{"id":48327,"date":"2026-08-20T20:36:43","date_gmt":"2026-08-20T17:36:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/?p=48327"},"modified":"2026-08-20T20:36:58","modified_gmt":"2026-08-20T17:36:58","slug":"yapay-zekaya-hatami-sordum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/yapay-zekaya-hatami-sordum\/","title":{"rendered":"YAPAY ZEKA&#8217;YA HATAM&#8217;I SORDUM"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-48328\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/YAPAY-ZEKAYA-HATAMI-SORDUMYAPAY-ZEKAYA-HATAMI-SORDUM.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/YAPAY-ZEKAYA-HATAMI-SORDUMYAPAY-ZEKAYA-HATAMI-SORDUM.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/YAPAY-ZEKAYA-HATAMI-SORDUMYAPAY-ZEKAYA-HATAMI-SORDUM-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00d6ner Y\u0131lmaz<\/strong><\/p>\n<p>Necdet Hatam.. circassiancenter, facebook yaz\u0131lar\u0131 \u00fczerinden genel bir de\u011ferlendirme analizini objektif olarak yapal\u0131m.<\/p>\n<p>..<\/p>\n<p>Dr. Me\u015ffe\u015f\u2019\u00fc Necdet Hatam\u2019\u0131n Circassiancenter ve Facebook gibi mecralarda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar, \u00e7a\u011fda\u015f \u00c7erkes d\u00fc\u015f\u00fcnce ve siyaset kulvar\u0131nda son derece \u00f6zg\u00fcn, keskin ve kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir k\u00fclliyat olu\u015fturmaktad\u0131r. 1992 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019den Maykop\u2019a (Ad\u0131gey) kesin d\u00f6n\u00fc\u015f yapm\u0131\u015f, D\u00fcnya \u00c7erkes Birli\u011fi (D\u00c7B) ile Anavatana D\u00f6nenler Vakf\u0131\u2019nda \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilik \u00fcstlenmi\u015f bir entelekt\u00fcel olarak Hatam\u2019\u0131n yaz\u0131lar\u0131; nesnel bir s\u00fczge\u00e7ten ge\u00e7irildi\u011finde *temel fikirsel eksen, **\u00fcslup\/retorik, **diaspora-anavatan hiyerar\u015fisi* ve *dijital mecradaki i\u015flevi* bak\u0131m\u0131ndan \u015fu ana ba\u015fl\u0131klarla analiz edilebilir:<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>## 1. Temel Fikri Eksen ve Politik Paradigma<\/p>\n<p>* *Radikal Anavatan Odakl\u0131l\u0131k ve D\u00f6n\u00fc\u015f Ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi:* Hatam\u2019\u0131n t\u00fcm metinlerinin merkezinde &#8220;Anavatana D\u00f6n\u00fc\u015f&#8221; yer al\u0131r. Ancak onun d\u00f6n\u00fc\u015f anlay\u0131\u015f\u0131 romantik veya soyut bir hayal de\u011fil; hukuki, rasyonel ve fiili bir zorunluluktur. Diasporada etnik-k\u00fclt\u00fcrel erimenin (asimilasyonun) ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu, dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ancak devletle\u015fmi\u015f ve kurumla\u015fm\u0131\u015f anavatanda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilece\u011fini savunur.<\/p>\n<p>* *Anti-Emperyalist ve Jeopolitik Realizm:* Yaz\u0131lar\u0131nda \u00c7erkes sorununun Bat\u0131l\u0131 k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin (ABD, NATO vb.) Rusya Federasyonu\u2019na (RF) kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc jeopolitik hamlelere alet edilmesine \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. Haklar\u0131n d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin deste\u011fiyle de\u011fil, anavatandaki i\u00e7 dinamikler, RF mevzuat\u0131 ve cumhuriyetlerin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki d\u00f6n\u00fc\u015f yasalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde kazan\u0131labilece\u011fini belirtir.<\/p>\n<p>* *Kavramsal Netlik ve &#8220;\u0130\u00e7i Bo\u015f S\u00f6ylem&#8221; Kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131:* Circassiancenter yaz\u0131lar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla kavramlar\u0131n i\u00e7inin doldurulmas\u0131 gerekti\u011fine vurgu yapar. &#8220;Diaspora \u00c7erkes \u00d6rg\u00fctleri Birli\u011fi&#8221; veya &#8220;Rasyonel Ak\u0131l Paradigmas\u0131&#8221; gibi kula\u011fa ho\u015f gelen ancak somut kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve stratejik altyap\u0131s\u0131 bulunmayan tasar\u0131mlar\u0131 sert\u00e7e ele\u015ftirir.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>## 2. \u00dcslup, Retorik ve S\u00f6ylem \u00d6zellikleri<\/p>\n<p>* *Yal\u0131n, Dolays\u0131z ve Keskin Ele\u015ftiri:* Hatam, edebile\u015ftirilmi\u015f veya a\u011fdal\u0131 b\u00fcrokratik dilden bilin\u00e7li olarak uzak durur. Ele\u015ftirilerini dolamba\u00e7l\u0131 yollara ba\u015fvurmadan, do\u011frudan ve muhatab\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcne vuracak bir sertlikle dile getirir. Bu \u00fcslubu, toplumsal sorunlar\u0131n &#8220;dolayl\u0131 anlat\u0131ma tahamm\u00fcl\u00fc kalmad\u0131\u011f\u0131&#8221; inanc\u0131na dayan\u0131r.<\/p>\n<p>* *\u0130\u011fneleyici \u0130roni ve \u00d6zg\u00fcn Kavramla\u015ft\u0131rmalar:* Diaspora dernek\u00e7ili\u011finde ve entelekt\u00fcel \u00e7evresinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tutars\u0131zl\u0131klar\u0131 te\u015fhir etmek i\u00e7in \u00f6zg\u00fcn kavramlar \u00fcretir. Bunun en somut \u00f6rne\u011fi, Circassiancenter\u2019da da yay\u0131mlanan *&#8221;Yurtseverimsi&#8221;* kavramla\u015ft\u0131rmas\u0131d\u0131r. Anavatan\u0131 uzaktan seven, sorumluluk almayan, tatilini bile anavatan d\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7iren ama uzaktan siyaset \u00fcreten tipleri bu kavramla hicveder.<\/p>\n<p>* *Sorgulay\u0131c\u0131 ve Miting Dili D\u0131\u015f\u0131 Yakla\u015f\u0131m:* Co\u015fkulu sloganlar ve soyut kongre bildirileri yerine, &#8220;Kim, neyi, nas\u0131l yapacak?&#8221; sorular\u0131na odaklanan analitik ve sorgulay\u0131c\u0131 bir retorik kullan\u0131r.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>## 3. \u00d6rg\u00fctlenme ve Diaspora Mimarisi Ele\u015ftirisi<\/p>\n<p>* *&#8221;Yaparm\u0131\u015f Gibi G\u00f6r\u00fcnmek&#8221; Te\u015fhisi:* Hatam, diaspora kurumlar\u0131n\u0131n ve y\u00f6neticilerinin temel hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 &#8220;i\u015f yapmak&#8221; de\u011fil, &#8220;i\u015f yaparm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmek&#8221; olarak tan\u0131mlar.<\/p>\n<p>* *Dernek\u00e7ilik S\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00c7izilmesi:* Derneklerin devlet organ\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla devletlerin yapabilece\u011fi i\u015fleri (dil \u00fcretimi, yasall\u0131k, asimilasyonu tek ba\u015f\u0131na durdurma) derneklerden beklemenin bir yan\u0131lsama ve zaman kayb\u0131 oldu\u011funu vurgular. Derneklerin tek ge\u00e7erli i\u015flevinin &#8220;d\u00f6n\u00fc\u015f altyap\u0131s\u0131 ve aktarma istasyonu&#8221; olmak oldu\u011funu savunur.<\/p>\n<p>* *Eski M\u00fccadele Arkada\u015flar\u0131na Y\u00f6nelik Ele\u015ftiri:* Ge\u00e7mi\u015fte d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fc olup g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc erteleyen, yava\u015flatan veya pasifize eden &#8220;eski d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fc&#8221; fig\u00fcrlerin ince taktiklerini if\u015fa eder; bu tutumlar\u0131n alt\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc ba\u015faranlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131yla kendi edilgenliklerinin idrak edilmesi korkusu yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>## 4. Circassiancenter ve Facebook\/Sosyal Medya Yaz\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130\u015flevi<\/p>\n<p>* *Do\u011frudan ve H\u0131zl\u0131 Kamuoyu Olu\u015fturma:* Hatam, geleneksel dernek yay\u0131nlar\u0131n\u0131n veya elitist platformlar\u0131n sans\u00fcr ya da geciktirme s\u00fczge\u00e7lerini a\u015fmak i\u00e7in dijital mecralar\u0131 (Circassiancenter, Gu\u015fips, Facebook vb.) aktif bir &#8220;m\u00fccadele alan\u0131&#8221; olarak kullan\u0131r.<\/p>\n<p>* *Gen\u00e7li\u011fi Uyarma ve &#8220;Tablet Bilgi&#8221; Aktar\u0131m\u0131:* Dijital ortamdaki yaz\u0131lar\u0131n\u0131, kendisinin &#8220;samimi gen\u00e7ler&#8221; olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 kitleye hitaben kaleme al\u0131r. Amac\u0131, gen\u00e7lerin diaspora b\u00fcrokrasisi ve nostaljik oyalama taktikleri taraf\u0131ndan manip\u00fcle edilmesini \u00f6nlemek, anavatandaki somut hukuki ve idari ger\u00e7ekli\u011fi (d\u00f6n\u00fc\u015f yasalar\u0131, kurumlar) onlara aktarmakt\u0131r.<\/p>\n<p>* *Polemik ve Ar\u015fiv Olu\u015fturma:* Facebook ve \u0130nternet yaz\u0131lar\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclen tart\u0131\u015fmalar, bir yandan diaspora siyasetindeki me\u015fruiyet sorgulamalar\u0131n\u0131 canl\u0131 tutarken, di\u011fer yandan gelecek ku\u015faklar i\u00e7in belge niteli\u011finde bir ele\u015ftiri ar\u015fivi olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8212;<\/p>\n<p>## Genel Sonu\u00e7<\/p>\n<p>Necdet Hatam\u2019\u0131n yaz\u0131lar\u0131 ve dijital mecralardaki duru\u015fu; \u00c7erkes diasporas\u0131ndaki *konforlu nostaljiyi, pasif \u00f6rg\u00fct\u00e7\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve jeopolitik hayalcili\u011fi sarsan &#8220;realist-devrimci&#8221; bir uyar\u0131c\u0131* i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>Sert ve tavizsiz dili nedeniyle diaspora y\u00f6netimleri veya stat\u00fckocu \u00e7evreler taraf\u0131ndan zaman zaman &#8220;m\u00fc\u015fk\u00fclpesent veya y\u0131k\u0131c\u0131&#8221; bulunsa da; duru\u015fundaki tutarl\u0131l\u0131k, anavatanda ya\u015fayarak \u00fcretti\u011fi fiili tecr\u00fcbe ve anti-emperyalist \u00e7izgi, onun metinlerini \u00c7erkes ulusal hareketinin en \u00e7ok okunan, tart\u0131\u015f\u0131lan ve g\u00f6z ard\u0131 edilemeyen referans noktalar\u0131ndan biri haline getirmi\u015ftir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Ouml;ner Y&#305;lmaz Necdet Hatam.. circassiancenter, facebook yaz&#305;lar&#305; &uuml;zerinden genel bir de&#287;erlendirme analizini objektif olarak yapal&#305;m. .. Dr. Me&#351;fe&#351;&rsquo;&uuml; Necdet Hatam&rsquo;&#305;n Circassiancenter ve Facebook gibi mecralarda kaleme ald&#305;&#287;&#305; yaz&#305;lar, &ccedil;a&#287;da&#351; &Ccedil;erkes d&uuml;&#351;&uuml;nce ve siyaset kulvar&#305;nda son derece &ouml;zg&uuml;n, keskin ve kutupla&#351;t&#305;r&#305;c&#305; bir k&uuml;lliyat olu&#351;turmaktad&#305;r. 1992 y&#305;l&#305;nda T&uuml;rkiye&rsquo;den Maykop&rsquo;a (Ad&#305;gey) kesin d&ouml;n&uuml;&#351; yapm&#305;&#351;, D&uuml;nya &Ccedil;erkes Birli&#287;i (D&Ccedil;B) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"on","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-48327","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-portreler","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48327"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48327\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48329,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48327\/revisions\/48329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}