%C3%BCnevver%20Mine%20Ba%C4%9F%20ile%20s%C3%B6yle%C5%9Fi.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/INSANLAR-RUHSAL-BIR-VARLIK-OLARAK-TEKNOLOJI-VE-d.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/INSANLAR-RUHSAL-BIR-VARLIK-OLARAK-TEKNOLOJI-VE-e.jpg\")
\nBana sevdi\u011fim edebiyat\u00e7\u0131lar sorusu soruldu\u011funda yazar olarak akl\u0131ma ilk Ahmet \u00dcmit, \u015fair olarak Didem Madak geliyor \u015fu anda.
\nAsl\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeni bir e\u011filim var kitap okuma ile ilgili, insanlar klasiklere d\u00f6n\u00fcp kendilerine ge\u00e7mi\u015fin edebiyat\u0131n\u0131 yeniden bir hat\u0131rlatmak istiyorlar, belki de \u00f6zl\u00fcyorlar eskiyi. Asl\u0131nda belki yeniyi \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in bir endazeyi yeniden kurmak ihtiyac\u0131d\u0131r bu kim bilir.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/INSANLAR-RUHSAL-BIR-VARLIK-OLARAK-TEKNOLOJI-VE-f.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/INSANLAR-RUHSAL-BIR-VARLIK-OLARAK-TEKNOLOJI-VEg.jpg\")
\nBulutlarla kapl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fc,
\nGece mi g\u00fcnd\u00fcz m\u00fc?
\nBahar m\u0131 g\u00fcz m\u00fc?
\nBir \u00fccra k\u00f6\u015fesinden ge\u00e7iyorduk hayat\u0131n
\nKimsenin kimseyi anlamad\u0131\u011f\u0131,
\nSekiz milyar insan sekiz milyar dil konu\u015fuyorduk,
\nBir karalt\u0131 g\u00f6r\u00fcnd\u00fc bir \u00fccra k\u00f6\u015fesinde
\nKap\u0131lar\u0131 as\u0131rlard\u0131r kapal\u0131 bir y\u00fcre\u011fin,
\nPek se\u00e7ilmiyordu,
\nAma akrabayd\u0131 ruhlar\u0131,
\nGarip masum unutulmu\u015f…
\nEvrenin ortak akl\u0131yd\u0131 miraslar\u0131,
\nVe insanl\u0131\u011f\u0131n…<\/p>\n