{"id":47648,"date":"2025-07-25T15:09:49","date_gmt":"2025-07-25T20:09:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/?p=47648"},"modified":"2025-07-24T15:14:59","modified_gmt":"2025-07-24T20:14:59","slug":"adigeydeki-hoyuklerin-altindaki-ayin-yerleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adigeydeki-hoyuklerin-altindaki-ayin-yerleri\/","title":{"rendered":"AD\u0130GEY\u2019DEK\u0130 H\u00d6Y\u00dcKLER\u0130N ALTINDAK\u0130 AY\u0130N YERLER\u0130"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-47650\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>TEV Aslan<\/strong><br \/>\nAd\u0131ge Mak, 11 \u015eubat 2025<br \/>\n\u00c7eviri: HAP\u0130 Cevdet<\/p>\n<p>Tuapse rayonunda da\u011flar aras\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck Ps\u0131nako Deresi gelir. Dere boyunda \u00e7ok say\u0131da p\u0131nar bulundu\u011fu i\u00e7in dereye ve bu dere k\u0131y\u0131s\u0131ndaki eski k\u00f6ye Ps\u0131nako deniyordu. Bu eski k\u00f6y yerine 1866\u2019da Rus yerle\u015fimciler yerle\u015ftiler ve k\u00f6ye Rus B\u00fcy\u00fck Prens Mihail Romanov\u2019un k\u0131z\u0131 onuruna Anastasiyeva ad\u0131n\u0131 verdiler.<\/p>\n<p>Bu k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6y\u00fcn (kut\u0131r) 700 metre ilerisinde, derenin sa\u011f yamac\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir h\u00f6y\u00fck vard\u0131. H\u00f6y\u00fck alt\u0131 metre y\u00fcksekli\u011finde ve 70 metre \u00e7ap\u0131ndayd\u0131 ve duvarlar\u0131 iri ta\u015flarla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>K\u0131y\u0131 Boyu \u015eaps\u0131\u011feli ve Tuapse m\u00fczesi arkeologu Kambolet o\u011flu Te\u015fu Medine 1974 y\u0131l\u0131nda h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc buldu. Dokuz y\u0131l sonra h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn inceleme ve kaz\u0131s\u0131na ba\u015fland\u0131. An\u0131t eski bir tap\u0131nma yeri olarak belirlendi ve oraya \u201cB\u00fcy\u00fck G\u00fcne\u015f Tap\u0131na\u011f\u0131\u201d (\u0422\u044b\u0433\u044a\u044d\u043c \u0438 \u0422\u0445\u044c\u044d\u043b\u044a\u044dI\u0443\u043fI\u044d\u0448\u0445\u043e) \u2013 (\u0425\u0440\u0430\u043c \u0421\u043e\u043b\u043d\u0446\u0430) \u2013 G\u00fcne\u015f Tap\u0131na\u011f\u0131) &#8211; Ps\u0131na I ad\u0131 verildi. Arkeolog Medine ile \u0130van o\u011flu arkeolog Markovin Vladimir, 1983 \u2013 1985 y\u0131llar\u0131 boyunca beraber h\u00f6y\u00fckte kaz\u0131 ve incelemeler yapt\u0131lar.<\/p>\n<p>Arkeolojik inceleme sonucuna g\u00f6re, eskiden dere k\u0131y\u0131s\u0131ndaki tap\u0131na\u011fa ta\u015ftan bir d\u00f6\u015feme yap\u0131lm\u0131\u015f, \u00fczerine bir \u0130sp evi (dolmen) in\u015fa edilmi\u015fti. Dolmenin \u00fczerine bir h\u00f6y\u00fck (y\u0131\u011fma mezar) yerle\u015ftirilmi\u015fti. H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn taban\u0131 koruma ama\u00e7l\u0131 ve halka, daire bi\u00e7iminde dizilmi\u015f ta\u015flarla \u00e7evrilmi\u015fti. H\u00f6y\u00fck tepesinden a\u00e7\u0131lan ve 12 \u0131\u015f\u0131n bi\u00e7iminde geni\u015fleyeren yay\u0131lan ta\u015flar dizilmi\u015fti. Ta\u015flar\u0131n u\u00e7lar\u0131 \u2013 yine ta\u015flarla birbirine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. H\u00f6y\u00fcklerin, kabirlerin ve tap\u0131naklar\u0131n dipleri, yuvarlak bi\u00e7imde ta\u015flarla \u00e7evrilmi\u015ftir ve bu t\u00fcrden \u00f6rneklere \u00e7ok say\u0131da rastlan\u0131yor. Bunlara \u201ckromle\u00e7\u201d de deniyor.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47653\" aria-describedby=\"caption-attachment-47653\" style=\"width: 1006px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-47653 size-full\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-c.png\" alt=\"\" width=\"1006\" height=\"591\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-c.png 1006w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-c-300x176.png 300w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-c-768x451.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1006px) 100vw, 1006px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-47653\" class=\"wp-caption-text\">Ps\u0131nako &#8211; I G\u00fcne\u015f Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n temsili resmi (AC Ulusal M\u00fczesi),<\/figcaption><\/figure>\n<p>M.\u00d6. \u00fc\u00e7 bin y\u0131lda bu h\u00f6y\u00fck tap\u0131naklar daha de\u011fi\u015fik bi\u00e7imlerde in\u015fa ediliyorlard\u0131. Tabana yerle\u015ftirilen \u0130sp evinin etraf\u0131 dere ta\u015flar\u0131 ile \u00e7evriliyor, evin duvarlar\u0131 toprakla s\u0131van\u0131yordu. Ancak h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131 kapatmay\u0131 ba\u015faramam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>K\u0131\u015f ve yaz d\u00f6n\u00fcmlerinde \u201c\u0130ki Karde\u015f\u201d (\u0417\u044d\u0448\u0438\u0442I\u0443) denen da\u011flar\u0131n aras\u0131ndan par\u0131ldayan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn tepesine \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve y\u0131l\u0131n sadece iki g\u00fcn\u00fcnde h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcyor ve g\u00f6r\u00fclebiliyor.<\/p>\n<p>Ps\u0131nako I\u2019de bir \u00f6l\u00fc kemi\u011fi bulunamad\u0131, h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn dibindeki mezar odas\u0131nda da bir defin i\u015fi yap\u0131lmad\u0131, mezar\u0131n i\u00e7i bo\u015ftu, ama a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan \u00e7ukurlar dere ta\u015flar\u0131yla doldurulmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Bronz \u00e7a\u011f\u0131ndaki katakomp k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde in\u015fa edilen ve \u00f6l\u00fclerin kondu\u011fu yeralt\u0131 mezar odalar\u0131na giri\u015f i\u00e7in kaz\u0131lan \u00e7ukurlar dere ta\u015flar\u0131yla dolduruluyordu, bu t\u00fcrden ta\u015f doldurulmu\u015f mezarlara Ad\u0131gey\u2019in birka\u00e7 yerinde daha rastlad\u0131k. Bu mezar \u00f6rneklerine en \u00e7ok \u015eevgen rayonunun \u00c7ern\u0131\u015fev k\u00f6y\u00fcnde rastlam\u0131\u015ft\u0131k. Maykop k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131nda, bronz \u00e7a\u011f\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olan b\u00fcy\u00fck h\u00f6y\u00fcklerde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lan tek t\u00fck mezar odalar\u0131 iri ta\u015flarla dolduruluyordu. Bu yerlerin b\u00fcy\u00fck ta\u015flarla doldurulmu\u015f olmalar\u0131n\u0131n nedeni arkeologlarca hala ayd\u0131nlat\u0131labilmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n<p>Daha yukar\u0131da s\u00f6yledi\u011fimiz gibi \u201cB\u00fcy\u00fck G\u00fcne\u015f Tap\u0131na\u011f\u0131\u201d dibindeki \u0130sp evi (dolmen) \u00fcst \u00fcste dizili \u00fc\u00e7 kat yuvarlak duvar olacak bi\u00e7imde \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc, duvarlar 1,80 metre kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ve \u00fc\u00e7 metre y\u00fcksekli\u011findeydi, ama daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz gibi duvarlar\u0131n \u00fczerine yuvarlak bir sa\u00e7ak in\u015fa etme tekni\u011fini bilmiyorlard\u0131. \u00c7at\u0131y\u0131 yuvarlak g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne benzetmek istiyor olabilirlerdi.<\/p>\n<p>Gizli olan \u015fey, sadece eve sa\u00e7ak yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f olmas\u0131 de\u011fil. H\u00f6y\u00fck ba\u015flang\u0131c\u0131ndan ba\u015flanarak, h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7indeki ve orta yerdeki \u0130sp evinin \u00f6n\u00fcne de\u011fin uzanan 14 metre uzunlu\u011funda bir koridorun da in\u015fa edilmi\u015f olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Koridor g\u00fcneybat\u0131 y\u00f6n\u00fcnden geliyor, kuzeydo\u011fu y\u00f6n\u00fc istikametinde \u0130sp evine uzan\u0131yordu. Uzaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Samanyolu kuzeydo\u011fudan gelip g\u00fcneybat\u0131 y\u00f6n\u00fcne uzan\u0131yor. Ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmayan karanl\u0131k ve bulutsuz gecelerde Samanyolu nas\u0131l g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, \u0130sp evine uzanan koridor da \u00f6yle g\u00f6r\u00fcnecek bi\u00e7imde d\u00fczenlenmi\u015fti. Eskiden orada yemek pi\u015firiliyor, \u0130sp evi kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor ve evin i\u00e7inde ayin (dua t\u00f6reni) yap\u0131l\u0131yor olabilirdi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47652\" aria-describedby=\"caption-attachment-47652\" style=\"width: 1006px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-47652 size-full\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-d.png\" alt=\"\" width=\"1006\" height=\"591\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-d.png 1006w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-d-300x176.png 300w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-d-768x451.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1006px) 100vw, 1006px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-47652\" class=\"wp-caption-text\">H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn Giri\u015f koridoru ve kap\u0131s\u0131,<\/figcaption><\/figure>\n<p>H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn giri\u015f yerinde yak\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6m\u00fcr art\u0131klar\u0131 bulundu ve incelendi, bu k\u00f6m\u00fcrlerin en yenisinin Milattan \u00f6nce 2345 y\u0131l\u0131na ait oldu\u011fu saptand\u0131. Bu da g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 4345 y\u0131l \u00f6ncesi demektir. M.\u00d6. III bin y\u0131l\u0131na ait Ps\u0131nako h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn benzeri olacak ba\u015fka bir h\u00f6y\u00fck bulunmu\u015f de\u011fil, ama buna benzer iri ta\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 vard\u0131r: \u0130rlanda\u2019da &#8211; New Grange, Danimarka\u2019da &#8211; Erdhoy, Portekiz\u2019de \u2013 Alganpar, \u0130spanya\u2019da &#8211; Los Millares. Ortak yanlar\u0131 h\u00f6y\u00fcklerde giri\u015f koridorlar\u0131n\u0131n bulunuyor, ama o h\u00f6y\u00fcklerde \u0130sp evleri bulunmuyor olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015fin buras\u0131nda \u0130ngiltere\u2019deki Stonehenge dikili ta\u015f k\u00fcmesi ile Ps\u0131nako I\u2019in bir\u00e7ok y\u00f6nden birbirine benzedi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p>Ad\u0131ge dilinde dolmene \u0130sp evi &#8211; yispv\u0131n, \u201coturulan ev\u201d denir. \u0130lk \u0130sp evleri geni\u015f ve ince blok ta\u015flardan in\u015fa ediliyor, \u00f6l\u00fc evin i\u00e7ine oturtuluyor ve evin \u00fczeri be\u015finci blok ta\u015fla kapat\u0131l\u0131yordu (\u00f6rt\u00fcl\u00fcyordu).<\/p>\n<p>H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn alt\u0131ndaki \u0130sp evinde \u00f6l\u00fc olmamas\u0131, orada oturulup \u00f6l\u00fcye yemek pi\u015firiyor ve \u00f6l\u00fcye hizmet ediliyor olmas\u0131 nedeniyle, dolmenlere belki de \u201c\u0130sp evi\u201d deniliyordu.<\/p>\n<p>Ps\u0131nako I, M\u00d6 2300\u2019l\u00fc y\u0131llarda in\u015fa edilmi\u015fti. Bilim insanlar\u0131 bu \u015feyi g\u00fcne\u015fle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir g\u00f6zlemevi olarak de\u011ferlendiriyor ve h\u00f6y\u00fc\u011fe \u201cG\u00fcne\u015f Tap\u0131na\u011f\u0131\u201d ve G\u00fcne\u015f G\u00f6zlemevi diye ad\u0131n\u0131 veriyorlar.<\/p>\n<p>Ad\u0131gelerin en eski Tanr\u0131s\u0131 \u201cT\u0131\u011fe\u201d (G\u00fcne\u015f) idi. Ulusal ad\u0131m\u0131z \u201cAd\u0131ge\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn g\u00fcne\u015ften t\u00fcreme bir ad oldu\u011funu s\u00f6yleyenler var.<\/p>\n<p>Arkeolog Te\u015fu Medine\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, \u201cTanr\u0131y\u0131 temsil eden bir bebek dokuz ay \u0130sp evinin i\u00e7inde kal\u0131yor. K\u0131\u015f\u0131n g\u00fcnd\u00f6n\u00fcm\u00fc s\u0131ras\u0131nda, \u201cT\u0131\u011fe\u201d (G\u00fcne\u015f) \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde (batt\u0131\u011f\u0131nda) bebek, yeni bir T\u0131\u011fe olarak \u0130sp evinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yordu. T\u0131\u011fe her g\u00fcn b\u00fcy\u00fcyerek (g\u00fcnler uzayarak) g\u00f6ky\u00fcz\u00fc bo\u015flu\u011funda en y\u00fcksek doru\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yordu\u201d.<\/p>\n<p>Ps\u0131nako I\u2019in tepesinde 12 \u0131\u015f\u0131n (nebz\u0131y) gibi a\u00e7\u0131lan ve uzayan dizili beyaz ta\u015flar var, bu dizili ta\u015flar \u00e7at\u0131da ve etekte yuvarlak bir daire \u00e7izerek birle\u015fiyorlar.<\/p>\n<p>Ad\u0131ge Cumhuriyeti Ulusal M\u00fczesi arkeoloji heyetini 1993 y\u0131l\u0131nda kurduk ve sonbahar ba\u015flang\u0131c\u0131nda V\u0131lape k\u00f6y\u00fcne gittik, V\u0131le\u2019deki (Ul nehri) \u00fcnl\u00fc h\u00f6y\u00fck k\u00fcmesinin g\u00fcneyinde, yar\u0131m km mesafede, trakt\u00f6r park\u0131n\u0131n bat\u0131s\u0131ndaki y\u0131\u011fma mezar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc kaz\u0131maya ba\u015flad\u0131k. Kaz\u0131ya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00fczel bir hava vard\u0131, hava ans\u0131z\u0131n karard\u0131 ve k\u00f6t\u00fcle\u015fti. Sert bir r\u00fczgar esti, ortal\u0131k toz ve kuru otlarla kapland\u0131 ve g\u00f6z g\u00f6z\u00fc g\u00f6rmez oldu, biz de zor duruma d\u00fc\u015ft\u00fck ve h\u00f6y\u00fckten uzakla\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p>Kaz\u0131 arac\u0131 da iki \u00fc\u00e7 kez gidip geldikten sonra durmu\u015ftu. 20 Ekimde be\u015f metre y\u00fcksekli\u011findeki h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn \u00fcst\u00fcn\u00fc ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, 4500 y\u0131l \u00f6nce \u00f6lm\u00fc\u015f bir kad\u0131n\u0131n g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu bir mezar odas\u0131na ula\u015ft\u0131k, ancak bizden \u00f6nce h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn soyulmu\u015f oldu\u011funu da anlad\u0131k. \u00c7ok az arkeolojik e\u015fya kalm\u0131\u015ft\u0131: K\u00fc\u00e7\u00fck bir alt\u0131n boncuk dizisi, \u00e7akmak ta\u015f\u0131ndan yap\u0131lma 17 b\u0131\u00e7ak a\u011f\u0131z\u0131, de\u011ferli k\u0131rm\u0131z\u0131 ta\u015flardan yap\u0131lm\u0131\u015f bir boncuk k\u00fcmesi bulduk.<\/p>\n<figure id=\"attachment_47651\" aria-describedby=\"caption-attachment-47651\" style=\"width: 1006px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-47651 size-full\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-e.png\" alt=\"\" width=\"1006\" height=\"591\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-e.png 1006w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-e-300x176.png 300w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGEYDEKI-HOYUKLERIN-ALTINDAKI-AYIN-YERLERI-e-768x451.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1006px) 100vw, 1006px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-47651\" class=\"wp-caption-text\">Mezar odas\u0131nda yap\u0131lan kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131,<\/figcaption><\/figure>\n<p>Mezar\u0131n \u00e7evresi 40 metre uzunlu\u011funda, kanal gibi kaz\u0131lm\u0131\u015f bir daire ile \u00e7evriliydi. Mezar\u0131n arkas\u0131nda, kuzeydo\u011fu taraf\u0131na d\u00f6n\u00fck, \u0131\u015f\u0131nlara benzeyen d\u00fcz alt\u0131 direk uzan\u0131yor ve a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru aralar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yordu. Onlar\u0131n u\u00e7lar\u0131nda yerin alt\u0131na inen alt\u0131 \u00e7ukura rastlad\u0131k. Birinin topra\u011f\u0131n\u0131 bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00e7ukurun d\u00f6rt metre derine indi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Topra\u011f\u0131n derinli\u011fine do\u011fru giden havaland\u0131rma deliklerini (\u0440\u044b\u043f\u0448\u0430\u043fI\u044d\u0445\u044d\u0440) bulduk. Deliklerin y\u00fcksekli\u011fi 70 cm, geni\u015fli\u011fi 60 cm idi. \u0130ki ki\u015fi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, ge\u00e7i\u015fmek i\u00e7in duvarda tek ki\u015fi s\u0131\u011facak b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir oda da kaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Eski arkeologlar\u0131n s\u00f6ylediklerine g\u00f6re, buldu\u011fumuz yer bir yer alt\u0131 dua yeri, bir tap\u0131nakt\u0131 (\u0442\u0445\u044c\u044d\u043b\u044a\u044dI\u0443\u043fI). Kuzey Kafkasya\u2019da bunun ya\u015f\u0131t\u0131 ve benzeri bir yer hen\u00fcz bulunmu\u015f de\u011fil. \u0130lk g\u00fcn kaz\u0131ya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rt\u0131na kopmu\u015ftu, \u00e7ukurlardan birinin topra\u011f\u0131n\u0131 bo\u015faltmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda aral\u0131ks\u0131z so\u011fuk bir r\u00fczgar esmeye, aral\u0131ks\u0131z ya\u011fmur ya\u011fmaya ve r\u00fczgar\u0131n de\u011fdi\u011fi her yer buzlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 23 Ekimde \u0131s\u0131 12 dereceye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve hava \u00e7ok so\u011fumu\u015ftu. \u00c7al\u0131\u015famam\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p>Biz de kaz\u0131 heyeti \u00fcyeleri olarak \u00e7ad\u0131rlar \u00e7ekildik. O y\u0131l h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc kaz\u0131ma i\u015fini tamamlayamad\u0131k, h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcn merkezine ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131k. H\u00f6y\u00fckte ne oldu\u011funu bilmiyorduk. A\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ukurlar\u0131 kuru otlarla doldurduk ve \u00fczerlerine naylon \u00f6rt\u00fcler serdik, onlar\u0131n da \u00fczerine toprak d\u00f6k\u00fcp ayr\u0131ld\u0131k.<\/p>\n<p>H\u00f6y\u00fckten ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131m\u0131zdan bu yana 32 y\u0131l ge\u00e7ti, ancak bug\u00fcne de\u011fin kaz\u0131 i\u00e7in h\u00f6y\u00fc\u011fe d\u00f6nemedik. San\u0131r\u0131z V\u0131lape h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcnde de Ps\u0131nako\u2019daki gibi bir yeralt\u0131 tap\u0131na\u011f\u0131 bulunuyor. Her ikisi de ayn\u0131 ya\u015fta ve bronz \u00e7a\u011f\u0131na aitler. V\u0131lape h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fcnden, s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, Maykop k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ait e\u015fyalar \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p>Eski yeralt\u0131 tap\u0131na\u011f\u0131 ile ayn\u0131 ya\u015fta olan bir h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc ilk \u00f6nce Ad\u0131gey\u2019in k\u0131rlar\u0131nda (\u0448\u044a\u043e\u0444) bulmu\u015f olduk. Fark\u0131nda olmadan ilgin\u00e7 ve esrarengiz bir h\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc kaz\u0131m\u0131\u015f olmal\u0131yd\u0131k. Nart \u00f6yk\u00fclerinde kaz\u0131lmas\u0131 tehlikeli ve b\u00fcy\u00fcl\u00fc h\u00f6y\u00fcklerin bulundu\u011fu anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ki ay s\u00fcresince trakt\u00f6r istasyonunda kald\u0131k. \u0130ki ay s\u00fcresince h\u00f6y\u00fckte esrarengiz bir olay\u0131n ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131 tek bir g\u00fcn\u00fcm\u00fcz olmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TEV Aslan Ad&#305;ge Mak, 11 &#350;ubat 2025 &Ccedil;eviri: HAP&#304; Cevdet Tuapse rayonunda da&#287;lar aras&#305;ndan k&uuml;&ccedil;&uuml;k Ps&#305;nako Deresi gelir. Dere boyunda &ccedil;ok say&#305;da p&#305;nar bulundu&#287;u i&ccedil;in dereye ve bu dere k&#305;y&#305;s&#305;ndaki eski k&ouml;ye Ps&#305;nako deniyordu. Bu eski k&ouml;y yerine 1866&rsquo;da Rus yerle&#351;imciler yerle&#351;tiler ve k&ouml;ye Rus B&uuml;y&uuml;k Prens Mihail Romanov&rsquo;un k&#305;z&#305; onuruna Anastasiyeva ad&#305;n&#305; verdiler. Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[77],"tags":[],"class_list":["post-47648","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kuzey-bati-kafkasya","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47648"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47654,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47648\/revisions\/47654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}