![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/THAMADE-KAVRAMI-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rahmi Tuna<\/strong><\/p>\n Do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f, \u00e7e\u015fitli zamanlarda gen\u00e7lerimizin thamade ve thamadelik konular\u0131n\u0131 aralar\u0131nda yaz\u0131l\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc olarak tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131na tan\u0131k olmaktay\u0131z. Konular\u0131m\u0131z\u0131n sans\u00fcr getirilmeden<\/span> tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131ndan yana oldu\u011fumu her zaman a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yledim. Tabula\u015ft\u0131rmakla ya da olu\u015ftu\u011fu varsay\u0131lan tabulara s\u0131\u011f\u0131nmakla k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcze ve kimli\u011fimize ki\u015f<\/span>ilik Bu anlamda bu y\u00f6ndeki tart\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 da yararl\u0131, hatta zorunlu buluyorum. Ne var ki kavram\u0131 her y\u00f6n\u00fcyle anlamadan \u00f6nce, kavram\u0131 \u00f6\u011frenmeden \u00f6nce lehte ya da aleyhte olsa da tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak kan\u0131mca baz\u0131 sak\u0131ncalar\u0131 beraberinde zorunlu olarak getirecektir.<\/p>\n Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ile bu yaz\u0131da, daha geni\u015f olarak yapmakta oldu\u011fum bir \u00e7al\u0131\u015fmadan k\u0131sa al\u0131nt\u0131lar yaparak thamade kavram\u0131na bir a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmek istiyorum.<\/p>\n \u00d6ncelikle \u015fu deyimlere beraberce g\u00f6z atmakta yarar vard\u0131r.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc bu deyimlerin tamam\u0131 ve bunlara benzeyen ba\u015fka bir\u00e7ok deyim y\u00f6netimle, y\u00f6netmekle, y\u00f6neticiyi g\u00f6revlendirmekle ya da sevmekle ili\u015fkilendirilebilir ve thamade kavram\u0131yla yak\u0131ndan ilgilidir. Deyimleri uzun uzad\u0131ya a\u00e7\u0131klamadan \u00f6rnek olsun diye s\u0131ralay\u0131p ge\u00e7ece\u011fim.<\/p>\n NEXIJ:<\/b> Genellikle sayg\u0131n ki\u015fili\u011fi olan daha ya\u015fl\u0131 kimse. A\u00e7\u0131klamaya ge\u00e7meden \u00f6nce, okuyucudan bir konuda \u00f6z\u00fcr diliyorum. Konuyu uzatmamak i\u00e7in farkl\u0131 dil guruplar\u0131ndaki kavramlar\u0131 ele almad\u0131m. Nitekim yapt\u0131\u011f\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmada da a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Kabardeyce\u2019yi ald\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc, o dille yeti\u015ftim. Kavramlar\u0131 genel olarak bu dille \u00f6\u011frendim. Bu dile a\u015final\u0131\u011f\u0131m var.<\/p>\n Adigece olarak s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu kavramlar, basitte olsa toplum niteli\u011fini kazanm\u0131\u015f olan topluluklardan ba\u015flayarak ulusal devlete, hatta imparatorluklara kadar her \u00e7e\u015fit toplumda kendi dillerine \u00f6zg\u00fc olarak Thamade kimdir? Thamade kimler olabilir? Thamade se\u00e7ilmeden olunabilir mi? Thamade kimlere kar\u015f\u0131 sorumludur? S\u00fcrekli thamadelik var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n Thamade \u00c7e\u015fitleri<\/b><\/p>\n Bu sorular\u0131n \u00e7oklu\u011fu okuyucuyu s\u0131kabilir. Hatta gereksiz olarak da de\u011ferlendirilebilir. Bunu da sayg\u0131yla kar\u015f\u0131lamak gerek. Ne var ki tarih boyunca xabze TOPLUMU olmakla gurur duydu\u011fumuz AD\u0130GE TOPLUMU bu kavramlar\u0131n hepsini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde kurallara ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011frusunu isterseniz xabze dedi\u011fimizde b\u00fct\u00fcn bu kurallar\u0131n toplam\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Benim inanc\u0131ma g\u00f6re K\u00dcLT\u00dcR\u00dcM\u00dcZ\u00dc- GE\u00c7M\u0130\u015e\u0130M\u0130Z\u0130, GE\u00c7M\u0130\u015eTEK\u0130 TOPLUMSAL YAPIMIZI ANLAYAB\u0130LMEK \u0130\u00c7\u0130N SABIRLI, HAZIMLI, SO\u011eUKKANLI OLARAK \u00d6\u011eRENMEYE \u00d6NEM Thamade Kimdir?<\/b><\/p>\n Thamade, kendisine verilecek g\u00f6rev ya da g\u00f6revlerin gerektirece\u011fi \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131mak ko\u015fuluyla, toplum ya da topluluk ya da onlar\u0131n temsilcileri taraf\u0131ndan, belirli bir g\u00f6revi yerine getirmek \u00fczere, g\u00f6revlendirilen, belirli bir misyon ve stat\u00fcy\u00fc belirli s\u00fcreyle ta\u015f\u0131mak \u00fczere Yine \u00f6nemle durulmas\u0131 gereken bir konuda, ya\u015fl\u0131l\u0131kla thamade ‘nin \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmesi olay\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bilindi\u011fi \u00fczere AD\u0130GE k\u00fclt\u00fcr\u00fc hi\u00e7bir zaman yaz\u0131l\u0131 olarak toplanmam\u0131\u015f, yaz\u0131l\u0131 bi\u00e7ime getirilmemi\u015ftir. Tersine s\u00f6zl\u00fc ve uygulamal\u0131 olarak ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa s\u00fcre gelmi\u015ftir. Bu durumda ya\u015f\u0131n ilerlemesine paralel olarak bilgi ve deneyimin artmas\u0131na, birikmesine neden olmu\u015ftur. Bir yabanc\u0131 yazar\u0131n dedi\u011fi gibi Adige thamadeleri kendilerini propaganda ile ya da para ile Thamade\u011fe- thamadelik<\/b><\/p>\n Adige xabze toplumunda thamadelik hem kavram olarak, hem de kurumsal olarak olu\u015fmu\u015f ve toplumsal d\u00fczenimizde bir stat\u00fc olarak yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca bu kavram\u0131n toplumsal yap\u0131da yer almas\u0131 \u00f6yle yak\u0131n bir zamanda olmam\u0131\u015ft\u0131r. Daha avc\u0131l\u0131k ve toplay\u0131c\u0131l\u0131k d\u00f6nemlerinde, g\u00f6revin ba\u015far\u0131lmas\u0131 ve payla\u015f\u0131m\u0131n adil ve e\u015fit olmas\u0131 i\u00e7in e\u015fitler aras\u0131nda thamade se\u00e7ilmeye ve g\u00f6revlendirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7en uzun tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde thamadelik kavram\u0131 geli\u015ferek daha \u00e7ok toplumda sayg\u0131 kazanarak bir kurum bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Bug\u00fcn Tahamde’lik denilince thamade’nin yetkilerini, \u00f6zelliklerini, kimlerin thamade olabilece\u011fini, sorumluluklar\u0131n\u0131, g\u00f6revlendirili\u015f bi\u00e7imini, s\u00fcresini, Kimler thamade olabilir?<\/b><\/p>\n Kural olarak, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelikleri ta\u015f\u0131yan ya da ta\u015f\u0131yabilen herkes thamade olarak se\u00e7ilebilir ya da g\u00f6revlendirilebilir. Ancak burada baz\u0131 konular\u0131n daha a\u00e7\u0131k olarak a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekir kan\u0131s\u0131nday\u0131m. 2)<\/b> Fiziksel ve zihinsel engeli bulunmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n 3)<\/b> \u00dczerine alm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6revin bilincinde ve bilgisinde olmal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda konuk olmamas\u0131, Adige olmas\u0131 gibi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6zelliklerde vard\u0131r.<\/p>\n Adige xabze kesin olarak bu \u00f6zellikleri ararken ge\u00e7 zamanlarda \u00f6zellikle baz\u0131 Adige guruplar\u0131nda feodalitenin geli\u015fmesi, s\u0131n\u0131fsal konumun g\u00fc\u00e7lenmesi sonucu, thamade se\u00e7ilenler genellikle asil olarak adland\u0131r\u0131lan aile ve ki\u015filerden tercih edilmi\u015ftir. Hatta daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc sanki thamadelik genetik olarak geliyormu\u015f gibi bir anlay\u0131\u015f\u0131n yerle\u015fmesi de s\u00f6z konusu olmu\u015ftur.<\/p>\n Adige xabzenin zamanla Verk xabze olarak an\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131 ne kadar yanl\u0131\u015f olmu\u015fsa, thamade ve thamadeli\u011fin de bu \u015fekilde anla\u015f\u0131lma ve uygulanmas\u0131 o derece yanl\u0131\u015f olmu\u015ftur. Ne var ki her iki olguda toplumumuzda bir ger\u00e7eklik olarak ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r, var olmu\u015ftur. Kan\u0131mca sa\u011flam bir toplum kurmak istiyorsak, klasik anlamda Adige xabzenin anlay\u0131\u015f\u0131na kesinlikle d\u00f6nmemiz gerekmektedir. Kald\u0131 ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu anlay\u0131\u015f \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde hem Kafkasya\u2019da hem de diasporada de\u011fi\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n Nas\u0131l Thamade Olunur?<\/b><\/p>\n Yukar\u0131nda belirtti\u011fimiz gibi, temel kural, thamadenin se\u00e7ilmesi ya da g\u00f6revlendirilmesidir. Bu se\u00e7imlere ilk d\u00f6nemde toplulu\u011fun hemen her bireyi kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta Kabardey tarihinde belirtildi\u011fi \u00fczere ayakkab\u0131 giyen herkes bu se\u00e7imlere ve xabze yapan toplant\u0131lara kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak topluluklar\u0131n geli\u015fmesi ve say\u0131sal olarak \u00e7o\u011falmas\u0131 gibi olgular\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla halk\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn kat\u0131l\u0131m\u0131 yava\u015f yava\u015f delegelerin kat\u0131l\u0131m\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Nitekim a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6rece\u011fimiz thamade \u00e7e\u015fitleri bu a\u00e7\u0131dan s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n thamade olabilmek i\u00e7in her \u015feyden \u00f6nce ki\u015fisel olarak yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131mak gerekir. Bu \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131mayan kimse ailesi ve kendisi kim olursa olsun thamade olarak se\u00e7ilemez ve g\u00f6revlendirilemez. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda thamade se\u00e7ilmesini gerektiren sorunun ya da olay\u0131n do\u011fmu\u015f olmas\u0131 gerekir. Elbette, sonu\u00e7ta da se\u00e7ilmesi ya da atanmas\u0131 gerekir. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda belirli thamadelikler i\u00e7in zaman i\u00e7erisinde \u00c7arl\u0131k ya da Osmanl\u0131 halifesinden onay al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 olaylarda olmu\u015ftur. \u00d6zellikle P\u015eI olunmas\u0131 durumlar\u0131nda bu kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, daha alt guruplardan thamade olabilmek i\u00e7in P\u015eI’n\u0131n onay\u0131 gerekmi\u015ftir.Bunlar\u0131n ayr\u0131nt\u0131s\u0131na b\u00f6yle bir yaz\u0131da girmenin olana\u011f\u0131 yoktur. Umar\u0131m kitap \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman bu yaz\u0131da belirtilen konular\u0131 ilgilenen okuyucu b\u00fct\u00fcn ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ile \u00f6\u011frenme olana\u011f\u0131 bulacakt\u0131r.<\/p>\n Se\u00e7ilmeden Thamade Olunur mu?<\/b><\/p>\n Yukar\u0131da temel kural\u0131n se\u00e7im ya da g\u00f6revlendirme oldu\u011funu, thamadeli\u011fin bir aileye ya da ki\u015fiye ya\u015fam boyu verilmedi\u011fini belirtmi\u015ftim. Ancak toplum ya\u015fam\u0131nda bunun istisnalar\u0131n\u0131 s\u0131k\u00e7a g\u00f6rmek her zaman olagelmi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131n, bu \u015fekildeki thamadelik istisna olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlara ili\u015fkin birka\u00e7 \u00f6rnek vermek gerekirse: halde thamadenin ya da toplumun verdi\u011fi Thamadenin G\u00f6rev ve Sorumluluklar\u0131<\/b><\/p>\n thamade olay\u0131na hizmet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman hi\u00e7te \u00f6zenilecek bir stat\u00fc de\u011fildir. Nedenlerini s\u0131ralayacak olursak; T<\/span>hamade, kendisini se\u00e7en ya da g\u00f6revlendiren ki\u015filerin ya da kurullar\u0131n istek ve direktiflerini yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. G\u00f6revi bitirdi\u011fini geleneklere uygun olarak teslim edinceye kadar da onlara kar\u015f\u0131 sorumludur. Do\u011fald\u0131r ki, thamadenin bu sorumlulu\u011fu yaln\u0131z onlara kar\u015f\u0131 de\u011fil g\u00f6revde bulundu\u011fu s\u00fcrece ilgili olan herkese kar\u015f\u0131 devam eder. Bu sorumlulu\u011fa kar\u015f\u0131l\u0131k, thamade g\u00f6revi boyunca tam yetkilidir. \u00c7ok ciddi olaylar \u00e7\u0131kmad\u0131k\u00e7a azledilemez. \u015eikayet\u00e7i olan \u015fikayetini thamadeyi se\u00e7en ya da g\u00f6revlendiren kurula bildirir. G\u00f6revi bitti\u011finde bu \u015fikayet yerinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrse thamadenin yarg\u0131lanmas\u0131 durumu vard\u0131r.<\/p>\n Thamade Neden Se\u00e7ilir? Sorunlara Ba\u011fl\u0131 Olarak Thamade S\u0131n\u0131flamas\u0131<\/b><\/p>\n Toplumumuzun ge\u00e7mi\u015fine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rebilece\u011fimiz gibi Adige toplumu kendilerini xabze denilen kurallarla ve se\u00e7ilmi\u015f ya da g\u00f6revlendirilmi\u015f ya da do\u011fal olarak bu stat\u00fcy\u00fc ta\u015f\u0131ma hakk\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f olan thamadeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netilmi\u015ftir. Bunun tersini tezlerin tarihi ger\u00e7eklerle ilgisi yoktur, olamaz. Durum b\u00f6yle olunca, her toplumda oldu\u011fu gibi Adige toplumunda da gerektik\u00e7e, gereksinim duyulduk\u00e7a kural Bu genel kurala ba\u011fl\u0131 olarak sorunlar\u0131 ve thamadelikleri \u015fu ana ba\u015fl\u0131klarda s\u0131n\u0131fland\u0131rabiliriz;<\/p>\n 1) Y\u00f6netim ile ilgili sorun ve thamadelikler<\/b> 2) Sosyal ya\u015fam\u0131n d\u00fczenlenmesi i\u00e7in<\/b> 3) Sorunun lokal olup\u00a0 olmamas\u0131na g\u00f6re ya da sorunun gerektirdi\u011fi hiyerar\u015fi\u00a0 gere\u011fi thamadeler ve thamadelik Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar\u0131 \u00f6rnek olmak amac\u0131yla genel anlamda yapt\u0131m. \u0130\u015fin \u00f6z\u00fcnde: Toplumumuz tarihi s\u00fcre\u00e7te aktif ve hareketli bir yap\u0131 g\u00f6stermi\u015f, s\u0131k s\u0131k duyulan gereksinmeler ve sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda da kural\u0131 ve kural uygulay\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumu a\u015f\u0131r\u0131ya g\u00f6t\u00fcren bir xabze yazar\u0131m\u0131z; \u201cxabze D\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcLMED\u0130!\u201d diyebilmi\u015ftir.<\/p>\n Genel bi\u00e7imde s\u0131n\u0131fland\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fumuz thamadelerin her g\u00f6rev i\u00e7in yukar\u0131da s\u0131ralam\u0131\u015f oldu\u011fumuz ilkeleri ta\u015f\u0131mas\u0131 esast\u0131r. Ancak her g\u00f6reve se\u00e7ilen thamadenin se\u00e7ildi\u011fi g\u00f6revin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na uygun olarak ayr\u0131ca \u00f6zellikleri ve yetenekleri ta\u015f\u0131mas\u0131 da zorunludur. Asl\u0131nda se\u00e7ilirken bu ayr\u0131nt\u0131lara \u00f6zellikle dikkat edilmi\u015ftir.<\/p>\n Thamade Kodza<\/p>\n T<\/span>hamade Yard\u0131mc\u0131s\u0131 diye adland\u0131r\u0131labilir. thamade yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 stat\u00fcs\u00fc thamadelik kadar \u00f6nem verilen bir misyon olarak Adige xabze uygulamas\u0131nda yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc thamadenin verece\u011fi kararlarda, yapaca\u011f\u0131 davran\u0131\u015flarda yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 esas olarak kabul edilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda bayanlarla beraber yap\u0131lan yolculuklarda\u00a0 -gelin getirme gibi- ayr\u0131ca b\u00fcy\u00fck thamadeye ba\u011fl\u0131 olarak yine bayan thamade de g\u00f6revlendirilir.<\/p>\n Say\u0131n okuyucu, bu k\u0131sa tan\u0131tma yaz\u0131s\u0131n\u0131 hi\u00e7bir iddia ta\u015f\u0131madan yazd\u0131m. Amac\u0131m gen\u00e7 okuyuculara birazc\u0131k olsun yararl\u0131 olmakt\u0131r. Yaz\u0131m\u0131 bitirirken \u015fu \u00f6nemli birka\u00e7 noktay\u0131 vurgulamak istiyorum .<\/p>\n 1)<\/b> Ad\u0131 thamade oldu\u011fu i\u00e7in kimse \u015fa\u015f\u0131rmas\u0131n. Bu kavram ve stat\u00fc, toplum daha hafif deyimiyle topluluk bi\u00e7imini alm\u0131\u015f olan her toplumda var olmu\u015ftur. Bundan sonrada var olacakt\u0131r. Bug\u00fcne uygularsak, bir 2)<\/b> Thamadeleri alg\u0131larken olumlu ya da olumsuz toplumsal tarih ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 unutmayal\u0131m.<\/p>\n 3)<\/b> Ger\u00e7ek thamadelik, asl\u0131nda toplumun hizmet edeni, daha a\u00e7\u0131k s\u00f6yleyecek olursak, toplumun hizmet\u00e7isidir. Ancak buna kar\u015f\u0131l\u0131k hi\u00e7bir bedel almazlar. \u00dcstelik \u00e7ok \u00e7abuk g\u00f6zden d\u00fc\u015fme durumlar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n 4) <\/b>Do\u011fald\u0131r ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tan\u0131m ve analiz etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z anlamda thamadelik pek yoktur. Ancak bunun nedeni de yaln\u0131zca Adige toplumu de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, son y\u00fcz elli y\u0131ld\u0131r, hatta daha fazla bir s\u00fcrede thamadenin fonksiyonlar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak \u201cdevlet\u201c olgusuna bula\u015fmas\u0131 sonucu, ba\u015fka kurumlar ve dinler alm\u0131\u015ft\u0131r. Ne var ki biz k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fimize bu d\u00f6nemleri 5)<\/b> Ele\u015ftiri hakk\u0131m\u0131z vard\u0131r ve kutsald\u0131r. Ancak bunu inkar anlam\u0131nda hi\u00e7bir zaman kullanmayal\u0131m.<\/p>\n Toplumuyla, xabzesiyle, thamadesiyle, gen\u00e7li\u011fi ile hep birlikte tarihine, k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, diline ve kimli\u011fine sahip \u00e7\u0131kabilen ve \u00e7\u0131kan bir seviyeye ula\u015fmam\u0131z\u0131 dileyerek s\u00f6zlerime son veriyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rahmi Tuna Doğru ya da yanlış, çeşitli zamanlarda gençlerimizin thamade ve thamadelik konularını aralarında yazılı ve sözlü olarak tartıştıklarına tanık olmaktayız. Konularımızın sansür getirilmeden tartışılmasından yana olduğumu her zaman açıkça söyledim. Tabulaştırmakla ya da oluştuğu varsayılan tabulara sığınmakla kültürümüze ve kimliğimize kişilik kazandırmayacağımızda bir gerçektir. Bu anlamda bu yöndeki tartışmaların yapılmış olmasını da yararlı, hatta […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-7526","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7526","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7526"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42465,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7526\/revisions\/42465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nkazand\u0131rmayaca\u011f\u0131m\u0131zda bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n
\nVINAFE:<\/b> \u00c7\u0131kan bir sorunu, bir problemi \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in yap\u0131lan toplant\u0131 ve al\u0131nan prensip kararlar\u0131 (Bunlar xabze kurallar\u0131 de\u011fildir. Kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir).
\nVINEFEJ:<\/b> \u00c7\u0131kan herhangi bir sorun, bir konu ya da olay\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00fcstlenen, Vinafe yapabilen ki\u015fi ya da ki\u015filer (kurul).
\nKENGE\u015e:<\/b> Ak\u0131l, bilgi ve deneyim dan\u0131\u015fma.
\nKENGE\u015eEU\u011e:<\/b> Dan\u0131\u015f\u0131lacak, d\u00fc\u015f\u00fcnmeye g\u00f6t\u00fcrecek bilge ki\u015fi.
\nXEX\u0130N:<\/b> Eylem olarak se\u00e7me fiili.
\nXEX\u0130NI\u011eE:<\/b> Se\u00e7me eyleminin s\u00fcrekli duruma getirilmesi.
\nXEXE:<\/b> Se\u00e7ilen (burada genellikle aday tek ya da az say\u0131dad\u0131r).
\nXADZE:<\/b> Bir\u00e7ok aday aras\u0131ndan se\u00e7me.
\nthamade
\nTHAMADA\u011eE
\nHABLE thamade
\nKOAJE thamade
\nXE\u011eEUG thamade
\nJ\u0130LE thamade
\nXEUK thamade
\nthamade KODZE.<\/p>\n
\nvard\u0131r, olmakta zorundad\u0131r. \u00d6rne\u011fin: \u015eef-Reis, Han, Kral, \u0130mparator, Bilge, delege, y\u00f6netici, se\u00e7ilmi\u015f ya da se\u00e7ilmemi\u015f Lider vb. kavramlar bunlardan
\nbaz\u0131lar\u0131d\u0131r. O halde konuya \u015f\u00f6yle ba\u015flamak gerekiyor.<\/p>\n
\nThamade\u011fe- thamadelik nedir?<\/p>\n
\nThamade nas\u0131l olunur?
\nThamade olman\u0131n ko\u015fullar\u0131 nelerdir?<\/p>\n
\nThamade\u2019nin g\u00f6revleri ve sorumluluklar\u0131 nelerdir?<\/p>\n
\nThamadelik s\u00fcreye ve g\u00f6reve ba\u011fl\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
\nVERMEL\u0130Y\u0130Z. KOLAYCILI\u011eA KA\u00c7MAK B\u0130Z\u0130 H\u0130\u00c7B\u0130R KONUDA AMMA H\u0130\u00c7B\u0130R KONUDA KURTARMAYACAKTIR.<\/p>\n
\nse\u00e7ilen kimseye denir. Bu anlamda thamade, belirli bir g\u00f6revi yerine getirmek \u00fczere, belirli bir misyon ve stat\u00fc ile se\u00e7ilerek g\u00f6revlendirilmi\u015f ki\u015fi anlam\u0131nda tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r. Nitekim AD\u0130GE xabze’ ye g\u00f6re de b\u00f6yledir. Burada \u00e7ok \u00f6nemli bir noktaya de\u011finmek zorunday\u0131z. thamade ile NEXIJ belirli g\u00f6revde, zamanda ve ki\u015fide \u00f6rt\u00fc\u015febilir. Ancak thamade hi\u00e7bir zaman Nexij de\u011fildir. Nexij\u2019de thamade de\u011fildir. Bu iki kavram\u0131 kesinlikle birbiriyle kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. Bu \u015fekilde se\u00e7ilmi\u015f ya da
\natanm\u0131\u015f olan thamade, \u00fczerine alm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6revi tam yetkili olarak yerine getirmek zorundad\u0131r. Burada kendisini se\u00e7en ya da g\u00f6revlendiren ki\u015filer ya da kurullara kar\u015f\u0131 tam bir sorumluluk alt\u0131nda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek, tam yetki ile g\u00f6revini yerine getirir, misyonunu tamamlar. G\u00f6revin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde hi\u00e7bir yetki k\u0131s\u0131tlamas\u0131 yoktur.<\/p>\n
\nkan\u0131tlamam\u0131\u015flar, pratikte ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri eylemlerle bu unvana hak kazanm\u0131\u015flard\u0131r. Bunun i\u00e7indir ki, ya\u015fla thamadelik \u00e7o\u011fu kez \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak temel kural bu iki kavram\u0131n ayr\u0131 oldu\u011fudur. Nitekim belirli thamadeler i\u00e7in ya\u015f hi\u00e7bir \u015fekilde aranmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\nthamadeli\u011fin bitmesi ve bitirilmesini en ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve a\u00e7\u0131k \u015fekilde anlayabiliyoruz. Onun i\u00e7in Adige xabzesine g\u00f6re THAMADA\u011eE ya da thamadelik thamadeden ayr\u0131 olarak ve soyut olarak toplumsal ve kuramsal bir olgu \u015feklinde ulusumuzda vard\u0131r. Toplumumuz devam ettik\u00e7e de var olmaya devam edecektir.<\/p>\n
\nHer \u015feyden \u00f6nce thamade olabilmek i\u00e7in:
\n 1)<\/b> Ak\u0131l ve anlay\u0131\u015f sahibi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n4)<\/b> Ki\u015fisel olarak yeterli deneyim birikimine sahip olmal\u0131d\u0131r.
\n5)<\/b> \u00dczerine alm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6revi (thamadelik g\u00f6revini) ba\u015farabilecek kadar yetenekli olmal\u0131d\u0131r.
\n6)<\/b> Duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ifade edebilme ve ikna edebilme yetene\u011fine sahip olmal\u0131d\u0131r.
\n7)<\/b> Su\u00e7lu ve toplumsal ya\u015fama ters d\u00fc\u015fen bir aileden gelmemelidir.
\n8)<\/b> Kendisi toplumun g\u00f6z\u00fcnde davran\u0131\u015flar\u0131 ve s\u00f6zleri ile g\u00fcvenilir ve inan\u0131l\u0131r bir kimse olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n1)<\/b> Thamade olarak se\u00e7ilmedi\u011fi<\/p>\n
\ng\u00f6revleri \u00e7ok iyi ve s\u00fcrekli olarak yerine getirerek thamadelik \u00f6zelli\u011fini ki\u015fili\u011finde toplayan kimseler, se\u00e7ilmedi\u011fi halde toplum g\u00f6z\u00fcnde thamade stat\u00fcs\u00fcnde alg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n2)<\/b> Sava\u015flarda, bireysel kahramanl\u0131klarda bu durum s\u00f6z konusu olmu\u015ftur.
\n3)<\/b> Toplumda bilge insanlar \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar, olay \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a ya da sorun olduk\u00e7a kendilerine dan\u0131\u015f\u0131lan, se\u00e7ilmedikleri ya da g\u00f6revlendirilmedikleri halde,
\ndo\u011fal olarak s\u00fcrekli thamade stat\u00fcs\u00fcnde kabul edilmi\u015flerdir.
\n4)<\/b> Son zamanlarda se\u00e7imsiz olarak P\u015eI’lar taraf\u0131ndan bir \u00e7e\u015fit atama bi\u00e7iminde baz\u0131 ki\u015filere thamade g\u00f6revi verilmi\u015ftir.
\n5)<\/b> Bunlar\u0131n yan\u0131nda P\u015f\u0131lar\u0131n thamadeli\u011fi de zaman zaman s\u00f6z konusu olmu\u015ftur.<\/p>\n
\n1)<\/b> \u00d6ncelikle ta\u015f\u0131mas\u0131 gereken \u00f6zellikler ve yetenekleri se\u00e7ildikten sonra da g\u00f6revi sona\u00a0erinceye kadar ta\u015f\u0131maya devam etmek zorundad\u0131r.
\n2)<\/b> Yemek yiyi\u015finden giyimine, ad\u0131m at\u0131\u015f\u0131ndan konu\u015fmas\u0131na, \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 oturmas\u0131ndan kalk\u0131\u015f\u0131na kadar her t\u00fcrl\u00fc davran\u0131\u015f\u0131na azami derecede dikkat etmek zorundad\u0131r.
\n3)<\/b> Beraberinde olan ki\u015filerin maddi -manevi g\u00f6revi s\u00fcresince gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamak ve onlar\u0131 korumak zorundad\u0131r.
\n4)<\/b> Davran\u0131\u015flar\u0131 ile g\u00f6revini tam olarak yerine getirmek, ayr\u0131ca insani ili\u015fkilerinde beraberindekileri inand\u0131rmak ve doyurmak durumundad\u0131r. Yerine g\u00f6re ho\u015fg\u00f6r\u00fc sahibi, yerine g\u00f6re ciddi bir g\u00f6zlemci, yerine g\u00f6re
\nyarg\u0131lama erkini kullanarak ceza verebilen, her ko\u015fulda xabze kurallar\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilip uygulayan bir ki\u015filikte ve yap\u0131da olmas\u0131 zorunlulu\u011fu vard\u0131r.
\n5)<\/b> B\u00fct\u00fcn bu g\u00f6revleri yerine getirirken thamade al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc ancak hareket ve davran\u0131\u015flar\u0131 ile sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 yaratabilen bir yap\u0131da olmak durumundad\u0131r.<\/p>\n
\nkonulmu\u015f, bu kurallar\u0131 uygulayarak toplumu y\u00f6netecek ya da olu\u015fan sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zecek olan ki\u015fi ve ki\u015fileri de se\u00e7mi\u015f ya da g\u00f6revlendirmi\u015ftir.<\/p>\n
\na) Sava\u015fla ilgili olarak se\u00e7ilen thamadeler.
\nb) xabze yap\u0131m\u0131 ve yorumu ile ilgili olarak\u00a0\u00a0\u00a0 se\u00e7ilen thamadeler.
\nc) Y\u00f6netmekle (Y\u00fcr\u00fctme) ilgili olarak se\u00e7ilen thamadeler.
\nd) Yarg\u0131lama i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.
\ne) Diplomasi i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.
\nf) Bar\u0131\u015f toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.<\/p>\n
\na) Her t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u011f\u00fcn y\u00f6netimi i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.
\nb) Gelin getirme (nisa\u015fe) i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.
\nc) Cenaze t\u00f6reni i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.
\nd) Sofra y\u00f6netimi i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.
\ne) Yolculuk i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.
\nf) Konu\u011fun a\u011f\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.
\ng) Her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m ve imece toplant\u0131lar\u0131 i\u00e7in se\u00e7ilen thamadeler.<\/p>\n
\n<\/b>a) Hable thamade – mahalle thamadesi
\nb) Koaje thamade – K\u00f6y thamadesi
\nc) Xe\u011fegu thamade- Birka\u00e7 k\u00f6y\u00fc kapsayan dar b\u00f6lge thamadesi
\nd) Jile thamade – Birka\u00e7 Xe\u011fegu’y\u0131 kapsayan geni\u015f b\u00f6lge thamadesi
\ne) Xeku- \u00dclke thamadesi<\/p>\n
\ncumhurba\u015fkan\u0131, bir ba\u015fbakan, bir bakan, bir meclis ba\u015fkan\u0131 ve milletvekili ya da bir genelkurmay ba\u015fkan\u0131, bir vali ya da kaymakam, savc\u0131 ya da hakim her biri kendi s\u0131n\u0131f\u0131nda bir thamadedir.<\/p>\n
\n\u00f6l\u00e7\u00fc alarak bakamay\u0131z, bakmamal\u0131y\u0131z da.<\/p>\n