![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/oMER-BuYuKADAN-iki-MEKTUP1-b.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Dr. YED\u0130C Bat\u0131ray \u00d6zbek<\/span><\/strong><\/p>\n \u00d6MER\u00a0\u00a0 B\u00dcY\u00dcKA De\u011ferli gencimiz Bat\u0131ray \u00d6zbek Bey’e,<\/p>\n 24 \u015eubat 1975 g\u00fcnl\u00fc mektubunuzu ald\u0131m. Hakk\u0131mdaki nezaketinize te\u015fekk\u00fcrler ederim. Sorular\u0131n\u0131za cevap vereyim:<\/p>\n Abaza unvan\u0131n\u0131n kapsad\u0131\u011f\u0131 toplumlar biri co\u011frafik, di\u011feri etnik olarak iki bak\u0131mdan s\u0131n\u0131flan\u0131yor. Co\u011frafik bak\u0131mdan Abazia denmi\u015f olan b\u00f6lge Agaa = Agr\u0131= Ag\u0131r (Sahilliler, sahil halk\u0131), Mardaa = Mardat Mard\u0131va veya de\u011fi\u015fik s\u00f6yleni\u015fi\u00adyle Madwa, Mad\u0131wa (Yama\u00e7l\u0131lar,Yama\u00e7l\u0131,Yama\u00e7l\u0131 ki\u015fi), \u015e\u0131xar\u0131wa\u00a0 \u015exlaraa -ki Adigelar\u0131n C\u0131karew dedikleri bunlard\u0131r- (Da\u011fl\u0131lar demektir)-, A\u015fuwa = Assuwa (Kuzey Kafkas Abazas\u0131, Abazin) adlar\u0131yle 4 halkt\u0131r, ilk ikisine birden Apsnaa (Abhazia’l\u0131lar) da derler. Abazalar\u0131n etnik bak\u0131mdan b\u00f6l\u00fcmleri de \u015f\u00f6yledir: <\/b><\/p>\n Abhaz halklar\u0131: Tarih boyunca, geni\u015f sahalar kaplad\u0131klar\u0131 zamanki Abhaz halklar\u0131na ve b\u00f6lgeleri bug\u00fcnk\u00fc Abhazlar\u0131nkinden ayr\u0131d\u0131r, sand\u0131\u011f\u0131ma g\u00f6re siz (bug\u00fcnk\u00fc Abhaz sosyolojisine g\u00f6re b\u00f6l\u00fcmlerini soruyorsunuz. Bug\u00fcnk\u00fc Abhazlar\u0131n) b\u00f6l\u00fcmleri kabile veya a\u015firet karakterinde olmay\u0131p, \u015fivelerinde az \u00e7ok farklar olan ve hepsi Abhaz olan y\u00f6netim b\u00f6lgeleri halklar\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/p>\n Bunlar: Dal, Tzabal \u00a0(yabanc\u0131 yaz\u0131lar\u0131n Tzybalda, \u00c7ibelda, Sambal dedikleri), Apsh\u00fc (k\u0131salt\u0131larak Psh\u00fc de derler), Ahtijipsi (yabanc\u0131 yaz\u0131lar\u0131n Ha\u00e7\u0131psi, Agucips, Ah\u00e7ip dedikleri), \u00a0laltz\u0131s = lalkis ial\u0131tas\u0131s (Evliya \u00c7elebi”nin Mekliye diye yanl\u0131\u015f yazd\u0131\u011f\u0131. Son y\u0131llarda\u00a0 Wub\u0131hlar\u0131n Abazaca eski adlar\u0131 olan Sadze Saze ad\u0131 yanl\u0131\u015f olarak bu Xalt\u0131slara verenler \u00e7o\u011falm\u0131ya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r), Abaz\u0131p = Abz\u0131p = B\u0131z\u0131p, Bz\u0131p (baz\u0131 yabanc\u0131 yaz\u0131lar\u0131n yanl\u0131\u015f bir yaz\u0131\u015fla \u0130psip, B\u0131sl\u0131p dedikleri), Abj\u0131wa (Orta halk, Sohum \u00e7evresi halla Bunlara [yanl\u0131\u015f bir yaz\u0131 ile yabanc\u0131lar Ap\u015f\u00f6a; Ap\u015fuwaz, Apchois, Apphoise derler), Sam\u0131rzakanaa (Sam\u0131rzakan halk\u0131) ,Ay\u0131b\u011faflar\u00bb A\u015fu m A\u015fuv\/a halklar\u0131. Bunlar\u0131n adlar\u0131n\u0131 -hepsinin- tam olarak bilemeyece\u011fimden Kafkasyay\u0131 iyi bilen Prof. Aytek Namitok rahmetlinin OR\u0130G\u0130HES DES C\u0130RCASS\u0130ENS adl\u0131 de\u011ferli kitab\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla bilgilerimi tamamlayarak yazay\u0131m. (A\u015fuwa’lara Aps\u0131wa\u2019n\u0131n de\u011fi\u015fik s\u00f6yleni\u015fi olarak Ap\u00bb\u011fa,Aps\u011fa,Aps\u011fa\u00e7 da\u00a0\u00a0 K derler kendi \u015fivelerince) : Kapsad\u0131klar\u0131 dallar Ba\u00e7\u0131lbay (Ba\u015f\u0131lbay,Ba\u015fl\u0131ybaa)f Medv\/a (yabanc\u0131lar\u0131n M\u0131dawey,\u0130vlacwa diye yazd\u0131klar\u0131.Yukar\u0131ki Mard\u0131v\/a = Madi\u00a5;af lardan gelme olduklar\u0131 belli), Kaz\u0131lbek = Kiz\u0131lbek, Tapanta (Tatarlar\u0131n Altl-kesek,Adigelar\u0131n Baskhe\u011fsBaskeli dedikleri,Yayg\u0131n ve b\u00fcy\u00fck bir topluluk), \u015eegrey, Haybikua, \u015eeydi, Ba\u011f, Tam, Kuzv (Kuj), Cecen, BerzendigjCalda\u015fkaa, Sarapi, Psa\u011far-xaku\u011fa, Brakay (Brakaaa\u0131Brakal\u0131lar,\u00c7ok b\u00fcy\u00fck ve g\u00fc\u00e7l\u00fc tarihi bir topluluk), fuba, Ha\u00e7\u0131ps\u0131 (Yukar\u0131da ge\u00e7en Ah\u00e7\u0131ps\u0131lardan gelmi\u015f bir kol olaa gerek), Sisip\u015fire, Anagi-Mguifa, \u015easi, Da\u011fl\u0131 Janalar ,Aratxuwaylar, Talko^ar, Kobixanlar, Prof. Aytek Namitok’un yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en de\u011ferli eserini okumad\u0131n\u0131zsa ilk f\u0131rsatta okuman\u0131z\u0131 isterim. \u00d6nce \u015funu belirteyim ki Abasgokerket terimini ilk s\u00f6yleyen ben de\u011filim. Bu terimi ilkin, Prof. Meillet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bir heyetin yazd\u0131\u011f\u0131 1924 bas\u0131m tarihli EES LANGUES D\u00fc MONDE adl\u0131 eserde -bundan 45 y\u0131l kadar \u00f6nceleri- okumu\u015ftum. Terimin i\u00e7indeki Abasge kelimesinin b\u00fct\u00fcn Abazalar\u0131 temsil etmemesi Kerket’in de \u00c7erkes’ten ayr\u0131 bir kaynaktan gelmi\u015f bulunmas\u0131 ve \u00c7erkes kelimesi de yaln\u0131z Adigelere m\u00fcnhas\u0131r olmay\u0131p en dar anlam\u0131yla Abhaz-Adige-Asetin(\u0130r) ve bazen de daha geni\u015fletilerek \u00c7e\u00e7en,Da\u011f\u0131stan ve hatta bazen Kara\u00e7ay ve Balkarlar\u0131 da kapsat\u0131lmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Abasgokerket’in Abaza-Adige birli\u011finin ortak ad\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 bilimsel bak\u0131mdan muallel ve ampirik ise de yerle\u015fmi\u015f ve oturmu\u015f bir terim oldu\u011fu i\u00e7in kullan\u0131lmakta \u015fimdilik bir mahzur g\u00f6rmedim. Nitekim Ortado\u011fu,Yak\u0131ndo\u011fu, Uzakdo\u011fu, Bat\u0131 dilleri, Do\u011fu halklar\u0131 terimleri de bilimsel bak\u0131mdan yanl\u0131\u015f -nispi ve ampirik- olmas\u0131na ra\u011fmen yerfik ve oturmu\u015f bulunmas\u0131 ve hi\u00e7bir itiraza u\u011frama\u00adlar\u0131 da b\u00f6yle de\u011fil midir? (Abasgokerket de b\u00f6yledir.)<\/p>\n Abazalarla Adigelerin birbirinden ayr\u0131 uluslar m\u0131, yoksa ikisi de tek bir ulus mu oldu\u011funun m\u00fcnaka\u015fas\u0131 zaman\u0131m\u0131zda g\u00fc\u00e7t\u00fcr san\u0131r\u0131m. Bilimsel tart\u0131\u015fmalara bu halklar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc ki\u015fileri -baz\u0131 istisnalar hari\u00e7- hen\u00fcz haz\u0131r de\u011fillerdir. Lehte ve aleyhteki fikirler taraflar\u0131 birbirlerine kar\u015f\u0131 so\u011futabilir.<\/p>\n Kafkasya, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131nda toplumlar\u0131n\u0131 birbirlerinden ay\u0131ran a\u015f\u0131lmas\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7 ve dolay\u0131s\u0131yla ay\u0131r\u0131c\u0131 engebeliklerle \u00f6r\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Bu yerel \u015fartlar \u0131rk\u0131n (daha do\u011frusu etnoslarin) \u00f6zelliklerini bug\u00fcne kadar korumalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan kutsal bir fakt\u00f6r ise de, tek bir baban\u0131n evlatlar\u0131 olan karde\u015f halklar\u0131n birbirleriyle kayna\u015fmalar\u0131na b\u00fcy\u00fck engel olarak her birine \u00e7a\u011flarca ayr\u0131 tarih yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Engelleri a\u015fabilen b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7ler de bu halklara ayr\u0131 ayr\u0131 istikametlerden gelerek bu halklara yapt\u0131klar\u0131 etkiler ayr\u0131 ayr\u0131 oynaklardan gelmi\u015ftir. B\u00f6yle karde\u015f halklar aras\u0131nda -onlar\u0131 ayr\u0131 ulus yapan- \u00f6zellikler do\u011fmu\u015f, bu meyanda dilleri birbirinde tamamen ayr\u0131 olmu\u015f, m\u00fczikte ve zevklerde birbirlerinden pek uzak say\u0131lmamakla beraber farklar do\u011fmu\u015f, milli giysiler birbirinin ayn\u0131 kalarak devam etmi\u015f, fikirde ve inan\u00e7ta -b\u00fcy\u00fck olmamakla beraber- baz\u0131 farklar do\u011fmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin: Adigelerde gurur o kadar kutsald\u0131r ki ulusal unvanlar\u0131 olan Adige kelimesine MA\u011eRUR anlam\u0131n\u0131 vermekten haz duyar ve bu yay\u0131nlara da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bunun tersine olarak Abhazlarda da tevazu kutsald\u0131r, o kadar ki (tevazu, nezaket, \u00fclfet, dostluk) kavramlar\u0131na verilen isimlerin \u00e7o\u011fu bu halk\u0131n di\u011fer ad\u0131 olan Apsuwa \u00a0Apsu’dan gelmektedir ve buna bakarak baz\u0131 yaz\u0131lar -ve mesela Jean Oarol- Apsuwalar\u0131n bu ad\u0131na “Modestment” yani m\u00fctevaz\u0131 anlam\u0131n\u0131 vermekte\u00addir. O gurur da o tevazu da elbette iyi \u015feylerdir ancak, her ikisini de makul s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde olmak \u015fart\u0131yla.<\/p>\n Prof. A. Namitok’un da eserinde belirtti\u011fi gibi Abhazlar\u0131n -bazen mutlak ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ve bazen vasal\u00a0 hSS ve fakat hemen daima politik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrerken devlet ad\u0131 olarak Abhaz veya Abasgias ad\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131 bu adlar\u0131n ve hele birincisinin d\u0131\u015fta da tutunup yerle\u015fmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r ve halk\u0131 bu ad\u0131 elbette b\u0131rakmak istemeyecektir. Adigeler da kendi adlar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p karde\u015fleri bulunan di\u011fer halklar\u0131n adlar\u0131n\u0131 alacak de\u011filler.<\/p>\n Bu halklar asude zamanlar\u0131nda ayr\u0131 ayr\u0131 ya\u015famay\u0131 kuvvetle tercih etmi\u015fler ise de, d\u0131\u015f sald\u0131r\u0131lara u\u011frad\u0131klar\u0131 zaman kader orta\u011f\u0131 da olduklar\u0131n\u0131n bilincine varm\u0131\u015flar ve elbirli\u011fi yapm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Bu halklar\u0131 toptan kapsayan bir ad da vard\u0131r: \u00c7ERKES.<\/p>\n Bu unvanla an\u0131lmaktan her biri haz duyar. \u00d6yleyse bu unvan alt\u0131nda birle\u015fmeye m\u00fcstettirler. Ancak bu f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirebilecek ger\u00e7ek ayd\u0131n\u0131 ne yaz\u0131k ki yeti\u015ftiremedik. Bir Yusuf \u0130zzet pa\u015fa bir \u0130smail Berkok pa\u015fa, bir Prof. Aytek Namitok, bir M. Fetkeriy \u015euenuw, bir Prof. Aziz Meker, bir \u0130smail Ziya Bersis ve belki de bunlar yan\u0131\u00adnda daha birka\u00e7 m\u00fcstesna varsa da yetmez ve bir gidenin yerine bol bol Circassolog gelmiyor, hatta hi\u00e7 gelmiyor. \u00dcmit ba\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z birka\u00e7 gen\u00e7 yeter mi? Ne yaz\u0131k ki, mevcutlar a\u015firet\u00e7idir. Yusuf \u0130zzet ve \u0130smail Berkok pa\u015falar\u0131n ve ba\u015fka baz\u0131lar\u0131n\u0131n feryad\u0131na ve \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na ra\u011fmen ana kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 kendilerimiz bi\u00adlimsel olarak i\u015flemiyoruz, yabanc\u0131 dostlar\u0131m\u0131z\u0131n -\u00e7o\u011funca sathi- \u00f6vg\u00fcleriyle, \u00f6v\u00fcnmekle yetiniyoruz. G\u00fcrc\u00fc karde\u015flerimizi y\u00fckselten ve kom\u015fular\u0131n\u0131n tarihsel hak ve \u00f6vg\u00fclerini de G\u00fcrc\u00fcl\u00fc\u011fe mal eden -milli edebiyat ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131- \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan da ibret almad\u0131k. Art\u0131k i\u015fe ba\u015flam\u0131\u015f say\u0131labilirsek de hen\u00fcz bu yolda toy olsak gerek ki ba\u015far\u0131l\u0131 eserler daha meydana getiremedik. Ge\u00e7 kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar hamle yapmak zorunday\u0131z. T\u00fcrk \u015fairi Mehmet Akif’in dedi\u011fi gibi: Ortado\u011fu\u2019da \u00c7erkes milleti olu\u015facak de\u011fil,hakk\u0131 da yok. \u00c7erkes \u00c7erkesistan\u2019da olu\u015fur ama biz oray\u0131 nerdeyse unutmak \u00fczereyiz. Ba\u015far\u0131l\u0131 bir literat\u00fcr konusu yapamad\u0131k. Dolay\u0131s\u0131yla dost bas\u0131na da unutturduk. Eski haliyle \u00c7erkesistan Kafkasya\u2019da art\u0131k yoktur. Azimli bir halk\u0131n mucize bile yaratabilece\u011fine tarihte ve d\u00fcnyada \u00f6rnekler vard\u0131r. Yolunda \u00f6lmek de \u00f6zlemine -bir nevi- ermek demektir. Eski \u00c7erkesistan\u2019daki \u00c7erkesler bug\u00fcn 8-9 par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve aralar\u0131\u00adna galip halklar bolca yerle\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7erkes halklar\u0131 art\u0131k onlar\u0131 da vatanda\u015f say\u0131p haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stererek beraberce h\u00fcr ve mutlu ya\u015famay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorundad\u0131rlar. Bu realiteyi reddetmek bir fa\u015fist \u00c7erkes imparatorlu\u011fu \u00f6zlemini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr ki g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ve \u00e7ok zararl\u0131 olur. K\u0131sacas\u0131 (vatanda toplan, dilini ebedile\u015ftir. Murada erersin).<\/p>\n \u015eunu da d\u00fc\u015f\u00fcnelim: \u00c7erkes unvan\u0131n\u0131n kapsad\u0131\u011f\u0131 dil gruplar\u0131 -ba\u015fka dil grubu halklar\u0131 gibi- her zaman ara\u015ft\u0131rmaya tabi tutulacak birer bilim koludur. Abhaz, Adige, \u0130r (\u0130ron, Asetin) terimlerini boykot eden bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 konusuna; ne isim takacak, birine di\u011ferinin ad\u0131n\u0131 verirse konu vuzuha kavu\u015fur mu? Ortak ad olan \u00c7erkes ve Circassologie de bu dillerden tek birini g\u00f6stermez. Ancak ortak konular\u0131n\u0131n ad\u0131 olabilir. Bilim ger\u00e7ekbilimi’dir. Ger\u00e7ek gizli kal\u0131rsa bilim olmaz. Bilimsiz toplum re\u015fit de\u011fil ve dolay\u0131s\u0131yla kurtulu\u015f ve y\u00fckseli\u015f felsefe ve plan\u0131n\u0131 yapamaz ve ink\u0131raza mahkumdur. S\u00f6ylenecek \u015feyler \u00e7oktur, buraya s\u0131\u011famaz.<\/p>\n Realiteyi k\u0131saca belirtelim: Adige milliyeti de, \u0130r (\u0130ron,Asetin) milliyeti de, Abhaz milliyeti de vard\u0131r ama \u00fc\u00e7\u00fc de kanda\u015f ve karde\u015ftir ve kader orta\u011f\u0131d\u0131r ortak adlar\u0131 \u00c7ERKES\u2019tir.<\/p>\n Demek ki, \u00c7erkeslik bir Diller Federasyonu’dur, do\u011fal bir federasyon. Bu halklar b\u00f6yle bir federasyona dahil olmakla k\u0131van\u00e7 duymaktad\u0131r.T\u0131pk\u0131 \u0130svi\u00e7re gibi. Bildi\u011finiz gibi; \u0130svi\u00e7re Frans\u0131z, Alman, \u0130talyan, Romans halklar\u0131ndan olu\u015fan bir diller federasyonudur ve siyasi federasyonlar\u0131n\u0131n temeli de budur. \u0130svi\u00e7relililer onlar\u0131 birbirine k\u0131van\u00e7la ba\u011flar.\u00c7erkeslik do\u011fal federasyonunu olu\u015fturan dil gruplar\u0131 da bilimde, siyasette, her t\u00fcrl\u00fc uygulamalarda birbirleriyle yard\u0131mla\u015fmal\u0131, birle\u015fmeli, gill\u00fc gi\u015fsiz sevi\u015fmeli, ac\u0131y\u0131 ve sevinci payla\u015fmal\u0131d\u0131rla, b\u00f6ylece tek millet olma yolunda ilerlemelidirler.<\/p>\n Zaten bu yolda az \u00e7ok bir mesafe de al\u0131nm\u0131\u015f bulunuluyor. \u00c7erkes teriminin kapsam\u0131 daha da geni\u015f olarak, milli giysileri \u00c7erkeska (Tsey, Kumo\u00fc) olan b\u00fct\u00fcn Kafkas dil gruplar\u0131n\u0131n aras\u0131nda bir dayan\u0131\u015fma ve sevi\u015fme kurdu\u011funu halklar\u0131na dikkat edersek g\u00f6z\u00fcm\u00fcze \u00e7arpar. 54 y\u0131l g\u00f6rev dolay\u0131s\u0131yla gezdi\u011fim yerlerde benim Abaza oldu\u011fumu duyan Wub\u0131h’\u0131, Adige\u2019si, Asetin’i, \u00c7e\u00e7en’i, Avar’\u0131, Lezgi’si bana hi\u00e7bir i\u015fleri d\u00fc\u015fmedi\u011fi halde “\u00c7erkes\u2019iz” diye ve beni de \u00c7erkes bilerek ziyaret etmi\u015fler, evlerine veya k\u00f6ylerine davet edip izaz ve ikramlarda bulunmu\u015flar ve dostluklar\u0131 devam etmi\u015ftir. Benim de memleketim olup \u00c7erkes kesafeti bulunan ve Bolu da\u011f\u0131 ile \u0130stanbul bo\u011faz\u0131 aras\u0131ndaki b\u00f6lgeden ba\u015fka Mersin, Eski\u015fehir, Sivas,Tokat, Amasya, Samsun, Kayseri, Ayd\u0131n \u00e7evreleri b\u00f6yle karde\u015flerim ve k\u00f6ylerimle doludur.<\/p>\n Tarihin en eski \u00e7a\u011flar\u0131na da dikkat edersek \u015funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz: As\u0131ge (Abxaz Abaza = Abase-Apsu), Adige (Ada\u011f\u0131 \u00abDa\u011f\u0131-Dawi\u00bb \u00abDa\u011f- Daw\u00bb Daha = Dak = Dace \u00bb Da\u00e7^\u00c7ag\u0131r \u00ab\u2022 D\u0131gar s Digor^Jicle – Tigre), \u00c7erkes (Kirkat, Kerket, Oircas: Hyrcan, Carcine, Kirkasse, Az\u0131x, Azux, Zaxu), Laz Alaz, Alase, Al\u015fe, Arisbe, Lesbe, Laz, Alyze, Lyze, Lyde), Abasos (Abazitis, Abasitide) halklar\u0131n\u0131n bu ulusal adlar\u0131 \u00e7ok eski ve tarih \u00f6ncesinin en eski ulus adlar\u0131ndan olduklar\u0131 ve bu halklar aras\u0131nda baz\u0131 \u015five farklar\u0131n\u0131n o zamanlar da olu\u015fmu\u015f bulundu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yorsa da hayretle g\u00f6r\u00fclen \u015fu oluyor ki, bu halklar d\u00fcnyaya en yay\u0131lm\u0131\u015f halklar olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken, birinin bulundu\u011fu yerde di\u011ferleri de mutlaka bulunmaktad\u0131r. Birbirlerinden den asla ayr\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130lk medeniyet merkezlerinden Anav ve \u00e7evresi olan Ortaasya’da As\u0131ge ve kollar\u0131n\u0131n yan\u0131nda ve beraberinde Adige (Ada\u011fi,Da\u011f\u0131, Da\u011f, Dawi, Daw, Dahi), Kafkasya’da \u00c7erkes (Kerkete, Circasse, bat\u0131 kom\u015fusu Carcinite b\u00f6lgesi), As\u0131ge (Abaza, Abxaz, Azyge, Yazyge, Apsuwa, Apsu, Zyge, Zyngue, Assu\u00bb 4zra, Az3, laz (Lase, Alaz), Azyxe (Azux, Zaxu, Zaxuwa, Zaxuwan, Zyxe, Adige), Do\u011fuanadolu ve Mezopotamya’da Assu, Apsu, Zaxu, Azux, Azyxe, Cicese, Filistin’de Kirka\u015f, Zaxuwan (Zabuion|: Zaxun (Sihion), Asgawan (Askawan, Askalan), Bat\u0131anadolu’da lyde (%ze, Alyze, Arysbe, Laswa, Lesbos), Abasos (Abasitis, Abasitide, Assuwa), Kirkassos, Galat-ia’da Aboza (Pessinie, Pessinunte, Pas\u0131n\u0131, Pas\u0131n\u0131nte, Aps\u0131n\u0131, Aps\u0131n\u0131nte) ve biti\u015fi\u00ad\u011finde Carcinite da\u011f\u0131jjythinie’de Dakibyza Dak-Abaza birli\u011fi-Adige-Abaza birlig Idbisa Abasa’ya dahil) -Geboza-Gebze, Byzante (Byza yurdu…)| Balkan yar\u0131madas\u0131nda Byze (Moese, Myse, Bisse),Dace (Da\u00e7, Dak, Dacus),Yunan’da Pelasge (Pel-Asge), Zakyntho\u00bb (Zaxu-yurdu),Lazwa (Lazpa, Lesbos),yine Marmara’n\u0131n g\u00fcney k\u0131y\u0131lar\u0131nds Syg\u00a9 (Asyge)\u00bbUkrayna’da Zgrgrine, Zegrine (Azyge’lar-yurdu) ve di\u011fer adiyle \u00c7erkask (\u00c7erkes,Gircas,Kirkas)… bu arada ilk akla gelenlerdir ve hepsi de Abhaz, Adige, Laz halklar\u0131n\u0131n o zamanlar da tek bir millet gibi beraber ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n O \u00e7a\u011flarda bu \u00fc\u00e7 halk (Adige, As\u0131ge, Laz) tek bir ulus halinde birle\u015fik bulunmasalard\u0131, d\u00fcnyan\u0131n birbirinden bu kadar uzak yerlerinde, birinin bulundu\u011fu yerde di\u011ferleri de mutlaka bulunur muydu?<\/b><\/p>\n 3) Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z eski yay\u0131nlardan bir\u00e7o\u011funda yaln\u0131z Natuha\u00e7lar\u0131n de\u011fil; Wub\u0131h, Shapsugh, Da\u011f Janalar\u0131, Bjedugh, Abazax (Abzegh, Abazex) halklar\u0131n\u0131n da Abaza veya Abaza-Adige melezi olduklar\u0131n\u0131 okursunuz. Bu yarg\u0131lar\u0131 Abhaz kaynaklar\u0131 da kuvvetlendiriyor. Bu konuda da s\u00f6ylenecek \u015feyler \u00e7oktur.<\/p>\n Buraya kadar ge\u00e7en izahlar Abasgokerketlerin eski ve yeni durura ve ili\u00ad\u015fkilerini az \u00e7ok g\u00f6sterdi. Bu ad\u0131n birle\u015ftirdi\u011fi halklar tek ulus mu yoksa ayr\u0131 ayr\u0131 uluslar m\u0131 olduklar\u0131n\u0131 siz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Anlayabildi\u011fim kadar\u0131yla, sizde bilimi. d\u00fc\u015f\u00fcnme istek ve yetene\u011fi vard\u0131r, ger\u00e7e\u011fi bulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n Abhazlarda ki \u00fcnl\u00fc at soyu Law \u00e7\u0131\u2019d\u0131r (Law at\u0131). Deniz ayg\u0131r\u0131 ile k\u0131srak meleziymi\u015f. \u0130ri yap\u0131l\u0131, pen\u00e7esinin alt\u0131 bir yumruk s\u0131\u011facak kadar oyukmu\u015f. Abaza at k\u00fclt\u00fcr\u00fc Abhaz Mitolojisi Ana\u00e7 m\u0131 <\/b>adl\u0131 olup sizde de bir n\u00fcshas\u0131 bulunan kitab\u0131m\u0131n A\u0130TAR bahsinde vard\u0131r, ona ilave edilebilecek \u015feyler de varsa da buraya s\u0131\u011fd\u0131ramay\u0131z.<\/p>\n Abhazlarda Nart efsaneleri yayg\u0131nd\u0131r ama,Ortado\u011fu\u2019daki hem\u015fehrilerimiz gittik\u00e7e unutmaktad\u0131rlar. Abhazl\u0131\u011f\u0131 iyi bilen ya\u015fl\u0131lar aras\u0131nda -ki\u015filerden par\u00e7a par\u00e7a duyaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 birbirine eklemek suretiyle- bu efsaneye ait derlemeleri yapmak hen\u00fcz m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Abhazia profes\u00f6rlerinden \u0130nalipa \u015ealwa’n\u0131n Nartlar hakk\u0131ndaki hacimli bir kitab\u0131 da iyi bir kaynakt\u0131r.<\/p>\n Hayrete de\u011fer ki, efsanesi Abhazlarda art\u0131k unutulmu\u015f bulunan Zeus ve onu besleyen Melissa ve Amelitha ve ilgililerinin adlar\u0131 onlar\u0131n Abhaz kaynakl\u0131 olu\u015flar\u0131n\u0131 \u015f\u00fcphesizce g\u00f6sterenlerden bulunurken, bu halk\u0131n hen\u00fcz unutmad\u0131klar\u0131 Nart efsanesindeki Nart kelimesinin etimolojisini Abhazca\u2019da ancak teredd\u00fctle yapabiliyoruz, anlaml\u0131 m\u0131 anlams\u0131z m\u0131 kesin olarak iddia edilemezse de bir ata oldu\u011fu beliriyor. Bu konu da yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en kitab\u0131m\u0131zda i\u015flenmi\u015ftir, onun Nartlar bahsini bir daha okumaya vaktiniz olursa g\u00f6receksiniz, Nartl\u0131 ki\u015filerden bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n ad\u0131 anlaml\u0131 ve Abhazca\u2019d\u0131r, baz\u0131lar\u0131 da anlams\u0131z adlard\u0131r. Sasr\u0131kua da anlaml\u0131lardan, g\u00f6receksiniz.<\/p>\n 6)<\/span><\/span><\/b> Abhazlarda \u00e7ocuk do\u011funca onu ilkin so\u011fuk suda y\u0131kad\u0131klar\u0131na dair ?) Abaza devi Dachkal’\u0131 ben duymad\u0131m. Elbette her \u015feyi duymu\u015f olamam.<\/span><\/span><\/p>\n ?) <\/span><\/span><\/b> Amiran kelimesi Amran \u015feklinde s\u00f6ylenirse Abhazca baz\u0131 anlamlar verirse de, kelime benzerli\u011fi tek ba\u015f\u0131na bir de\u011fer ta\u015f\u0131maz, benzeyi\u015fin anlams\u0131z bir rastlant\u0131 olmay\u0131p ger\u00e7ek bir ilginin ifadesi oldu\u011funu g\u00f6steren delil veya karineler bulunmas\u0131 gerekir. Amran hakk\u0131nda benim izahlar\u0131m pek teredd\u00fctl\u00fc ol\u00adacak. Leningrad profes\u00f6rlerinden Tur\u00e7arnof’un Do\u011fu Avrupa epigrafileri hakk\u0131ndaki Rus\u00e7a de\u011ferli eseri Amiran’\u0131n Abhazlarla ilgisini i\u015flemektedir, terc\u00fcme ettirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ona bir \u015fey katmakta ve ona dokunmakta \u015fimdilik cesaretsizim.<\/span><\/span><\/p>\n 9)<\/b> Dokuzuncu sorunuza da cevab\u0131m \u015fu olacak: Siz Adigeleri bilirsiniz Abhazlar\u0131n o konudaki gelenekleri de Adigelerinkinden farks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n 10)<\/span><\/span><\/b> Karde\u015flerin ayn\u0131 s\u00fct\u00fc emmi\u015f olmalar\u0131 Abhazlarda ayn\u0131 s\u00fct\u00fc emenleri de karde\u015f olaca\u011f\u0131 gelene\u011fini ve inanc\u0131n\u0131 do\u011furmu\u015ftur.Toplumda d\u00fczen kurucular bu inan\u00e7tan yararlanmay\u0131 ve d\u00fczen koruyucular da bu inanc\u0131 toplum hayat\u0131nda uygulamay\u0131 bilmi\u015fler, d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcr\u00fcp gitmemesi i\u00e7in d\u00fc\u015fman ki\u015finin veya ailesinden bir \u00e7ocu\u011fun bar\u0131\u015fa yana\u015fmayan ma\u011fdur ailenin annesinin s\u00fct\u00fcn emmesini sa\u011flam\u0131\u015flar. Bu i\u015f geni\u015f halk toplulu\u011fu ve halk mahkemesi huzurunda -b\u00fcy\u00fck merasim ve \u015f\u00f6lenle ve s\u00fct emecek taraf\u0131n b\u00fcy\u00fck hediyeleriyle- yap\u0131l\u0131rd\u0131, bu esnada halk mahkemesinin s\u00f6zc\u00fcleri ve hazirun bar\u0131\u015fa yana\u015fmayan ma\u011fdur taraf\u0131 onere edip bar\u0131\u015fa yana\u015ft\u0131rma yolunda cidden ba\u015far\u0131l\u0131 konu\u015fmalar ve uygulamalar olurdu. Bunlar\u0131n olduk\u00e7a unutulmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131m\u0131zda bile benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bu gibi olaylara hayran olmu\u015f ve konu\u015fmac\u0131lar\u0131n ve kararc\u0131lar\u0131n cidden etkili konu\u015fmalar\u0131na sayg\u0131lar\u0131m b\u00fcy\u00fck olmu\u015ftur. \u0130\u015fte,o s\u00fct karde\u015fli\u011fini tertipleyip kurduran o halk mahkemesi ba\u015fka ek tedbirlerle de o bar\u0131\u015f\u0131 per\u00e7in\u00adlemesini biliyorlard\u0131. \u0130\u015fte d\u00fc\u015fmanlar\u0131 karde\u015f yapan s\u00fct karde\u015fli\u011fi.<\/span><\/span><\/p>\n Gelelim \u0130ncil\u2019in \u00e7evirisine: Tahminen 50 y\u0131l kadar \u00f6nce bunun Abhazca\u2019ya bir \u00e7evirisinden baz\u0131 par\u00e7alar okumu\u015ftum da be\u011fenmemi\u015ftim. \u0130ncil’in de Kuran\u2019\u0131n da Abhazca\u2019ya terc\u00fcmelerini -temel birer eser olarak- bu dile kazand\u0131rmak iste\u011fi de o g\u00fcnden beri bende mevcut ise de, yay\u0131nlama hususundaki maddi g\u00fc\u00e7l\u00fck bug\u00fcne kadar beni al\u0131koymu\u015ftur. O muhterem bilim enstit\u00fcs\u00fc bunu bu \u015fekilde ele ald\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re (mani zail oluyor, memnu avdet ediyor) demektir. Ancak, her \u015feyden ziyade \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ve -aldanm\u0131yorsam- benim elimden \u00e7\u0131kmas\u0131 zorunlu olan baz\u0131 ara\u015ft\u0131rma yaz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fczerindeyim, i\u015fe uzun ara verip kafamdaki binalar\u0131 y\u0131k\u0131lmadan hi\u00e7 de\u011filse iskeletini ka\u011f\u0131da ge\u00e7ireyim de ondan sonra o i\u015fi tahlil ederek istenen \u0130ncil \u00e7evirisine ba\u015flamam gerekecek. Ondan sonra da o taliketti\u011fim iskeletin detaylar\u0131n\u0131 da yap\u0131p yay\u0131nlayay\u0131m diyorum. Bu nedenlerle \u0130ncil \u00e7evirisine 6-7 ay sonra ba\u015flayabilirim. Kabul edip etmediklerini bildirirsen, memnun olurum. \u00d6n\u00fcmde beni bekleyen i\u015fleri elbette bilmeliyim.<\/p>\n Ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n devam\u0131n\u0131 evce diler selamlar\u0131z de\u011ferli gencimiz.<\/p>\n \u00d6MER\u00a0 B\u00dcY\u00dcKA De\u011ferli hem\u015fehrim \u00d6zbek Bey\u2019e,<\/p>\n 20 Mart 1977 g\u00fcnl\u00fc mektubunuza te\u015fekk\u00fcrler. Sizi ger\u00e7ekten ar\u0131yordum. Sizi bir\u00e7ok de\u011ferli Adigelerle konu\u015ftuksa da bulamad\u0131lar, bulamad\u0131k. Sorular\u0131n\u0131z\u0131n cevaplar\u0131 uzun olaca\u011f\u0131ndan hemen onlara ge\u00e7iyorum:<\/p>\n Yaz\u0131lar\u0131mda elbette Adigelere ait bir\u00e7ok sevindirici yeni buluntular var ama, buna bakarak benden Adigeler hakk\u0131nda bilgi isteyen baz\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f romanc\u0131 ve tarih\u00e7ilere “\u00c7erkesli\u011fin bir diller federasyonu oldu\u011funu bildirdim. Federe dillerinden birinin de Adigece oldu\u011funu, bu dil ve tarihlerinin her birinin bir ihtisas kolu bulunmas\u0131 hasebiyle ben ancak Abhazya konusunda kendimi birinci derecede yetkili sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131, Adige dil ve tarihinin konumun d\u0131\u015f\u0131nda olmamas\u0131na ra\u011fmen onun uzman\u0131 say\u0131lamayaca\u011f\u0131m\u0131 ve onu benden daha ba\u015far\u0131l\u0131 et\u00fct etmi\u015f veya edebilecek zevat bulundu\u011funu bildirerek adreslerini veriyorum.<\/p>\n Bu prensibimi bozmayay\u0131m da sorular\u0131n\u0131z\u0131n Adige b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bilgi\u00e7\u00adlik taslamayay\u0131m. Bu konuda Prof. Aytek Namitok’un “Origines des Circassienes” ve General \u0130smail Berkok’un “Tarihte Kafkasya” adl\u0131 yap\u0131tlar\u0131n\u0131n de\u011ferli kaynaklar oldu\u011funu s\u00f6ylemekle yetinerek Abhazlara ait sorular\u0131n\u0131z\u0131 yan\u0131tl\u0131yorum:<\/p>\n Apsu=Apswa=Abaza=Abhazlar\u00a0 iki b\u00f6l\u00fcml\u00fcd\u00fcr:<\/span><\/span><\/p>\n A) Apsnaa=Abhazyal\u0131lar, Bu b\u00f6l\u00fcmler ikinci derecede b\u00f6l\u00fcmlere ayr\u0131l\u0131rsa da, bu b\u00f6l\u00fcmler soysal (etnik) olmaktan ziyade b\u00f6lgesel ve co\u011frafidir. Di\u011fer bir anlat\u0131mla, y\u00f6netim b\u00f6lgeleridir. Muhit\u00fclmaar\u0131f’\u0131n \u00e7ok isabetle yazd\u0131\u011f\u0131 gibi, \u2019\u2019beylik\u2019’lerdir.<\/p>\n \u015eunlard\u0131r :<\/p>\n A)<\/b> Abhazya\u2019dakiler: Dal ,Tzabal, Ap\u0131sh\u00fc, Ahtj\u0131ps\u0131, Xaltz\u0131s, Abaz\u0131p = Abz\u0131p, Abj\u0131waa, Sam\u0131rzakan. Bunlardan ba\u015fka bir Ay\u0131b\u011fa\u2019dan s\u00f6z edil\u0130rse\u00a0 de\u00a0 bu ad Ap\u0131sh\u00fc ile Ahtj\u0131p\u0131l\u0131tps\u0131\u2019y\u0131\u00a0 birle\u015ftiren ortak adlar\u0131d\u0131r, ilk d\u00f6rd\u00fcne\u00a0 Mardaa (Yama\u00e7l\u0131lar)=Mardawaa (Yama\u00e7l\u0131lar)= Mardapt = Mardat (Yama\u00e7l\u0131)\u00a0 da denir. Di\u011ferlerine Agaa (Sahilliler) denir, A\u011f\u0131r da bu anlamdad\u0131r (Sahil halk\u0131 demektir). (…)<\/p>\n \u0130stanbul \u00c7erkes \u0130ttihat ve Teav\u00fcn Cemiyeti\u2019nin kurulu\u015f y\u0131l\u0131 I908\u2019dir. G\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne tarihini bulmak i\u00e7in epey kitap kar\u0131\u015ft\u0131rmak gerekti, sizin de aceleniz oldu\u011funa g\u00f6re \u015fimdi y\u0131l\u0131n\u0131 yazmakla yetineyim.<\/p>\n \u0130ncil’in terc\u00fcmesine gelince: \u015eimdilik tecr\u00fcbe olarak, \u0130ncil\u2019den yaln\u0131z bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc (Yuhanna b\u00f6l\u00fcm\u00fc) terc\u00fcme etmemi istediler; ona g\u00f6re di\u011fer \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in karar vereceklerdi. Terc\u00fcme ettim, g\u00f6nderdim, cevap bekliyorum. Ayr\u0131, ayr\u0131 tarihli 4 adet T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmesi ile bin adet Abhazca terc\u00fcmesi elimdedir. Birbirlerinden farkl\u0131d\u0131rlar. Hi\u00e7 biri de \u0130ncil’in esprisine (S\u00f6ylendi\u011fi zamanki hava ve ahengine) uygun de\u011fildi. \u00c7eviri onlara nazaran fevkalade ve tatl\u0131, \u00e7ekici oldu. E\u011fer, her kelime kar\u015f\u0131lanmadan yal\u0131n\u0131z c\u00fcmlelerin esprisine sad\u0131k kalarak terc\u00fcme etseydim daha da iyi olacakt\u0131 ama bu yolda kendilerinden m\u00fcsaade almad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in kelimelere sad\u0131k kald\u0131m. Abhazca\u2019n\u0131n Abhazya\u2019da da ne kadar tatl\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Prof. Dsidjaria’n\u0131n Rus\u00e7a bir kitab\u0131nda da \u00f6vg\u00fc ile belirtilmekte ise de, \u0130ncil Enstit\u00fcs\u00fc beni benden \u00f6\u011frenmek zorundad\u0131r. Bu itibarla terc\u00fcmem hakk\u0131nda verecekleri h\u00fck\u00fcmde isabet olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fimdiden bilemem.<\/p>\n Dil ve tarih konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131 epey durdurdum.Belki yak\u0131nda, b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m yerden ba\u015flar\u0131m. Bu arada, Adigelere \u015feref veren baz\u0131 belgeler de buldum, \u00e7ok de\u011ferli bunu Ad\u0131galar da\u00a0 \u015fimdiye dek ummam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Selam, selam, selam ve en i\u00e7ten dileklerle kucaklar\u0131m.<\/p>\n \u00d6mer B\u00fcy\u00fcka<\/p>\n Dr. YEDİC Batıray Özbek ÖMER BÜYÜKA İSTANBUL 5 Mart 1975 Değerli gencimiz Batıray Özbek Bey’e, 24 Şubat 1975 günlü mektubunuzu aldım. Hakkımdaki nezaketinize teşekkürler ederim. Sorularınıza cevap vereyim: Abaza unvanının kapsadığı toplumlar biri coğrafik, diğeri etnik olarak iki bakımdan sınıflanıyor. Coğrafik bakımdan Abazia denmiş olan bölge Agaa = Agrı= Agır (Sahilliler, sahil halkı), Mardaa = […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-7402","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7402","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7402"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7402\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14846,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7402\/revisions\/14846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\u0130STANBUL 5 Mart 1975<\/span><\/span><\/p>\n
\n
\n2) Abazalarla Adigelerin tek bir ulus mu, birbirinden ayr\u0131 uluslar m\u0131 oldu\u011fu:<\/b><\/p>\n
\n“Atiyi karanl\u0131k g\u00f6rerek azmi b\u0131rakmak,
\nBilmem ki \u00f6l\u00fcm var m\u0131d\u0131r bundan daha al\u00e7ak.”<\/p>\n
\nbir efsaneye ben rastlamad\u0131m ve duymad\u0131m. Ancak, eskiden \u00e7ocu\u011fa ilk ad verilirken bir duac\u0131n\u0131n onu alt\u0131n zerreli suyla y\u0131kay\u0131p veya bu sudan \u00e7ocu\u011fa serpip d takma merasimi yapt\u0131\u011f\u0131 bilinir. Bu nedenledir ki Abhazca\u2019da ad anlam\u0131nda kullan\u0131lan \u00dc&as\u0131 kelimesi Xi-dz\u0131 (Alt\u0131n-suyu, Kutsal-su, Alt\u0131n-ad, Kutsal-ad) SSK \u015fekil ve anlamlar\u0131nda bile\u015fik bir kelimedir. Ayn\u0131 bir kaynaktan gelip iki karde\u015f halkta da tutunup kalan bir efsane bu kadar eski zaman i\u00e7inde bu kadar farkl\u0131la\u015fmas\u0131 normaldir.<\/span><\/span><\/b><\/p>\n![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/kultur\/z-Image\/omerbuyuka.gif\")
<\/p>\n
\n24 May\u0131s 1975<\/b><\/p>\n
\nB) A\u015fuwa-=Abazin’ler.<\/p>\n
\n
\nB) <\/b>A\u015fuwa=Abazin’ler: Tapanta (Alt\u0131kesek) , Ba\u015f\u0131lbay, Medwa( Kaz\u0131lbek,
\n\u015e\u0131xariwa, Haybekir, Sitaa, Ba\u011faa) , Tamaa, Kuzv = Kuj, Tjetjin, \u00a0B\u0131rzandiw, Tjalda\u015f, Sarapi, Psawar, Barakay, Tubi, Sisip\u015fir, \u00a0Anagi–Mguwa, \u015exajanaa, Aratpiwaa, Tarkua, Kubixan. Abazinlerin bu b\u00f6l\u00fcmlerinin bir\u00e7o\u011fu etnik adlar.<\/span><\/span><\/p>\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"