![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/ANA-DILI-TANIKLIKLARI-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ali \u0130hsan Aksamaz\u00a0<\/strong><\/p>\n 1930\u2019lu y\u0131llardan ba\u015flamak \u00fczere, Lazca gibi \u201ckonu\u015fanlar\u0131 say\u0131ca (daha) az dillerin veya \u201cyerel dillerin\u201d konu\u015fulma alanlar\u0131 ev i\u00e7iyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Bu konuda Manisa Mebusu Mehmet Sabri Toprak\u2019\u0131n 1938\u2019de verdi\u011fi kanun tasar\u0131s\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rnek olu\u015fturur. Bu tasar\u0131, T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u0131n evlerinin d\u0131\u015f\u0131nda umuma a\u00e7\u0131k yerlerde, her zaman T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmalar\u0131n\u0131, aksi takdirde 1-7 g\u00fcn aras\u0131nda hapis ve 10 ile 100 kuru\u015f aras\u0131nda para cezas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. Bunlar\u0131n diplomalar\u0131na da el konulacak ve doktorluk, \u00f6\u011fretmenlik ya da gazetecilik yapamayacaklard\u0131. Ceza olarak toplanan paralar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc de ihbarc\u0131lara \u201c\u00f6d\u00fcl\u201d olarak da\u011f\u0131t\u0131lacakt\u0131. Yine bu tasar\u0131ya g\u00f6re T\u00fcrk\u00e7e bilmeyen T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131 bir y\u0131l i\u00e7inde \u00f6\u011frenmeye mecburdu. Yoksa onlar\u0131 T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lmak bekliyordu.<\/p>\n D\u00f6nemin Antalya Mebusu Rasih Kaplan Meclis\u2019te yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu : \u201c… Baz\u0131 unsurlar pek ars\u0131zca hareket ederek T\u00fcrk milletinin diline h\u00fcrmet etmiyorlar. Evlerinde istedikleri dili konu\u015fabilirler. Fakat umumi yerlerde … bir k\u0131s\u0131m T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131n\u0131n \u00a0 konu\u015ftu\u011fu T\u00fcrk\u00e7e de\u011fildir. Ey vatanda\u015f, e\u011fer T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 isen T\u00fcrk diline sayg\u0131 g\u00f6ster. Kar\u015f\u0131ndaki T\u00fcrkleri de rencide etme .\u201d<\/em><\/p>\n Dil yasaklar\u0131yla ilgili olarak M. Recai \u00d6zg\u00fcn\u2019\u00fcn tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a ilgin\u00e7:<\/p>\n \u201c … Otuzlu y\u0131llarda okullarda Temizlik ve \u0130ntizam Kolu, K\u0131z\u0131lay Kolu … gibi isimlerle \u00e7al\u0131\u015fma kollar\u0131 olu\u015fturulurdu … Bunlar aras\u0131nda \u201c Lazca Konu\u015fanlarla M\u00fccadele Kolu\u201d diye bir kol daha vard\u0131. Ben d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve be\u015finci s\u0131n\u0131fta iken bir m\u00fcddet bu kolun ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum … Bu i\u015fi … faydal\u0131 oldu\u011funa inanarak yapard\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc talebeler de \u00f6\u011fretmenler de Laz k\u00f6kenli idiler ve T\u00fcrk\u00e7eleri meramlar\u0131n\u0131 ifade edemeyecek kadar bozuktu …\u201d<\/em><\/p>\n M. Recai \u00d6zg\u00fcn\u2019\u00fc devam ediyor: \u201c … \u201cLazca Konu\u015fanlarla M\u00fccadele Kolu\u201dndaki faaliyetlerime hi\u00e7 anlam veremezdim. \u00c7\u00fcnk\u00fc okulda tamam; Lazca konu\u015fanlara ihtar\u0131m\u0131 yapard\u0131m, ama eve gelince, k\u00f6ye \u00e7\u0131k\u0131nca hi\u00e7 T\u00fcrk\u00e7e bilmeyen babaannem, dedem, kom\u015fuma hi\u00e7 etkili olam\u0131yordum. Hal b\u00f6yle olunca, onlarla ben de Lazca konu\u015fuyordum. Yani \u201cg\u00f6revli de su\u00e7 i\u015fliyordu\u201d. Garip, y\u00fczeysel bir kand\u0131rmaca. Bir \u00e7ocu\u011fun iki y\u00fczl\u00fc geli\u015fmesinde fel\u00e2ket etkili olacak bir uygulama. Ayr\u0131ca onlara, \u201cLazca konu\u015fmay\u0131n\u201d demek , \u201cSiz hi\u00e7 konu\u015fmay\u0131n\u201d anlam\u0131na geliyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Lazcadan ba\u015fka dil bilmiyorlard\u0131. B\u00f6yle bir teklif, onlar\u0131n akl\u0131m\u0131zdan \u015f\u00fcphelenmelerini gerektiriyor ve \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n g\u00fclmelerine vesile oluyordu. Bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eli\u015fki idi. \u00c7ocuk ruhumda olu\u015fan bu \u00e7apra\u015f\u0131k duygular, beni konunun nedenlerini anlamaya do\u011fru iterdi, ama hi\u00e7bir izah tarz\u0131n\u0131 da bulamazd\u0131m. Bu konudaki pozisyonumu ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck imi\u015f gibi alg\u0131lard\u0131m ve hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re utan\u0131r veya s\u0131k\u0131l\u0131rd\u0131m…\u201d<\/em><\/p>\n <\/p>\n 1926 do\u011fumlu Mecit \u00c7ak\u0131rusta \u015fu tan\u0131kl\u0131kta bulunuyor: \u201cBen 1926 senesi 20 Mart do\u011fumluyum. 1930\u2019lu y\u0131llarda ilkokul tahsilimi (Arde\u015fen) Tunca Beldesi\u2019nde (Dutxe)\u00a0\u00a0 yapt\u0131m. \u00d6\u011fretmenimiz \u2026.. \u2026. idi. Okulda Lazca konu\u015fmak yasakt\u0131. Yaln\u0131zca okulda de\u011fil, d\u0131\u015far\u0131da da konu\u015fulmayacakt\u0131. Bunun tespiti i\u00e7in de talebeleri aras\u0131nda g\u00f6revlileri vard\u0131. Lazca konu\u015fanlar\u0131 tespit edip kendisine isimlerini getirenleri \u00f6d\u00fcllendiriyor ve talebeleri ispiyonculu\u011fa te\u015fvik ediyordu. Lazca konu\u015fanlar\u0131 da \u2013yine \u00a0 talebelere yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u2013 \u00f6zel f\u0131nd\u0131k a\u011fac\u0131ndan \u00e7ubuklarla avu\u00e7lar\u0131n\u0131 k\u0131rba\u00e7l\u0131yordu veya parmaklar\u0131m\u0131z\u0131 birle\u015ftirip t\u0131rnaklar\u0131m\u0131za cetvelle vuruyordu. Bu tutum ve davran\u0131\u015f\u0131n bana yapt\u0131\u011f\u0131 psikolojik tahribat\u0131n ya\u015fam boyu uzun zaman\u0131m\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu a\u015fa\u011f\u0131lanma su\u00e7luluk, ama bu su\u00e7 ve yabanc\u0131l\u0131k bende hep var olacakt\u0131. \u00dcst\u00fcmden atamayacakt\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc ben Lazd\u0131m ve Lazca konu\u015fuyordum, Lazca \u015fark\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordum. \u00dclkemizdeki bu t\u00fcr bask\u0131lar, \u00fclke insan\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck beyin tahribatlar\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. \u00d6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00dclkemde bir tek Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc olmamas\u0131 acaba bu t\u00fcr bask\u0131lar\u0131n bir sonucu mudur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.\u201d<\/em><\/p>\n Y\u0131lmaz Avc\u0131\u2019n\u0131n traji-komik an\u0131s\u0131 da \u015f\u00f6yle :\u201c … Okullar a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn \u00f6\u011fretmenimizin okulda Lazca konu\u015fmay\u0131 yasaklamas\u0131 ile beraber bizim de en \u00f6nemli ileti\u015fim kayna\u011f\u0131m\u0131z kesilmi\u015f oldu . Ancak teneff\u00fcslerde, \u00f6\u011fretmenden uzak oldu\u011fumuz noktalarda kontroll\u00fc olarak Lazca konu\u015fabiliyorduk. Zira, T\u00fcrk\u00e7e bize \u00e7ok zor geliyordu. Tabi bu arada yakay\u0131 su\u00e7\u00fcst\u00fc ele verenler de mutlaka cezalar\u0131n\u0131 \u00e7ekiyorlard\u0131. Yine bir g\u00fcn teneff\u00fcse \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz, hala o\u011flu Muhammet\u2019in, okulun \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7mekte olan bir at\u0131 g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez, iyi T\u00fcrk\u00e7e bildi\u011fini bizlere ispat etmek istercesine,<\/em>\u201cAha, tskheni gelii !!! (\u0130\u015fte, at geliyor!!!) \u201c diye ba\u011f\u0131rmas\u0131yla beraber, \u00f6\u011fretmenin parmaklar\u0131n\u0131n<\/em> kula\u011f\u0131na yap\u0131\u015fmas\u0131 bir oldu. \u00d6\u011fretmen,<\/em>\u201c Aha, tskheni gelii, haa !!!\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131p<\/em> bir tokat yap\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Sonra bir ve bir daha … Bu olaydan sonra bizler de \u00e7akt\u0131rmadan Lazca konu\u015fabilmek i\u00e7in bir aray\u0131\u015f i\u00e7ine girmi\u015ftik … O b\u00fcy\u00fck m\u00fccadele sonunda, \u00f6\u011fretmenin galip geldi\u011fini s\u00f6ylemeye her halde gerek yok !\u201d<\/em><\/p>\n Bug\u00fcn kendisi bir ilk\u00f6\u011fretim okulu \u00f6\u011fretmeni olan bir arkada\u015f\u0131m, \u201co d\u00f6nem\u201de ili\u015fkin tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor :<\/p>\n <\/p>\n \u201cT\u00fcrk\u00e7eyle ilk tan\u0131\u015fmam, annemin beni elimden tutup kay\u0131t yapt\u0131rmak i\u00e7in okula g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn oldu. Bir odaya girdik. Annemin elini s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 tutuyordum. Sonradan m\u00fcd\u00fcr oldu\u011funu \u00f6\u011frendi\u011fim adam, bir \u015feyler konu\u015fuyordu. Ben ise hi\u00e7bir \u015fey anlam\u0131yordum.<\/em><\/p>\n (…)<\/em><\/p>\n Art\u0131k s\u0131n\u0131ftayd\u0131m. S\u0131ramda oturuyor,bir yandan da okul bah\u00e7esinde bekleyen annemi g\u00f6zl\u00fcyordum. S\u0131n\u0131ftaki \u00f6\u011fretmenin konu\u015fmas\u0131 yine benim bilmedi\u011fim bir dildeydi ve O\u2019nu anlam\u0131yordum.<\/em><\/p>\n Teneff\u00fcsler benim i\u00e7in oyun oynamak i\u00e7in de\u011fil, arkada\u015flar\u0131mla (Lazca ) konu\u015fma ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabildi\u011fim yeg\u00e2ne zamanlard\u0131.<\/em><\/p>\n Derslerin teneff\u00fcslerden sonraki ilk be\u015f dakikas\u0131 dayak seanslar\u0131 ile ge\u00e7iyordu. Su\u00e7umuzun ne oldu\u011funun bilincinde de\u011fildik. Sonralar\u0131 anlad\u0131k ki, su\u00e7umuz Lazca konu\u015fmakm\u0131\u015f. Lazca konu\u015fanlar\u0131n isimlerini okulda kurulu olan \u201cLazca Konu\u015fturmama Kolu\u201d g\u00f6revlileri okul idaresine bildiriyordu. Bu g\u00f6revliler, ya\u015f\u00e7a bizden daha b\u00fcy\u00fck olanlard\u0131. B\u00fct\u00fcn g\u00fcnlerimiz \u201cbu uygulamalar\u201dla ge\u00e7iyordu.<\/em><\/p>\n Bir s\u00fcre sonra, dayak yememek i\u00e7in Lazca konu\u015fmamay\u0131, yani susmay\u0131 tercih ettim. Ba\u015fka bir dil, yani T\u00fcrk\u00e7eyi bilmiyordum ve dolay\u0131s\u0131yla da dersleri anlam\u0131yordum. Tahtada yaz\u0131l\u0131 olanlar\u0131 muntazaman defterime ge\u00e7iriyordum. \u00d6\u011fretmen, ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00f6\u011frenci oldu\u011fumu (!) d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olacak ki, ikinci s\u0131n\u0131fa ge\u00e7tim.<\/em><\/p>\n \u0130kinci s\u0131n\u0131fta yava\u015f yava\u015f T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmalar\u0131 anlamaya ba\u015flad\u0131m.<\/em><\/p>\n Aradan y\u0131llar ge\u00e7ti. Lazca konu\u015ftu\u011fumuz i\u00e7in bizi d\u00f6ven \u00f6\u011fretmenimizle \u201cbu konu\u201dyu konu\u015ftum. \u201cLazca Konu\u015fturmama Kolu\u201d diye \u201ce\u011fitsel kol\u201dun oldu\u011funu O\u2019ndan \u00f6\u011frendim.<\/em><\/p>\n \u201cNiye bizi \u00e7ok d\u00f6v\u00fcyordunuz? \u00c7ok mu yaramazd\u0131k ?\u201d diye kendisine sordu\u011fumda \u015fu cevab\u0131 verdi :\u201c Hay\u0131r! Seni uslu bir \u00e7ocuk olarak hat\u0131rl\u0131yorum.\u201d<\/em><\/p>\n \u201cSizden yedi\u011fim sopalar\u0131 birbirine eklesem Bo\u011faz\u2019a \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u00f6pr\u00fc olur.\u201d <\/em><\/p>\n \u00d6\u011fretmenimiz, bug\u00fcn g\u00fczel (!) T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmam\u0131z\u0131 \u201cbu uygulamalar\u201da ba\u011fl\u0131yor. \u201cBa\u015far\u0131l\u0131\u201d oldu\u011funu kabul etmek gerek !<\/em><\/p>\n \u201cO d\u00f6nem\u201dde \u201criskleri g\u00f6ze alanlar\u201d da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kimi tan\u0131klar, kimi Hoca efendilerin cemaatlar\u0131na Lazca vaazlar verdi\u011fini; kimi tan\u0131klar da, kimi \u00f6\u011fretmenlerinin her mahalleden bir \u00e7ocu\u011fa d\u00fc\u015fecek \u015fekilde ve aralar\u0131nda de\u011fi\u015ftirmeleri \u015fart\u0131yla,\u201cLazuri Alboni\u201d (Lazca Alfabe) da\u011f\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n Lazca konu\u015fanlara belediyeler bile \u201cceza kesme\u201d yetkisine sahiptir.<\/p>\n CHP 9. B\u00fcrosu taraf\u0131ndan,\u201c\u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131\u201dnda haz\u0131rlanan raporu irdeleyen R\u0131dvan Akar, Lazlara y\u00f6nelik \u201ctasar\u0131lar\u201d hakk\u0131nda \u015funlar\u0131 yaz\u0131yor :<\/em><\/p>\n \u201c … anadilleri T\u00fcrk\u00e7eden ba\u015fka olan, ancak k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar halinde ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcman yurtta\u015flar konu ediliyor … Toplu halde ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in kendi dil ve geleneklerini muhafaza eden bu topluluklar potansiyel tehlike olarak an\u0131l\u0131yor … Lazlar\u0131n s\u0131n\u0131r boylar\u0131ndan i\u00e7 kesimlere kayd\u0131r\u0131lmas\u0131, toplu ya\u015famalar\u0131na engel olunmas\u0131, bunun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 hallerde en zengin ve verimli k\u00f6ylerden ba\u015flayarak buralara y\u00fczde elli oran\u0131nda T\u00fcrk yerle\u015ftirilmesi ve okullar a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00f6neriliyor …\u201d<\/em><\/p>\n \u201c CHP\u2019nin tek parti y\u00f6netimi\u201d, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye y\u00f6nelik \u201cnafaka ekonomisi ili\u015fkileri\u201dnin hakim oldu\u011fu \u201cLazca\u2019n\u0131n tarihsel konu\u015fulma co\u011frafyas\u0131\u201dnda \u201culusal sanayi\u201dnin \u201ckapitalist \u00fcretim ili\u015fkilerini ve kurumlar\u0131\u201dn\u0131 geli\u015ftiremedi. \u201cYerel \u00fcretim ili\u015fkileri\u201dni tasfiye edemedi. Bu sebeple de dilsel ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u201cdo\u011fal\u201d bir \u201cyok olu\u015f s\u00fcreci\u201dne s\u00fcr\u00fckleyemedi. Bunun yerine \u201cyerel \u00fcretim ili\u015fkileri\u201dni de\u011fil ; ama, dilsel ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u201cdo\u011fal olmayan bir yol\u201dla, yani resm\u00ee ideoloji ve resm\u00ee tarih tezleriyle ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u201cDo\u011fal\u201d olan bir \u201cyok olu\u015f s\u00fcreci\u201dnin ba\u015flayabilmesi i\u00e7in 1950\u2019li y\u0131llar\u0131n gelmesi,\u201c\u00e7ay tar\u0131m\u0131\u201dn\u0131n y\u00f6rede yayg\u0131nl\u0131k kazanmas\u0131 gerekecekti.<\/p>\n 1970\u2019li y\u0131llarda \u201cy\u00f6resel\u201d bir dergide yay\u0131nlanan bir \u201cmakale\u201d, hem resm\u00ee ideoloji ve resm\u00ee tarih tezlerinin etkisini hem de yazar\u0131n\u0131n \u201cruh hali\u201dni g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermesi bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. \u201cBu makale\u201d,\u201c Rize\u2019de Dil Sorunu\u201c ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor :<\/p>\n \u201c T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6teden beri \u00e7e\u015fitli diller ya\u015famaktad\u0131r. Bunlardan biri de Rize\u2019nin baz\u0131 kazalar\u0131nda hususiyle, Pazar, Arde\u015fen, F\u0131nd\u0131kl\u0131 ve bir de \u00c7oruh\u2019un bir iki il\u00e7esinde konu\u015fulan\u0131d\u0131r. Bu dile nedense \u201cL\u00e2zca\u201d ismi atfedilir. L\u00e2zcan\u0131n men\u015fei bizi ilgilendirmedi\u011fi gibi onun \u00fczerinde s\u00f6z edecek de de\u011filiz. Konumuzun ili\u015fece\u011fi husus bu dilin mahzurlar\u0131 ve de\u011fersizli\u011fidir.<\/em><\/p>\n Yukar\u0131da yazd\u0131\u011f\u0131m birka\u00e7 kazada bu dile L\u00e2zca denmesi zannederim ki o muhitte ya\u015fayanlara L\u00e2z lakab\u0131 verilmesinden ileri geliyor.<\/em><\/p>\n L\u00e2zca bundan \u00f6ncesine kadar hemen hemen orada ya\u015fayanlar\u0131n ilk \u00f6\u011frendikleri, di\u011fer bir deyi\u015fle anadilleri idi. Daha yeni konu\u015fmaya ba\u015flayan \u00e7ocuk \u015f\u00fcphesiz ki,L\u00e2zca kelime ve deyimler kullanacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ebeveyn ve muhitin m\u00fc\u015fterek lisan\u0131 budur. <\/em><\/p>\n \u00c7ocuk su\u00e7suzdur. Hangi terbiye alt\u0131nda yeti\u015firse o terbiye ile geli\u015fir. E\u011fer bu bapta kendine bir su\u00e7 atfedilecekse haks\u0131zl\u0131k edilmi\u015f olur. O halde ebeveyn de kendi ebeveyni taraf\u0131ndan ayn\u0131 dil \u00f6\u011freti\u015fine m\u00e2ruz kald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re su\u00e7u ara\u015ft\u0131rmak dilin men\u015feini ara\u015ft\u0131rmak kadar derinliklere s\u00fcr\u00fckler bizi. Burada bir su\u00e7 i\u015flenmi\u015fse bu tel\u00e2fi edilmelidir … Evet L\u00e2zcay\u0131 ana dili yapmak su\u00e7tur. \u015e\u00fcphesiz ki bu su\u00e7 hukuk\u00ee de\u011fildir . Fakat i\u00e7timai bir su\u00e7tur.<\/em><\/p>\n Bug\u00fcn bile ekseri k\u00f6ylerde (Sahilleri istisna edebiliriz) alt\u0131 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurup ilk okul \u00f6\u011frencisi olmak hakk\u0131n\u0131 edinen her \u00e7ocuk hemen hemen hi\u00e7bir T\u00fcrk\u00e7e kelime bilmemektedir.<\/em><\/p>\n B\u00f6yle T\u00fcrk\u00e7e kelimelerden yoksun bo\u015f kal\u0131plar gibi okula gelen zavall\u0131 \u00e7ocuklar zorlu bir s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7indedirler. Yaln\u0131z birinci s\u0131n\u0131flar\u0131n mevcut oldu\u011fu bir k\u00f6y ilkokulunda T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi bilen yaln\u0131z tek ki\u015fidir. Tek ki\u015fi sadece T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretip onlar\u0131 yeti\u015ftirme \u00e7abas\u0131ndad\u0131r. Bereket \u00f6\u011fretmenlerin de \u00e7o\u011fu bu ad\u0131 ge\u00e7en dili bilmektedir. Lazcay\u0131 bilmeyen bir \u00f6\u011fretmenin yukar\u0131daki tan\u0131mda olan bir ilkokuldaki manzaras\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u00c7ocukla \u00f6\u011fretmen aras\u0131nda derin bir anlamamazl\u0131k f\u0131rt\u0131nas\u0131, kas\u0131rgas\u0131 esecek ve netice olarak da semere s\u0131f\u0131r olacakt\u0131r.<\/em><\/p>\n Burada \u00f6\u011fretmenlerin bu kuts\u00ee \u00e7abalar\u0131n\u0131 \u00f6verek belirtebilirim. Onlar\u0131n \u00f6\u011frenci yeti\u015ftirmek bab\u0131nda ne kadar \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015f\u0131p ne keder g\u00fc\u00e7 sarf ettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e y\u00fcre\u011fimde beliren h\u00fcrmet ve sayg\u0131 duygular\u0131 t\u00fcylerimi \u00fcrpertiyor.<\/em><\/p>\n \u00d6\u011fretmen \u00f6nce okulda, yolda ve evde bu dili konu\u015fmay\u0131 \u015fiddetle yasaklar. Konu\u015fanlar\u0131 \u015fik\u00e2yet etmelerini tembihler. Konu\u015fanlara en a\u011f\u0131r m\u00fceyyideleri tatbik eder. <\/em><\/p>\n Fakat b\u00fct\u00fcn bu tedbirler istenileni vermekten uzak d\u00fc\u015fmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir kere bu dil \u00e7ocuk \u00fczerinde derin bir k\u00f6k salm\u0131\u015ft\u0131r. Onu unutmas\u0131na ve T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi l\u00e2y\u0131k\u0131 ve\u00e7hile \u00f6\u011frenmesine hemen hemen imk\u00e2n yoktur. Hayat\u0131 boyunca da bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 daima \u00e7ekecektir …<\/em><\/p>\n (…)<\/em><\/p>\n O halde bu derece hi\u00e7bir \u015fey demek olan ve \u00fcstelik zararl\u0131 olan bu dil neden konu\u015fulsun? Onu konu\u015fup ana dili yapmak su\u00e7 de\u011fil de nedir? Sonra hakiki dilimiz G\u00fczel T\u00fcrk\u00e7eyi ihmal etmek demek de\u011fil midir ?<\/em><\/p>\n \u00d6yleyse bu dilin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131mal\u0131y\u0131z. Diyeceksiniz ki dil bir havu\u00e7 de\u011fildir ve kolay kolay bunun sonu getirilemez. Ama ben bunun aksini s\u00f6ylemekte israr edece\u011fim. Zira bu dili ayakta tutacak hi\u00e7bir kaynak yok … maarif ile ailelerin elbirli\u011fi ile \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yeter. Her aile en az\u0131ndan \u00f6\u011fretmen kadar kendi \u00e7ocu\u011fu \u00fczerinde dursa ve ona do\u011fu\u015ftan T\u00fcrk\u00e7eyi \u00f6\u011fretse dava zamanla halledilmi\u015f olur ve \u00e7ocuklar da bu acaip dilin \u015ferrinden kurtulmu\u015f olurlar.\u201d<\/em><\/p>\n \u201c Rize\u2019de Dil Sorunu\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u201cmakale\u201dnin yaz\u0131l\u0131p yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda bir ilkokul \u00f6\u011frencisi olan Selma Ko\u00e7iva y\u0131llar sonra \u201co y\u0131llar\u201da ili\u015fkin tan\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor :\u201c… ilkokula ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda, hen\u00fcz hat\u0131rlar\u0131m, benzer yokluklara biz de katlan\u0131yorduk. \u00d6zellikle T\u00fcrk\u00e7e bilmemenin ve e\u011fitimin Lazca olmamas\u0131ndan do\u011fan komiklikler. \u00c7ocukluk arkada\u015f\u0131m Aysel\u2019le okumay\u0131 s\u00f6km\u00fc\u015f olmal\u0131y\u0131z. Bir g\u00fcn,anlam\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz kelimeleri okuyup Aysel\u2019in babas\u0131na sorard\u0131k. O da bize okuduklar\u0131m\u0131z\u0131n T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerdi. T\u00fcrk\u00e7e bilmemenin s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 okulda Lazca konu\u015fma yasa\u011f\u0131yla peki\u015firdi. Ama her \u00e7ocu\u011fun ba\u015f\u0131nda bekleyemezdi \u201cyabanc\u0131\u201d dedi\u011fimiz, Laz olmayan, \u00e7o\u011fu Orta Anadolu k\u00f6kenli \u00f6\u011fretmenler. Teneff\u00fcs zili \u00e7alar \u00e7almaz dilimizin ba\u011f\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr, Lazca konu\u015fuyorduk. \u0130spiyoncu ve ihbarc\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n ikazlar\u0131na ald\u0131ran yoktu. \u00c7ocukluk arkada\u015flar\u0131m\u0131 h\u00e2l\u00e2 ayn\u0131 canl\u0131l\u0131kla hat\u0131rlar\u0131m, \u015fevkle Lazca konu\u015fmalar\u0131n\u0131, ince seslerinin yank\u0131d\u0131\u011f\u0131 su de\u011firmenindeki annelerinden \u00f6\u011frendikleri uzun Lazca a\u011f\u0131tlar\u0131 …<\/em><\/p>\n (…)<\/em><\/p>\n … Lazca bilmenin, T\u00fcrk\u00e7eye hakim olamadan bir okula devam ederken kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan zorluklar\u0131 anlat\u0131yordu. Bir ara,\u201cokula giderdik de her anlat\u0131lan\u0131 \u00f6yle anlamazd\u0131k. Bir ara \u00f6\u011fretmenimiz Pehl\u00fcl Bey\u2019in bize, kap\u0131lar\u0131 s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 kapat\u0131p dersi Lazca a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirim. Pehl\u00fcl Bey de Lazd\u0131. \u00c7ok iyi Lazca konu\u015furdu, ancak bizimle konu\u015fmazd\u0131. \u00c7ok zorda kal\u0131rsa, \u00e7ocuklar dersi anlamazlarsa Lazca konu\u015furdu. \u00c7ok k\u0131sa bir s\u00fcre ve sesini al\u00e7altarak …\u201d<\/em><\/p>\n Lazlar\u0131n, bu \u201cson d\u00f6nem\u201dde yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar esas olarak \u201cana dil Lazca\u201dn\u0131n ya\u015fat\u0131lmas\u0131, geli\u015ftirilmesi ve gelecek ku\u015faklara aktar\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n Sarigina Be\u015fli, \u00e7ocu\u011fun ikilemine dikkat \u00e7ekerek \u015funlar\u0131 yaz\u0131yor :\u201c … K\u00f6ydeyken herkes Lazca konu\u015fuyordu,bir sorun yoktu. \u00c7ocuk, T\u00fcrk\u00e7e bilmiyor muydu? Biliyordu ama konu\u015fmas\u0131 ve yazmas\u0131 gerekmiyordu. Zaten \u00a0 aptal kutusunu anlamak i\u00e7in T\u00fcrk\u00e7eyi \u00a0 biraz\u00a0\u00a0 bilmek yeterliydi . Ama okulda durum farkl\u0131yd\u0131 … 1991\u2019de \u201cLazuri\u00a0\u00a0 Alfabe\u201d adl\u0131 kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131n elime ge\u00e7mesiyle benim i\u00e7in yeni bir d\u00f6nem ba\u015flad\u0131 … \u00e7ok sevdi\u011fim dilimi art\u0131k yaz\u0131p okuyabilecektim … \u00d6n\u00fcm\u00fczde a\u00e7\u0131lan bu yeni d\u00f6nemde kendi ad\u0131m\u0131za kazan\u0131mlar elde etmek i\u00e7in \u00f6ncelikle sorumluluk duymam\u0131z gerekiyor. Kime kar\u015f\u0131 m\u0131? Sana bu dili ta\u015f\u0131m\u0131\u015f olan atalar\u0131na ve senin bu dili ta\u015f\u0131man gereken \u00e7ocuklar\u0131na yani ge\u00e7mi\u015fine ve gelece\u011fine !\u201d<\/em><\/p>\n Y\u0131lmaz Avc\u0131,\u201cb\u00f6yle giderse Lazcan\u0131n iki nesil sonra yok olaca\u011f\u0131<\/em>\u201dna dikkat<\/p>\n \u00e7ekerken, \u0130smail Avc\u0131 Bucakli\u015fi bu konuda \u015funlar\u0131 yaz\u0131yor:\u201c Bizi biz yapan de\u011ferler her ge\u00e7en g\u00fcn yok olup gidiyor. Daha d\u00fcn bizimle birlikte Laz k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ya\u015fayan, dolu dolu Lazca konu\u015fup g\u00fclen, bize Lazca masallar anlatan nineler, dedeler yok art\u0131k. Laz masallar\u0131n\u0131n gizemli d\u00fcnyas\u0131 \u00e7ok uzaklarda kald\u0131 … Her ya\u015fl\u0131 Laz\u0131n \u00a0 \u00f6l\u00fcm\u00fc,bir yan\u0131m\u0131z\u0131 kopar\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor mezara … Lazuri Nenapuna ya\u015fayan bir halk\u0131n,ya\u015fayan bir dili oldu\u011funu g\u00f6steren a\u00e7\u0131k bir delildir …\u201d<\/em><\/p>\n <\/p>\n \u201cLazca-T\u00fcrk\u00e7e \/ T\u00fcrk\u00e7e-Lazca\u201d s\u00f6zl\u00fck haz\u0131rlayan Metin Erten, kendisini b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fmaya y\u00f6nelten sebepleri \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor :\u201c … do\u011fdu\u011fumuz g\u00fcnden beri konu\u015ftu\u011fumuz dilimizi, Lazcay\u0131 korumak, geli\u015fmesine katk\u0131da bulunmak gerekiyordu … Dedelerimizden Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 dinleyerek b\u00fcy\u00fcd\u00fck. \u00dclkeyi kurtarmak i\u00e7in dilleri farkl\u0131 da olsa insanlar bir araya gelmi\u015fler ve ortak sava\u015fm\u0131\u015flard\u0131. O ordular\u0131n \u00e7ok dili vard\u0131 ama sonu\u00e7ta tektiler. Farkl\u0131 dillerinin olmas\u0131 bu \u00fclke i\u00e7in sava\u015fmalar\u0131na engel de\u011fildi. Bug\u00fcn de farkl\u0131 dillerimizin olmas\u0131 birlikte olmam\u0131z i\u00e7in bir engel de\u011fil …\u201d<\/em><\/p>\n M. Recai \u00d6zg\u00fcn\u2019\u00fcn de vurgusu ana dilinedir :\u201c … \u00a0 T\u00fcrkiye\u2019nin demokratikle\u015fmesine paralel olarak, yerel diller \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 kald\u0131r\u0131lmas\u0131, k\u00fclt\u00fcrel desteklerin geli\u015ftirilmesi gereklidir. Dil e\u011fitimine en az\u0131ndan ilkokullarda \u201cana dili\u201d \u00a0 e\u011fitimi stat\u00fcs\u00fcnde yer verilmesi; bu dilde e\u011fitim verecek olanlar\u0131n \u00fcniversitelerde yeti\u015ftirilmesi ve resm\u00ee Radyo ve TV\u2019lerde haber ve e\u011fitici yay\u0131nlara ge\u00e7ilmesi, isimleri de\u011fi\u015ftirilen yerle\u015fim birimlerine yeniden Lazca isimlerin verilmesi gereklidir.\u201d<\/em><\/p>\n 2001 y\u0131l\u0131n\u0131n Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn\u00fcn son haftas\u0131nda, \u00fclkemizin \u201ckonu\u015fanlar\u0131 say\u0131ca (daha) az dilleri\u201d veya \u201cyerel dilleri\u201d konusunda \u00f6nemli bir geli\u015fme ya\u015fand\u0131. Bu konuda Ak\u015fam Gazetesi \u015fu habere yer verdi :\u201c …Anayasan\u0131n 28. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 da Anayasa de\u011fi\u015fiklik paketinin 10. maddesindeki bir d\u00fczenleme olarak Meclis Genel Kurulu\u2019nda kabul edildi. \u2018Kanunla yasaklanm\u0131\u015f olan herhangi bir dilde yay\u0131m yap\u0131lamaz\u2019 h\u00fckm\u00fc Anayasadan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 …\u201d<\/em> (27 Eyl\u00fcl 2001).<\/p>\n [Kaynak<\/strong>: Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cYerel Diller\u201d: Ana Dilleri Ya\u015fatmak m\u0131 \u00d6ld\u00fcrmek mi?\u201d, Sorun Polemik\/ Marksist \u0130nceleme- Ara\u015ft\u0131rma Dergisi\u201d, Say\u0131 5, K\u0131\u015f 2002, Sorun Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul\/ Sima Dergisi, Say\u0131lar 5 ve 6, Sima Laz Vakf\u0131 Yay\u0131n\u0131, Fotosan Ofset, 2003, \u0130zmit]<\/p>\n [\u00d6nerilen okumalar<\/strong>: Ali \u0130hsan Aksamaz, Turabi Salt\u0131k, \u015e\u00fckr\u00fc G\u00fcven\u00e7, Eyy\u00fcp Demir, Kemal K\u00f6k, \u201cAnadilde E\u011fitim Ve Az\u0131nl\u0131k Haklar\u0131\u201d, Sorun Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2005; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Ana dili Zenginli\u011fi\u201d, 27. XII. 2007, circassiancenter.com; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cK\u00fclt\u00fcrel Zenginli\u011fimizin Fark\u0131nda Olamay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u201d, Sanat Estetik Politika \/ K\u00fclt\u00fcr-Sanat Konferans\u0131 Tebli\u011fleri, Sorun Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2008; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201c\u015eu Bizim Sahipsiz Lazca\u201d, E\u011fitim Sen\/lazca.org\/ circassiancenter.com.tr, 31. V. 2009; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cCHP-TRT ve Lazca\u201d, Sorun Polemik\/ Marksist \u0130nceleme Ara\u015ft\u0131rma Ele\u015ftiri Dergisi, Say\u0131: 38, Sorun Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2009\/ jinepsgazetesi.com, 31. X. 2009; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cK\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun Lazca Hassasiyeti\u201d, demokrathaber.org\/ sonhaber.ch\/ circassiancenter.com.tr, 7. VIII. 2011; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cYine Geldi 21 \u015eubat\/ Xolo Komoxtu 21 K\u0306undura\u201d, yusufbulut.com\/ suryaniler.com\/ sonhaber.ch\/ circassiancenter.com.tr, 21. II. 2012; Ali \u0130hsan Aksamaz, “CHP\u2019li Hi\u00e7 Olmad\u0131m; AKP\u2019li de De\u011filim!”, yusufbulut.com\/ sonhaber.ch\/ circassiancenter.com.tr, 21. IX. 2013; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cA\u011flama! De\u011fmez Bu 21 \u015eubat G\u00f6zya\u015flar\u0131na!\u201d,\u00a0\u00a0 kuzgunportal.com, circassiancenter.com.tr, 5. XI. 2020; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cAna Dili\u201dnde E\u011fitim- \u00d6\u011fretim ve \u201cAna Dili\u201d E\u011fitimi- \u00d6\u011fretimi \u00dczerine Makaleler\u201d, circassiancenter.com.tr; Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cAna dili\u201d E\u011fitimi- \u00d6\u011fretimi \u00dczerine Makaleler”, sonhaber.ch, 0. XI. 2022; Ali \u0130hsan Aksamaz , \u201cTBMM\u2019de CHP Grubu ad\u0131na Lazca Konu\u015f[ama]ma\u201d, 19. III. 2024; Semih Akg\u00fcn (Ali \u0130hsan Aksamaz ile S\u00f6yle\u015fi): \u201cAnadilleriyle ilgili insanlar\u0131n s\u00f6yledikleri hamaset dolu l\u00e2flar\u0131n\u0131n i\u00e7ini bir proje etraf\u0131nda doldurmak \u00fczere bir araya gelmeleri ve neyi nas\u0131l yapacaklar\u0131 konusunda i\u015fba\u015f\u0131 yapmalar\u0131 gereklidir.\u201d, cherkessia.net, 28. VII. 2011; Semih Akg\u00fcn (Ali \u0130hsan Aksamaz ile S\u00f6yle\u015fi): \u201cAna dillerin \u201ca\u011f\u0131z, \u015five, leh\u00e7e ve diyalekt\u201d farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrenler, bu anadilleri k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek i\u00e7in bunu yap\u0131yorlar\u201d, cherkessia.net, 19. VI. 2012; \u201cTBMM Lazca Yaz\u0131lan Dilek\u00e7eyi Ek Olarak Kabul Etti\u201d\/ Faik Aksamaz\u2019\u0131n Dilek\u00e7esi, Star Gazetesi, 16. XII. 2006]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ali İhsan Aksamaz 1930’lu yıllardan başlamak üzere, Lazca gibi “konuşanları sayıca (daha) az dillerin veya “yerel dillerin” konuşulma alanları ev içiyle sınırlandırılmaya çalışılır. Bu konuda Manisa Mebusu Mehmet Sabri Toprak’ın 1938’de verdiği kanun tasarısı çarpıcı bir örnek oluşturur. Bu tasarı, Türk vatandaşlarının evlerinin dışında umuma açık yerlerde, her zaman Türkçe konuşmalarını, aksi takdirde 1-7 gün […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[135],"tags":[],"class_list":["post-43140","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-ali-ihsan-aksamaz-laz-kulturu","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43140"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43142,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43140\/revisions\/43142"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![](\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEjT08ZcNqVWlZOeNPXWzb0_QGSw2dPwFhpzH6XDqLCAY0twfwhOpOSTxiBGbybex9Lp-27LvfscHJ_rYw8nM8Qy-E3o_EzGOut6Hz8mTsULmANf6jZZDHFH4xldZniguySI2r9ikR71YYx8nH8LXA53JzEyoUtlCzDrZ1btwBtsjfQ4S6mGx1IvK9YX0ZDx\/s708\/1%20TANIKLIKLAR.jpg\")
<\/em><\/p>\n![](\"https:\/\/blogger.googleusercontent.com\/img\/b\/R29vZ2xl\/AVvXsEgzGhRBMNYygCkVGVmIgWk-WC2km5U0T2GYIzxHnCsNlOjugsU26T2tmJ_bE8AdEnFRUqHKEkF8nIhnUYHL_PaHoiD8uOgE2PX9Tc0_BSJO_z-nvgwYY3P2qP6bCaZ0NdigX23Lp5losA6qDBmEwj87o1n50cFewQ25JPvtOx8_YfvH1wmKiiNEl5HHRwJx\/s853\/2%20TANIKLIKLAR.jpg\")
<\/p>\n