{"id":46885,"date":"2025-06-15T14:50:09","date_gmt":"2025-06-15T19:50:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/?p=46885"},"modified":"2025-06-15T14:50:09","modified_gmt":"2025-06-15T19:50:09","slug":"neden-turkiyede-entelektuel-yetismiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/neden-turkiyede-entelektuel-yetismiyor\/","title":{"rendered":"NEDEN T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE ENTELEKT\u00dcEL YET\u0130\u015eM\u0130YOR?"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-46887\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/NEDEN-TURKIYEDE-ENTELEKTUEL-YETISMIYOR-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/NEDEN-TURKIYEDE-ENTELEKTUEL-YETISMIYOR-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/NEDEN-TURKIYEDE-ENTELEKTUEL-YETISMIYOR-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ayse Nart<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de entelekt\u00fcel yok. Bu elbette herkes i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil, ama genellemenin i\u015faret etti\u011fi ciddi bir ger\u00e7ek var. Akademisyenler var. Bilgili insanlar da var. Fakat g\u00f6ren, sorgulayan, derinle\u015fen, i\u00e7selle\u015ftiren, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc davran\u0131\u015fa yans\u0131tan entelekt\u00fcel neredeyse yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilgi, burada bir donan\u0131m de\u011fil, bir s\u00fcs. Ama entelekt\u00fcellik, sadece bilgiye sahip olmakla de\u011fil, o bilgiyi nas\u0131l ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n, nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn ve neye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnle ilgilidir. Bu bir duru\u015ftur. Bir ya\u015fam bi\u00e7imidir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de bilgi, tevazuyu de\u011fil, g\u00f6steri\u015fi besliyor. Kibir, neredeyse entelekt\u00fcel kisvesi alt\u0131nda normalle\u015fmi\u015f durumda. Konu\u015fmalar, tart\u0131\u015fmalar bir \u015fey anlamak ya da yeni bir fikir \u00fcretmek i\u00e7in yap\u0131lmaz. Genellikle kar\u015f\u0131 taraf\u0131 ezmek, susturmak ya da itibars\u0131zla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131l\u0131r. Herkes kendi fikrini en y\u00fckse\u011fe koymak, kar\u015f\u0131s\u0131ndakini k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek ister. Bu y\u00fczden kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fikir \u00fcretmek de\u011fil, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurmak yar\u0131\u015f\u0131d\u0131r sahnede olan. Kibir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi bo\u011far, \u00e7\u00fcnk\u00fc insan\u0131 \u00f6\u011frenmeye kapat\u0131r.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka b\u00fcy\u00fck sorun da tart\u0131\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yoklu\u011fu. Ger\u00e7ek tart\u0131\u015fma, fikirlerin birbirine de\u011fip yeni bir anlam alan\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yerdir. Ama bizde fikirler \u00e7at\u0131\u015fmaz, insanlar \u00e7arp\u0131\u015f\u0131r. Herkes ya kendi do\u011frusunun en do\u011fru oldu\u011funu ispatlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ya da kar\u015f\u0131s\u0131ndakini cehaletle su\u00e7lar. Tart\u0131\u015fma dedi\u011fimiz \u015fey, \u00e7o\u011fu zaman kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etiketleme, ki\u015fiselle\u015ftirme ve \u00fcst\u00fcnl\u00fck sava\u015f\u0131d\u0131r. Oysa entelekt\u00fcel, hakl\u0131 \u00e7\u0131kmak i\u00e7in de\u011fil, hakikate biraz daha yakla\u015fmak i\u00e7in konu\u015fur. Dinlemeyi bilir. Kendi fikrini sorgulayabilir. T\u00fcrkiye\u2019de ise dinlemek zay\u0131fl\u0131k, \u201canlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak\u201d ise neredeyse teslimiyet say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka eksiklik de i\u00e7selle\u015ftirme sorunudur. Bilgiyi zihne almak kolayd\u0131r. Ama o bilgiyi davran\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek, hayat\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirmek zordur. T\u00fcrkiye\u2019de bilgi \u00e7o\u011funlukla t\u00fcketilir; hazmedilmez. Okunanlar birikiyor, ezberleniyor ama anlamaya, de\u011fi\u015ftirmeye, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye gitmiyor. Bilgi bir donan\u0131m de\u011fil, bir g\u00f6steri\u015f unsuru h\u00e2line geliyor. Sonra da kendini \u00e7ok bilen ama hi\u00e7bir \u015feyi g\u00f6remeyen, ya\u015famayan, hissetmeyen insanlar \u00e7o\u011fal\u0131yor.<\/p>\n<p>T\u00fcm bunlar\u0131n temeli asl\u0131nda \u00e7ocuklukta at\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc entelekt\u00fcellik bir yeti\u015fkinlik hali de\u011fildir sadece; \u00e7ocukken at\u0131lan zihinsel tohumlar\u0131n sonucudur. Merak\u0131 bast\u0131r\u0131lan ya da \u015fekilsizce serbest b\u0131rak\u0131lan \u00e7ocuklar, ileride d\u00fc\u015f\u00fcnen bireyler olmaktan \u00e7ok uzak kal\u0131rlar. T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ocuklar ya s\u00fcrekli susturulur, ya da her istedikleri yap\u0131l\u0131r. \u201cSen sus, b\u00fcy\u00fckler konu\u015fur\u201d diye bast\u0131r\u0131lan \u00e7ocuk kadar, s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan, her dedi\u011fi yap\u0131lan \u00e7ocuk da sorgulamay\u0131 \u00f6\u011frenemez. D\u00fc\u015f\u00fcnce ya korkuyla ya da doyumla k\u00f6relir. Oysa \u00e7ocuk sorgulad\u0131\u011f\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, neden-sonu\u00e7 kurmaya, anlamaya ba\u015flar. Ger\u00e7ek entelekt\u00fcellik orada do\u011far.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de entelekt\u00fcelli\u011fin \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kayan bir ba\u015fka ger\u00e7ek daha var: akademik yap\u0131 ve akademisyen k\u00fclt\u00fcr\u00fc. Akademisyen olmak, entelekt\u00fcel olmakla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Oysa akademi, bilgi \u00fcretimini sistematikle\u015ftiren bir kurumdur; sorgulamay\u0131 de\u011fil, uzmanla\u015fmay\u0131 te\u015fvik eder. T\u00fcrkiye\u2019deki akademisyenlerin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131, sadece kendi alan\u0131nda derinle\u015fmi\u015f ama o alan\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmaktan \u00e7ekinen bir tav\u0131r i\u00e7indedir. Disiplinler aras\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, hayat\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc g\u00f6rmek neredeyse l\u00fcks say\u0131l\u0131r. \u00dcstelik pek \u00e7ok akademisyen, sahip oldu\u011fu bilgiyi bir ayr\u0131cal\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcr. Onu payla\u015fmak de\u011fil, onunla y\u00fcksekte kalmak ister. Ele\u015ftiriye kapal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle gen\u00e7lerden gelen farkl\u0131 bak\u0131\u015flara tahamm\u00fcls\u00fczd\u00fcr. Bu da akademiyi bilgiyle dolu ama fikirle yoksul h\u00e2le getirir.<\/p>\n<p>Ger\u00e7ek bir entelekt\u00fcel yaln\u0131z kalmay\u0131 g\u00f6ze almal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de ise yaln\u0131zl\u0131k korkulan bir \u015feydir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yaln\u0131z kalmak, destek grubundan d\u0131\u015flanmak, cemaatten aforoz edilmek anlam\u0131na gelir. Oysa entelekt\u00fcel, fikirlerini \u00f6nce kendisine y\u00f6neltir. Gerekirse kendi grubunu da ele\u015ftirir. Onay de\u011fil, hakikat arar. T\u00fcrkiye\u2019de fikir sahipleri \u00e7o\u011funlukla bir \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnce tarikat\u0131\u201dn\u0131n i\u00e7indedir. Herkes kendi grubunun fikirlerini tekrar eder. Masadan kimse kalkmak istemez, ba\u015fka masaya oturmaksa neredeyse ihanettir. Bu y\u00fczden kimse yeni bir \u015fey s\u00f6ylemez. S\u00f6yleyen varsa da yaln\u0131z b\u0131rak\u0131l\u0131r. Yaln\u0131z kalan ise ya susar ya da d\u0131\u015flan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu yaln\u0131zl\u0131kla ba\u011flant\u0131l\u0131 bir ba\u015fka sorun daha var: pop\u00fclerlik arzusu<strong>.<\/strong> T\u00fcrkiye\u2019de entelekt\u00fcel gibi g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in gerekli olan tek \u015fey \u201cg\u00f6r\u00fcn\u00fcr\u201d olmakt\u0131r. Sosyal medya hesaplar\u0131nda \u00e7ok takip\u00e7ili olmak, konferanslara \u00e7a\u011fr\u0131lmak, TV\u2019ye \u00e7\u0131kmak, al\u0131nt\u0131lanmak. Ger\u00e7ek d\u00fc\u015f\u00fcnsel derinlik de\u011fil, dola\u015f\u0131mda olma hali de\u011fer kazan\u0131yor. B\u00f6yle bir ortamda cesurca d\u00fc\u015f\u00fcnmek de\u011fil, alk\u0131\u015f alacak c\u00fcmleleri s\u00f6ylemek te\u015fvik ediliyor. O y\u00fczden konforlu, d\u00fcz, herkesin sevece\u011fi kadar yuvarlak fikirler \u00e7o\u011fal\u0131yor.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 \u015fu: T\u00fcrkiye\u2019de bilgi var, ama bilgelik yok. Konu\u015fan \u00e7ok ama dinleyen yok. Fikir \u00e7ok ama derinlik yok. Sorgulayan de\u011fil, yarg\u0131layanlar sahnede. Kibrin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 konfor, hi\u00e7 kimseyi yaln\u0131zl\u0131\u011fa, i\u00e7e d\u00f6n\u00fc\u015fe, d\u00fc\u015f\u00fcnceye ve hakikate g\u00f6t\u00fcrm\u00fcyor. Herkes kendi \u00e7evresinde, kendi fikirleriyle, kendi rahatl\u0131\u011f\u0131nda. Kimse ba\u015fka bir masaya oturmak istemiyor.<\/p>\n<p>Ve i\u015fte bu y\u00fczden\u2026<br \/>\nT\u00fcrkiye\u2019de entelekt\u00fcel de\u011fil, konforlu c\u00fcmlelerin adamlar\u0131 yeti\u015fiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ayse Nart T&uuml;rkiye&rsquo;de entelekt&uuml;el yok. Bu elbette herkes i&ccedil;in ge&ccedil;erli de&#287;il, ama genellemenin i&#351;aret etti&#287;i ciddi bir ger&ccedil;ek var. Akademisyenler var. Bilgili insanlar da var. Fakat g&ouml;ren, sorgulayan, derinle&#351;en, i&ccedil;selle&#351;tiren, d&uuml;&#351;&uuml;nd&uuml;&#287;&uuml;n&uuml; davran&#305;&#351;a yans&#305;tan entelekt&uuml;el neredeyse yok. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; bilgi, burada bir donan&#305;m de&#287;il, bir s&uuml;s. Ama entelekt&uuml;ellik, sadece bilgiye sahip olmakla de&#287;il, o bilgiyi nas&#305;l ta&#351;&#305;d&#305;&#287;&#305;n, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[],"class_list":["post-46885","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ayse-nart","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46885","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46885"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46885\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46888,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46885\/revisions\/46888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}