{"id":47700,"date":"2025-08-05T13:37:25","date_gmt":"2025-08-05T18:37:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/?p=47700"},"modified":"2025-08-06T00:05:09","modified_gmt":"2025-08-05T21:05:09","slug":"adige-tarihi-bilim-insani-cime-bube","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adige-tarihi-bilim-insani-cime-bube\/","title":{"rendered":"ADIGE TAR\u0130H\u0130 B\u0130L\u0130M \u0130NSANI: CIME BUBE"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-47702\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGE-TARIHI-BILIM-INSANI-CIME-BUBE-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGE-TARIHI-BILIM-INSANI-CIME-BUBE-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGE-TARIHI-BILIM-INSANI-CIME-BUBE-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>MAMIRIKO Nuriyet<\/strong><br \/>\nAd\u0131ge mak, 5 \u015eubat 2024<br \/>\n\u00c7eviri: HAP\u0130 Cevdet Y\u0131ld\u0131z<\/p>\n<p>Bug\u00fcn, \u00fcnl\u00fc Ad\u0131ge (\u00c7erkes) tarih\u00e7i CIME Bube\u2019nin 95. do\u011fum g\u00fcn\u00fc.<\/p>\n<p>CIME Bube 19 -20. y\u00fczy\u0131llardaki Ad\u0131gelerin sosyo-ekonomik ve politik tarih ve sorunlar\u0131 inceleyen ve Sovyetler d\u00f6nemindeki de\u011fi\u015fimi ara\u015ft\u0131ran ve \u00e7\u00f6z\u00fcmleyen bir bilim insan\u0131d\u0131r. CIME Bube 4 \u015eubat 1929\u2019da do\u011fdu\u011fu Hat\u0131\u011fuj\u0131kuaye k\u00f6y\u00fc okulunda okurken, \u00f6\u011fretmeni \u00e7ocu\u011fun en sevdi\u011fi dersin tarih oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. \u00c7ocu\u011fa tarih dersini sevdiren ki\u015fi, asl\u0131nda Ad\u0131gey\u2019in sevilen tarih \u00f6\u011fretmeni \u015eevgen Yahya idi. Yahya\u2019n\u0131n derse gelmedi\u011fi g\u00fcnlerde dersi Bube\u2019nin okuttu\u011fu da g\u00f6r\u00fclebiliyordu. Yeti\u015fkin bir adam imi\u015f gibi \u00f6\u011frenci arkada\u015flar\u0131na sorular soruyor, sorulan sorular\u0131 da yan\u0131tl\u0131yordu.<\/p>\n<p>1948\u2019de Maykop&#8217;taki Ad\u0131ge \u0130lk\u00f6\u011fretmen Okulu\u2019nu, 1950\u2019de de Maykop E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc&#8217;n\u00fc bitirdi ve tarih \u00f6\u011fretmeni oldu. Ayn\u0131 y\u0131l bir gen\u00e7 tarih \u00f6\u011fretmeni P\u015f\u0131jhable k\u00f6y\u00fc ortaokulunda g\u00f6reve ba\u015flad\u0131. Okulda tarih, Sovyetler Birli\u011fi Anayasas\u0131 ile co\u011frafya derslerini okutuyordu. 1951\u2019de CIME Bube \u015eevgen rayonu komsomol komitesi birinci sekreteri se\u00e7ildi, 1953\u2019te Bube&#8217;ye partide de g\u00f6rev verildi: Partinin Ad\u0131ge b\u00f6lge komitesi m\u00fcfetti\u015fi yap\u0131ld\u0131. 1955\u2019te \u015eevgen rayonuna d\u00f6nd\u00fc, partinin propaganda ve ajitasyon b\u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u015fkan\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1960 y\u0131l\u0131nda CIME Bube Tiflis\u2019e gitti, orada Cavaha\u015fvili adl\u0131 G\u00fcrc\u00fc Tarih Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frenimine ba\u015flad\u0131. Ard\u0131ndan Maykop\u2019a d\u00f6nd\u00fc ve partinin b\u00f6lge komitesi \u00f6\u011fretim g\u00f6revlilerinin ba\u015fkan\u0131 yap\u0131ld\u0131. 1967\u2019de \u201c19. y\u00fczy\u0131lda Ad\u0131gey\u2019de K\u00f6yl\u00fc Hareketi\u201d (\u041a\u0440\u0435\u0441\u0442\u044c\u044f\u043d\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0434\u0432\u0438\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0432 \u0410\u0434\u044b\u0433\u0435\u0435 \u0432 XIX\u0432) adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla tarih bilimi aday\u0131 oldu. 1968\u2019de CIME Bube Ad\u0131ge Bilimsel Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc tarih b\u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u015fkan\u0131 yap\u0131ld\u0131. Her t\u00fcrl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 adil ve objektif bir anlay\u0131\u015fla y\u00fcr\u00fctt\u00fc: Ad\u0131ge Devlet \u00d6\u011fretmen Enstit\u00fcs\u00fc Tarih Fak\u00fcltesi\u2019nin a\u00e7\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bilimsel g\u00f6revler \u00fcstlendi. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve \u00f6\u011frencilerle yak\u0131ndan ilgileniyordu. 1987\u2019de \u201cBat\u0131 Kafkasya&#8217;da sosyo-ekonomik ili\u015fkiler ve s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi (1867 &#8211; 1917)\u201d (\u0421\u043e\u0446\u0438\u0430\u043b\u044c\u043d\u043e-\u044d\u043a\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043e\u0442\u043d\u043e\u0448\u0435\u043d\u0438\u044f \u0438 \u043a\u043b\u0430\u0441\u0441\u043e\u0432\u0430\u044f \u0431\u043e\u0440\u044c\u0431\u0430 \u043d\u0430 \u0417\u0430\u043f\u0430\u0434\u043d\u043e\u043c \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0435 (1867 \u2014 1917 \u0433\u0433) adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla Tiflis\u2019te doktora tezini verdi. Ele ald\u0131\u011f\u0131 her konuyu derinlemesine ara\u015ft\u0131r\u0131yor, a\u00e7\u0131kl\u0131yor ve g\u00f6r\u00fc\u015f belirtiyordu. B\u00f6ylece CIME Bube\u2019nin ad\u0131 Kuzey Kafkasya\u2019da \u00fcnlenmi\u015f oldu. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131na b\u00fcy\u00fck bir de\u011fer veriliyordu. B\u00fcy\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir \u00f6zeti niteli\u011findeki \u201c19. y\u00fczy\u0131lda Ad\u0131gelerin sosyo-ekonomik ve politik durumu\u201d (\u0421\u043e\u0446\u0438\u0430\u043b\u044c\u043d\u043e-\u00ad\u044d\u043a\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0438 \u043f\u043e\u043b\u0438\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0435 \u043f\u043e\u043b\u043e\u0436\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0430\u0434\u044b\u0433\u043e\u0432 \u0432 XIX \u0432) adl\u0131 monografisi yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-47701\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGE-TARIHI-BILIM-INSANI-CIME-BUBE-c.png\" alt=\"\" width=\"574\" height=\"756\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGE-TARIHI-BILIM-INSANI-CIME-BUBE-c.png 574w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ADIGE-TARIHI-BILIM-INSANI-CIME-BUBE-c-228x300.png 228w\" sizes=\"(max-width: 574px) 100vw, 574px\" \/><\/p>\n<p>80\u2019li y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda \u201cKuzey Kafkasya Halklar\u0131n\u0131n Tarihi\u201d (\u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044f \u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043e\u0432 \u0421\u0435\u0432\u0435\u0440\u043d\u043e\u0433\u043e \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437\u0430) adl\u0131 kitab\u0131n yay\u0131n\u0131na kat\u0131ld\u0131. CIME Bube, kitab\u0131n II, IV, X, XI ve XII ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini yazd\u0131. O yaz\u0131lar\u0131nda 19 &#8211; 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flang\u0131\u00e7 y\u0131llar\u0131n\u0131n niteli\u011fini ve neye benzedi\u011fini anlatt\u0131. \u00a0CIME Bube, Ad\u0131gey\u2019in tarihini anlatan ilgin\u00e7 \u00f6zetleme (\u0437\u044d\u0444\u044d\u0445\u044c\u044b\u0441\u044b\u0436\u044c I\u043e\u0444\u0448I\u0430\u0433\u044a\u044d\u0445\u044d\u0440) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na aktif olarak kat\u0131l\u0131yordu. Maykop\u2019ta ya\u015fayan y\u00f6re tarih\u00e7isi P. F. Kossovi\u00e7 ile birlikte \u201cEnternasyonalizm bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda \u201cEkim Devrimi&#8217;nin 79. y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131lama\u201d (\u041f\u043e\u0434 \u0437\u043d\u0430\u043c\u0435\u043d\u0435\u043c \u0438\u043d\u0442\u0435\u0440\u043d\u0430\u0446\u0438\u043e\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437\u043c\u0430 (\u043a 79-\u043b\u0435\u0442\u0438\u044e \u041e\u043a\u0442\u044f\u0431\u0440\u044c\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0440\u0435\u0432\u043e\u043b\u044e\u0446\u0438\u0438) adl\u0131 monografi dizisinin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yazm\u0131\u015ft\u0131. CIME Bube\u2019nin \u00e7ok say\u0131da yay\u0131mlanm\u0131\u015f yaz\u0131s\u0131 vard\u0131r, bu yaz\u0131lar Ad\u0131ge \u00fclkesinin sanayi ve tar\u0131m\u0131na ili\u015fkindir. Bu yaz\u0131larda Sovyetler d\u00f6neminde Ad\u0131gey\u2019in durumu, ya\u015fam\u0131n de\u011fi\u015fik alanlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen de\u011fi\u015fim ve ba\u015far\u0131lar belirtiliyor. Kuzey Kafkasya\u2019da topra\u011f\u0131 i\u015flemenin \u00f6nemi ve tar\u0131m\u0131 geli\u015ftirme konusunda yararl\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6nerileri bu yaz\u0131larda yer al\u0131yordu. Ad\u0131ge ulusunun eski d\u00f6nemlerde topra\u011f\u0131 i\u015fleme ve hayvan yeti\u015ftirme bi\u00e7imlerini inceliyor, onlar\u0131 yeni ya\u015fama uyarl\u0131yor ve ba\u015far\u0131l\u0131 teknikler \u00f6neriyordu.<\/p>\n<p>De\u011fi\u015fik bir\u00e7ok konuda Ad\u0131gelere y\u00f6nelik d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klarken CIME Bube \u00e7ok dikkatli ve tutarl\u0131 bir dil kullan\u0131yordu.<\/p>\n<p>CIME Bube, 1990\u2019da Kafkasya Sava\u015f\u0131\u2019na ili\u015fkin Ko\u015fhable k\u00f6y\u00fcnde d\u00fczenlenen konferansa kat\u0131lanlardan biriydi. Rus-Ad\u0131ge ili\u015fkileri i\u00e7inde en olumlu olanlar\u0131n\u0131n tutamak yap\u0131lmalar\u0131 ve bu temelde \u00e7\u00f6z\u00fcmler aranmas\u0131 durumunda ilerleme sa\u011flanabilece\u011fini ve b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti. Her bir b\u00fcy\u00fck sorun dikkatle ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu bulunabilir dedi. Ulusal tarihin tekerinin d\u00f6n\u00fc\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n basit bir g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclemeyece\u011fini, engellerin a\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, engellerin ve nedenlerin zamana uygun bi\u00e7imde ara\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fini, y\u0131l\u0131n \u00f6nceki y\u0131l\u0131, y\u00fczy\u0131l\u0131n da bir \u00f6nceki y\u00fczy\u0131l\u0131 izledi\u011fi gibi, insan akl\u0131n\u0131n s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131 a\u015farak, her bir olay\u0131 birbirine uyumlu olarak a\u00e7\u0131klayabilece\u011fini, bunun i\u00e7in de derin ve kararl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fcnce platformu olu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MAMIRIKO Nuriyet Ad&#305;ge mak, 5 &#350;ubat 2024 &Ccedil;eviri: HAP&#304; Cevdet Y&#305;ld&#305;z Bug&uuml;n, &uuml;nl&uuml; Ad&#305;ge (&Ccedil;erkes) tarih&ccedil;i CIME Bube&rsquo;nin 95. do&#287;um g&uuml;n&uuml;. CIME Bube 19 -20. y&uuml;zy&#305;llardaki Ad&#305;gelerin sosyo-ekonomik ve politik tarih ve sorunlar&#305; inceleyen ve Sovyetler d&ouml;nemindeki de&#287;i&#351;imi ara&#351;t&#305;ran ve &ccedil;&ouml;z&uuml;mleyen bir bilim insan&#305;d&#305;r. CIME Bube 4 &#350;ubat 1929&rsquo;da do&#287;du&#287;u Hat&#305;&#287;uj&#305;kuaye k&ouml;y&uuml; okulunda okurken, &ouml;&#287;retmeni [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"class_list":["post-47700","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-degerlerimiz","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47700","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47700"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47700\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47816,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47700\/revisions\/47816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}