![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/LAZ-AYDINLARI-VE-SORUMLULUK-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ali \u0130hsan Aksamaz<\/strong><\/p>\n Anadolu co\u011frafyas\u0131, bir\u00e7ok halk\u0131 sinesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Bu halklar\u0131n baz\u0131lar\u0131; Lazlar, Araplar, G\u00fcrc\u00fcler, K\u00fcrtler gibi Anadolu\u2019nun yerlisidir. Baz\u0131lar\u0131 da Abhazlar, \u00c7e\u00e7enler, Bo\u015fnaklar, \u00c7erkesler gibi ba\u015fka diyarlardan \u00e7e\u015fitli sebeplerle g\u00f6\u00e7\u00fcp Anadolu\u2019ya yerle\u015fmi\u015flerdir.\u00a0 Kimileri Anadolu\u2019nun belirli bir b\u00f6lgesinde \u00e7oklukla, kimileri de Anadolu\u2019da da\u011f\u0131n\u0131k bir \u015fekilde ya\u015farlar. Bu halklar ister Anadolu\u2019da yerli ve toplu olarak ya\u015fas\u0131nlar, isterse de g\u00f6\u00e7men ve da\u011f\u0131n\u0131k olarak ya\u015fas\u0131nlar art\u0131k Anadolu\u2019nun \u00f6z evlatlar\u0131d\u0131r; Anadoluludurlar ve sosyal kaderleri de ayn\u0131d\u0131r. Bu ger\u00e7eklik, en az y\u00fczy\u0131l b\u00f6yledir.<\/p>\n Bu halklar kendi ana dilleriyle ve k\u00fclt\u00fcrleriyle yaln\u0131zca Anadolu\u2019nun de\u011fil, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k tarihinin dinamizmini ve zenginli\u011fini de olu\u015ftururlar.<\/p>\n CHP\u2019nin ideologlu\u011funu ve politikalar\u0131n\u0131n da uygulay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 h\u00e2kim s\u0131n\u0131flar, taa ba\u015f\u0131ndan beri bu halklar\u0131, ana dillerini ve k\u00fclt\u00fcrlerini yok sayd\u0131. Yok saymakla da kalmay\u0131p onlar\u0131 ink\u00e2r, imha ve asimilasyon politikalar\u0131yla yok etmek i\u00e7in elinden geleni yapt\u0131. \u00d6nce Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun tasfiye y\u0131llar\u0131, Sovyet Devrimi\u2019nin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f y\u0131llar\u0131 ve ard\u0131ndan da\u00a0 \u201cSo\u011fuk Sava\u015f\u201dy\u0131llar\u0131 dedikleri, CHP\u2019nin tek parti burjuva diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ve onun haleflerine c\u00f6mert\u00e7e engelsiz y\u0131llar sundu.\u00a0 Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc, CHP\u2019nin projelerinin de yine taa ba\u015f\u0131ndan beri ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011funu da g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00fct\u00fcn yak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cK\u00fcrt Ulusal Sorunu\u201d, bunun en belirgin ve net bir \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n Siyas\u00ee literat\u00fcrde \u201cMill\u00ee Mesele\u201d ve \u201cMilliyetler Meselesi\u201d olarak da bilinen bu soruna\u00a0 \u201cSosyalist Sol\u201d\u00a0 ba\u015f\u0131ndan beri somut projeler \u00fcretemedi, Anadolu halk\u0131n\u0131 meydana getiren \u00e7e\u015fitli ana dillerden, k\u00fclt\u00fcrlerden ve dinlerden, mezheplerden insanlar\u0131n emekda\u015fl\u0131k temelinde hem kendi kimli\u011fini hem de ortak Vatan Emekda\u015fl\u0131\u011f\u0131 kimli\u011fini bilin\u00e7, kararl\u0131l\u0131k ve k\u0131skan\u00e7l\u0131kla savunabilece\u011fi somut projeler \u00fcretemedi. Onlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ve siyasal haklar\u0131n\u0131n savunulmas\u0131 noktas\u0131nda da zay\u0131f kald\u0131lar. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi; bir\u00e7ok toplumsal olay, olgu ve s\u00fcrecin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve yorumlanmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacak bir ortam\u0131n da ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na imk\u00e2n sa\u011flad\u0131.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cMill\u00ee Meselesi\u201d ve \u201cMilliyetler Meselesi\u201d\u00a0 vard\u0131r.\u00a0 Bu vb. sorunlar\u0131n art\u0131k slogan ve ajitatif lak\u0131rd\u0131larla da ge\u00e7i\u015ftirilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sorunun anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in somut projeler \u00fcretilmesi gerekmektedir. Bu ise bir ki\u015finin de\u011fil, konuya somut ger\u00e7eklikten hareketle kafa yoracak, emek\u00e7i halklar\u0131m\u0131z\u0131n sosyal kurtulu\u015funu g\u00fcndeme getirecek t\u00fcm ilerici Anadolu ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n g\u00f6revidir. Emek\u00e7ilerin sosyal ve siyasal haklar\u0131 i\u00e7in somut projeler \u00fcretemeyen \u201cSosyalist Sol\u201dun, ayn\u0131 emek\u00e7ileri meydana getiren halklar\u0131n sosyal, siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131 i\u00e7in somut projeler \u00fcretmesi s\u00f6z konusu olamazd\u0131; \u00f6yle de oldu. Bu somut ger\u00e7ekli\u011fin de en belirgin \u00f6rne\u011fi yine \u201cK\u00fcrt Ulusal Meselesi\u201dnin g\u00fcndemdeki aray\u0131\u015f ve y\u00f6neli\u015flerinde ya\u015fand\u0131.\u00a0 \u201cSosyalist Sol\u201dun , \u201cK\u00fcrt Ulusal Meselesi\u201dne, sanki b\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler ba\u015fka bir \u00fclkede ya\u015fan\u0131yormu\u015f\u00e7as\u0131na uzun y\u0131llar kay\u0131ts\u0131z ve ilgisiz kalmas\u0131, konunun taraflar\u0131yla tart\u0131\u015fmam\u0131\u015f ve somut projeler \u00fcretememi\u015f olmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Kimi \u201cSosyalist Sol\u201d \u00f6rg\u00fct ve ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131fs\u0131z, s\u0131n\u0131rs\u0131z, s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcz, e\u015fitlik\u00e7i ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir toplumda ancak \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulacak olan bir sorunun s\u0131n\u0131fl\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc toplumlarda \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fini hayal etmesi b\u00fcy\u00fck bir paradoks say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, \u201cSosyalist Sol\u201d bu t\u00fcrden konu ve sorunlar\u0131n hegemonlar\u0131n denetim ve ku\u015fatmas\u0131 alt\u0131ndaki s\u0131n\u0131fl\u0131, s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc toplumlarda nas\u0131l g\u00fcndeme ta\u015f\u0131naca\u011f\u0131ndan ve nas\u0131l bir \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemi \u00fcretilece\u011finden de olduk\u00e7a uzaktad\u0131r.<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6z\u00fclmesiyle ve ge\u00e7ici yenilgisiyle ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7, en temel konularda hem devletin resm\u00ee s\u00f6ylemlerinin hem de \u201cSosyalist Sol\u201dun \u00e7e\u015fitli s\u00f6ylemlerinin yasak savar, hamasete dayal\u0131 ve kof oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermi\u015ftir.\u00a0 Ne var ki, hamaset dolu ve kof s\u00f6ylemler h\u00e2l\u00e2 \u00e7e\u015fitli kesimlerde etkisini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu da yine sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcy\u00fc dayatmaktad\u0131r.<\/p>\n Lazlar konusu da, T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cMill\u00ee Mesele\u201d, \u201cMilliyetler Meselesi\u201d d\u00e2hilinde de\u011ferlendirilmesi, anla\u015f\u0131lmas\u0131, somut projeler \u00fcretilmesi gereken bir konudur. Araplar gibi, G\u00fcrc\u00fcler gibi vd. gibi. \u201cSosyalist Sol\u201dun, T\u00fcrkiye\u2019deki\u00a0 \u201cMill\u00ee Mesele\u201d ve \u201cMilliyetler Meselesi\u201dne ili\u015fkin somut \u00e7\u00f6z\u00fcm projelerinin olmamas\u0131 ve devletin resm\u00ee ideolojisinin y\u0131llard\u0131r yok sayd\u0131\u011f\u0131 bu halk\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131kan bir grup Laz ayd\u0131n\u0131n\u0131, ayn\u0131 baz\u0131 \u00c7erkes ayd\u0131nlar\u0131 gibi, ayn\u0131 baz\u0131 G\u00fcrc\u00fc ayd\u0131nlar\u0131 gibi, kimliklerini gelece\u011fe ta\u015f\u0131ma noktas\u0131nda bir aray\u0131\u015fa itti. B\u00f6ylece 1992\u2019nin sonlar\u0131nda Laz ayd\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda bir hareketlenme ba\u015flad\u0131. 1992\u2019nin sonlar\u0131nda ba\u015flayan bu hareketlilik halen devam etmektedir. Bu hareketlilik bir t\u00fcrl\u00fc durulamam\u0131\u015f, somutla\u015fmam\u0131\u015f, kolektif bir duru\u015fa, net bir \u00e7izgiye kavu\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. S\u0131k\u0131nt\u0131 da buradad\u0131r. Laz Ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n bir kimlik sorununun bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. B\u00f6yle olunca da Laz ayd\u0131nlar\u0131, somut ger\u00e7eklikten hareketle kimlik m\u00fccadelesine y\u00f6nelememi\u015flerdir. Kimlik m\u00fccadelesi hem k\u00fclt\u00fcrel hak m\u00fccadelesi hem de siyas\u00ee hak m\u00fccadelesi vermeyi gerektirmektedir. Ayd\u0131nlar\u0131n kimlik m\u00fccadelesini de ayd\u0131n\u0131n yasland\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131fsal konumu ve s\u0131n\u0131fsal tercihi etkilemektedir.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131 Laz ayd\u0131nlar\u0131 aras\u0131ndaki \u201csen-ben\u201d kaynakl\u0131 ve ge\u00e7mi\u015fi uzun y\u0131llara dayanan ilkesizlik, bilimsellikten uzak tav\u0131rlar, ki\u015fisel s\u00fcrt\u00fc\u015fmeler ve bunun sonucun da \u201cAr\u015f-\u0131 Ala\u201dya \u00e7\u0131kan belden a\u015fa\u011f\u0131 vurmal\u0131 dedikodular, kimlik sorunu m\u00fccadelesine a\u011f\u0131r darbeler vurmaktad\u0131r. Bunun sonunda da ki\u015fisel\/ grupsal safla\u015fmalar ya\u015fanmaktad\u0131r. Bu durum, kimlik sorunu m\u00fccadelesinin k\u00fclt\u00fcrel hak ve siyasal hak gibi iki y\u00f6n\u00fc bulundu\u011funu da g\u00f6zlerden uzakta tutmaktad\u0131r. Kendilerine Laz ayd\u0131n\u0131 diyen ya da \u00f6yle bilinen insanlar\u0131n hem k\u00fclt\u00fcrel hem de siyasal haklar i\u00e7in beraberce m\u00fccadele etmeleri gerekti\u011fini s\u00f6ylemeye gerek bile yoktur. Aralar\u0131nda ge\u00e7mi\u015ften kalan hesapla\u015fmalar\u0131, bir araya gelerek, somut durumu irdeleyip tart\u0131\u015farak, \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemleri \u00fcreterek en k\u0131sa zamanda sonu\u00e7land\u0131rmalar\u0131 gerekmektedir. Bundan sonra da s\u00fcratle olu\u015fturacaklar\u0131 somut \u00e7izgi, duru\u015f, tav\u0131r ve projelerle k\u00fclt\u00fcrel ve siyasal haklar\u0131 i\u00e7in kimlik sorunu m\u00fccadelesine giri\u015fmelidirler.<\/p>\n Lazca, atalar\u0131m\u0131z\u0131n ana dilidir. Bizim ana dilimizdir; ruhi \u015fekillenmemizdir; kimli\u011fimizdir. Lazca, binlerce y\u0131ll\u0131k \u00fcretim, m\u00fclkiyet ve payla\u015f\u0131m ili\u015fkileri i\u00e7inde do\u011fdu; geli\u015fti; bizlere ula\u015ft\u0131.<\/p>\n Kapitalizm, elinin alt\u0131nda tuttu\u011fu her \u00e7e\u015fit kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ac\u0131mas\u0131zca kullan\u0131yor. \u0130nsanlar\u0131 \u00e7evresine, topluma ve kendisine yabanc\u0131la\u015ft\u0131ran, d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen, ara\u015ft\u0131rmayan, sorgulamayan, duyars\u0131z, hareketsiz, obez, hastal\u0131kl\u0131 fakat yaln\u0131zca t\u00fcketen ve itaat eden zavall\u0131 yarat\u0131klar haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Kapitalizmin en ince h\u00fccrelerimizi bile ele ge\u00e7irdi\u011fi bir durumda d\u00fcnya tek pazar olacak. Tek dil olacak. Tek k\u00fclt\u00fcr, \u00e7\u0131lg\u0131nca t\u00fcketme ve do\u011fay\u0131 yok etme k\u00fclt\u00fcr\u00fc olacak. Kapitalizm; Lazcan\u0131n da, Laz kimli\u011finin de d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. Lazca da, Laz kimli\u011fi de, Laz kimli\u011finin can \u00e7eki\u015fti\u011fi co\u011frafyan\u0131n do\u011fas\u0131 da kapitalizmin boy hedefleri aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n Kimlik m\u00fccadelesi; kapitalizme, emperyalizme kar\u015f\u0131 dik, onurlu ve ilkeli bir duru\u015fu gerektirir. Kimlik m\u00fccadelesi, hem emperyalizmin sald\u0131r\u0131s\u0131na, hem egemen ulus kapitalizminin sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131, hem \u00fclkemizin di\u011fer ezilen, s\u00f6m\u00fcr\u00fclen, asimile edilen kimlikleriyle, hem de kom\u015fu \u00fclkelerin emek\u00e7i halklar\u0131yla emekda\u015fl\u0131k ortak paydas\u0131nda anti-emperyalist (emperyalist kapitalizme kar\u015f\u0131) beraber bir duru\u015f ve m\u00fccadeleyi de gerektiriyor.<\/p>\n Lazca, atalar\u0131m\u0131z\u0131n ana dilidir. Bizim ana dilimizdir; ruhi \u015fekillenmemizdir; kimli\u011fimizdir. Lazca, binlerce y\u0131ll\u0131k \u00fcretim, m\u00fclkiyet ve payla\u015f\u0131m ili\u015fkileri i\u00e7inde do\u011fdu; geli\u015fti; bizlere ula\u015ft\u0131.<\/p>\n \u0130\u015fte bu anlamda; ABD ve AB emperyalizminin gizli ve a\u00e7\u0131k k\u00fclt\u00fcrel, siyas\u00ee vb. kurumlar\u0131yla, bizi \u00e7eli\u015fkili davranmaya y\u00f6neltecek her t\u00fcrl\u00fc ili\u015fkiyi en ba\u015ftan reddetmek zorunday\u0131z. Bug\u00fcne kadar kimli\u011fimizi t\u00f6rp\u00fcleyen, yok etmeye \u00e7al\u0131\u015fan burjuva resm\u00ee ideolojisi ve resm\u00ee tarih tezlerinin uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n arkas\u0131nda kapitalizmin ve emperyalizmin bulundu\u011funu g\u00f6rmemezlikten gelip, onlarla i\u015fbirli\u011fine giremeyiz. AB ve ABD emperyalistlerinin kurumlar\u0131yla ili\u015fkiye girmek ve onlardan medet ummak kimli\u011fimize vuraca\u011f\u0131m\u0131z en b\u00fcy\u00fck darbedir. D\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn emek\u00e7i halklar\u0131n\u0131n sosyal, siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n\u0131 i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir duruma sokan ve s\u00f6m\u00fcren emperyalist-kapitalist sistemdir.<\/p>\n Atalar\u0131m\u0131zdan bize miras kalan Laz kimli\u011fini \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za kurumsalla\u015ft\u0131rarak aktarma m\u00fccadelesini y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere; yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olan b\u00fct\u00fcn samimi Laz ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n anti-emperyalist, anti-kapitalist bir platform olu\u015fturmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n D\u00fcnya, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6lge ve T\u00fcrkiye yeniden \u015fekilleniyor. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde yeni anayasa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flayacak. Laz ayd\u0131nlar\u0131 b\u00fct\u00fcn bu ve buna benzer olay, olgu ve s\u00fcre\u00e7leri de\u011ferlendirmek, t\u00fcm emek\u00e7i halklar\u0131n ve Laz kimli\u011finin yasalar ve anayasada g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in ortak g\u00f6r\u00fc\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6nerilerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymak zorundad\u0131rlar. Bu yap\u0131lmazsa Laz kimli\u011fini, bug\u00fcne kadar oldu\u011fu gibi bundan sonra da hi\u00e7bir kurumun cidd\u00eeye almas\u0131 s\u00f6z konusu olamayacakt\u0131r. B\u00f6yle bir durumda, Laz kimli\u011fi ancak tabi ve y\u00f6nlendirilen \u00e7al\u0131\u015fmalara payanda olarak kullan\u0131lmaktan \u00f6te bir i\u015fleve sahip olamayacakt\u0131r. Bu kabul edilebilir bir durum de\u011fildir.<\/p>\n Kendilerine Laz ayd\u0131n\u0131 diyenlerin, bug\u00fcne kadar yapt\u0131klar\u0131n\u0131 ve s\u00f6ylediklerini d\u00fcr\u00fcst\u00e7e g\u00f6zden ge\u00e7irmeleri gereklidir. \u00d6ncelikle de emperyalist kurulu\u015flara angaje olarak Laz kimlik m\u00fccadelesi verilemeyece\u011fini, bunun hem Laz kimli\u011fine hem de i\u00e7inde ya\u015fanan ve emekda\u015fl\u0131kla olu\u015fturulan ortak vatan duygusuna taban tabana z\u0131t oldu\u011funa inananlar\u0131n bir araya gelmesi ve m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmeleri gerekmektedir.<\/p>\n Kimlik m\u00fccadelesinin ne oldu\u011fu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r. Gastronomik, folklorik, akademik ve nostaljik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n tek ba\u015f\u0131na anlaml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmelidir. Bu noktadan hareketle Laz ayd\u0131nlar\u0131 kendilerini tan\u0131mlamal\u0131d\u0131r. Tan\u0131nm\u0131\u015f ya da \u201cpop\u00fclaritesi\u201d olan kimi Laz ki\u015filiklerinin arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131nmak, onlar\u0131n g\u00f6lgesinde ki\u015filerin kendilerine yer a\u00e7mas\u0131 da tek ba\u015f\u0131na kimlik m\u00fccadelesi de\u011fildir. Laz ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n ilericilik iddias\u0131 yeniden s\u0131nanmaktad\u0131r. Bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131 her \u015feyden \u00f6nce bireyci, benmerkezci, dar grup\u00e7u ve kariyerizm rahats\u0131zl\u0131klar\u0131ndan ar\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n Laz ayd\u0131nlar\u0131; ba\u015fkalar\u0131na, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na destek olarak da kendi kimliklerini ya\u015fatm\u0131\u015f olmazlar.<\/p>\n Laz ayd\u0131nlar\u0131; 31 May\u0131s 2011 tarihinde Hopa\u2019da ya\u015fanan olaylar\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyor? \u00c7aydaki s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve \u00e7ay politikalar\u0131 konusunda neler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar? Sarp S\u0131n\u0131r Kap\u0131s\u0131\u2019ndan pasaportsuz gidi\u015f-geli\u015fler konusunu nas\u0131l de\u011ferlendiriyorlar? Kendi co\u011frafyalar\u0131nda ya\u015fanan olaylara, Somali\u2019de ya\u015fanan olaylara yakla\u015ft\u0131klar\u0131 \u015fekilde mi yakla\u015fmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar? Laz K\u00fclt\u00fcrel Hareketi Nedir? Kimlik M\u00fccadelesi nedir? Laz ayd\u0131nlar\u0131, kendileriyle ilgili olay, olgu ve s\u00fcre\u00e7lerin nesnesi mi, \u00f6znesi mi olacaklar?<\/p>\n Kafkasya\u2019da \u00f6nemli geli\u015fmeler ya\u015fand\u0131. Gidi\u015fat daha da \u00f6nemli geli\u015fmelerin ya\u015fanaca\u011f\u0131na i\u015faret ediyor. Bu konuda; olay, olgu ve s\u00fcre\u00e7leri Laz ayd\u0131nlar\u0131 iyi okumak zorundad\u0131r. Abhazya\u2019da 1992\u2019de ya\u015fananlar\u0131 yeniden de\u011ferlendirmeliyiz. Ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel geli\u015fmelere kafa yormal\u0131y\u0131z.<\/p>\n 2008\u2019de G\u00fcrcistan ve Rusya Federasyonu\u00a0 aras\u0131ndaki sava\u015f hali ve ard\u0131ndaki geli\u015fmeleri nas\u0131l de\u011ferlendiriyoruz?! Bu geli\u015fmeler Laz kimli\u011fine ne katacak, ne g\u00f6t\u00fcrecek?! Dilsel ve k\u00fclt\u00fcrel akrabal\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bulundu\u011fu Kafkasya\u2019daki geli\u015fmelere s\u0131rt\u0131m\u0131z\u0131 d\u00f6nerek nereye varabiliriz?!<\/p>\n 2008\u2019den sonra her y\u0131l T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan Rusya protestolar\u0131na nas\u0131l bir tav\u0131r alaca\u011f\u0131z?! Bu protestolar\u0131, fikri derinlikten yoksun, ama kameralar \u00f6n\u00fcnde boy g\u00f6stererek bu i\u015flerden nemalanmak isteyenlerin insaf\u0131na m\u0131 b\u0131rakaca\u011f\u0131z?!<\/p>\n Evet, bug\u00fcnk\u00fc zaman diliminde ve bu d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. Laz ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n; d\u00fcnyay\u0131, sosyal geli\u015fmeleri ve b\u00fct\u00fcn olarak bunlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 kendi kimliklerini ve geleceklerini de\u011ferlendirmeleri ve ortak bir duru\u015fla e\u011filmeden, b\u00fck\u00fclmeden bir m\u00fccadele vermeleri gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kendilerini k\u00fclt\u00fcrel ve siyasal haklar m\u00fccadelesinde ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131racak ve gelece\u011fe ta\u015f\u0131yacak olan da ancak budur. (02.\u00a0 VIII. 2011)<\/p>\n [Kaynak: Ali \u0130hsan Aksamaz, \u201cLaz Ayd\u0131nlar\u0131 ve Sorumluluk\/ \u00d6ns\u00f6z\u201d, Sorun Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2011]<\/p>\n Kitab\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc tan\u0131t\u0131m\u0131:<\/strong><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/LAZ-AYDINLARI-VE-SORUMLULUK-c.png\")
<\/p>\n