![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/OLAYLAR-ve-SANAT-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u015eamil Jane
\n<\/b> Nartlar\u0131n Sesi, Kuzey Kafkasya K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi Gen\u00e7lik Kolu B\u00fclteni,
\nSay\u0131 7, Ocak-\u015eubat 1975<\/p>\n
Ge\u00e7en say\u0131m\u0131zda siz okuyucular\u0131m\u0131zla “K\u00fclt\u00fcr ve sanatkar\u0131m\u0131z” \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u0131sa sohbeti noktalad\u0131ktan sonra okuyucular\u0131m\u0131z\u0131n bu konu \u00fczerindeki ilgisi, ge\u00e7en say\u0131da ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sanat ve k\u00fclt\u00fcr konusunu gittik\u00e7e a\u00e7\u0131larak topluma en yararl\u0131 bir \u015fekilde i\u015flenmesi fikrini kuvvetlendirmi\u015f oldu. B\u00fcltenimiz hi\u00e7bir zaman sanat\u0131 tek ba\u015f\u0131na yaratmak ve ya\u015fatmak iddias\u0131nda de\u011fildir ve olamaz… K\u00fclt\u00fcr ve toplum kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim i\u00e7inde olduklar\u0131na g\u00f6re, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc toplumsal ama\u00e7lar\u0131m\u0131za uygun bir \u015fekilde diriltmede \u00f6nderlik edecek olan sanat, yine toplumumuz taraf\u0131ndan yarat\u0131lacakt\u0131r. Bu konuda biz sadece fikirlerin ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda ve eserlerin sergilenmesinde ko\u015fullar el verdi\u011fince arac\u0131 olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n
Sanat\u0131n yarat\u0131lmas\u0131n\u0131, onun gayesini anlam\u0131\u015f olan t\u00fcm toplum \u00fcyelerine b\u0131rak\u0131yoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc “bir hayat \u015feklinin anlat\u0131m vas\u0131tas\u0131” olarak sanat, sadece belirli gruplar\u0131 de\u011fil, t\u00fcm toplumu ve toplumun hayat \u015fekli de sanat\u0131 etkileyecektir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, sanat ilk olarak ilkel insan\u0131n en \u00f6nemli ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 yans\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r. Ma\u011fara duvarlar\u0131na yan\u0131lan bizon, mamut gibi devrin t\u00fcrl\u00fc hayvanlar\u0131n\u0131n resimleri ve av sahneleri \u00f6nceleri sadece avc\u0131 insan\u0131n ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 sergilerken, sonralar\u0131 yava\u015f yava\u015f bir haberle\u015fme arac\u0131 haline gelmi\u015ftir. Kafkasya\u2019da g\u00f6\u00e7ebe hayattan yar\u0131-g\u00f6\u00e7ebe hayata ge\u00e7i\u015fin anlat\u0131m\u0131n\u0131, kaz\u0131larda bulunan kil ve bronzdan yap\u0131lm\u0131\u015f tekerlekli ev, ve ev \u00fczerinde duran atl\u0131 heykelciklerinde en g\u00fczel \u015fekliyle g\u00f6r\u00fcyoruz. Tar\u0131ma ge\u00e7en t\u00fcm avc\u0131 toplumlar\u0131n\u0131n sanatlar\u0131 ayn\u0131 de\u011fi\u015fmeyi g\u00f6stermi\u015ftir; ilk olarak geometrik \u015fekilleri, tar\u0131m hayat\u0131na ge\u00e7en toplumlar i\u015flemi\u015fler ve stilize sanat\u0131n ilk temellerini atm\u0131\u015flard\u0131r. O halde geometrik \u015fekillerle s\u00fcsl\u00fc ilk eserlerin Kafkasya\u2019dan yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 art\u0131k bilinen bir ger\u00e7ek oldu\u011funa \u00e7\u00f6re (1) \u00e7evresinde g\u00f6\u00e7ebe avc\u0131l\u0131ktan yerle\u015fmi\u015f tar\u0131m hayat\u0131na ge\u00e7en ilk toplumun Kafkasl\u0131lar oldu\u011fu iddia edilemez mi? Bu basit \u00f6rneklerde bile sanat\u0131n toplum hayat\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131ndaki tarihi yerini g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n
\u0130lk \u00e7a\u011flar i\u00e7in verdi\u011fimiz \u00f6rnekte “sanat\u0131n, toplunun en \u00e7ok etkilendi\u011fi olaylar\u0131 anlatmakta bir vas\u0131ta olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunun daha a\u00e7\u0131k \u00f6rnekleri folklor ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan ortaya konmu\u015ftur: Hindistan’\u0131n hemen her yerinde Hintli i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck tehlike dalga dalga ak\u0131n eden kobra s\u00fcr\u00fcleridir. Bu olaydan duyulan korku ve onun g\u00fcc\u00fcn\u00fc kabul, Hint oyunlar\u0131n\u0131n hareketleriyle Kobra y\u0131lan\u0131n\u0131n hareketleri benzerli\u011finde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayn\u0131 benzerlik \u00e7\u00f6l yeknesakl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indeki tek canl\u0131 deve ile Arap oyunlar\u0131, vah\u015fi tepelerin tabiat\u0131na uygun kartal, geyik ve at\u0131n hareketleriyle Kafkas oyunlar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlara k\u0131sa bir \u015fekilde g\u00f6z att\u0131ktan sonra, Bir s\u00fcr\u00fc sorunun cevap beklercesine canland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz:<\/p>\n
O halde sanat\u0131m\u0131z\u0131 en \u00e7ok etkileyen olaylar nelerdir? Olaylar\u0131n geli\u015fimi i\u00e7inde sanat\u0131m\u0131z nas\u0131l de\u011ferlendirilmelidir? Bu g\u00fcn sanat\u0131m\u0131za konu olabilecek, toplumumuzun en \u00e7ok etkilendi\u011fi olaylar nelerdir.? Bu olaylar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda sanat\u0131m\u0131z\u0131n geli\u015fmesinin veya sahipsiz b\u0131rak\u0131l\u0131s\u0131n\u0131n rol\u00fc nedir?<\/p>\n
Bu sorular\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc birden a\u00e7\u0131klayamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 biliyoruz. Onun i\u00e7in \u015fimdilik \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc soruyu al\u0131p, di\u011ferlerini daha sonraki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu :kadar i\u015flemek \u00fczere b\u0131rak\u0131yoruz.<\/p>\n
Burada konumuz “toplumunuzu en \u00e7ok etkileyen olaylar” oldu\u011funa g\u00f6re, i\u015fe \u00f6nce bu g\u00fcnk\u00fc toplum hayat\u0131m\u0131z\u0131n durumunu k\u0131sa sorularla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kararak ba\u015flayabiliriz: Bu g\u00fcnk\u00fc toplumumuzun ya\u015fama modeli statik midir? Hay\u0131r toplumumuz devaml\u0131 bir de\u011fi\u015fim i\u00e7indedir ve toplum t\u00fcm\u00fcyle \u00e7\u00f6z\u00fclmeye ve \u00f6z\u00fcne yabanc\u0131la\u015fmaya do\u011fru gitti\u011fine g\u00f6re “bu de\u011fi\u015fim sevinilmesi gereken b\u00eer olay de\u011fildir.”<\/p>\n
Mademki konumuz toplumumuzun \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015f\u0131p de\u011fi\u015fmesi, ve yozla\u015fmas\u0131 problemine gelmi\u015ftir, bu problemleri yaratan olaylar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar incelemekte fayda vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc problemlerimizin \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 inceleyecek olan sanatkar\u0131m\u0131z\u0131n bu problemleri do\u011furan olaylar\u0131n sebeplerini bilmesi sanat\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 olacakt\u0131r. Konuyu geni\u015fleterek ele alacak olursak toplumsal olaylar\u0131n meydana gelmesinde:<\/p>\n
a)<\/b> \u00d6zel<\/p>\n
b) <\/b>Genel sebeplerin bulundu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n
\u00d6zel Sebepler: <\/b>Birden bire ortaya \u00e7\u0131kan olaylardan veya gelip ge\u00e7ici hal ve \u015fartlardan; harpten, a\u00e7l\u0131ktan, g\u00f6\u00e7ten, maddi buhranlardan ve problemlere e\u011filen yol g\u00f6sterici gruplar\u0131n (Iiderlik ve hiyerar\u015finin) yoklu\u011fundan do\u011farlar.<\/p>\n
Biz burada olaylar\u0131 yine sanat a\u00e7\u0131s\u0131ndan a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131z. “Sanat, estetik ve fikrin, maharetle bir gaye u\u011fruna bir noktada yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.” burada gayeye g\u00f6t\u00fcrecek olan fikir, sanatkar ve toplum aras\u0131ndaki al\u0131\u015fveri\u015ften do\u011far. Yani toplumdan kopmu\u015f bir sanatkar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bu durumda, toplumu meydana getiren gruplar aras\u0131ndaki ba\u011f zay\u0131flam\u0131\u015fsa, bir al\u0131\u015fveri\u015f olmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in, sanat zay\u0131flayacak ve \u00f6lecektir, \u0130\u015fte g\u00f6\u00e7\u00fcn bize getirdi\u011fi hazin neticelerden biri de budur. Tarihi sebeplere dayanan g\u00f6c, tesirlerini toplumunuzun sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve siyasi davran\u0131\u015flar\u0131nda g\u00f6stermi\u015ftir. G\u00f6\u00e7ten hemen sonra sanat hareketleri bir m\u00fcddet oyun havalar\u0131, maden i\u015flemecili\u011fi, \u011f\u0131bze, wered p\u015f\u0131nalh ve hikayelerimizde plans\u0131z bir \u015fekilde devam etmi\u015fse de birden bire da\u011f\u0131n\u0131k bir yap\u0131ya ge\u00e7i\u015f, g\u00f6\u00e7 eden gruplar\u0131n birbirleriyle ve hepsinin Kafkasya\u2019yla temaslar\u0131n\u0131 kesmi\u015f ve sanat hareketleri toplum yerle\u015ftik\u00e7e artaca\u011f\u0131 yerde giderek azalm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda g\u00f6\u00e7 neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan yeni k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik nedenler toplumumuzu zorlu bir ya\u015fam kavgas\u0131na itmi\u015f ve sanatla olan ilgisini kesmi\u015ftir.<\/p>\n
Genel Sebepler: <\/b>Korunlarla ihtiya\u00e7lar aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131ktan ve kurumlar\u0131n ihtiya\u00e7lara yetersizli\u011finden do\u011farlar.<\/p>\n
Biz burada sanat\u0131n toplumumuzun problemlerine e\u011filmesi ve problemlere \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 i\u015flemesiyle bir kurum olarak alabiliriz. Ancak bu kurumun olumlu veya olumsuz geli\u015fimi yine sanatkar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karacak olan toplumun davran\u0131\u015flar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki:<\/p>\n
a) <\/b>“Kendi problemlerine sahip c\u0131kmayan ve yabanc\u0131 k\u00fclt\u00fcr \u00e7evrelerinde bulunan tnplumlarda, yabanc\u0131 k\u00fclt\u00fcrlere uygun sanat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yer alacakt\u0131r. Bu da toplumun \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015fmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n
b) <\/b>“idealist sanat, k\u00fclt\u00fcr\u00fc (toplumun hayat\u0131n\u0131 etkileyebilece\u011fine g\u00f6re) ileriye d\u00f6n\u00fck yeni bir k\u00fclt\u00fcr ve d\u00fc\u015f\u00fcnceye y\u00f6n vericidir.”<\/p>\n
Bu durumda yeni bir soruyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yoruz say\u0131n okurlar\u0131m\u0131z: “Sanat yeni bir k\u00fclt\u00fcr ve d\u00fc\u015f\u00fcnceye y\u00f6n verebilece\u011fine g\u00f6re, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc getirecek y\u00f6n hangisidir ve \u00e7\u00f6z\u00fcm hangi metotlarla bulunabilir?”<\/p>\n
Dilerseniz bu soru \u00fczerinde hep birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnelim ve sayfalar\u0131m\u0131z\u0131n okuyucular\u0131n\u0131z\u0131n fikirlerine a\u00e7\u0131k oldu\u011funu unutmayal\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Şamil Jane Nartların Sesi, Kuzey Kafkasya Kültür Derneği Gençlik Kolu Bülteni, Sayı 7, Ocak-Şubat 1975 Geçen sayımızda siz okuyucularımızla “Kültür ve sanatkarımız” üzerine yaptığımız kısa sohbeti noktaladıktan sonra okuyucularımızın bu konu üzerindeki ilgisi, geçen sayıda başladığımız sanat ve kültür konusunu gittikçe açılarak topluma en yararlı bir şekilde işlenmesi fikrini kuvvetlendirmiş oldu. Bültenimiz hiçbir zaman sanatı […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-5847","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-guzel-sanatlar","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5847"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35008,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5847\/revisions\/35008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}