{"id":5956,"date":"2021-09-01T16:11:46","date_gmt":"2021-09-01T21:11:46","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=5956"},"modified":"2021-09-02T18:19:26","modified_gmt":"2021-09-02T23:19:26","slug":"yigitlik-uzerine-sarkilar-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/yigitlik-uzerine-sarkilar-2\/","title":{"rendered":"Y\u0130\u011e\u0130TL\u0130K \u00dcZER\u0130NE \u015eARKILAR"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-20988\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/YIGITLIK-UZERINE-SARKILAR-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"297\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/YIGITLIK-UZERINE-SARKILAR-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/YIGITLIK-UZERINE-SARKILAR-b-300x156.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong> VINERKO\u00a0 Mir, VINEREKO Ray<br \/>\n<\/strong>Adige Gelene\u011fi (\u0410\u0434\u044b\u0433\u044d \u0425\u0430\u0431\u0437)<br \/>\n\u0130lkokul 5. s\u0131n\u0131f ders kitab\u0131\u2019ndan al\u0131nt\u0131, Maykop, 2007, s. 72-82.<br \/>\n\u00c7eviri: HAP\u0130 Cevdet Y\u0131ld\u0131z<\/p>\n<p><strong> B\u0130REYSEL KAHRAMANLIK \u00dcZER\u0130NE \u015eARKILAR VE GELENEK\u00a0 (\u041b1\u044b\u0437\u044d\u043a\u044a\u043e \u041e\u0440\u044d\u0434\u0445\u044d\u043c\u0440\u044d \u00a0\u0425\u0430\u0431\u0437\u044d\u0440\u044d)<\/strong><\/p>\n<p>\u00dclkesi i\u00e7in can\u0131n\u0131 di\u015fine takarak \u00e7arp\u0131\u015fan yi\u011fitlerin adlar\u0131n\u0131 ve sergilemi\u015f olduklar\u0131 kahramanl\u0131klar\u0131 koruma alt\u0131na almak ve \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirmek, onlar\u0131 birer gurur an\u0131t\u0131 olarak halk\u0131n kalbinde ya\u015fatmak i\u00e7in, Adigeler, o gibi ki\u015filer i\u00e7in \u00f6vg\u00fc dolu \u015fark\u0131lar d\u00fczerlerdi.<\/p>\n<p>Bu bir gelenekti. Adige s\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131nda (1\u043e\u0440\u044b1\u0443\u0430\u0442\u044d) \u00e7ok say\u0131da <strong>kahramanl\u0131k \u015fark\u0131s\u0131 <\/strong>bulunuyor. Kahramanl\u0131k \u015fark\u0131lar\u0131 iki gruba ayr\u0131l\u0131r. Birinde birden \u00e7ok yi\u011fidin ad\u0131 ge\u00e7er. Bunlara <strong> \u00e7ok ki\u015filik \u015fark\u0131 <\/strong>(\u043b1\u044b\u0431\u044d \u043e\u0440\u044d\u0434) ya da <strong>\u00e7ok ki\u015fi \u00fczerine s\u00f6ylenmi\u015f \u015fark\u0131 <\/strong> denir. Di\u011feri ise tek \u00a0bir ki\u015fi, tek bir kahraman \u00fczerinedir. Bunlara da <strong>tek ki\u015fi \u00fczerine \u015fark\u0131 <\/strong>(\u043b1\u044b\u0437\u044d\u043a\u044a\u043e \u043e\u0440\u044d\u0434) denir.<\/p>\n<p>Yi\u011fitlik \u00f6rne\u011fi olan olaylar \u00fczerine s\u00f6ylenmi\u015f \u015fark\u0131lar\u0131n hepsi, geguak&#8217;olar (\u0434\u0436\u044d\u0433\u0443\u0430\u043a1\u043e;halk sanat\u00e7\u0131lar\u0131) taraf\u0131ndan, yi\u011fitlerin adlar\u0131 belirtilerek d\u00fczenlenirdi. Ancak de\u011fi\u015fik d\u00f6nemlere g\u00f6re, yi\u011fitlik \u00f6l\u00e7\u00fctleri de<\/p>\n<p>de\u011fi\u015febilirdi. S\u00f6zgeli\u015fi, Aydemirkan\u2019\u0131n\u00a0 yi\u011fitli\u011fi, \u00a0gelenek d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan \u00a0beylere (\u043f\u0449\u044b-\u043e\u0440\u043a\u044a) kar\u015f\u0131 verilen\u00a0 u\u011fra\u015flar\u00a0 kapsam\u0131ndad\u0131r. Hakl\u0131n\u0131n, ger\u00e7e\u011fin yan\u0131ndayd\u0131 Aydemirkan. Bir ba\u015fka kahraman, T\u0131\u011fuj\u0131ko K\u0131zbe\u00e7&#8217;in yi\u011fitli\u011fi ise, XIX. y\u00fczy\u0131lda Rus \u0130mparatorluk ordular\u0131n\u0131n ac\u0131mas\u0131z sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 verilen sava\u015fta kendini g\u00f6sterir. K\u0131zbe\u00e7 ulusunun\/Adige ulusunun \u00a0\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, can\u0131n\u0131 di\u015fine tak\u0131p 30 y\u0131l boyunca sava\u015fm\u0131\u015f bir kahramand\u0131r.<\/p>\n<p>Adigeler her ikisinin de ad\u0131n\u0131 ve an\u0131lar\u0131n\u0131 ya\u015fatmak \u00a0i\u00e7in \u00a0destan ve \u015fark\u0131lar d\u00fczd\u00fcler, b\u00f6ylece her ikisini de \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftirmi\u015f oldular.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>AYDEM\u0130RKAN \u015eARKISI&#8217;NIN \u00d6YK\u00dcS\u00dc (\u0410\u0439\u0434\u044d\u043c\u044b\u0440\u043a\u044a\u0430\u043d \u0438\u043e\u0440\u044d\u0434 \u0438\u043a\u044a\u044d\u0431\u0430\u0440)<\/strong><\/p>\n<p>Aydemirkan Kabardey derebeylerinden P\u015f\u0131 \u0130dar&#8217;\u0131n o\u011flu olarak 1509 y\u0131l\u0131nda do\u011fdu. Bah\u00e7esaray (\u0411\u0430\u0445\u044a\u0447\u044b\u0441\u044d\u0440\u0430\u0439\/K\u0131r\u0131m ba\u015fkenti) ve Astrahan (\u0410\u0441\u0442\u044b\u0440\u0445\u044a\u0430\u043d) seferleri (\u0437\u0435\u043a1\u043e) s\u0131ras\u0131nda yi\u011fitli\u011fiyle parlay\u0131p tan\u0131nd\u0131. Er\u00a0 meydan\u0131nda di\u011fer\u00a0 beylerin hepsini g\u00f6lgede b\u0131rak\u0131yordu.<\/p>\n<p>O s\u0131ralar \u00fclkeyi <strong>Bislan Pts&#8217;aps&#8217;e Kur\u0131\u015f<\/strong> (\u0411\u0438\u0441\u043b\u044a\u0430\u043d \u041f\u04461\u0430\u043f\u04461\u044d \u041a\u0443\u0440\u044b\u0449) <strong>(<\/strong>1) y\u00f6netiyordu. Kur\u0131\u015f\u2019\u0131n yan\u0131na var\u0131p:<\/p>\n<p>\u201cAydemirkan bizi hep g\u00f6lgede b\u0131rak\u0131yor, at\u0131n\u0131n bir benzeri yok, kendi de tehlikeli biri, onu \u00f6ld\u00fcrtmezsen, bilesin ki beyli\u011fin\u00a0 elinden gider, \u00fclke de elden gider\u201d dediler.<\/p>\n<p>\u201cOlur, \u00f6ld\u00fcrt\u00fcr\u00fcm\u201d dedi Bislan Pts\u2019apts\u2019e. Bir kaleyi zaptetmek \u00a0i\u00e7in k\u00f6ylere sefere kat\u0131lma <strong>haberi sald\u0131<\/strong> (\u0447\u044b\u043b\u044d\u0433\u044a\u0430\u0434\u0436\u044d \u044b\u04481\u044b\u0433\u044a).<\/p>\n<p>\u201cBir ordu olu\u015fturmam gerekiyor, bildirece\u011fim tarihte herkes ok ve yay\u0131 ile birlikte dedi\u011fim yere \u00a0gelsin\u201d diyerek.<\/p>\n<p>Atl\u0131 haberci Aydemirkan\u2019\u0131n yan\u0131na da vard\u0131:<\/p>\n<p>\u201cBislan Pts\u2019apts\u2019e ordu topluyorum, Aydemirkan\u2019a da s\u00f6yleyin, bildirdi\u011fim \u00a0yere g\u00fcn\u00fc ve saatinde gelsin dedi\u201d diyerek.<\/p>\n<p>\u201cGelebilirsem gelirim\u201d dedi Aydemirkan da.<\/p>\n<p>\u201cGelebilirim de\u00a0 ne demek oluyor? \u201dGelirim\u201d\u00a0 demiyorsan, dedi\u011fini aynen iletirim\u201d\u00a0 diyerek, i\u011fneleyici bir bi\u00e7imde konu\u015ftu haberci.<\/p>\n<p>\u201cAynen ilet\u201d dedi Aydemirkan da. Haberci d\u00f6n\u00fcp s\u00f6yleneni bildirdi.<\/p>\n<p>\u201cOnun g\u00fcvendi\u011fi da\u011flara kar ya\u011fd\u0131rmas\u0131n\u0131 bilirim ben\u201d (\u0410\u0440 \u0437\u044b\u0433\u044a\u044d\u0433\u0443\u0448\u0445\u043e\u0440\u044d \u0433\u0443\u0440 \u0441\u044d \u044f\u0437\u0433\u044a\u044d\u0443\u043f1\u044d\u043d\/Ona o cesareti veren y\u00fcre\u011fini paspas ettiririm) dedi Bislan Pts\u2019apts\u2019e. G\u00fcn geldi ve herkes s\u00f6ylenen yerde topland\u0131, Bislan Pts\u2019apts\u2019e s\u0131rayla herkesin ok ve yay\u0131n\u0131 denetlemeye, kusurlu bulduklar\u0131n\u0131 al\u0131p ok\u00e7u ustas\u0131na (\u0449\u0430\u04481\u044d) verip ni\u015fangah (\u0431\u0437\u044d\u043f\u0441) koydurarak ilerlemeye ba\u015flad\u0131. Derken s\u0131ra Aydemirkan\u2019a geldi.<\/p>\n<p>\u201cVer okunu\u201d dedi Aydemirkan\u2019a. Vermedi.<\/p>\n<p>\u201cVer hadi k\u00f6pe\u011fin d\u00f6l\u00fc\u201d dedi Aydemirkan\u2019a.<\/p>\n<p>\u201cKusuru varsa, \u00f6ld\u00fcr\u00fclecek olan benim (\u041c\u044b\u0445\u044a\u0443\u043c\u044d, \u0430\u0443\u043a1\u044b\u0449\u0442\u044b\u0440 \u0441\u044d\u0440\u044b)\u201d, diyerek okunu vermedi Aydemirkan.<\/p>\n<p>Ordu haz\u0131rland\u0131, sabah erkenden kaleye <strong> sald\u0131r\u0131ld\u0131 <\/strong>(\u0449\u0430\u043c\u0431\u0443\u043b). Bislan Pts\u2019apts\u2019e Kur\u0131\u015f geriden ve uzaktan sava\u015f\u0131 izliyordu. <strong>Atl\u0131 haberciler<\/strong>\/ulaklar g\u00f6nderdi, ulaklar \u201calamad\u0131lar, g\u00fc\u00e7leri yetmiyor\u201d diye haber getiriyorlard\u0131, sonunda, \u00a0<strong>\u00f6\u011fle \u00fczeri\/ku\u015fluk vakti <\/strong> \u00a0beklenen haber bir haberciden geldi:<\/p>\n<p>\u201cKale al\u0131nd\u0131, kaleye ilk giren Aydemirkan oldu. Kap\u0131y\u0131 k\u0131r\u0131p kale i\u00e7ine girdi, bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kale burcuna dikti\u201d <strong>. <\/strong><\/p>\n<p>\u201c\u00d6ylesine, \u00a0kale alaca\u011f\u0131m\u0131za, \u00a0b\u00fct\u00fcn bir ordu yok olsayd\u0131 da, o k\u00f6pe\u011fin d\u00f6l\u00fc ke\u015fke kaleye ilk giren ki\u015fi olmasayd\u0131\u201d dedi Bislan Pts\u2019apts\u2019e Kur\u0131\u015f. Kaleyi ya\u011fmalay\u0131p d\u00f6nerlerken yolda, ormanda \u00a0\u00fc\u00e7 di\u015fi geyik \u00a0(blane\/\u0431\u043b\u0430\u043d\u044d) g\u00f6r\u00fcp kovalamaya ba\u015flad\u0131lar. Grubun\u00a0 yar\u0131s\u0131 geyiklerin pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fc ama\u00a0 yeti\u015fmediler, geyikleri ka\u00e7\u0131rd\u0131lar. Bislan Pts\u2019apts\u2019e, yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 arabas\u0131ndan do\u011frulup bir iki kez ileriye do\u011fru bakt\u0131, \u201dVay anas\u0131n\u0131! \u201d dedi.<\/p>\n<p>Bislan\u2019\u0131n \u201cVay, anas\u0131n\u0131\u201d demesi \u00fczerine, Aydemirkan, at\u0131 Ceman-\u015ear\u0131k\u2019a (\u0414\u0436\u044d\u043c\u0430\u043d-\u0449\u0430\u0440\u044b\u043a\u044a) \u00fc\u00e7 kam\u00e7\u0131 vurup f\u0131rlad\u0131. Geyi\u011fe yeti\u015fti, kam\u00e7\u0131s\u0131yla vurup geri \u00e7evirdi, Bislan\u2019\u0131n arabas\u0131na do\u011fru s\u00fcrd\u00fc, yay\u0131na bir ok tak\u0131p f\u0131rlatt\u0131, geyi\u011fi araban\u0131n tekerine \u00e7akt\u0131, arabay\u0131 yere m\u0131hlad\u0131 (2).<\/p>\n<p>\u201cKoca Kur\u0131\u015f (\u041a\u0443\u0440\u044b\u0449\u044d\u0448\u0445\u043e)! Okumu nas\u0131l buldun? \u201d diye sordu.<\/p>\n<p>\u201cSenin o b\u00f6b\u00fcrlenen ci\u011ferini\/y\u00fcre\u011fini ezip ge\u00e7mezsem, Bislanlar\u0131n evine al\u0131nan k\u0131zlardan biri say\u0131lay\u0131m! \u201d diye yan\u0131t verdi derebeyi.<\/p>\n<p>\u201cSen bilirsin (\u0421\u044b\u043e\u043b\u044a\u044d1\u0443\u0440\u044d\u043f)\u201d kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 verdi Aydemirkan da.<\/p>\n<p>Kambolet\u0131p\u015f ile Aydemirkan \u00e7ocukluktan kan karde\u015fi olmu\u015f iki yak\u0131n arkada\u015f idiler. P\u015f\u0131 Kambolet, \u00a0Bislan Pts\u2019ats\u2019e Kur\u0131\u015f\u2019\u0131n damad\u0131 idi. Kambolet\u2019i \u00e7a\u011f\u0131rtt\u0131:<\/p>\n<p>\u201cAydemirkan \u00fclkeyi mahvedecek, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi gerekiyor\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u201c\u00d6yle biri \u00f6ld\u00fcr\u00fclmez, o \u00fclkenin temel dire\u011fidir (\u0445\u044d\u043a\u0443\u043c \u0438\u043a1\u044b\u043b\u044a\u044d\u043d\u044b\u043a\u044a\u0443)\u201d dedi Kambolet.<\/p>\n<p>\u201cB\u00fct\u00fcn bir \u00fclke\/ileri gelenler yan\u0131ma gelip \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini istediler, onu \u00f6ld\u00fcrmezsen, akrabal\u0131\u011f\u0131n burada biter\u201d dedi Kur\u0131\u015f.<\/p>\n<p>\u201c\u00d6yle olsun, \u00f6ld\u00fcr\u00fcr\u00fcm\u201d diyerek geri d\u00f6nd\u00fc, bir kuzu kestirip Aydemirkan\u2019\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rtt\u0131. Yeme i\u00e7meden sonra:<\/p>\n<p>\u201cHadi y\u00fczmeye gidelim, \u0131rma\u011fa\u201d dedi Aydemirkan\u2019a.<\/p>\n<p>\u201cGidelim ama atlar\u0131m\u0131z sinekten rahats\u0131z olurlar\u201d.<\/p>\n<p>\u201cKendi atlar\u0131m\u0131zla de\u011fil, s\u0131radan atlarla gideriz\u201d dedi Kambolet.<\/p>\n<p>Atlara silahs\u0131z bindiler. Ancak Kambolet d\u00f6n\u00fcp t\u00fcfe\u011fini ald\u0131.<\/p>\n<p>\u201cKargalara ate\u015f etmek i\u00e7in\u201d dedi Kambolet. Aydemir ku\u015fkulan\u0131r gibi oldu. Irma\u011fa varmak \u00fczereyken, Kambolet kendisini Aydemirkan\u2019\u0131n biraz gerisine att\u0131, geriye bakt\u0131\u011f\u0131nda, \u00a0Kambolet\u2019in g\u00f6zlerinden ya\u015flar d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n<p>\u201cHi\u00e7 a\u011flama, budala \u00a0olan benim, sen de\u011filsin ki\u201d dedi Kambolet\u2019e. Kambolet vurup Aydemirkan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Aydemirkan\u2019\u0131n at\u0131 Ceman-\u015ear\u0131k, a\u011fa\u00e7 s\u00fcrg\u00fcl\u00fc bir at ah\u0131r\u0131ndayd\u0131, kap\u0131y\u0131 k\u0131r\u0131p d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 ve Aydemirkan\u2019\u0131n yan\u0131na ko\u015ftu, etraf\u0131nda doland\u0131, onu birka\u00e7 kez evirip \u00e7evirdi. Aydemirkan\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlay\u0131nca da, gelmi\u015f oldu\u011fu denize do\u011fru ko\u015fup gitti (3). Aydemirkan\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcs\u00fc Kabardey topra\u011f\u0131na defnedildi.<\/p>\n<p>Aydemirkan\u2019\u0131n bizzat Kambolet taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi\u011fi, onu pusu \u00a0yerine g\u00f6t\u00fcrerek \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7iminde anlat\u0131lar da vard\u0131r. Aydemirkan\u2019\u0131n kabri\/h\u00f6y\u00fck mezar\u0131 (1\u0443\u0430\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d) Kabardey-Balkarya Cumhuriyeti\u2019nin Av\u015fecer (\u0410\u0443\u0449\u044d\u0434\u0436\u044d\u0440) k\u00f6y\u00fc yak\u0131n\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Aydemirkan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde 30 ya\u015f\u0131ndayd\u0131. Onun ad\u0131 \u00e7ok say\u0131da \u015fark\u0131ya konu oldu. \u015eark\u0131lardan birinde \u015f\u00f6yle deniyor:<\/p>\n<p>K\u0131l\u0131\u00e7 tutan bileklerine o g\u00fcc\u00fc veren, Koruyucu Tlep\u015f\u2019 tir,<\/p>\n<p>Ok ve yay\u0131na g\u00fc\u00e7\/h\u0131z katan da\u00a0 Koruyucu Av\u015fec\u2019dir,<\/p>\n<p>Atlar \u015faha kalkt\u0131\u011f\u0131nda-sald\u0131r\u0131y\u0131 ba\u015flatt\u0131klar\u0131nda ilk yeti\u015fen Aydemirkan\u2019d\u0131r.<\/p>\n<p>Yeti\u015fir yeti\u015fmez bir kara bulut gibi er meydan\u0131nda belirir,<\/p>\n<p>G\u00fc\u00e7l\u00fc bir bo\u011fa gibi orta yere dikilir,<\/p>\n<p>Keskin k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 bir \u00e7ekti mi, yolu d\u00fc\u015fman\u0131n kalbinin \u00fczerinden ge\u00e7er,<\/p>\n<p>Iss\u0131z bir yere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, \u00a0kartal g\u00f6z\u00fc gibi ortal\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fczer,<\/p>\n<p>Bir g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc de at\u0131 Ceman-\u015ear\u0131k\u2019\u0131n elinden kurtulmaz,<\/p>\n<p>Bir hayk\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcn\u00fc patlat\u0131r.<\/p>\n<p>Aydemirkan\u2019\u0131n k\u0131l\u0131c\u0131 usta bir demircinin elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Bu demirci <strong>Koruyucu Tlep\u015f\u2019<\/strong> (\u041b\u044a\u044d\u043f\u0448\u044a\u044d\u0443 \u0442\u0438\u043a\u044a\u0430\u043d) denilen Demirciler Tanr\u0131s\u0131\u2019n\u0131n yeti\u015ftirmesiydi\/\u00f6\u011frencilerindendi. Yay\u0131, \u00a0H\u0131ristiyan din azizlerinden\/tanr\u0131lar\u0131ndan\u00a0 <strong>Koruyucu Av\u015fec<\/strong>\u2019in (Aziz Georgi\/\u0421\u0432\u044f\u0442\u043e\u0439 \u0413\u0435\u043e\u0440\u0433\u0438\u0439) denetiminde gerilmi\u015fti. At\u0131 <strong>Ceman-\u015ear\u0131k<\/strong> da onu, istedi\u011fi her yere, en k\u0131sa bir s\u00fcrede, bir \u015fim\u015fek h\u0131z\u0131yla (\u043b\u044a\u044d\u0440\u044b\u0442\u0435\u043c\u044b\u0442\u044d\u0443) yeti\u015ftiriyordu. En g\u00fc\u00e7l\u00fc, yaban da\u011f s\u0131\u011f\u0131r\u0131 (\u043a1\u043e\u04471\u044d\u0446\u0443;bizon) gibi olan d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 bile korkuturdu. Aydemirkan b\u00f6ylesine e\u015fsiz bir yi\u011fit olarak, \u015fark\u0131s\u0131nda anlat\u0131l\u0131yor. At\u0131, silah\u0131 ve kendi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle, o, tam bir yi\u011fitlik \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n<p><strong> Kahraman\u0131n ard\u0131ndan, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, \u015fairler, onu konu\u015fturarak, sanki \u00f6len ki\u015finin kendi \u00a0konu\u015fuyormu\u015f gibi \u015fark\u0131lar da d\u00fczerlerdi. Aydemirkan da, ba\u015f\u0131na geleni kendi \u015fark\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle anlat\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>Benimle arkada\u015fl\u0131k yemini etmi\u015f olan P\u015f\u0131 Kambolet bana ihanet etti\/karde\u015flik yeminini \u00e7i\u011fnedi,<\/p>\n<p>Kambolet beni \u0131ss\u0131z bir yere,<\/p>\n<p>H\u0131v \u00e7\u2019et\u0131ku (\u0425\u044a\u044b\u0443 \u043a1\u044d\u0442\u044b\u043a\u0443) denen yere g\u00f6t\u00fcrd\u00fc,<\/p>\n<p>\u00d6n taraf\u0131ma bir bakt\u0131\u011f\u0131mda, babas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm ki\u015fiyi g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n<p>Arkaya d\u00f6nmek istedi\u011fimde k\u00fcf\u00fcrlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorum,<\/p>\n<p>Solumdan tetik\u00e7i\/cani grubu \u00fcst\u00fcme geliyor,<\/p>\n<p>\u00c7emberi yaray\u0131m desem i\u011fdi\u015f at\u0131m y\u00fcr\u00fcm\u00fcyor, bir y\u00fck,<\/p>\n<p>\u00dcstlerine y\u00fcr\u00fcyeyim desem Ceman-\u015ear\u0131k\u2019\u0131m uzakta,<\/p>\n<p>Kar\u015f\u0131 koyay\u0131m desem \u00e7elikten k\u0131l\u0131c\u0131m belimde de\u011fil,<\/p>\n<p>Beni engellemek i\u00e7in \u00e7ukur kazm\u0131\u015flar, atlayam\u0131yorum\u2026<\/p>\n<p>Aydemirkan ac\u0131mas\u0131z beylerin elinden b\u00f6yle can verdi. \u00c7ocukluk arkada\u015f\u0131\u00a0 P\u015f\u0131 Kambolet taraf\u0131ndan kand\u0131r\u0131larak H\u0131v \u00e7\u2019et\u0131ku denilen \u0131ss\u0131z yere g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onu pusu kurmu\u015f bekleyen d\u00fc\u015fmanlar\u0131na yem etti. G\u00fcvendi\u011fin arkada\u015f\u0131n\u0131n ihanetinden daha adi, daha al\u00e7ak\u00e7a bir eylem olamayaca\u011f\u0131 Aydemirkan \u015fark\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle dile getirilir:<em> \u00abBunu bana yapan arkada\u015f, \u00a0belas\u0131n\u0131 Allah\u2019\u0131ndan bulsun (\u041c\u044b\u0440 \u043a\u044a\u044b\u0441\u044d\u0437\u044b\u04481\u0430\u0433\u044a\u044d\u043c \u0448\u044a\u044d\u043e\u0433\u044a\u0443\u043c \u0438\u0442\u0445\u044c\u044d\u0440 \u0435\u0440\u044d\u0443)\u00bb<\/em><\/p>\n<p><em> *<\/em><strong>Binicisiyle \u00fc\u00e7 d\u00fc\u015fman atl\u0131s\u0131n\u0131 ya da binicisiz ama e\u011ferli yedi d\u00fc\u015fman at\u0131n\u0131 er meydan\u0131ndan\/sava\u015ftan al\u0131p getirene, Adigeler adam olmu\u015f \u00a0derler (\u041f\u044b\u0439 \u0448\u044b\u0443\u0438\u0449 \u0437\u044d\u0440\u044d\u0442\u044d\u0441\u044d\u0443, \u0435 \u0448\u0438\u0431\u043b \u043e\u043d\u044d\u0433\u0443 \u043d\u044d\u043a1\u044d\u0443 \u0437\u0430\u043e\u043c \u043a\u044a\u044b\u0445\u044d\u0437\u0449\u044b\u0440\u044d\u0440 \u043b1\u044b \u0438\u043a\u044a\u0443\u0433\u044a\u044d\u043a1\u044d \u0430\u0434\u044b\u0433\u044d\u043c\u044d \u0430\u043b\u044a\u044b\u0442\u044d). <\/strong><\/p>\n<p><strong> *Korkusuz olan\u0131n \u00fcn\u00fc yok olmaz (\u0417\u044b\u043f\u0441\u044d \u0435\u043c\u044b\u0431\u043b\u044d\u0436\u044c\u0440\u044d\u043c \u0438\u0449\u044b\u0442\u0445\u044a\u0443\u00a0 \u043a1\u043e\u0434\u044b\u0440\u044d\u043f). <\/strong><\/p>\n<p><strong> *<\/strong><em>Arkada\u015f yeminine ihanet etme\/Dostluk Tanr\u0131s\u0131\u2019n\u0131 aldatma\/Dostluk Tanr\u0131s\u0131\u2019na ihanet etme (\u041d\u044b\u0431\u0434\u0436\u044d\u0433\u044a\u0443\u043c \u0438\u0442\u0445\u044c\u044d \u0443\u043c\u044b\u0433\u044a\u0430\u043f\u04461\u044d). <\/em><\/p>\n<p><em> *\u00d6l\u00fcmden de\u011fil, onursuzluktan kork\/ka\u00e7\u0131n \u00a0(\u041b1\u044d\u043d\u044b\u0433\u044a\u044d\u043c \u043d\u0430\u0445\u044c\u0438, \u0435\u043c\u044b\u043a1\u0443\u043c \u043d\u0430\u0445\u044c \u04481\u043e\u043b1\u044b\u043a1). <\/em><\/p>\n<p><em> (Eski Adige deyi\u015fleri)<\/em><\/p>\n<p><strong><br \/>\nB\u0130LG\u0130 NOTLARI:<\/strong><\/p>\n<p><strong>1)<\/strong> Bu ad \u201cBesleney Pts\u2019apts\u2019e Kur\u0131\u015f\u201d bi\u00e7iminde de yaz\u0131l\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019deki anlatlara g\u00f6re bu obur \u00a0Kabardey beyi \u00e7ok \u015fi\u015fman oldu\u011fundan ata binemiyor, iki tekerli arabas\u0131yla ava ya da gidece\u011fi yerlere g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyormu\u015f. -HCY<\/p>\n<p><strong>2) <\/strong>T\u00fcrkiye\u2019de dinledi\u011fim anlat\u0131larda olay\u0131n avda ge\u00e7ti\u011fi, azg\u0131n bir erkek yaban domuzunun (\u043a\u044a\u043e\u0445\u044a\u0443\u0446\u044d\u0436\u044a) Besleney Pts\u2019apts\u2019e Kur\u0131\u015f\u2019\u0131n \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc, domuzu \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in Aydemirkan\u2019\u0131n yay\u0131n\u0131 gerdi\u011fi ama Besleney Pts\u2019apts\u2019e Kur\u0131\u015f\u2019\u0131n Aydemirkan\u2019a \u201cAdi herif, \u00a0vuray\u0131m deme, o benim hakk\u0131m\u201d (\u0422\u043e\u043c\u044d\u0436\u044a\u04461\u044b\u043a1\u0443, \u0443\u0435\u043e\u043a\u044a\u043e\u043d, \u0430\u0440 \u0441\u044d \u0441\u04381\u0430\u0445\u044c) dedi\u011fi, ama att\u0131\u011f\u0131 okun domuzu \u0131skalad\u0131\u011f\u0131, beyin\/p\u015f\u0131\u2019n\u0131n mutlak bir \u00f6l\u00fcmle burun buruna geldi\u011fi, bunun \u00fczerine Aydemirkan\u2019\u0131n domuzu vurup araban\u0131n tekerine \u00e7akt\u0131\u011f\u0131, beyi \u00f6l\u00fcmden kurtard\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imindedir. -HCY<\/p>\n<p><strong>3) <\/strong>T\u00fcrkiye\u2019deki anlat\u0131lara g\u00f6re, suyu (\u0131rma\u011f\u0131 ya da denizi) ge\u00e7ip gelen bir at s\u00fcr\u00fcs\u00fc i\u00e7inden Ceman-\u015ear\u0131k\u2019\u0131, birka\u00e7 denemeden sonra, Aydemirkan, \u00e7ocuk ya\u015fta iken tay\u0131 yakalad\u0131. Tay\u0131n as\u0131l sahibi ise kendi \u00f6z babas\u0131 idi. Tay, yelelerine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya yap\u0131\u015fm\u0131\u015f olan \u00e7ocu\u011fu, hen\u00fcz tan\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 babas\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. \u00c7ocuk kunda\u011fa ba\u011fl\u0131 iken bir kartal taraf\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, \u00e7ocuksuz bir aile de onu kurtar\u0131p b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fc. Tanr\u0131 izin verirse, duydu\u011fum Aydemirkan anlat\u0131lar\u0131n\u0131 daha sonra yazmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. -HCY<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong> TI\u011eUJIKO KIZBE\u00c7 \u015eARKISI (\u0422\u044b\u0433\u044a\u0443\u0436\u044a\u044b\u043a\u044a\u043e \u041a\u044a\u044b\u0437\u0431\u044d\u0447 \u0438\u043e\u0434\u044d\u0434)<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>T\u0131\u011fuj\u0131ko K\u0131zbe\u00e7 <strong>(1), <\/strong>1777 y\u0131l\u0131nda Shapsughya\u2019da, At\u2019ek\u2019um\u00a0 (\u0410\u04421\u044d\u043a1\u0443\u043c)\u00a0 \u0131rma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131ndaki Na\u015fha (\u041d\u0430\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d) k\u00f6y\u00fcnde do\u011fdu. Adige S\u00fcvari birlikleri komutan\u0131yd\u0131. 30 y\u0131l boyunca Adige \u00fclkesini kas\u0131p kavuran Rus \u0130mparatorluk ordular\u0131na kar\u015f\u0131 koydu. Ona \u201c\u00c7erkeslerin Aslan\u0131\u201d (\u0427\u0435\u0440\u043a\u0435\u0441\u043c\u044d \u044f\u0430\u0441\u043b\u044a\u0430\u043d)\u00a0 da deniyordu.<\/p>\n<p>K\u0131zbe\u00e7\u2019in atl\u0131 birlikleri 40 kez d\u00fc\u015fman ordugahlar\u0131n\u0131 bast\u0131. Onun yi\u011fit\u00e7e s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7arp\u0131\u015fmalar ve ba\u015far\u0131lar\u0131 tarihsel belgelere de ge\u00e7mi\u015ftir. Ba\u015far\u0131lar\u0131 i\u00e7inde en \u00f6nemlilerinden biri de \u015fudur:1834 y\u0131l\u0131nda 700 atl\u0131 ile birlikte Ab\u0131n Irma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131nda koca bir d\u00fc\u015fman ordusunu yendi <strong>(2), <\/strong>ayn\u0131 y\u0131l , yan\u0131ndaki 90 atl\u0131 ile birlikte, d\u00fc\u015fman ordusunun bask\u0131n\u0131na u\u011frayan dokuz k\u00f6y\u00fcn ya\u011fmalanan mallar\u0131n\u0131 ve al\u0131nan tutsaklar\u0131 kurtard\u0131.<\/p>\n<p>1839 y\u0131l\u0131nda 9 yerinden yaralanm\u0131\u015f olarak bu d\u00fcnyadan ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u201c\u2026\u00c7ocuklar\u0131 Kazaklar taraf\u0131ndan\u00a0 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f biri, \u00e7ok say\u0131da yaras\u0131 olmas\u0131na , ya\u015flanm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 direni\u015flerini aral\u0131ks\u0131z s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Anapa\u2019daki Osmanl\u0131 komutan\u0131 Hasan Pa\u015fa\u2019n\u0131n ricas\u0131 \u00fczerine Mekke\u2019ye gitti, ancak hac\u0131 olmak bile onu sakinle\u015ftiremedi, eskiden oldu\u011fu gibi, o yine \u00a0bir Sahpsugh\u00a0 olarak kald\u0131. \u0130ri c\u00fcsseli, g\u00fcr sesli, eli, ad\u0131mlar\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131yla tan\u0131mlamak gerekirse, o, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f ve hareketleriyle tam bir Shapsugh kahraman\u0131n\u0131 tan\u0131ml\u0131yordu. Kendisini k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc (\u0414\u0443\u043d\u044d\u0435 \u043a\u044a\u0443\u0442\u044d\u0436\u044c) \u00a0i\u00e7in do\u011furulmu\u015f biriymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n<p>\u2026Birisinin, \u201dB\u00f6yle danslara kat\u0131lman (\u0443\u0434\u0436\u044b\u043c \u0443\u0445\u044d\u0442\u044b\u043d\u044b\u0440)\/b\u00fct\u00fcn e\u011flencelerde boy g\u00f6stermen\/dans etmen ya\u015f\u0131na uygun d\u00fc\u015fm\u00fcyor\u201d diye ele\u015ftirmesi \u00fczerine, \u201d\u00d6l\u00fcnceye de\u011fin oynayaca\u011f\u0131m\/dans edece\u011fim (\u0441\u044b\u043a\u044a\u044d\u0448\u044a\u043e\u0449\u0442), e\u011fer dans etmek yoksa, Cennet\u2019i bile istemem\u201d, demi\u015fti. Adige gelene\u011fine ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor olsa da, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, K\u0131zbe\u00e7 ve ba\u015far\u0131lar\u0131 \u00fczerine bir \u015fark\u0131 d\u00fczm\u00fc\u015flerdi. K\u0131zbe\u00e7, \u015fark\u0131s\u0131n\u0131 dinlemeyi \u00e7ok severmi\u015f.<\/p>\n<p>\u201c\u2026K\u0131zbe\u00e7 art\u0131k ya\u015fam\u0131yor ama o Shapsugh d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyas\u0131ndaki ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Rus kalelerine her bir bask\u0131n verildi\u011finde, K\u0131zbe\u00e7, beyazlar giyinmi k\u0131r at\u0131n\u0131n \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyormu\u015f\u201d. (<strong>Hanger\u0131y\/\u0425\u044a\u0430\u043d\u0434\u0436\u044d\u0440\u044b\u0439. \u00a0\u00ab\u0411\u0435\u0441\u043b\u044a\u043d\u0438\u0439 \u0410\u0431\u0430\u0442\u00bb adl\u0131 yaz\u0131s\u0131ndan al\u0131nt\u0131) <\/strong>(3).<\/p>\n<p>T\u0131\u011fuj\u0131ko K\u0131zbe\u00e7, \u00f6rnek bir sava\u015f\u00e7\u0131, \u00f6rnek bir yi\u011fit olarak ulusumuzun benimsemi\u015f oldu\u011fu en iyi bir ordu komutan\u0131, \u00f6rnek bir kahramand\u0131r (\u043b1\u044b\u0431\u043b\u0430\u043d). \u015eark\u0131s\u0131nda K\u0131zbe\u00e7\u2019in soyu\/s\u00fclalesi (l\u2019ako\/\u043b1\u0430\u043a\u044a\u043e) ve g\u00f6sterdi\u011fi yi\u011fitlikler anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fckbabas\u0131 Yeml\u0131\u015f\u0131ko,<\/p>\n<p>Onun o\u011flu T\u0131\u011fuj,<\/p>\n<p>T\u0131\u011fuj\u0131ko K\u0131zbe\u00e7\/T\u0131\u011fuj o\u011flu K\u0131zbe\u00e7\u2019tir\u2026<\/p>\n<p>Karde\u015fi Batm\u0131ze,<\/p>\n<p>Ze\u00e7eriyalar\u0131n (4) k\u0131z\u0131n\u0131n o\u011fludur\u2026<\/p>\n<p>Karanl\u0131klar\u0131 yaran (\u043c\u044d\u0437\u0430\u0445\u044d\u0440 \u0435\u0443\u0433\u044a\u043e\u0437\u044b) biri,<\/p>\n<p>Dolunaylar ise tac\u0131d\u0131r,<\/p>\n<p>Okunun ucu ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131zd\u0131r (\u0418\u0431\u0437\u0430\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d \u0449\u044b\u043c\u044b\u0443\u0442). . .<\/p>\n<p>K\u0131zbe\u00e7, \u00a0k\u0131l\u0131\u00e7 sallamas\u0131n\u0131 sever,<\/p>\n<p>Subaylar\u0131 \u00a0atlar\u0131ndan ala\u015fa\u011f\u0131 eder,<\/p>\n<p>Sald\u0131rlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Kazaklar ka\u00e7arlar,<\/p>\n<p>D\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 kovalar (\u0418\u043f\u044b\u0439\u0445\u044d\u0440 \u043e\u0442\u044d\u043a1\u044b1\u0443 \u0438\u0440\u0435\u0444\u044b\u0445).<\/p>\n<p>Koca ordular\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda irkilmez:<\/p>\n<p>Zor korkutulur biridir o,<\/p>\n<p>Di\u015fli, \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc,<\/p>\n<p>Aceleci\u00a0 olmayan, sa\u011fl\u0131kl\u0131\/yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 (\u0448\u044a\u0443\u0430\u04481\u0443) biridir o,<\/p>\n<p>K\u0131zbe\u00e7 yeti\u015fir yeti\u015fmez<\/p>\n<p>Ate\u015ften bir\u00a0 top gibi (\u0447\u044d\u0442\u044d\u043a\u0443 \u043c\u0430\u04481\u043e\u0443),<\/p>\n<p>Her yere \u0131\u015f\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 sa\u00e7ar,<\/p>\n<p>Er meydan\u0131 ortas\u0131na dalar (\u041a\u043e\u0440\u044d\u043d\u044b\u0433\u0443\u043c \u0430\u04481\u0443\u0435\u043f\u043a1\u044d). . .<\/p>\n<p>Ra, K\u0131zbe\u00e7&#8217;in birlikleri<\/p>\n<p>Say\u0131ca azd\u0131r, ama\u00a0 her bir eri ate\u015ften s\u0131nav vermi\u015f (\u0434\u0437\u044d \u043b\u044b\u0433\u044a\u043e\u0445),<\/p>\n<p>Fele\u011fin \u00e7emberinden ge\u00e7mi\u015ftir (\u0418\u043a1\u044b\u0433\u044a\u043e \u043f\u044d\u043f\u0447\u044a\u044b\u0445),<\/p>\n<p>M\u0131zrak ucunda bile ilerlemeyi bilirler (\u043f\u0447\u044b\u043f\u044d\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d\u0440\u044b\u043a1\u043e\u0445)\u2026<\/p>\n<p>Yi\u011fitlerinin i\u00e7inde bir asland\u0131r o,<\/p>\n<p>Aslan\u0131 ipte oynat\u0131r,<\/p>\n<p>Kazaklar\u0131n can\u0131na okur\u2026<\/p>\n<p>Sakal\u0131 sanki bir aslan yelesi,<\/p>\n<p>Sava\u015fta kendisinden uzak durulan biridir o\u2026<\/p>\n<p>O, karanl\u0131kta at biner, diyor \u015fark\u0131, ba\u015f\u0131ndaki ordunun erleri de kendisi gibi se\u00e7me \u00a0yi\u011fitlerden olu\u015fmu\u015ftur. Sava\u015fta K\u0131zbe\u00e7\u2019ten titrerler, yan\u0131na yakla\u015fmaktan korkarlar. Gelene\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r, huy ve davran\u0131\u015flar\u0131yla sava\u015fmak \u00fczerine ayarlanm\u0131\u015f bir makine gibidir ama \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131na ayak \u00a0uydurmas\u0131n\u0131 da bilen biridir o. Ya\u015fam\u0131n\u0131, \u00fclkesini ve ulusunu korumaya adam\u0131\u015ft\u0131r. T\u0131\u011fuj\u0131ko K\u0131zbe\u00e7\u2019in \u00f6rnek\u00a0 yi\u011fitli\u011fi \u015fark\u0131da i\u015fte b\u00f6yle anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong> B\u0130LG\u0130 NOTLARI:<\/strong><\/p>\n<p><strong>1) <\/strong>\u201cK\u0131zbe\u00e7\u201d, Shapsughca\u2019da \u201cK\u0131zbek\u201d olarak okunur, ancak Adige ve Kabardey edebiyat dillerinde Shapsughca\u2019da oldu\u011fu gibi \u00a0\u00a0\u201ck-\u043a\u201d (ke) ince sesi bulunmaz, \u2019k\u2019 (ke) ince sesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak \u00a0\u201c\u00e7-\u0447\u201d (\u00e7e) sesi kullan\u0131l\u0131r ve bu ses (\u201c\u00e7-\u0447\u201d ), normal \u201c\u00e7-\u0447\u044a\u201d sesinden farkl\u0131d\u0131r;ancak, bir bi\u00e7imde Shapsughca\u2019n\u0131n ya da Kabardeyce\u2019nin farkl\u0131 leh\u00e7e ve \u00a0t\u00fcrevlerinin bask\u0131n oldu\u011fu T\u00fcrkiye\u2019de bu farkl\u0131l\u0131k alg\u0131lanam\u0131yor. Bu nedenle K\u0131zbek ad\u0131, bir\u00e7ok yerde, do\u011fru s\u00f6yleni\u015fi\/telaffuzu bilinmedi\u011finden, yak\u0131\u015ft\u0131rma olarak \u00a0\u201cHuzbek\u201d, \u201dGuzbek\u201d bi\u00e7imlerinde de yaz\u0131l\u0131yor. Ad\u0131n asl\u0131 \u00a0\u201cKazbek\u201d ya da \u201cK\u0131zbek\u201dtir, edebi dilde, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201cK\u0131zbe\u00e7\u201d ya da \u201cKazbe\u00e7\u201dtir, Rus\u00e7a\u2019da ise \u201cKazbi\u00e7\u201d \u00a0bi\u00e7iminde yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00a0g\u00f6r\u00fclebilir. -HCY<\/p>\n<p><strong>2)<\/strong> K\u0131zbe\u00e7\u2019in s\u00f6ylenen yerde 14 bin ki\u015filik bir d\u00fc\u015fman ordusunu yendi\u011fi ve d\u00fc\u015fmana \u00a06 bin zayiat verdirdi\u011fi de yaz\u0131l\u0131r (Bkz. General \u0130smail Berkok, \u201dTarihte Kafkasya\u201d, s. 421-422;Kadircan Kafl\u0131, \u201d\u015eimali Kafkasya\u201d)-HCY<\/p>\n<p><strong>3) <\/strong>Hanger\u0131y\/Hancer\u0131y (\u0425\u044a\u0430\u043d\u0434\u0436\u044d\u0440\u044b\u0439)-19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f Adige ayd\u0131n\u0131. Rus subay\u0131 idi. Burada da ismin asl\u0131 \u201cHanger\u0131y\u201dd\u0131r, Adige edebiyat \u00a0dillerinde, T\u00fcrk\u00e7e, Rus\u00e7a ve Shapsughca\u2019da olan\u00a0 \u201cg\u201d (ge) \u00a0sesi bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu ad \u201cHancer\u0131y\u201d bi\u00e7iminde yaz\u0131l\u0131r ve okunur-HCY<\/p>\n<p><strong>4) <\/strong>\u201cZe\u00e7eriya\u201d ad\u0131 da, ayn\u0131 bi\u00e7imde \u201cZekeriya\u201d ad\u0131n\u0131n edebiyat diline aktar\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131l\u0131 bi\u00e7imidir. -HCY<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong> \u00c7OK K\u0130\u015e\u0130 \u00dcZER\u0130NE S\u00d6YLENM\u0130\u015e \u015eARKILAR (\u041b1\u044b\u0431\u044d \u043e\u0440\u044d\u0434\u0445\u044d\u0440)<\/strong><\/p>\n<p><strong> \u201cBir Adige i\u00e7in \u00f6zg\u00fcr, yi\u011fit ve do\u011fru\/d\u00fczg\u00fcn davran\u0131\u015fl\u0131 biri olmak, \u00f6l\u00fcmle ya\u015fam\u0131 ay\u0131ran ince bir \u00e7izgide y\u00fcr\u00fcmek gibi bir \u015feydir\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong><em> (K\u2019e\u015f\u2019 Ad\u0131lcer\u0131y\/\u041a1\u044d\u0448\u044a \u0410\u0434\u044b\u043b\u0434\u0436\u044d\u0440\u044b\u0439)<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u015eark\u0131da birden \u00e7ok ki\u015finin ad\u0131 ge\u00e7iyor, bunlar\u0131n g\u00f6sterdikleri yi\u011fitlikler ve s\u00f6yledikleri s\u00f6zler yer al\u0131yorsa, bu t\u00fcr \u015fark\u0131lara <strong>\u00e7o\u011ful ki\u015fili \u015fark\u0131 <\/strong>(\u043b1\u044b\u0431\u044d \u043e\u0440\u044d\u0434) denir<strong>. <\/strong>\u00c7o\u011ful ki\u015fili \u015fark\u0131lar, daha \u00e7ok\u00a0 sava\u015fta yi\u011fitlik g\u00f6stermi\u015f ki\u015filer \u00fczerine d\u00fcz\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Bir iki geguak\u2019o-v\u0131sak\u2019o (\u015fark\u0131 bestecisi) bir araya gelir, kimlerin adlar\u0131n\u0131\u00a0 \u015fark\u0131ya katacaklar\u0131na karar verirlerdi. Gelenek gere\u011fi, \u015fark\u0131, ba\u015fta gelen\/ba\u015fat yi\u011fidin ad\u0131yla ba\u015flat\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Nartlar\u0131n Ham\u0131rze\u2019si<\/p>\n<p>Atl\u0131 olarak tek ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015ft\u0131 (\u043a\u044a\u0430\u043b\u0438),<\/p>\n<p>Yer\u011fuj\u0131ye Hazako gu\u015fe<\/p>\n<p>Bir k\u0131l\u0131\u00e7 darbesi indirdi.<\/p>\n<p>Bu s\u00f6zler \u00e7o\u011ful ki\u015fili olan Vest\u0131\u011feye Sava\u015f\u0131 (\u041e\u0441\u0442\u044b\u0433\u044a\u044d\u0435 \u0437\u0430\u043e)\u00a0 \u00fczerine s\u00f6ylenen \u015fark\u0131da yer al\u0131r. Bir ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015f olsan bile sa\u011flam bir kale gibi ka\u00e7madan yerinde durmas\u0131n\u0131 bilmelisin, d\u00fc\u015fman\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda tek bir k\u0131l\u0131\u00e7la kalsan bile, geri \u00e7ekilmemen, \u00a0\u00e7arp\u0131\u015fman\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmen gerekir, i\u015fte o zaman sen bir kahramans\u0131n, diyor \u015fark\u0131.<\/p>\n<p>\u201cShapsughya Kahramanlar\u0131n\u0131n \u015eark\u0131s\u0131\u201dnda (\u0428\u0430\u043f\u0441\u044b\u0433\u044a\u044d \u043b1\u044b\u0445\u044a\u0443\u0436\u044a\u043c\u044d \u044f\u043e\u0440\u044d\u0434) sava\u015f ve sava\u015f\u00e7\u0131lar \u015f\u00f6yle yans\u0131t\u0131l\u0131yor:<\/p>\n<p>D\u00fc\u015fman\u0131n \u00fczerine g\u00f6\u011f\u00fcsleri \u00f6nde y\u00fcr\u00fcyorlar,<\/p>\n<p>D\u00fc\u015fman\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7 elde darmada\u011f\u0131n ediyorlar,<\/p>\n<p>Direnen d\u00fc\u015fman atl\u0131lar\u0131n\u0131 tepe taklak ediyorlar,<\/p>\n<p>Er meydan\u0131 onlara bir oyun\/dans yeri gibi geliyor,<\/p>\n<p>U\u00e7urulmu\u015f\/par\u00e7alanm\u0131\u015f kelleler,<\/p>\n<p>Ab\u0131n Irma\u011f\u0131 boyunda kan seli i\u00e7inde y\u00fcz\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Her bir sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc \u00e7arp\u0131\u015fma bi\u00e7imi \u015fark\u0131lara yans\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, bu \u015fark\u0131lar\u00a0 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r. Biri \u201csava\u015f\u0131n omuzu, ba\u015f\u0131, temel dire\u011fidir\u201d (\u0437\u0430\u043e\u043c \u044b\u0431\u043b\u044b\u043f\u043a\u044a). O olmadan sava\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek olanaks\u0131zd\u0131r. Ordunun en gerisinde g\u00f6revlendirilen atl\u0131lar da, \u201datl\u0131 art\u00e7\u0131lar\u201dd\u0131r (\u0448\u044b\u0443\u043a1\u044d \u043a\u044a\u0430\u043b).<\/p>\n<p><strong><em> Apro\u00e7in\u2019in\u00a0 Kazaklar\u0131n\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0130p gibi pe\u015fine takm\u0131\u015f getiriyor<\/em><\/strong>. -diyor \u015fark\u0131.<\/p>\n<p>\u015eark\u0131, Karteneko Be\u00e7m\u0131z\u2019\u0131n at\u0131n\u0131n o denli yaman bir at oldu\u011funu vurguluyor, kendine de o denli g\u00fcveniyor Be\u00e7m\u0131z. D\u00fc\u015fmana bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve onlar\u0131 pe\u015fine tak\u0131yor. At\u0131 en zay\u0131f olan\u0131 geriye d\u00fc\u015f\u00fcrecek bi\u00e7imde, Kazaklar\u0131 pe\u015fine tak\u0131yor, onlar\u0131 birbirlerinden uzak ama bir ip gibi dizilmi\u015f olarak gerisinde b\u0131rak\u0131yor. Be\u00e7m\u0131z, ans\u0131z\u0131n geri d\u00f6n\u00fcyor ve\u00a0 her birini teker teker \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u201cFerzepe Sava\u015f\u0131 \u015eark\u0131s\u0131\u201d (\u0424\u044d\u0440\u0437\u044d\u043f\u044d \u0437\u0430\u043e \u0438\u043e\u0440\u044d\u0434) da, \u00e7o\u011ful ki\u015fili \u015fark\u0131lardan. \u015eark\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ve yi\u011fitli\u011fin ger\u00e7ek bir Mar\u015f\u0131&#8217;d\u0131r.<\/p>\n<p>K\u0131r atl\u0131, \u00a0beklenmedik bir manevra\/d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131yor,<\/p>\n<p>Ferzepe \u00a0Sava\u015f\u0131\u2019na (1) kat\u0131l\u0131yor, &#8211;<\/p>\n<p>Dav\u0131rlar\u0131n k\u00f6r Hapa\u00e7\u2019e\u2019si (\u0414\u0430\u0443\u0440\u043a1\u044d \u0445\u044c\u0430\u043f\u044d\u043a1\u044d \u043d\u044d\u0448\u044a\u0443).<\/p>\n<p>Ye\u015fil at da m\u00fckemmel bir d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131yor<\/p>\n<p>Na\u015f\u0131 ormana al\u0131nan ki\u015fi-<\/p>\n<p>\u015eevgenlerin Tahir pak\u2019\u0131d\u0131r (\u0428\u044d\u0443\u0434\u0436\u044d\u043d\u043a1\u044d \u04221\u0430\u0445\u044c\u0438\u0440\u044d \u043f\u0430\u043a\u044a).<\/p>\n<p>P\u00e7\u2019en\u0131pe Sava\u015f\u0131 (\u041f\u043a1\u044d\u043d\u044b\u043f\u044d \u0437\u0430\u043e) verildi\u011finde<\/p>\n<p>Yi\u011fit at\u0131 (\u0428\u044b \u0431\u043b\u0430\u043d\u044d\u0440) yaralanm\u0131\u015ft\u0131,<\/p>\n<p>Ferzape\u2019de \u00a0yaraland\u0131\u011f\u0131nda<\/p>\n<p>Hi\u00e7bir at\u0131n terkisine \u00a0binmedin (2).<\/p>\n<p>M\u00fch\u00fcrl\u00fc k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor,<\/p>\n<p>Ba\u015fka bir y\u00f6ntemle sava\u015f\u0131yor-<\/p>\n<p>Hat\u0131\u011fu\u00e7\u2019e Sal\u0131m\u00e7er\u0131y.<\/p>\n<p>Bjen\u0131ko Sava\u015f\u0131 (\u0411\u0436\u044a\u044d\u043d\u044b\u043a\u044a\u043e \u0437\u0430\u043e\u0440) verildi\u011finde<\/p>\n<p>Deguj\u0131yeko\u2019nun \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u00fc<\/p>\n<p>Topun a\u011fz\u0131ndan al\u0131p getiren-<\/p>\n<p>Bolet\u0131kolar\u0131n \u015eerel\u2019\u0131ko\u2019sudur (\u0411\u043e\u043b\u044d\u0442\u044b\u043a\u044a\u043e \u0428\u044d\u0440\u044d\u043b1\u044b\u043a\u044a\u0443).<\/p>\n<p>K\u0131r tay\u0131 bo\u015f e\u011ferli olarak<\/p>\n<p>\u0130ki k\u0131z karde\u015fine g\u00f6t\u00fcr\u00fclen-<\/p>\n<p>Deguj\u0131yeko Hacal (\u0414\u044d\u0433\u0443\u0436\u044a\u044b\u0435\u043a\u044a\u043e \u0425\u044c\u0430\u0434\u0436\u0430\u043b).<\/p>\n<p>Leba\u015f\u2019ha \u00a0Sava\u015f\u0131 (\u041b\u044d\u0431\u0430\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d \u0437\u0430\u043e\u0440) (3) verildi\u011finde<\/p>\n<p>Topu ate\u015fleyeni \u00f6ld\u00fcren ki\u015fi<\/p>\n<p>Kanekolar\u0131n Ayte\u00e7\u2019idir (\u041a\u044a\u0430\u043d\u044d\u043a\u044a\u043e\u043a1\u044d \u0448\u044a\u0443\u0438 \u0410\u0439\u0442\u044d\u0447).<\/p>\n<p><strong> B\u0130LG\u0130 NOTLARI:<\/strong><\/p>\n<p><strong>1)<\/strong> Ferzape ya da Farzape, Farz \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n Kuban \u0131rma\u011f\u0131na d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yer. Adigece\u2019de sesler hareketli oldu\u011fundan \u201ce\u201d sesi \u201ca\u201d ya d\u00f6n\u00fc\u015febilir, tersi de olur. Buradaki \u201cpe\u201d \u00f6n, \u0131rma\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00a0anlam\u0131ndad\u0131r:\u201dFarz\u201d+\u201dpe\u201d =\u201dFarz \u00f6n\u00fc\u201d;\u201dM\u0131yeko\u201d+\u201dpe\u201d=M\u0131yeko \u0131rma\u011f\u0131 \u00f6n\u00fc, vadi bitimi=M\u0131yeko vadisinin \u00f6n\u00fc, \u00a0ovaya a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yer=M\u0131yekuape=Maykop gibi. -HCY<\/p>\n<p><strong>2)<\/strong> Bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n\/d\u00fc\u015fman atl\u0131s\u0131n\u0131n terkisine binmeyi kabul etmek demek, Adige gelene\u011finde, tutsakl\u0131\u011f\u0131, k\u00f6leli\u011fi kabul etmek, korkakla\u015fmak\/en a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k bir d\u00fczeye d\u00fc\u015fmeyi kabul etmek anlam\u0131na gelir. -HCY<\/p>\n<p><strong>3)<\/strong> Leba\u015f\u2019ha-Yukar\u0131 Laba anlam\u0131na gelir. Irmak tarifinde \u201c\u015f\u2019ha (\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d), \u0131rma\u011f\u0131n yukar\u0131, kaynak b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, \u201dpe\u201d, \u0131rma\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131, denize ya da ba\u015fka bir \u0131rmak, g\u00f6l ya da batakl\u0131\u011fa\u00a0 d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yeri belirtir. Burada Laba Irma\u011f\u0131n\u0131n yukar\u0131, da\u011fl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bir sava\u015f oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131yor. -HCY<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>VINERKO&nbsp; Mir, VINEREKO Ray Adige Gelene&#287;i (&#1040;&#1076;&#1099;&#1075;&#1101; &#1061;&#1072;&#1073;&#1079;) &#304;lkokul 5. s&#305;n&#305;f ders kitab&#305;&rsquo;ndan al&#305;nt&#305;, Maykop, 2007, s. 72-82. &Ccedil;eviri: HAP&#304; Cevdet Y&#305;ld&#305;z B&#304;REYSEL KAHRAMANLIK &Uuml;ZER&#304;NE &#350;ARKILAR VE GELENEK&nbsp; (&#1051;1&#1099;&#1079;&#1101;&#1082;&#1098;&#1086; &#1054;&#1088;&#1101;&#1076;&#1093;&#1101;&#1084;&#1088;&#1101; &nbsp;&#1061;&#1072;&#1073;&#1079;&#1101;&#1088;&#1101;) &Uuml;lkesi i&ccedil;in can&#305;n&#305; di&#351;ine takarak &ccedil;arp&#305;&#351;an yi&#287;itlerin adlar&#305;n&#305; ve sergilemi&#351; olduklar&#305; kahramanl&#305;klar&#305; koruma alt&#305;na almak ve &ouml;l&uuml;ms&uuml;zle&#351;tirmek, onlar&#305; birer gurur an&#305;t&#305; olarak halk&#305;n kalbinde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[54],"tags":[],"class_list":["post-5956","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-muzik","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5956"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5956\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20990,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5956\/revisions\/20990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}