{"id":48194,"date":"2025-08-24T16:27:22","date_gmt":"2025-08-24T13:27:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/?p=48194"},"modified":"2025-08-24T16:39:16","modified_gmt":"2025-08-24T13:39:16","slug":"bir-cerkesin-diaspora-elestirisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/bir-cerkesin-diaspora-elestirisi\/","title":{"rendered":"B\u0130R \u00c7ERKES\u2019\u0130N D\u0130ASPORA ELE\u015eT\u0130R\u0130S\u0130"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-48195\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/BIR-CERKESIN-DIASPORA-ELESTIRISI-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/BIR-CERKESIN-DIASPORA-ELESTIRISI-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/BIR-CERKESIN-DIASPORA-ELESTIRISI-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ay\u015fe Nart<br \/>\n<\/strong>24\/05\/2025<\/p>\n<p>\u201cBu yaz\u0131y\u0131 kaleme almam\u0131n nedeni; bir \u00c7erkes olarak kendi toplumumun diasporadaki tarihsel y\u00f6nelimlerini, k\u00fclt\u00fcrel zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131 ve y\u00fczle\u015filmemi\u015f hakikatlerini ele\u015ftirel bir g\u00f6zle de\u011ferlendirme \u00e7abas\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>\u00c7erkesler, 19. y\u00fczy\u0131lda tarihin en kitlesel s\u00fcrg\u00fcnlerinden birine maruz kald\u0131lar. Ancak bu b\u00fcy\u00fck travma, kolektif bir haf\u0131zaya, kurumsalla\u015fm\u0131\u015f e\u011fitime ya da kalk\u0131nmac\u0131 bir vizyona evrilmedi. Ac\u0131, bir anlat\u0131ya; g\u00f6\u00e7 ise nostaljik bir a\u011f\u0131ta d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Onur ise zamanla, eme\u011fin ve \u00fcretimin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7en bir asalet mitine b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Bug\u00fcn diaspora \u00c7erkes toplumu k\u00fclt\u00fcrel olarak \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor. Kimli\u011fini korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken i\u00e7sel bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ya\u015f\u0131yor. Herkesin bildi\u011fi, ama kimsenin dile getirmedi\u011fi bir \u00e7\u00fcr\u00fcme h\u00e2li. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7 ele\u015ftiri, \u00e7o\u011fu zaman ihanete e\u015f tutuluyor. Oysa ger\u00e7e\u011fi s\u00f6ylemek, sadakatin de\u011fil, aidiyetin bir gere\u011fidir.<\/p>\n<p>\u00c7erkesler tarih boyunca gittikleri her co\u011frafyada belli bir sayg\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. Bu sayg\u0131, hem fiziksel g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleriyle hem de geleneksel yap\u0131lar\u0131ndaki disiplinden kaynaklan\u0131yordu. Su\u00e7 oranlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, akraba evliliklerine kapal\u0131 olmalar\u0131, -\u00e7erkes \u00f6rf\u00fc, <strong>yak\u0131n akrabalar aras\u0131nda evlili\u011fi uygun g\u00f6rmez<\/strong><strong>.<\/strong> Bu norm yaln\u0131zca biyolojik bir tedbir de\u011fil; akrabal\u0131k a\u011flar\u0131n\u0131 geni\u015fleten, toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 ve d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131lan ili\u015fkileri g\u00fc\u00e7lendiren bir <strong>exogami<\/strong> ilkesidir. Korunmas\u0131 ve aktar\u0131lmas\u0131 gereken k\u0131ymetli bir mirast\u0131r- ve estetik alg\u0131lar\u0131, \u201ck\u00fclt\u00fcrel zarafet\u201d olarak tan\u0131mland\u0131. Ne var ki bu zarafet zamanla \u00fcretimden uzak, temsile dayal\u0131 bir asalete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ve asaleti \u00f6ven toplumlar, \u00e7o\u011fu zaman eme\u011fi de\u011fersizle\u015ftirir.<\/p>\n<p>Diasporada ya\u015fayan \u00c7erkesler, do\u011fal olarak anadillerini yitirmekteler. Zira duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi en derin \u015fekilde ta\u015f\u0131yan \u015fey, dildir. T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7erkesler Anadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7erken, Arap \u00fclkelerindeki \u00c7erkesler Arap k\u00fclt\u00fcrel kodlar\u0131na asimile oldular. Geriye kalan, neredeyse yaln\u0131zca folklor oldu. Oysa bir k\u00fclt\u00fcr, yaln\u0131zca dansla de\u011fil; egitimle, edebiyatla, d\u00fc\u015f\u00fcnceyle, m\u00fczikle ve sanatla ya\u015far. Bu unsurlar\u0131n yoklu\u011fu, k\u00fclt\u00fcrel haf\u0131zan\u0131n silinmesi anlam\u0131na gelir. Sermaye \u00fcretiminden uzak duran ve dini muhafazak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine kapanan diaspora \u00c7erkesleri, toplumsal olarak ciddi bir gerileme ya\u015fad\u0131. Xabze, bir zamanlar ahl\u00e2k\u0131n ve toplumsal uyumun diliydi; \u00f6z\u00fcndeki esneklik ve dengeyle ya\u015fama y\u00f6n veriyordu. Ancak zamanla \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7indeki kat\u0131 yorumlar aras\u0131nda eriyerek, yerini dogmatik kurallara ve sorgusuz itaate b\u0131rakt\u0131. B\u00f6ylece \u00f6zg\u00fcn de\u011ferlerini yitirip, bir gelenekten \u00e7ok bir tabu sistemine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Burada ifade edilenler, Kafkasya\u2019da ya\u015famaya devam eden Hristiyan \u00c7erkesleri kapsamamaktad\u0131r. Zira otantik k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 halen ya\u015fatan ve s\u00fcrd\u00fcrenler, esas olarak oradad\u0131r.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn \u00c7erkesler aras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan bireylerin \u00e7o\u011fu maa\u015fl\u0131: doktorlar, m\u00fchendisler, \u00f6\u011fretmenler.. Ancak sermaye biriktiren, giri\u015fimci, risk alan bireylerin say\u0131s\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bilgi, e\u011fitim ve sosyal a\u011flarla g\u00fc\u00e7lenen bir sermaye k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015fmemi\u015ftir. \u00c7erkes toplumu, onurdan gelir umarken; baz\u0131 toplumlar, tarihsel ac\u0131lardan bilgi, dirayet ve gelecek in\u015fa etmi\u015ftir. Ac\u0131, Her Zaman Yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa Yol A\u00e7maz; \u00c7erkesler, 1864 s\u00fcrg\u00fcn\u00fcyle kitlesel bir \u00f6l\u00fcm ve da\u011f\u0131lma s\u00fcreci ya\u015fad\u0131lar. Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda y\u0131\u011f\u0131lan cesetler, s\u00fcrg\u00fcn yollar\u0131nda kaybedilen \u00e7ocuklar ve Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 yoksulluk. Ancak bu travma, kurumsal bir haf\u0131za \u00fcretmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c7erkes k\u00fclt\u00fcr\u00fc yaz\u0131l\u0131 de\u011fil, s\u00f6zl\u00fcyd\u00fc. Ve s\u00f6z, unutmaya daha yak\u0131nd\u0131r. Ac\u0131lar\u0131n\u0131 kutsalla\u015ft\u0131rmak yerine, suskunlukla \u00f6rtt\u00fcler.<\/p>\n<p>Onur, Bazen Geli\u015fimin \u00d6n\u00fcnde Engel Olabiliyor; \u00c7erkes toplumu i\u00e7in \u201conur\u201d, kimli\u011fin temelidir. Ancak bu onur anlay\u0131\u015f\u0131, \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ve eme\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen bir alg\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, aristokratik ataleti besler. \u201cAsil insan \u00e7al\u0131\u015fmaz\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi, modern d\u00fcnyan\u0131n \u00fcretken de\u011ferleriyle \u00e7eli\u015fir.<\/p>\n<p>Ge\u00e7mi\u015fle \u00d6v\u00fcnmek, Bug\u00fcn\u00fc \u0130n\u015fa Etmeye Yetmez; \u201c\u00dcst\u00fcn \u0131rk\u201d fikri, pek \u00e7ok halkta bir savunma mekanizmas\u0131d\u0131r. Ancak yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fle \u00f6v\u00fcnmek, bug\u00fcn\u00fc in\u015fa etmez. \u201cAsil kan\u201d fikri, \u00e7o\u011fu zaman konfor alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve de\u011fi\u015fimi, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc erteletir.<\/p>\n<p>Bu yaz\u0131m bir ele\u015ftiri de\u011fil, bir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekler bazen ac\u0131t\u0131r. Ama y\u00fczle\u015fmeyen toplumlar kendini tekrar eder; kendini tekrar eden toplum ise zamanla silinir. Bu yaz\u0131m\u0131n amac\u0131 y\u0131kmak de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve yeniden in\u015fa etmeye davet etmektir. Kendi aidiyetini sorgulamayan ve ele\u015ftiriyi kabul etmeyen hi\u00e7bir topluluk geli\u015femez; dogman\u0131n i\u00e7inde bo\u011fulur, zamanla \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Bu yaz\u0131y\u0131 kaleme ald\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc, bu aidiyetin i\u00e7inden yap\u0131lm\u0131\u015f bir sorgulamad\u0131r. Ve yine ifade etmem gerekir ki, ele\u015ftiri y\u0131kmak i\u00e7in de\u011fil; yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7indir. Ge\u00e7mi\u015fe sayg\u0131, gelece\u011fi kurman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7memeli. Asalet, e\u011fer \u00fcretmiyorsa, sadece nostaljidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ay&#351;e Nart 24\/05\/2025 &ldquo;Bu yaz&#305;y&#305; kaleme almam&#305;n nedeni; bir &Ccedil;erkes olarak kendi toplumumun diasporadaki tarihsel y&ouml;nelimlerini, k&uuml;lt&uuml;rel zay&#305;fl&#305;klar&#305;n&#305; ve y&uuml;zle&#351;ilmemi&#351; hakikatlerini ele&#351;tirel bir g&ouml;zle de&#287;erlendirme &ccedil;abas&#305;ndan dolay&#305;d&#305;r.&rdquo; &Ccedil;erkesler, 19. y&uuml;zy&#305;lda tarihin en kitlesel s&uuml;rg&uuml;nlerinden birine maruz kald&#305;lar. Ancak bu b&uuml;y&uuml;k travma, kolektif bir haf&#305;zaya, kurumsalla&#351;m&#305;&#351; e&#287;itime ya da kalk&#305;nmac&#305; bir vizyona evrilmedi. Ac&#305;, bir anlat&#305;ya; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[],"class_list":["post-48194","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ayse-nart","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48194"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48197,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48194\/revisions\/48197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}