{"id":48238,"date":"2025-12-14T22:52:01","date_gmt":"2025-12-14T19:52:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/?p=48238"},"modified":"2025-12-14T22:53:37","modified_gmt":"2025-12-14T19:53:37","slug":"donus-hareketi-1970-kamci-ile-basladi-diyenlere","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/donus-hareketi-1970-kamci-ile-basladi-diyenlere\/","title":{"rendered":"D\u00d6N\u00dc\u015e HAREKET\u0130 1970 KAM\u00c7I \u0130LE BA\u015eLADI D\u0130YENLERE…"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Dr. ME\u015eFE\u015e’\u00dc Necdet Hatam<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

YAZAN; \u0130ZZET AYDEM\u0130R
\nMart Nisan May\u0131s 1967 say\u0131 14<\/p>\n

Bug\u00fcn Kuzey Kafkasya\u2019da ya\u015famakta olan \u00c7erkesler \u00e7e\u015fidi cumhuriyet ve muhtar b\u00f6lgeler ad\u0131 alt\u0131nda, birbirlerinden ayr\u0131, kendilerinden olmayan topluluklara tabi olarak varl\u0131k ve benliklerini ya\u015fatma \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde bulunmaktad\u0131rlar. Bunlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131 dergimizin yay\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda okuyucular\u0131m\u0131za anlat\u0131lmaktad\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli bir problem daha vard\u0131r ki O da bir as\u0131rdan fazla bir zamandan beri ana yurtlar\u0131n\u0131 terk ederek T\u00fcrkiye, Suriye, \u00dcrd\u00fcn, Irak, M\u0131s\u0131r, Amerika ve \u00e7e\u015fitli Avrupa memleketlerinde ya\u015fayan Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n durumlar\u0131d\u0131r. Bunlar birbirinden ayr\u0131, d\u00fczensiz, bulunduklar\u0131 toplum i\u00e7inde sad\u0131k birer vatanda\u015f olarak ya\u015famakta k\u0131smen de olsa benliklerini koruma \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde bulun- maktad\u0131rlar, Aralar\u0131nda bulunduklar\u0131 toplumun en y\u00fcksek kademelerini i\u015fgal etmi\u015f pek \u00e7ok Kuzey Kafkasyal\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda pek az ayd\u0131n kendi milli meseleleriyle ilgilenmekte, di\u011ferleri \u00e7e\u015fitli sebeplerle milli davalar\u0131nda rol oynayamamaktad\u0131rlar. B\u0131z bunlar\u0131n nedenleri \u00fczerinde bilahare durmak kayd\u0131yla \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde pek az da olsa milli meseleleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fma g\u00f6sterenlerin, bu konudaki d\u00fc\u015f\u00fcncelerini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

\u015e\u00fcphesiz her millet gibi Kuzey Kafkasyal\u0131larda milli benliklerini koruma ve istikballerini garanti alt\u0131na alma bak\u0131m\u0131ndan bir \u015feyler yapmak istemektedirler. Bu da ancak b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada say\u0131lar\u0131 5-6 milyonu bulabilen Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n kendilerine ait bir toprak \u00fczerinde bir araya gelip ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ya\u015fayabilme imkan\u0131na sahip olmalar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, Acaba \u00e7e\u015fitli memleketlerde Kuzey Kafkasya\u2019n\u0131n istikbali yolunda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar nelerdir? \u015eimdi bunlar\u0131 inceleyelim.<\/p>\n

1 \u2014 Merkezleri Avrupa ve Amerika\u2019da olan ve \u00e7o\u011funlu\u011funu birinci ve ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonra Kafkasya\u2019dan ayr\u0131lan Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n Te\u015fkil etti\u011fi gurubun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131. Bunlar Kuzey Kafkasya\u2019n\u0131n tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa kavu\u015fmas\u0131n\u0131, bunun i\u00e7in de Kuzey Kafkasyal\u0131lara yard\u0131m edecek devletlerle i\u015f birli\u011fi yap\u0131lmas\u0131n\u0131, onlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla politikalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcrken di\u011fer taraftan da bilhassa orta do\u011fuda bulunan Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n milli benliklerini yitirmemelerini ve bir (Kafkas vatan\u0131 yaratma) fikrini benimsemelerini te\u015fvik ederler. Bunlar\u0131n fikrine g\u00f6re milletler er ge\u00e7 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanacaklard\u0131r ve Kuzey Kafkasya da bu hakka sahip olacaklar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir.<\/p>\n

Bu fikre kar\u015f\u0131 duranlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri ise \u015fu merkezdedir: Kuzey Kafkasya di\u011fer mahk\u00fbm milletlere nazaran apayr\u0131 bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. Bug\u00fcn k\u0131smen de olsa h\u00fcrriyetinden mahrum olmayan milletlere nazaran Kuzey Kafkasyal\u0131lar \u00e7ok kritik bir vaziyettedir. Di\u011fer milletlerin aksine, zaman Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n aleyhine \u00e7al\u0131\u015fmakta, n\u00fcfusunun \u00e7o\u011funlu\u011fu ana vatan d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015famakta ve g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e de asimilasyon sonuca bu n\u00fcfus s\u0131f\u0131ra inmektedir. Ayr\u0131ca ileri s\u00fcr\u00fclen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa kavu\u015fma yolu ancak yeni bir d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n neticesine ba\u011flanmaktad\u0131r ki bug\u00fcn i\u00e7in bu ihtimali \u00e7ok uzakt\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe \u015funu da eklemek gerekir ki bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck devletler Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n hakk\u0131n\u0131 savunup onlara maddi yard\u0131mlarda bulunurlarken, ger\u00e7ekte kendi menfaatlerini d\u00fc\u015f\u00fcnmekte, di\u011fer bir\u00e7ok milletler yan\u0131nda Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131 da istismar etmektedirler, Ge\u00e7mi\u015fte edinilen tecr\u00fcbeler bu g\u00f6r\u00fc\u015flerin ne kadar yerinde oldu\u011funu anlatmaya yeterlidir. Bug\u00fcn dahi Avrupa\u2019da Kuzey Kafkasya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yolunda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar esas\u0131nda bu istismarlar\u0131 kolayca g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7e\u015fitli yer alt\u0131 zenginliklere ve bu arada bol miktarda petrole sahip olan Kuzey Kafkasya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131l\u0131rken bu hususlar\u0131n g\u00f6z \u00f6n\u00fcnden uzak bulundurulmamas\u0131 gerekir,<\/p>\n

2 \u2014 Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n Avrupa\u2019ya nazaran \u00e7o\u011funlukta bulunduklar\u0131 memleketlerde ve realist olmaktan uzak olan \u00e7al\u0131\u015fmalar. Bunlar\u0131n aras\u0131nda daha 21yade mistik \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bunlara g\u00f6re Kuzey Kafkasya\u2019da olsun, muhacerette olsun b\u00fct\u00fcn Kafkasyal\u0131lar\u0131 birle\u015ftirmek i\u00e7in dini birlik yeterlidir. Binaenaleyh dine \u00f6nem verilmeli, m\u00fcmk\u00fcn olursa Kuzey Kafkasya\u2019daki M\u00fcsl\u00fcmanlar \u0130slam alemine \u00e7ekilmeli, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 kavu\u015fma fikri ancak b\u00f6yle bir ortamda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fte din \u00f6n plana al\u0131nmal\u0131, milliyet bunu takip etmelidir. Bu \u015fekil Fa\u015fist g\u00f6r\u00fc\u015fle de ba\u011fda\u015fmaktad\u0131r. Bunlar bulunduklar\u0131 memleketlerde kendi fikirlerinin savunucusu olan parti ve derneklerle i\u015fbirli\u011fi yapmaktad\u0131rlar. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kar\u015f\u0131 ise pek \u00e7ok itirazlar olmakla beraber, en ba\u015fta gelen \u015fey bug\u00fcnk\u00fc Kuzey Kafkasya\u2019da ya\u015fayan \u00c7erkeslerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmay\u0131p, Hristiyan olu\u015fudur. Yirminci as\u0131r art\u0131k laik d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015fe sahip bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc tamamen benimsemi\u015ftir. Kuzey Kafkasya\u2019daki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6n plana al\u0131n\u0131p, di\u011ferlerinin saf d\u0131\u015f\u0131 tutulmas\u0131na en ba\u015fta Avrupal\u0131 devletler meydan verecekler midir? Ayr\u0131ca bu g\u00f6r\u00fc\u015f Kuzey Kafkaslar\u0131n h\u00fcrriyet ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile ne dereceye kadar ba\u011fda\u015fabilmektedir?<\/p>\n

3 \u2014 Bilhassa Suriye ve di\u011fer Ortado\u011fu memleketleriyle T\u00fcrkiye\u2019de bir tak\u0131m kimselerce benimsenme\u011fe ba\u015flayan fikir. Bunlar\u0131n fikrine g\u00f6re bug\u00fcn d\u00fcnyada Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n topluca bar\u0131nabilecekleri bir yer varsa o do Kafkasya\u2019d\u0131r. \u00c7e\u015fitli politik \u00e7eki\u015fmelerle huzurlar\u0131 ka\u00e7m\u0131\u015f ve fakir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan Kuzey Kafkasyal\u0131 az\u0131nl\u0131klar\u0131n bir an \u00f6nce ana yurtlar\u0131 Kafkasya\u2019ya d\u00f6nmeleri en \u00e7\u0131kar yoldur. B\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar bu y\u00f6nde yap\u0131lmal\u0131, e\u011fer Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n istikballeri samimi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa, bunun d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fekli aranmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Tabii, bu g\u00f6r\u00fc\u015fe orta do\u011fuda yap\u0131lan \u00e7e\u015fitli propagandalar etkide bulunmu\u015ftur. Ancak Kuzey Kafkasya\u2019daki y\u00f6neticilerin empoze etmek istedikleri bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin bir nedeni vard\u0131r. Bu y\u00f6neticiler belki de d\u00fc\u015f\u00fcncelerinde samimi olabilirler, fakat bir an i\u00e7in y\u00fczbinlerce insan\u0131n ana vatanlar\u0131na d\u00f6nmek istekleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa, bu y\u00f6neticiler bu b\u00fcy\u00fck problem kar\u015f\u0131s\u0131nda ne yapacaklard\u0131r? Bu i\u015fi organize etme g\u00fc\u00e7 ve yetkisine sahip olabilecekler midir? En \u00f6nemli bir husus ta Kuzey Kafkasya\u2019ya bir d\u00f6n\u00fc\u015fte bu insanlar\u0131 ne gibi bir ak\u0131bet bekleyecektir? Bunlar Kuzey Kafkasya\u2019da bundan sonra olsun kayg\u0131s\u0131z bir hayat ya\u015fayabilecekler midir?<\/p>\n

4 \u2014 B\u00fct\u00fcn bu fikirlerden ayr\u0131 olarak (Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunanlar T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7o\u011funluktad\u0131r.) Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 davas\u0131n\u0131 ortaya atman\u0131n faydas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunlara g\u00f6re Kuzey Kafkasya\u2019dakileri kendi al\u0131n yaz\u0131lar\u0131yla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakmal\u0131, \u00e7e\u015fitli \u00fclkelere yerle\u015fmi\u015f olan Kafkasyal\u0131lar bulunduklar\u0131 ortama uyup ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek, kendi ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 iyiye g\u00f6t\u00fcrme yollar\u0131n\u0131 aramal\u0131d\u0131rlar. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 memleketin kanunlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde milli benliklerini idame, ile k\u00fclt\u00fcrel \u00e7al\u0131\u015fmalarda bulunmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnenler oldu\u011fu gibi, bunu dahi l\u00fczumsuz addeden ve bir an \u00f6nce asimilasyona gidilmesini isteyenler de mevcuttur.<\/p>\n

\u0130\u015fte Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n bizzat kendilerinin bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu bulmak zorun da bulunduklar\u0131 problemler bunlardan ibarettir. Bug\u00fcn d\u00fcnyada bir Kafkas davas\u0131 var kabul ediliyorsa -ki olmal\u0131d\u0131r- bu i\u015fte \u00e7aba sarf eden ayd\u0131nlar\u0131n her \u015feyden evvel yapacaklar\u0131 bir \u015fey vard\u0131r: Herkesin benimseyebilece\u011fi, Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n istikbaline en uygun olan hal \u015feklinin tayiniyle, takip edilecek yolun bilinmesi. Aksi halde belirsiz ve ba\u015f\u0131 bo\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n fuzuli bir gayretke\u015flikten ileri gidemeyece\u011fi ak\u0131ldan \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Asr\u0131m\u0131z, b\u00fcy\u00fck meselelerde, d\u00fczenli, disiplinli, kollektif ve \u015fuurlu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 gerektiren bir politika izleme\u011fi gerektirmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. MEŞFEŞ’Ü Necdet Hatam YAZAN; İZZET AYDEMİR Mart Nisan Mayıs 1967 sayı 14 Bugün Kuzey Kafkasya’da yaşamakta olan Çerkesler çeşidi cumhuriyet ve muhtar bölgeler adı altında, birbirlerinden ayrı, kendilerinden olmayan topluluklara tabi olarak varlık ve benliklerini yaşatma çabası içinde bulunmaktadırlar. Bunların yaşayışları dergimizin yayınları arasında okuyucularımıza anlatılmaktadır. Bunun dışında önemli bir problem daha vardır ki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[137],"tags":[],"class_list":["post-48238","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazarlar-mesfessu-necdet-hatam","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48238","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48238"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48245,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48238\/revisions\/48245"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}