{"id":43095,"date":"2025-01-02T12:02:35","date_gmt":"2025-01-02T18:02:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/?p=43095"},"modified":"2025-01-14T12:04:03","modified_gmt":"2025-01-14T18:04:03","slug":"yeni-baski-lazca-aritmetik-kitabi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/yeni-baski-lazca-aritmetik-kitabi\/","title":{"rendered":"YEN\u0130 BASKI LAZCA AR\u0130TMET\u0130K K\u0130TABI"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-43096\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/YENI-BASKI-LAZCA-ARITMETIK-KITABI-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/YENI-BASKI-LAZCA-ARITMETIK-KITABI-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/YENI-BASKI-LAZCA-ARITMETIK-KITABI-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6nce sizi 7 Haziran 2004 Pazartesi g\u00fcn\u00fcne g\u00f6t\u00fcrmek istiyorum. TRT bu tarihte; baz\u0131 ana dillerinde radyo ve televizyon yay\u0131nlar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu yay\u0131nlar; i\u00e7erik, s\u00fcre, yay\u0131nland\u0131klar\u0131 saatler vb. a\u00e7\u0131lardan bir\u00e7ok hakl\u0131 ele\u015ftiriye u\u011frad\u0131. Ancak bu ana dilleri aras\u0131nda Lazca yoktu. Eksik, gedik de olsa; Bo\u015fnak\u00e7a, Arap\u00e7a, K\u0131rman\u00e7i, \u00c7erkesce ve Zazaca yay\u0131nlar TRT\u2019de devam etti. \u00c7e\u015fitli yaz\u0131l\u0131 ba\u015fvurular\u0131m\u0131za ra\u011fmen, TRT sessiz kald\u0131. Zaman zaman TRT\u2019den \u00e7e\u015fitli vesilelerle yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar\u0131 yorumlayarak, sorular\u0131m\u0131za bir cevap bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k; bo\u015funa! Gel g\u00f6r ki, TRT\u2019nin neden k\u0131s\u0131tl\u0131 da olsa Lazca yay\u0131n yapmad\u0131\u011f\u0131na, Lazcay\u0131 neden yok sayd\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin makul bir gerek\u00e7e yine de bulamad\u0131k. TRT, Lazcay\u0131 yok sayd\u0131. TRT\u2019ye ve TBMM\u2019ne yaz\u0131l\u0131 ba\u015fvurular\u0131m\u0131z aral\u0131ks\u0131z s\u00fcrd\u00fc. TRT\u2019nin neden Lazca yay\u0131n yapmad\u0131\u011f\u0131 konusunu \u00e7e\u015fitli zeminlerde, sempozyumlarda ve panellerde dillendirdik; tebli\u011fler sunduk; onlarca makale yazd\u0131k. Lazca konusunu kamuoyunda hep s\u0131cak tutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"CSS_LIGHTBOX_SCALED_IMAGE_IMG\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEinbmRqZc5nDQMqRCZ4k0-GU8kIkLJ-iS_7mkeomsRsmmu_xfByXu8ThjbIJw7owtomhVx7Z3hTm0pH5mdeJ1u-Y2Tv1DXjsQOXo8aZdaqy7X5QZH9vLlaTc3EWQjUYWoTxNrDZXZ1CLnP-7n3H4rXE5PjK0sQ0if8Z3iLmN_ukhK22dPNPvNq2jko_Vj0a\/s400\/1%20Yeni%20bask%C4%B1%20Lazca%20aritmetik%20kitab%C4%B1.jpg\" \/><\/p>\n<p>Lazca, \u00f6zel \u00e7abalarla 26 Eyl\u00fcl 2011 tarihinden itibaren Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi\u2019nde se\u00e7meli ders olarak okutulmaya ba\u015fland\u0131. Yine \u00f6zel \u00e7abalarla olu\u015fturulan http:\/\/www.lazcaacikogretim.com\/ ise, internet \u00fczerinden temel Lazca dersler veriyor. B\u00fct\u00fcn iyi niyetlere ra\u011fmen, bu \u00e7abalar yetersiz kalmaktad\u0131r. Devletin, vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ana dilleriyle bar\u0131\u015fmas\u0131 ve bu ana dillerin ya\u015famas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi i\u00e7in kurumsal deste\u011fi gerekmektedir.<\/p>\n<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz hafta ilgin\u00e7 bir geli\u015fme oldu. Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan ve Mill\u00ee E\u011fitim Bakan\u0131 \u00d6mer Din\u00e7er\u2019in ana dillerimize ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 damgas\u0131n\u0131 vurdu. A\u00e7\u0131klamalara g\u00f6re; Lazca da art\u0131k okullara, s\u0131n\u0131flara girecekti. TRT\u2019nin 2004\u2019te Lazcay\u0131 yok saymas\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k Mill\u00ee E\u011fitim Bakan\u0131\u2019n\u0131n ge\u00e7en hafta Lazcan\u0131n da m\u00fcfredatlara girdi\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131 devlet kurumlar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkili yakla\u015f\u0131mlar\u0131 bir kez daha g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi.<\/p>\n<p>1920\u2019li y\u0131llardan ba\u015flamak \u00fczere Laz kimli\u011fi T\u00fcrkiye\u2019de yok say\u0131ld\u0131. \u201cT\u00fcrk Burjuvazisi\u201dnin resm\u00ee ideoloji ve resm\u00ee tarih tezlerinin bir tezah\u00fcr\u00fc olan ink\u00e2r- imha- asimilasyon politikalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, Lazca h\u00e2l\u00e2 ya\u015f\u0131yor. Laz ayd\u0131nlar\u0131 ise, bu bilin\u00e7le yirmi y\u0131ld\u0131r ana dillerinin, kimliklerinin kurumsal olarak gelece\u011fe ta\u015f\u0131nmas\u0131 noktas\u0131nda \u00e7aba g\u00f6steriyorlar. Bu \u00e7abalar\u0131n\u0131n bir sonucu olarak 1933\u2019te Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki yay\u0131nlanan aritmetik kitab\u0131n\u0131n t\u0131pk\u0131 bas\u0131m\u0131 \u0130stanbul\u2019da yay\u0131nland\u0131. \u0130lgin\u00e7tir; kitap \u00e7ok k\u0131sa aral\u0131klarla iki farkl\u0131 yerden yay\u0131nland\u0131. \u00dcstelik bu kitaplar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 Ba\u015fbakan ile Mill\u00ee E\u011fitim Bakan\u0131\u2019n\u0131n ana dili a\u00e7\u0131klamalar\u0131yla ayn\u0131 zamana denk geldi. Bu olumlu bir tesad\u00fcft\u00fc.<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan ve Mill\u00ee E\u011fitim Bakan\u0131 \u00d6mer Din\u00e7er\u2019in a\u00e7\u0131klamalar\u0131yla \u00fc\u00e7 kavram da kamuoyunda tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131: \u201cSe\u00e7meli ders\u201d, \u201cana dili \u00f6\u011fretimi\u201d ve \u201cana dilinde e\u011fitim\u201d. Burada, bu tart\u0131\u015fmalara girmeyece\u011fim. Dikkat \u00e7ekmek istedi\u011fim Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki Lazca ana dili okullar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Lazlar, T\u00fcrkiye\u2019nin yan\u0131 s\u0131ra G\u00fcrcistan\u2019a ba\u011fl\u0131 Acaristan \u00d6zerk Cumhuriyeti ve Abhazya\u2019da ya\u015farlar. Laz kimli\u011fi 1930\u2019lu y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131na kadar Sovyetler Birli\u011fi taraf\u0131ndan tan\u0131nd\u0131. Bu ba\u011flamda Sovyetler Birli\u011fi\u2019ndeki partili Laz \u00f6nder kadrolar, Lazca ana dili okullar\u0131n\u0131n kurulu\u015funda bulundular. Lazca ders kitaplar\u0131 yay\u0131nlad\u0131lar. Lazca gazeteler yay\u0131nlad\u0131lar. Lazca tiyatro eserleri sergilediler. \u0130skender Tzita\u015fi, b\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmalardaki partili \u00f6nc\u00fc isimdir.<\/p>\n<p>Bu; Lazca Aritmetik kitab\u0131 Abhazya Devlet Matbaas\u0131\u2019nda 1933\u2019te bas\u0131lm\u0131\u015f. Kitab\u0131 matematik\u00e7i ve pedagog Natalya S. Popova\u2019n\u0131n, matematik\u00e7i ve pedagog Natalya S. Popova\u2019n\u0131n matematik\u00e7i ve pedagog Natalya S. Popova Rus\u00e7a olarak haz\u0131rlam\u0131\u015f. Kitap Lazcaya \u0130skender Tzita\u015fi ad\u0131yla uyarlanm\u0131\u015f. Kitap, e\u011fitimin \u00fcretimle ba\u011flant\u0131s\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde haz\u0131rlanm\u0131\u015f. Pedagojik esaslar da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak yaz\u0131lan kitap, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze adeta g\u00f6ndermelerde bulunuyor. Geoaktif Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan t\u0131pk\u0131 bas\u0131m\u0131 yap\u0131lan kitap 245 sayfa.<\/p>\n<p>(<strong>Kaynak<\/strong>: Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cYeni bask\u0131 Lazca aritmetik kitab\u0131\u201d, \u00d6zg\u00fcr G\u00fcndem Gazetesi, 20. VI. 2012)<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"CSS_LIGHTBOX_SCALED_IMAGE_IMG\" src=\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEj6A5cZkdeUZid31z2heFsyuqPLYpscMkirU6tPcWTtaYHtL1xOX0RRq7w0ax9TFJqyOZTCLvEAEGizlVzBV0Kq899j29j5PGD2OTKkPINl62Hg_hF2lKPJCcoH588EXeCKFTwUVxN6M3vnkQoVKOFf0b4PbCVUWf6TvDoOePKQBnTnd0XqydMupYGC6yuo\/s585\/2%20Yeni%20bask%C4%B1%20Lazca%20aritmetik%20kitab%C4%B1.jpg\" \/><\/p>\n<p>[<strong>\u00d6nerilen okumalar<\/strong>: \u201cAbhazya Parlamentosu\u2019nun A\u00e7\u0131klamas\u0131\u201d, Kafkasya Yaz\u0131lar\u0131, Say\u0131 6, \u00c7iviyaz\u0131lar\u0131 Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, 1999\/ sonhaber.ch\/ circassiancenter.com. tr; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cKafkasya K\u00fclt\u00fcr K\u00f6kenli Bir Topluluk: Lazlar&#8221;, Birikim Ayl\u0131k Sosyalist K\u00fclt\u00fcr Dergisi, Say\u0131 71-72 &#8211; Mart\/ Nisan 1995, birikimdergisi.com\/ circassiancenter.com.tr; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cSovyetler Birli\u011fi\u2019nin Milliyetler Politikas\u0131 ve Kafkasya\u201d, Tarih ve Toplum Dergisi, Say\u0131 199, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2000\/ Yeni T\u00fcrkiye, Say\u0131 74, Yeni T\u00fcrkiye Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi, Ankara, Ankara, 2015\/ sonhaber.ch\/ circassiancenter.com.tr; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cAbhazya\u2019da Yay\u0131nlanan Lazca Ders Kitaplar\u0131\/ Lazca A\u00e7\u0131klamal\u0131 Aritmetik Ders Kitab\u0131\u201d, \u00d6zg\u00fcr G\u00fcndem Gazetesi, \u0130stanbul\/ circassiancenter.com.tr, 09. VII. 2012; Nuri Bagaps, (\u00c7eviren: Anri \u00c7ediya) \u201c20. Y\u00fczy\u0131lda ve 21. Y\u00fczy\u0131l\u0131n Ba\u015f\u0131nda Abhazya\u2019da Laz N\u00fcfusu: Demografik Durum ve Yerle\u015fim Co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00d6zellikler\/ The Laz Population in Abkhazia in the 20th Century and Beginning of the 21st Century: Demographic Situation and Features of the Geographic Settlement\u201d, Kafkasya Cal\u0131\u015fmalar\u0131 \u2013 Sosyal Bilimler Dergisi \/ Journal of Caucasian Studies May\u0131s 2021 \/ May 2021, Y\u0131l \/ Vol. 6, \u2116 12\/ dergipark.org.tr]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ali &#304;hsan Aksamaz &Ouml;nce sizi 7 Haziran 2004 Pazartesi g&uuml;n&uuml;ne g&ouml;t&uuml;rmek istiyorum. TRT bu tarihte; baz&#305; ana dillerinde radyo ve televizyon yay&#305;nlar&#305;na ba&#351;lam&#305;&#351;t&#305;. Bu yay&#305;nlar; i&ccedil;erik, s&uuml;re, yay&#305;nland&#305;klar&#305; saatler vb. a&ccedil;&#305;lardan bir&ccedil;ok hakl&#305; ele&#351;tiriye u&#287;rad&#305;. Ancak bu ana dilleri aras&#305;nda Lazca yoktu. Eksik, gedik de olsa; Bo&#351;nak&ccedil;a, Arap&ccedil;a, K&#305;rman&ccedil;i, &Ccedil;erkesce ve Zazaca yay&#305;nlar TRT&rsquo;de devam [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[],"class_list":["post-43095","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-ali-ihsan-aksamaz-laz-kulturu","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43095"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43097,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43095\/revisions\/43097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}