{"id":7399,"date":"2021-01-21T20:12:04","date_gmt":"2021-01-22T02:12:04","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=7399"},"modified":"2021-01-25T15:35:05","modified_gmt":"2021-01-25T21:35:05","slug":"adige-halkinin-etnopedagojisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adige-halkinin-etnopedagojisi\/","title":{"rendered":"AD\u0130GE HALKININ ETNOPEDAGOJ\u0130S\u0130"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

\u015eORE \u0130brahim<\/b>
\n<\/span>\u00c7eviri: AKHENATON (Peren\u0131ko)<\/span><\/p>\n

Adigeler i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7ocuklar yeti\u015ftirmek i\u00e7in verilen u\u011fra\u015f\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 mutluluk s\u00f6zlerle anlat\u0131lamaz. Onlar uzun zaman \u00f6ncesinden \u00f6\u011frendikleri y\u00f6ntemlerle \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 eri\u015fkinler olarak topluma kazand\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6steriyor ve \u00f6nem veriyorlar.<\/span>

Aile olu\u015fumu \u00f6ncesinde; \u00f6zellikle yeni do\u011fan \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmalar\u0131 i\u00e7in gerekli t\u00fcm unsurlar\u0131n yerine getirilmesine ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 olarak \u00f6nem verilmekteydi. Evlilik \u00f6ncesinde erke\u011fin kendisine e\u015f olarak se\u00e7ece\u011fi ki\u015finin se\u00e7iminde de gerekli \u00f6zen ve sorumluluklar yerine getirilir. Erkek taraf\u0131ndan e\u015f olarak se\u00e7ilecek k\u0131z\u0131n fiziksel \u00f6zellikleri bu anlamda \u00f6zel bir yere sahipti.<\/span>

Profes\u00f6r F.Y. LEVONTEV\u0130\u00c7\u2018in izlenimlerine g\u00f6re \u201cKafkas Da\u011fl\u0131lar\u0131n\u0131n gelinlerinin se\u00e7iminde ilk \u00f6nem verdikleri unsurun onun g\u00fczel olmas\u0131n\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 ve fiziksel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc\u201d oldu\u011funu belirtmektedir.<\/span>

NISE\u015eE VORED\u2019lerinde evlili\u011fe haz\u0131rlanan taraflar\u0131n ta\u015f\u0131mas\u0131 gereken \u00f6zellikler s\u0131ralanmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n i\u00e7inde fiziksel \u00f6zellikler \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktayd\u0131. S\u00f6zgelimi gelin i\u00e7in s\u00f6ylenen \u201cHuohu\u201d i\u00e7eri\u011finde \u201cCeylan gibi endam\u0131 oldu\u011fu\u201d\u00a0 ve \u201ci\u015flerin yo\u011funlu\u011funun onu g\u00fccendirmedi\u011fi\u201d anlat\u0131mlar\u0131 yer almaktad\u0131r.<\/span>

Gen\u00e7 erkek ve k\u0131z\u0131n evlilik \u00f6ncesinde aralar\u0131nda kan ba\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131larak \u00f6\u011frenilmesi gerekti\u011fi bilinmekteydi. Aralar\u0131nda akrabal\u0131k derecesinde yak\u0131nl\u0131klar\u0131 olanlar\u0131n evlilik yapmalar\u0131 olas\u0131 de\u011fildi. Bunu g\u00f6steren eski s\u00f6zlerden \u201cakrabalar\u0131yla evlenmeyi istemeyen gen\u00e7 k\u0131z\u0131n \u015fark\u0131s\u0131\u201d \u00f6rne\u011fini sayabiliriz. Burada anne ve baban\u0131n k\u0131zlar\u0131n\u0131 yak\u0131n akrabalar\u0131yla evlendirmeleri iste\u011fine, kar\u015f\u0131 duran gen\u00e7 k\u0131z\u0131n kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz.<\/span>

Bu \u00e7ok \u00e7ok eski zaman \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6zleri i\u00e7eri\u011finde, k\u0131z ve erkek karde\u015flerin o d\u00f6nemde evlilik yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steren izler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k etmektedir.<\/span>

Ancak yine bu eski \u015fark\u0131n\u0131n kimi yerlerinde karde\u015flik derecesinde birbirlerine yak\u0131n olanlar\u0131n kar\u0131-koca olmalar\u0131n\u0131n sak\u0131ncalar\u0131na dikkat \u00e7ekilerek, evlili\u011fin bu \u00f6n ad\u0131mlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde bu g\u00fcnk\u00fc anlay\u0131\u015f\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz.<\/span>

Annesinin kendisine, \u201cS\u0130GUA\u015eE\u201d diyerek seslenmesi istemine gen\u00e7 k\u0131z\u0131n;<\/span>

\u201cSipse teku p\u0131tov <\/span>
S\u0131devu\u015ftov k\u0131vos-one\u201d<\/span>

(\u201cTa\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m bu az bir can ile ben sana nas\u0131l kaynanam diyerek seslenebilirim\u201d diye \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.)<\/span>

Evlilik esnas\u0131nda do\u011fan \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmalar\u0131, fiziksel g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinin muntazam olu\u015fu ve e\u015flerin birbirlerini a\u015fk derecesinde sevmeleri istenilen ve arzu edilendi.<\/span>

Adige Halk Pedagojisi’nde birbirlerini seven ve bundan mutluluk duyan e\u015flerin, evliliklerinin ya\u015fam\u0131n en g\u00fczel olu\u015fumlar\u0131ndan oldu\u011funa \u00f6zellikle dikkat \u00e7ekilir. Bu ideali eski Adige s\u00f6ylencelerinde fazlas\u0131yla g\u00f6rmekteyiz.<\/span>

\u201cH\u0131msad Yikhebar\u201d,\u00a0 \u201cGua\u015fe\u011fe\u011f\u0131m Yikhebar\u201d,\u00a0 \u201cCamboletim Yikhebar\u201d,\u00a0 \u201cH\u0131msad Yivored\u201d,\u00a0 \u201cGua\u015fe\u011fe\u011f\u0131m Yi\u011f\u0131bze\u201d,\u00a0 \u201cKhesey\u201d ve benzeri materyallerde, isteyerek yap\u0131lmayan evlili\u011fin olumsuzlu\u011funa i\u015faret edilmektedir. \u201cKhesey\u201d denilen G\u0131bze\u2019de a\u015fa\u011f\u0131da yer alan \u00f6rne\u011fine benzer anlat\u0131mlar yer almaktad\u0131r.<\/span>

\u201cKalbimde sevgi olmas\u0131z\u0131n kollar\u0131nda oldu\u011fum,<\/span>
Ecelim oldun sen bana\u201d<\/span>

Yine benzer materyallerde g\u00f6r\u00fclen odur ki, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi ve a\u015fkla bezenmi\u015f evlili\u011fin taraflar\u0131 aras\u0131nda, ya\u015famlar\u0131 s\u00fcresince meydana gelen darg\u0131nl\u0131klar\u0131n, anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n taraflardan birinin sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in olumlu gayret sarf etmesi neticesinde son buldu\u011fudur. Bu t\u00fcr yakla\u015f\u0131mlar\u0131n daha \u00e7ok kad\u0131n\u0131n hamileli\u011fi d\u00f6neminde sergilenmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekte ve do\u011facak \u00e7ocu\u011fun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bedene sahip olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz etti\u011fi bilinmektedir.<\/span>

\u00c7ocu\u011fun do\u011fmas\u0131yla ailenin olu\u015fumunu tamamlad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu d\u00f6nemde yine ebeveynlerin birbirlerine sevgi ve sayg\u0131lar\u0131n\u0131 esirgemeksizin g\u00f6stermeleri gerekiyordu.<\/span>

\u0130deal evlili\u011fin temelinde a\u015fk\u0131n, sevginin ve sayg\u0131n\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.\u00a0 Adigelerin sosyal ya\u015famlar\u0131nda kendilerin ideal olarak g\u00f6rd\u00fckleri evlili\u011fin, yukar\u0131da anlat\u0131lanlarla \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz. Bir \u00e7ok etnografik belge g\u00f6steriyor ki, Adige gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131 e\u015flerini se\u00e7mede rahat ve \u00f6zg\u00fcrd\u00fcler. T\u00fcm bu bilgi ve geli\u015fmeler do\u011frultusunda Adigelerin aile kurumuna verdikleri \u00f6nemi kavrayabilir ve uygulamalar\u0131n y\u00f6ntemlerinin do\u011frulu\u011funu tastikledi\u011fini g\u00f6rebilirsiniz.<\/span>

Ancak s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde var olan s\u0131n\u0131fsal katmanlar\u0131n temsilcilerinin benzeri bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilmekteyiz. Zira P\u015f\u0131-Vork egemenlerinin ya\u015fam s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc zamanlarda \u201cAdige Xhabze\u201dsine uygun d\u00fc\u015fmeyen bir \u00e7ok olumsuz uygulaman\u0131n oldu\u011funu bilmekteyiz. Ama Adige halk\u0131 bunlar\u0131 ola\u011fanla\u015ft\u0131rmad\u0131 ve zamanla do\u011fru olan uygulamalar ya\u015fam bularak h\u00fckm\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/span>

B\u00fct\u00fcn bunlardan ayr\u0131 olarak evlili\u011fe ad\u0131m atan erke\u011fin ve k\u0131z\u0131n mevcut ya\u015flar\u0131n\u0131n, do\u011facak \u00e7ocu\u011fun sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131yla ili\u015fkili oldu\u011funa dikkat \u00e7ekilmektedir.<\/span>

Rus bilim adam\u0131 E.A. POKROVSK\u0130 ge\u00e7mi\u015f eski d\u00f6nemde bir \u00e7ok halk\u0131n, aralar\u0131nda Kafkasya’da ya\u015fayan halklar da olmak \u00fczere, evlilik ger\u00e7ekle\u015ftiren k\u0131z ve erkeklerin 8-10 gibi ya\u015f ortalamas\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmektedir. Ancak Adigelerin benzer uygulamalar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmekteyiz.<\/span>

F.Y. LEVONTOV\u0130\u00c7\u2019in anlat\u0131mlar\u0131na g\u00f6re, Adige erkek \u00e7ocuklar\u0131 evliliklerini 22 ya\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirmekteydi. Karl KOH\u2019 da bunu do\u011frulayarak \u201cAdigelerde ya\u015f\u0131n\u0131 tamamlamayan gen\u00e7lerin evlilik ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini g\u00f6rm\u00fcyorsunuz. Onlar daha \u00e7ok 22-24 ya\u015flar\u0131nda evlilik yapmaktalar\u201d <\/span>

A.N. DYA\u00c7KOV di\u011fer Kafkas topluluklar\u0131na ili\u015fkin olarak, \u201cAbdzaheler k\u0131zlar\u0131n\u0131 18-20 ya\u015flar\u0131nda evlendirmektedir ve bu nedenle evlenen gen\u00e7 k\u0131zlar g\u00fczelliklerini uzun s\u00fcre muhafaza etmektedirler. Erkeklerin de evlilik ya\u015f ortalamalar\u0131 20-25 ya\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n

AD\u0130GELERDE EVL\u0130L\u0130K – A\u0130LE VE BESLENME ALI\u015eKANLIKLARI
\n<\/b>
\nDo\u011frusu zaman\u0131 gelmeksizin evlilik ger\u00e7ekle\u015ftiren kimseler ile bu evlilikler sonras\u0131nda do\u011fum yapan kad\u0131nlar\u0131n bu eylemlerinin olumlu kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur. \u0130\u015fte bu nedenlerle Adigeler gen\u00e7 erkeklerinin evlilik ya\u015f d\u00f6nemlerini 20-25 olarak, gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n evlenme ya\u015f\u0131n\u0131 da 18-20 olarak uygun g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir.<\/span><\/p>\n

Bu ya\u015flarda fiziksel geli\u015fimlerini tamamlam\u0131\u015f gen\u00e7lerin, moral ve d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131lar\u0131n\u0131n geli\u015fimlerini tamamlam\u0131\u015f olmas\u0131 ve nesillerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak devam ettirebilmeleridir. Zaman\u0131 gelmeksizin evlilik yapan gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n daha erken ya\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler, Adigeler.<\/p>\n

Adige ailesinde ilk bebe\u011fin do\u011fumu \u00f6ncesine, \u00f6zellikle \u00f6nem ve \u00f6zen g\u00f6steriliyordu. Bu d\u00f6nemde evin gelini gen\u00e7 k\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda ba\u015f\u0131nda tak\u0131l\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131karmaks\u0131z\u0131n ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130lk bebe\u011fin do\u011fumunu takiben b\u00fct\u00fcn aile bireylerinin bir arada oturdu\u011fu esnada ileri gelen P\u015eI\u2019n\u0131n do\u011fum yapan gelinin ba\u015f\u0131ndan ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 almas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmekteydi. Bu rit\u00fcelin ailenin k\u00f6k sald\u0131\u011f\u0131n\u0131, temellerini att\u0131\u011f\u0131n\u0131, gen\u00e7 gelinin mensubu oldu\u011fu \u00e7evrenin sorumlulu\u011funu ba\u015far\u0131yla yerine getirmesi m\u00fcnasebetiyle genel kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, sembolize etmektedir. B\u00f6yle bir se\u00e7kin g\u00fcn\u00fc t\u00fcm Adigeler bekliyor ve arzuluyordu.<\/p>\n

E.A.POKROVSK\u0130\u2019nin de\u011fi\u015fik halklar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve geli\u015fimlerine verdikleri \u00f6nem ve duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 hususunda yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar hakk\u0131nda \u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r. \u201dShapsuglar ve Bjedughlar hamile kad\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel bir itina ve dikkat sarf etmektedir.\u201d<\/p>\n

Adigeler i\u00e7in anne aday\u0131na bu \u015fekilde \u00f6zen g\u00f6sterilmesinin nedeni, karn\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bebe\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131, bu d\u00f6nemde anne aday\u0131n\u0131n her anlamda korunmaya gereksinim duydu\u011fu, do\u011fum sonras\u0131nda kendini daha rahat, \u00e7abuk toparlamas\u0131 ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131yd\u0131 \u015f\u00fcphesiz.<\/p>\n

O d\u00f6neme ait \u201dHamile kad\u0131n beline kemer ba\u011flamaz\u201d, \u201dHamile kad\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evde a\u00e7\u0131kta \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131 yak\u0131lmazd\u0131, \u00e7ocu\u011fun ten rengine zarar vermesin, anlam\u0131nda\u201d gibi deyi\u015fler, bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n

Yine bu konuyla ilgili olarak hamile kad\u0131n\u0131n yiyecek ve i\u00e7eceklerine de ayr\u0131 bir \u00f6nem verilmekteydi.<\/p>\n

\u201cHamile kad\u0131n hindi yumurtas\u0131 t\u00fcketirse; \u00e7ocu\u011funun ten renginin \u00e7illi olaca\u011f\u0131, bal\u0131k yerse; g\u00f6zlerinin belirgin bir \u015fekilde (patlak g\u00f6zl\u00fc) g\u00f6r\u00fcnece\u011fi, bal yedi\u011finde; \u00e7ocu\u011fun a\u011fz\u0131ndan su akaca\u011f\u0131\u201d \u015feklinde \u00e7ocuk do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131 bildiren eski s\u00f6zler bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n

Do\u011fum sonras\u0131nda d\u00fcnyaya gelen bebe\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 b\u00fcy\u00fcmesi be bak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6zenle yap\u0131lmas\u0131na Adigeler ayr\u0131 bir \u00f6nem vermekteydi.<\/p>\n

Bu ideali destekleyen \u00f6rneklere \u201c\u015eEBATNIKO NASIL B\u00dcY\u00dcT\u00dcLD\u00dc\u201d tan\u0131ml\u0131 eski zaman s\u00f6z\u00fc \u015fahitlik etmektedir. Burada annesinin \u015eebatn\u0131ko\u2019yu b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc yere g\u00fcnde yedi kez gelerek \u00e7ocu\u011fu memesiyle emzirdi\u011fini anlatmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ayr\u0131ca eski s\u00f6ylenceler bizlere yeni do\u011fan bebe\u011fe verilmesi gerekli s\u00fct \u00f6\u011f\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131n ve zamanlamas\u0131n\u0131n da \u00e7ocu\u011fun geli\u015fiminde \u00f6nemli oldu\u011funu bildirmektedir. \u00c7ocuklar\u0131n serpilmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde kendisine \u00e7ok olmayan miktarlarda, bilinen yiyeceklerin t\u00fcm \u00e7e\u015fitlerinden verilmekteydi.<\/p>\n

Adigelerin g\u00fcndelik ya\u015famlar\u0131nda t\u00fckettikleri yiyeceklerin hafif ve organizman\u0131n rahatl\u0131kla eritebilece\u011fi tarzda olu\u015fu da mana ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ya\u015famlar\u0131 s\u00fcresince fazlaca ve a\u011f\u0131r yiyecekleri t\u00fcketmemeleri gerekti\u011fi bilincine sahiptiler.G\u00fcndelik yemek al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda ye\u015fil sebzeler, \u00e7e\u015fitli meyveler, s\u00fctten yap\u0131lan yiyecekler ve bal muhteval\u0131 yiyecekler bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n

Alkoll\u00fc i\u00e7eceklerden \u00f6zellikle uzak durduklar\u0131n\u0131 ve kullanmad\u0131klar\u0131n\u0131 bilmekteyiz. Adigelerin yeme i\u00e7me al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrleri onlar\u0131 tan\u0131yan, aralar\u0131na girerek onlar\u0131 g\u00f6zlemleyen gezginleri de hayrete d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir.<\/p>\n

\u015eARL DE BESS, 1829 y\u0131l\u0131nda Kafkasya\u2019da bulundu\u011fu s\u0131rada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olaylar\u0131 ve g\u00f6rd\u00fcklerini yaz\u0131ya d\u00f6km\u00fc\u015f ve onlar hakk\u0131nda;<\/p>\n

\u201c\u00c7erkesler (Adigeler kastediliyor) \u00e7ok sab\u0131rl\u0131lar, yiyecekleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir \u00e7e\u015fitlili\u011fe sahipler, sa\u011fl\u0131klar\u0131 i\u00e7in zararl\u0131 olan hi\u00e7bir \u015feyi t\u00fcketmediklerini belirtmekte ve bu nedenle \u00e7o\u011fu hastal\u0131\u011f\u0131 ya\u015famad\u0131klar\u0131n\u0131, ya\u015famlar\u0131 boyunca sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak uzun bir \u00f6m\u00fcr s\u00fcrd\u00fcklerini, ya\u015fland\u0131klar\u0131nda dahi, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olarak elden ayaktan d\u00fc\u015fmediklerini, Bahs\u0131me\u2019n\u0131n haricinde (alkoll\u00fc) i\u00e7ecek kullanmad\u0131klar\u0131n\u0131 bildirmektedir.<\/p>\n

CEYMS BELL de Adigelerin yeme i\u00e7me al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na ili\u015fkin olarak; s\u00fctten yap\u0131lan yiyecekleri ve ye\u015fil sebze a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 beslendiklerini bildirmekte ve \u015f\u00f6yle yazmakta; \u201cbana \u00f6yle geliyor ki bu insanlar (\u00c7erkesler) bizlerin \u00e7o\u011funlukla etten yap\u0131lm\u0131\u015f yemekleri yiyecekleri t\u00fcketi\u015fimizi \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla izliyorlar, kendileri fakiri de zengini de ayn\u0131 tarzda sebze ve s\u00fctten yap\u0131lm\u0131\u015f yiyecekler t\u00fcketmekteler.<\/p>\n

CEYMC BELL \u201cKafkasya\u2019da ya\u015fam\u0131nda ilk defa s\u00fctle yap\u0131lm\u0131\u015f kabak tatl\u0131s\u0131n\u0131 burada yedi\u011fini ve \u00f6zellikle \u00e7ok be\u011fendi\u011fini belirtmekte ve burada yeti\u015fen kabak \u00e7e\u015fidinin ba\u015fka hi\u00e7bir yerde yeti\u015fenine benzemedi\u011fine dikkat \u00e7ekerek bunun \u00f6\u011frenilmesi ve tad\u0131n\u0131n herkes\u00e7e bilinmesi gerekti\u011fine i\u015faret etmektedir.<\/p>\n

Onu takiben KARL KOH da yazd\u0131klar\u0131 i\u00e7erisinde; \u201c\u00c7o\u011funlukla \u00c7erkesler i\u00e7miyorlar ve ailece bir eksiklikleri bulunmamakta, onlar \u00f6zellikle ac\u0131kt\u0131klar\u0131 zaman \u00f6\u011f\u00fcn yeme\u011fi al\u0131yorlar ve adetleri oldu\u011fu \u00fczere g\u00fcnde iki \u00f6\u011f\u00fcn yemek yemekteler\u201d demektedir.<\/p>\n

\u0130ngilizlerin b\u00fcy\u00fck Pedagogu JOHN LOKK\u2019un yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re; \u201cRomal\u0131lar ak\u015fama kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7erisinde yemek yememekteler. Romal\u0131 gen\u00e7 centilmenler g\u00fcnde sadece bir kez yemek yemelerine ra\u011fmen, bu konu hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fikayetleri yoktu\u201d<\/p>\n

Devamla KARL KOH Adigelerin yemeklerine ili\u015fkin \u015f\u00f6yle de\u011finmektedir;<\/p>\n

\u201c\u00c7erkesler s\u00fct\u00fc \u00e7ok sevmekteler, en \u00e7ok da yo\u011furdu severek be\u011fenerek yemekteler, Kafkasya\u2019da ya\u015fayanlar yo\u011furdu suyla kar\u0131\u015ft\u0131rarak \u201cayran\u201d dedikleri i\u00e7ece\u011fi t\u00fcketmekteler. Bundan ba\u015fka kad\u0131nlar\u0131, s\u00fctten yap\u0131lm\u0131\u015f yiyecekler ve tatl\u0131lar haz\u0131rlayarak sofra men\u00fclerini zenginle\u015ftirmekteler.\u201d<\/p>\n

\u201cBen daha \u00e7ok yapt\u0131klar\u0131 Haluj\u2019u pek be\u011fendim. Bunlar k\u00fc\u00e7\u00fck bir ekmek boyutunda olup, i\u00e7inde yumurta, so\u011fan ve peynir bulunmakta, KLANPOT\u2019un bunlara \u201cHAL\u0130VA\u201d dedi\u011fini yaz\u0131yor, KARL KOH.<\/p>\n

Adigelerin yeme \u00f6\u011f\u00fcnlerini s\u0131k\u00e7a tekrarlamamalar\u0131, \u00e7ok yemek yememeleri, onlar\u0131n fakir oldu\u011fundan ya da yeterli yiyeceklere sahip olmamalar\u0131ndan kaynaklanmamaktayd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar sa\u011fl\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekti\u011fi kadar yenilmesi gerekti\u011fi bilincini ta\u015f\u0131yordular.<\/p>\n

\u201c\u00c7erkeslerin yiyeceklerinin kalite ve sa\u011fl\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 Nogaylardan \u00e7ok daha iyi. Onlar s\u0131\u011f\u0131r eti, koyun eti, hindi eti yemekteler, ancak asla at eti yemezler\u201d diye yazm\u0131\u015ft\u0131 1709 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z JAN \u015eARDEN FERRAN (K\u0131r\u0131m Han\u0131’na askeri hizmetlerde bulunmaktayd\u0131). \u201cC.BELL\u2019de hayret edercesine anlatmakta; Adigelerin birbirinden farkl\u0131 \u00e7e\u015fitlilik i\u00e7eren mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fc hakk\u0131nda, KARL KOH \u2018 da yazm\u0131\u015ft\u0131 Adigelerin etten yap\u0131lm\u0131\u015f yemekleri ustaca haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ŞORE İbrahim Çeviri: AKHENATON (Perenıko) Adigeler için sağlıklı ve başarılı çocuklar yetiştirmek için verilen uğraşın sağladığı mutluluk sözlerle anlatılamaz. Onlar uzun zaman öncesinden öğrendikleri yöntemlerle çocukların sağlıklı erişkinler olarak topluma kazandırılmasına özen gösteriyor ve önem veriyorlar.Aile oluşumu öncesinde; özellikle yeni doğan çocukların sağlıklı olmaları için gerekli tüm unsurların yerine getirilmesine ayrıcalıklı olarak önem verilmekteydi. Evlilik […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-7399","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7399"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7399\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14770,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7399\/revisions\/14770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}