{"id":42222,"date":"2024-11-20T15:14:22","date_gmt":"2024-11-20T21:14:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/?p=42222"},"modified":"2024-11-20T15:14:40","modified_gmt":"2024-11-20T21:14:40","slug":"turkiyede-bir-kafkasya-dili-lazca","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/turkiyede-bir-kafkasya-dili-lazca\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE B\u0130R KAFKASYA D\u0130L\u0130: LAZCA"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-42223\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/TURKIYEDE-BIR-KAFKASYA-DILI-LAZCA-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/TURKIYEDE-BIR-KAFKASYA-DILI-LAZCA-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/TURKIYEDE-BIR-KAFKASYA-DILI-LAZCA-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>[\u00d6n a\u00e7\u0131klama: <\/strong>1993\u2019\u00fcn Kas\u0131m\u2019\u0131nda \u00a0\u201cK\u00fclt\u00fcr Dergisi Ogni\u201dyi yay\u0131nlamaya ba\u015flad\u0131k. Ancak ne yaz\u0131k ki dergiyi 6 say\u0131 yay\u0131nlayabildik. O zamanlar, yine ne yaz\u0131k ki, T\u00fcrkiye\u2019de benden ba\u015fka Lazca ve Lazlar konusunda meydana \u00e7\u0131k\u0131p s\u00fcrekli makale yazabilen ve yay\u0131nlatabilen hi\u00e7 kimse yoktu. \u201cOgni K\u00fclt\u00fcr Dergisi\u201dnin 6. say\u0131s\u0131ndan sonra,1996 y\u0131l\u0131na kadar, Lazca ve Laz Tarihine ili\u015fkin makale ya da \u00e7evirilerimi \u201cYeni Kafkasya\u201d, \u201cBirikim Sosyalist K\u00fclt\u00fcr Dergisi\u201d, \u201cTarih ve Toplum Dergisi\u201d ile \u201cAla\u015fara Dergisi\u201dnde yay\u0131nlatma imk\u00e2n\u0131m oldu. Bu yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n o zamanki y\u00f6neticilerine m\u00fcte\u015fekkirim. A\u015fa\u011f\u0131daki makalemi 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131m; \u201cAla\u015fara Dergisi\u201dnde yay\u0131nland\u0131. \u00a0Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00f6neticisi Kutarba Hayri Ersoy\u2019a biraz daha fazla m\u00fcte\u015fekkirim \u00e7\u00fcnk\u00fc daha sonra yay\u0131nc\u0131 \u00d6zcan Sapan\u2019\u0131n benimle tan\u0131\u015fmas\u0131na da vesile oldu.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42228\" aria-describedby=\"caption-attachment-42228\" style=\"width: 553px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-42228 \" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-c.jpg\" alt=\"\" width=\"553\" height=\"466\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-c.jpg 440w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-c-300x253.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 553px) 100vw, 553px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-42228\" class=\"wp-caption-text\">Marr ve \u0130. Kip\u015fidze\u2019nin Lazcaya ili\u015fkin iki e\u015fsiz eseri (St. Petersburg, 1910, 1911]<\/figcaption><\/figure>\n<p>Bu makaleyi, internet ve cep telefonunun bulunmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7e\u015fitli kaynak ve k\u0131yas imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n\u00a0 olmad\u0131\u011f\u0131 bir zamanda yazm\u0131\u015ft\u0131m. O zamanlar herkes gibi, benim de bilgisayar\u0131m yoktu. Yani hi\u00e7bir \u015fey \u00f6yle bir t\u0131k \u00f6tede de\u011fildi. Makaleyi yay\u0131na yeniden haz\u0131rlarken ufak tefek dizgi hatalar\u0131 ile benden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bilgi ve yaz\u0131m hatalar\u0131n\u0131 d\u00fczelttim. Makalenin i\u00e7eri\u011fine uygun yeni g\u00f6rsel malzemeler eklemeyi de uygun g\u00f6rd\u00fcm.]<\/p>\n<p>+<\/p>\n<p>Lazca ve Megrelce baz\u0131 dilbilimciler taraf\u0131ndan Antik Kolkheti dilinin s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ayr\u0131lm\u0131\u015f iki kolu olarak tan\u0131mlan\u0131r. Lazca, Megrelce, Svanca ve G\u00fcrc\u00fcce \u201cG\u00fcney Kafkasya dil ailesini olu\u015fturur.<\/p>\n<p><strong>Lazcan\u0131n konu\u015fuldu\u011fu yerler<\/strong><\/p>\n<p>Lazca, bu dili konu\u015fanlar\u0131n tarihsel olarak birlikte ya\u015fad\u0131klar\u0131 Rize\u2019nin Pazar, Arde\u015fen, F\u0131nd\u0131kl\u0131 ve Artvin\u2019in Arhavi ve Hopa il\u00e7elerinde, Acaristan\u2019\u0131n Batumi kenti civar\u0131nda ve Ruslar\u0131n Kafkasya\u2019da h\u00e2kimiyet kurmalar\u0131ndan ve 1877- 78 (93) Osmanl\u0131- Rus Harbi\u2019nden sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6\u00e7 ederek, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye\u2019nin bat\u0131 b\u00f6lgelerinde (Adapazar\u0131, D\u00fczce, Bolu, Ak\u00e7akoca, Yalova vb.) ya\u015fayanlar aras\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca, Lazlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 Abhazya, Rusya Federasyonu\u2019nun \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerindeki yerle\u015fim birimlerinde ve Romanya\u2019n\u0131n Lazu kasabas\u0131nda Lazca konu\u015fulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Yap\u0131lan tahminlere g\u00f6re; T\u00fcrkiye\u2019de 250.000 ki\u015fi Lazcay\u0131 yo\u011fun olarak g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n her alan\u0131nda konu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Osmanl\u0131 Y\u00f6netiminde Lazcay\u0131 Yaz\u0131l\u0131 Dil Haline Getirme \u00c7abalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda, Lazcay\u0131 yaz\u0131 ve e\u011fitim dili haline getirme konusunda bir tak\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar olmu\u015ftur. \u00dcnl\u00fc bilim adam\u0131 Niko Marr, alan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmak i\u00e7in Osmanl\u0131 Lazistan\u2019\u0131na gitti\u011finde tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Hopal\u0131 Faik Efendi\u2019nin, Sultan 2. Abdulhamid d\u00f6neminde Lazcan\u0131n alfabesini olu\u015fturmak i\u00e7in giri\u015fimlerde bulundu\u011funu, bu \u00e7abalar\u0131ndan dolay\u0131 Faik Efendi\u2019nin tutuklanarak zindana at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve d\u00f6k\u00fcmanlar\u0131n\u0131n ate\u015fe verildi\u011fini anlat\u0131r. Ailesi de ba\u015fka illere s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. [M. Vanili\u015fi, A. Tandilava, S. 71]<\/p>\n<p><strong>Sovyetler Birli\u011fi Lazlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Sovyetler Birli\u011fi (Acaristan ve Abhazya ) Lazlar\u0131, Sovyet Y\u00f6netiminin ilk y\u0131llar\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel haklara sahipti. Lazca, 1920\u2019li y\u0131llarda yaz\u0131l\u0131 bir dil haline geldi. N\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131na kendi etnik kimlikleriyle kaydedildiler. Laz okullar\u0131nda, Laz \u00e7ocuklar\u0131 kendi anadillerinde e\u011fitim g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131. Ders kitaplar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra , Lazca tiyatro eserleri de sergilendi., gazete ve dergiler \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde M\u00e7\u0306ita Murun\u0292xi (K\u0131z\u0131l Y\u0131ld\u0131z) adl\u0131 Lazca gazete yay\u0131na ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<figure id=\"attachment_42224\" aria-describedby=\"caption-attachment-42224\" style=\"width: 911px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-42224 \" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-d.jpg\" alt=\"\" width=\"911\" height=\"717\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-d.jpg 733w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-d-300x236.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 911px) 100vw, 911px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-42224\" class=\"wp-caption-text\">Ana dili Lazca olan \u00e7ocuklar i\u00e7in SSCB\u2019de yay\u0131nlanan ders kitaplar\u0131 ile ilk Lazca gazete: M\u00e7\u0306ita Murun\u0292xi, Sokhumi, 7 Kas\u0131m 1929<\/figcaption><\/figure>\n<p>1937- 38 me\u015fhur Stalinist tutuklama ve sindirme d\u00f6neminde Lazlar\u0131n bilim adam\u0131, \u015fair ve Lazca okullar direkt\u00f6r\u00fc \u0130skender \u01eeita\u015fi katledildi. Laz halk\u0131n\u0131n \u00f6nderleri bask\u0131lara u\u011frad\u0131. Laz halk\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcr \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc gaddarca engellendi. Lazlar, 1939\u2019dan ba\u015flamak \u00fczere n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131na \u201cG\u00fcrc\u00fc\u201d olarak ge\u00e7irildi. 1949\u2019da, Lazlar Bat\u0131 G\u00fcrcistan b\u00f6lgesinden Kazakistan\u2019a s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Lazca hi\u00e7 konu\u015fan\u0131 kalmam\u0131\u015f bir dilmi\u015f gibi, sadece akademik \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeyine indirgendi.<\/p>\n<p><strong>Georges Dum\u00e9zil ve Lazca<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-42227\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-e.jpg\" alt=\"\" width=\"530\" height=\"750\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-e.jpg 530w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-e-212x300.jpg 212w\" sizes=\"(max-width: 530px) 100vw, 530px\" \/><\/p>\n<p>[Bu kitaba ili\u015fkin Niyazi Ahmet Bano\u011flu \u015funlar\u0131 yaz\u0131yor: \u201c\u2026 1925\u2019ten 1931 y\u0131l\u0131na kadar profes\u00f6r olarak g\u00f6rev yapan Georges Dum\u00e9zil\u2026 ile 30 sene evvel \u0130stanbul \u00dcniversitesinde tan\u0131\u015fm\u0131\u015f, Kafkas Dilleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Prof. Marr\u2019dan sonra ilim \u00e2lemine sundu\u011fu Kont d\u00f6 Laz [Contes des Lazes (Laz Masallar\u0131)] eseri bu devrenin mahsul\u00fc idi\u2026\u201d\u00a0 (Havadis Gazetesi Muhabiri, 24 VII 1958)]<\/p>\n<p>Frans\u0131z dilbilimci Prof. Georges Dum\u00e9zil, T\u00fcrkiye\u2019ye gelerek Abazaca, Ub\u0131h\u00e7a ve Lazca ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan dolay\u0131, kendisine \u0130stanbul \u00dcniversitesi y\u0131llar\u0131nda fahri doktor \u00fcnvan\u0131 verilmi\u015ftir. Bug\u00fcne kadar Lazlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fleri, dilleri ve k\u00f6kenleri \u00fczerine 2000 sayfadan fazla makale yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u201cFahri Lazo\u011flu\u201d Alfabesi<\/strong><\/p>\n<p>1984\u2019de Bat\u0131 Almanya\u2019da \u201cFahri Lazo\u011flu\u201d taraf\u0131ndan uygulamaya konulan yeni Laz Alfabesiyle bir\u00e7ok Lazca makale k\u00fclt\u00fcr hayat\u0131na kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.1993 y\u0131l\u0131nda yay\u0131n hayat\u0131na T\u00fcrkiye\u2019de ba\u015flayan \u201cOgni K\u00fclt\u00fcr Dergisi\u201d de, bu alfabeyle yaz\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok Lazca metine sayfalar\u0131nda yer verdi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-42226\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-f.jpg\" alt=\"\" width=\"753\" height=\"376\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-f.jpg 753w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Turkiyede-Bir-Kafkasya-Dili-f-300x150.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 753px) 100vw, 753px\" \/><\/p>\n<p><strong>Lazuri Alboni<\/strong><\/p>\n<p>A \/ <strong>a<\/strong>&#8211; a\u011fani (yeni); ambai (haber); ant\u0306ama (\u015feftali); ar (bir); arguni (balta)<\/p>\n<p><strong>B<\/strong> \/ <strong>b<\/strong>&#8211; bombula (\u00f6r\u00fcmcek); bozo (k\u0131z); buli (kiraz); badi (ihtiyar adam); bergi (\u00e7apa)<\/p>\n<p><strong>C<\/strong> \/ <strong>c<\/strong>&#8211; ca (a\u011fa\u00e7); cixa (kale); co\u011fori (k\u00f6pek); cuma (erkek karde\u015f); cumu (tuz)<\/p>\n<p><strong>\u00c7<\/strong> \/ \u00e7- \u00e7ala (saman); \u00e7xu (kal\u0131n); \u00e7i\u00e7ku (taze); \u00e7ili (evli kad\u0131n); \u00e7kva (ba\u015fka)<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u0306<\/strong><strong> \/ <\/strong><strong>\u00e7\u0306<\/strong>&#8211; \u00e7\u0306anda (d\u00fc\u011f\u00fcn); \u00e7\u0306ereli (renkli); \u00e7\u0306ima ( ya\u011fmur); \u00e7\u0306uburi (kestane); \u00e7\u0306umani ( yar\u0131n)<\/p>\n<p><strong>D<\/strong> \/ <strong>d<\/strong>&#8211; dadali (\u00e7i\u00e7ek); dadi (hala, teyze); daduli (tavuk); didi (b\u00fcy\u00fck); dido (\u00e7ok)<\/p>\n<p><strong>E<\/strong> \/ <strong>e<\/strong>&#8211; ebza (kibrit); e\u00e7i (yirmi); e\u00e7idoar (yirmibir); e\u00e7idovit (otuz); emtumani (yoku\u015f)<\/p>\n<p><strong>F<\/strong> \/ <strong>f<\/strong>&#8211; fara (kere), feli (kabak); feluk\u0306a (kay\u0131k); furni (f\u0131r\u0131n)<\/p>\n<p>G \/ <strong>g<\/strong>&#8211; guguli (guguk ku\u015fu); gudeli (meyve sepeti);\u00a0 guda (tulum); guri (kalp)<\/p>\n<p><strong>\u011e<\/strong> \/ <strong>\u011f<\/strong>&#8211; \u011fali (dere); \u011feci (domuz); \u011foberi (\u00e7it); \u011eormoti (Tanr\u0131); \u011fvini (\u015farap)<\/p>\n<p><strong>H<\/strong> \/ <strong>h<\/strong>&#8211; hak (burada); ha\u015fo (b\u00f6yle); ho (evet);\u00a0 he\u015fo (\u00f6yle); ha\u0292\u0306i (\u015fimdi)<\/p>\n<p>[<strong>x<\/strong>, \u201cmahmur \u201c kelimesindeki \u201ch\u201d harfine benzer \u015fekilde okunur.]<\/p>\n<p><strong>X <\/strong>\/ <strong>x<\/strong>&#8211; xami (b\u0131\u00e7ak); xaro (hububat \u00e7ukuru);\u00a0 xe (el); xinci (k\u00f6pr\u00fc); xut (be\u015f)<\/p>\n<p><strong>\u0130<\/strong> \/ <strong>i<\/strong>&#8211; ini (so\u011fuk); ixi (r\u00fczg\u00e2r); ik\u0306ina\u00e7xa (Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc); iri (her)<\/p>\n<p><strong>J<\/strong> \/ <strong>j<\/strong>&#8211; jin (\u00fcst); jur (iki); jur\u015furoni (gebe)<\/p>\n<p><strong>K<\/strong> \/<strong> k<\/strong>&#8211; kap\u00e7a (hamsi); kart\u0306ali (mektup);\u00a0\u00a0 kra (boynuz); kva (ta\u015f);<\/p>\n<p><strong>K\u0306<\/strong> \/ <strong>k\u0306<\/strong>&#8211; k\u0306alati (s\u0131rt sepeti); k\u0306at\u0306u (kedi); k\u0306in\u00e7i (ku\u015f); k\u0306o\u00e7i( erkek)<\/p>\n<p><strong>L<\/strong> \/ <strong>l<\/strong>&#8211; lazut\u0306i (m\u0131s\u0131r); limxana (e\u011frelti otu); lu (lahana); lumci (ak\u015fam)<\/p>\n<p><strong>M<\/strong> \/ <strong>m<\/strong>&#8211; mamuli (horoz); moni (inci); mosa (a\u011f); muru\u0292xi (y\u0131ld\u0131z)<\/p>\n<p><strong>N<\/strong> \/ <strong>n<\/strong>&#8211; nana (anne); nek\u0306na (kap\u0131); nena (dil); no\u011fa (\u00e7ar\u015f\u0131); nusa (gelin)<\/p>\n<p><strong>O<\/strong> \/ <strong>o<\/strong>&#8211; oxori (ev); okro (alt\u0131n); ordo (yak\u0131n zamanda);\u00a0 oropa (a\u015fk); otxo (d\u00f6rt)<\/p>\n<p><strong>P <\/strong>\/ <strong>p<\/strong>&#8211; parpali (kelebek); pavri (yaprak); puci (inek)<\/p>\n<p><strong>P\u0306<\/strong> \/ <strong>p\u0306<\/strong>&#8211; p\u0306ap\u0306uli (b\u00fcy\u00fckbaba);p\u0306arask\u0306e ( Cuma g\u00fcn\u00fc);\u00a0 p\u0306ici (a\u011f\u0131z)<\/p>\n<p><strong>R<\/strong> \/ <strong>r<\/strong>&#8211; ragi (tuzak); rak\u0306ani (tepe); ruba (bo\u011faz); Rusi (Rus)<\/p>\n<p><strong>S<\/strong> \/ <strong>s<\/strong>&#8211; seri (gece); sum (\u00fc\u00e7); si (sen); so (nerede)<\/p>\n<p><strong>\u015e<\/strong> \/ <strong>\u015f<\/strong>&#8211; \u015fara-gza (\u015fose yolu); \u015filya (bin); \u015fura (koku); \u015furi (can)<\/p>\n<p><strong>T <\/strong>\/ <strong>t<\/strong>-tamo (yava\u015f); ti (ba\u015f); toli (g\u00f6z); tuta (ay)<\/p>\n<p><strong>T\u0306<\/strong>\/ <strong>t\u0306<\/strong>&#8211; t\u0306oba (g\u00f6l); t\u0306oroci (g\u00fcvercin); t\u0306et\u0306eli (\u00e7\u0131plak)<\/p>\n<p><strong>U<\/strong> \/ <strong>u<\/strong>&#8211; uba (g\u00f6\u011f\u00fcs); uci (kulak); u\u00e7a (siyah); uk\u0306a\u00e7xe (sonra)<\/p>\n<p><strong>V<\/strong> \/ <strong>v<\/strong>&#8211; var (yok); vava (g\u00f6lge); vit (on); vana (yoksa);<\/p>\n<p><strong>Y<\/strong>\/ <strong>y<\/strong>-yali (ayna); yeli (a\u00e7elya); yulva (do\u011fu)<\/p>\n<p><strong>Z<\/strong> \/ <strong>z<\/strong>&#8211; zeni (d\u00fczl\u00fck); zu\u011fa (deniz)<\/p>\n<p><strong>\u017d<\/strong>\/ <strong>\u017e<\/strong>&#8211; \u017ei\u0292ina: (g\u00fclme)<\/p>\n<p><strong>\u01b7 \/ \u0292<\/strong>&#8211; \u0292a (g\u00f6k); \u0292an\u0292a (ufak sepet); \u0292xeni (at)<\/p>\n<p><strong>\u01ee <\/strong>\/ <strong>\u0292\u0306<\/strong>&#8211; \u0292\u0306ana (y\u0131l); \u0292\u0306ip\u0306ili (civciv); \u0292\u0306ipuri (g\u00fcrgen)<\/p>\n<p>[<strong>Faydalan\u0131lan yay\u0131n<\/strong>: Parpali, Bat\u0131 Almanya, 1984]<\/p>\n<p>+<\/p>\n<p><strong>Lazuri Bgara (Lazca A\u011f\u0131t)<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201cMu p\u0306a, mu p\u0306a, mu p\u0306a, mu p\u0306a, mu p\u0306a do so vida, \u015eazie \u00e7kimi-a?<\/p>\n<p>Umurade u\u00e7a let\u0306a\u015fa nulurt, \u015eazie \u00e7kimi-a.<\/p>\n<p>K\u0306ur\u015fumiten zo\u011fa\u015fi jin guri g\u00e7\u0306arut\u0306ui, \u015eazie \u00e7kimi-a?<\/p>\n<p>Mu p\u0306a, mu p\u0306a, mu p\u0306a, mu p\u0306a, mu p\u0306a do so vida, \u015eazie \u00e7kimi-a?<\/p>\n<p>And\u011fa- \u00e7\u0306umen \u00e7\u0306anda skanis na me\u015fvent\u0306i, varga\u00e7a\u2019arui, \u015eazie \u00e7kimi-a?<\/p>\n<p>\u00c7kva ok\u0306rebules tentenepe skani var \u015fvarei , \u015eazie \u00e7kimi-a?<\/p>\n<p>Nusalik\u0306obas var nu\u00e7\u0306i\u015fi do k\u0306olok\u0306obos me\u00e7\u0306k\u0306idii, \u015eazie \u00e7kimi-a?<\/p>\n<p>Mu p\u0306a, mu p\u0306a, mu p\u0306a, mu p\u0306a, mu p\u0306a do so gomduna, \u015eazie \u00e7kimi-a?<\/p>\n<p>Bi\u015fkvidai, gomdunai, ti dobik\u0306vilai, \u015eazie \u00e7kimi-a?<\/p>\n<p>Ne yapay\u0131m,\u2026 ne yapay\u0131m, nereye gideyim, \u015eaziyeci\u011fim?<\/p>\n<p>Murad\u0131n\u0131 almadan kara topra\u011fa gittin, \u015eaziyeci\u011fim.<\/p>\n<p>Kur\u015funla deniz \u00fcst\u00fcnde \u00f6lmek kaderin miydi, \u015eaziyece\u011fim?<\/p>\n<p>Ne yapay\u0131m\u2026 ne yapay\u0131m, nereye gideyim, \u015eaziyeci\u011fim?<\/p>\n<p>Bug\u00fcn, yar\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn\u00fc beklerdi kaderin de\u011fil miydi, \u015eaziyeci\u011fim?<\/p>\n<p>Art\u0131k oca\u011f\u0131n ba\u015f\u0131nda o dantelleri \u00f6remeyecek misin, \u015eaziyeci\u011fim?<\/p>\n<p>Gelinli\u011fe yeti\u015femedin, gen\u00e7li\u011fini g\u00f6rmedin, \u015eaziyece\u011fim.<\/p>\n<p>Ne yapay\u0131m\u2026 ne yapay\u0131m, nerede kaybolay\u0131m, \u015eaziyeci\u011fim?<\/p>\n<p>Bo\u011fulay\u0131m m\u0131, kaybolay\u0131m m\u0131, kendimi \u00f6ld\u00fcreyim mi, \u015eaziyeci\u011fim?\u201d<\/p>\n<p><strong>Kaynaklar<\/strong>: Ali \u0130hsan Aksamaz\/ Faik Ate\u015f, \u201cLazca ve Megrelce Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki\u201d, \u2018Ogni K\u00fclt\u00fcr Dergisi\u2019,\u00a0 Say\u0131 1, Kas\u0131m 1993, \u0130stanbul; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cDillerimiz Ya\u015famal\u0131\u201d, Yeni Kafkasya Gazetesi, Say\u0131 27\/ 28, Aral\u0131k, \u0130stanbul, 1994; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cKafkasya K\u00fclt\u00fcr K\u00f6kenli Bir Topluluk: Lazlar\u201d, Birikim Sosyalist K\u00fclt\u00fcrDergisi, Say\u0131 71\/ 72, Mart\/ Nisan 1995;Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cOgni K\u00fclt\u00fcr Dergisi (An\u0131-1)\u201d, circassiancenter.com.tr, 15. XI. 2015; Arnold \u00c7ikobava, \u201c\u00c7anur- Megrul- Kartuli \u015eedarebiti Leksikoni ( Lazca- Megrelce- G\u00fcrc\u00fcce Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 S\u00f6zl\u00fck)\u201d, Tbilisi, Akademia,1938; B. G. Hewitt, \u201cLanguage, Nationalism and the West\u2019s Response, SSEE\u2019 75th Anniversary Conference, December 1990; B. Geiger, T. Halasi- Kun, A. H. Kuipers, K. L. Menges, \u201cPeoples And Languages of the Caucasus, Colombia University, Mouton\/ Co.,\u2019S- Gravenhage, 1959; Georges Dum\u00e9zil, \u201cDocuments Anatoliens, IV Reecits Lazes En Dialecte D\u2019Arhavi (Parler De \u015eenk\u00f6y) Paris, Presses Universitaires De France, 1967; Muhammed Vanili\u015fi, Ali Tandilava, (\u00c7ev.: Hayri Hayrio\u011flu), \u201cLazlar&#8217;\u0131n Tarihi\u201d, Ant Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 1992; Niko Maar, \u201cGrammatika \u00c7anskago Lazyka\u201d, Akademija, S. Petersburg, 1910; Osman T\u0306amt\u0306ruli, \u201c Nananena\/\u00a0 Lazca Ders Kitab\u0131\u201d,\u00a0 Kaukasus- Verlag, Freudenstadt, Almanya, 1991;\u00a0 Peacok, (\u00e7ev.: Ali \u0130hsan Aksamaz), \u201c Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Kafkas Dilleri (G\u00fcrc\u00fcce, Megrelce, Lazca, Svanca, Abhazca) S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 4, Temmuz, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1995; Ralp D. Anderson, \u201cA Grammar of Laz ( A Dissertation)\u201d, Austin, Texas,\u00a0 University Microfilms, Inc., Ann Arbor, Michagan, 1963.<\/p>\n<p>[<strong>Kaynak<\/strong>: Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de Bir Kafkasya Dili: Lazca\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 7- 8\/ Ekim- Kas\u0131m, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1995]<\/p>\n<p>[<strong>Ala\u015fara Dergisi\/ Lazlara ili\u015fkin<\/strong> <strong>\u00f6nerilen okumalar<\/strong>: Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cT\u00fcrkiye\u2019de Bir Kafkasya Dili: Lazca\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 7- 8\/ Ekim- Kas\u0131m, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1995; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cKafkasya\u2019dan Anadolu\u2019ya Lazlar\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 11, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1996; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cBlack Sea\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 12, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1997; Cemil Kanto\u011flu: \u201cAhmet K\u0131r\u0131m\u2019a Kat\u0131lm\u0131yorum\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 5-6, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1995; Joakim Enwall, (\u00c7eviren: Ali \u0130hsan Aksamaz), \u201cMegrellerin Sesi: Kazaki\u015fi Gazeti\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 9- 10, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1995; \u201cLazlar\u201d \u00c7\u0131kt\u0131\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 12, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1997; Nugzar Zhodzhua, (\u00c7eviren: Ali \u0130hsan Aksamaz), \u201cBen Bir Megrel\u2019im\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 5-6, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1995; \u201cOgni Sustu Mu?\u201d, Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 3, Temmuz, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1995; Peacok\/ Robert N. Cust, (\u00c7eviren: Ali \u0130hsan Aksamaz), \u201cPeacock\u2019un Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Kafkas Dilleri S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u201d(\u201cOriginal vocabularies of five West Caucasian Languages\u201d, Journal of the Royal Asiatic Society, 1887) Ala\u015fara Dergisi, Say\u0131 4, Temmuz, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 1995]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ali &#304;hsan Aksamaz&nbsp; [&Ouml;n a&ccedil;&#305;klama: 1993&rsquo;&uuml;n Kas&#305;m&rsquo;&#305;nda &nbsp;&ldquo;K&uuml;lt&uuml;r Dergisi Ogni&rdquo;yi yay&#305;nlamaya ba&#351;lad&#305;k. Ancak ne yaz&#305;k ki dergiyi 6 say&#305; yay&#305;nlayabildik. O zamanlar, yine ne yaz&#305;k ki, T&uuml;rkiye&rsquo;de benden ba&#351;ka Lazca ve Lazlar konusunda meydana &ccedil;&#305;k&#305;p s&uuml;rekli makale yazabilen ve yay&#305;nlatabilen hi&ccedil; kimse yoktu. &ldquo;Ogni K&uuml;lt&uuml;r Dergisi&rdquo;nin 6. say&#305;s&#305;ndan sonra,1996 y&#305;l&#305;na kadar, Lazca ve Laz Tarihine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[],"class_list":["post-42222","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-ali-ihsan-aksamaz-laz-kulturu","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42222"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42230,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42222\/revisions\/42230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}