![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2018-Images\/139.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Sefer Penesu<\/span><\/b> Adigelerde \u00f6len insan say\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fandan daha fazla olmas\u0131na \u00fcz\u00fclenlerin pekte az olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Bu y\u00fczden sorun defalarca Adige Mak gazetesinde ele al\u0131nd\u0131. 2 Kas\u0131m tarihli gazetede Nehus Gazavat taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan \u201cMarc\u201d isimli yaz\u0131n\u0131n konusu da bu. O da makalesinde n\u00fcfusumuzun artmay\u0131\u015f\u0131ndan duydu\u011fu \u00fcz\u00fcnt\u00fcleri dile getiriyor.<\/span><\/p>\n Yazar taraf\u0131ndan dile getirilen sorunlar\u0131n \u00f6nemini dikkate alan gazete y\u00f6netimi okurlar\u0131n bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerini dile getirmelerini istedi. Bende bu nedenle yazma gere\u011fi duydum. \u00d6ncelikle Nehus Gazavat\u2019\u0131n kimi g\u00f6r\u00fc\u015f ve de\u011ferlendirmelerine kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 da belirtmek isterim.<\/p>\n Nehus Gazavat gibi bu konu \u00fczerinde gazetede daha \u00f6nce yazm\u0131\u015f olanlar da Adige n\u00fcfusunun azalmas\u0131na neden olarak; ailelerin gelir d\u00fczeylerindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc g\u00f6stermi\u015flerdi. \u0130\u015fsiz gen\u00e7lerin say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok oldu\u011funu, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret ald\u0131klar\u0131n\u0131 ve bu nedenlerle fazla \u00e7ocuk yapt\u0131klar\u0131nda bakamayacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinden \u00e7ocuk istemediklerini belirtiyorlard\u0131. Nehus Gazavat bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc do\u011frulamak i\u00e7in birde \u00f6rnek veriyor. Kimli\u011fini ve ya\u015fad\u0131klar\u0131 yeri (k\u00f6y m\u00fc, \u015fehir mi) belirtmeden, yeni evli bir ailenin oturacak ev konusunda s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fcklerini, kiral\u0131k bir ev bulduklar\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131 olduktan sonra kad\u0131n\u0131n i\u015ften ayr\u0131lmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, erke\u011fin ayda \u00fc\u00e7 bin Ruble \u00fccret ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun i\u00e7inden kira \u00fccretini \u00e7\u0131kar\u0131nca geri kalan\u0131n \u00e7ok az oldu\u011funu, bu nedenle de fazla \u00e7ocuk sahibi olmak istemediklerini dile getiriyor.<\/p>\n Bu t\u00fcr \u00f6rneklerin varoldu\u011funu biliyorum ve bunu da \u00f6nemli sebeplerden biri olarak kabul ediyorum. Bu tip aileler \u015fehirde ya\u015f\u0131yorlarsa ger\u00e7ekten konut ve i\u015f bulma konusunda b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar var. Ancak unutmayal\u0131m ki, Adigelerin \u00e7o\u011fu k\u00f6ylerde ya\u015f\u0131yor ve bu durumda da Nehus Gazavat\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015flerini desteklemek zorla\u015f\u0131yor.<\/p>\n Adige k\u00f6ylerine \u015f\u00f6yle bir g\u00f6z gezdirelim. Tanr\u0131’ya \u015f\u00fck\u00fcrler olsun ki, tu\u011fladan yap\u0131lm\u0131\u015f birbirinden g\u00fczel evlerin bolca <\/span> oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. K\u00f6ylerde ev s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7eken aile say\u0131s\u0131 \u00e7ok azd\u0131r. Ger\u00e7i kolhoz ve sovhozlar da\u011f\u0131ld\u0131ktan sonra k\u00f6ylerde de i\u015f s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ba\u015fg\u00f6stermi\u015ftir ama g\u00f6zlerini a\u00e7anlar buna da \u00e7are buluyorlar. K\u00f6yl\u00fcler eskiden beri topra\u011f\u0131 i\u015fleyerek ge\u00e7inirlerdi. Ailelerde 5-6 \u00e7ocuk bulundu\u011fu y\u0131llarda bug\u00fcnk\u00fcnden \u00e7ok daha fakir durumdayd\u0131lar. Topra\u011f\u0131 i\u015flemenin, hayvanc\u0131l\u0131k yapman\u0131n kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu konuda bir\u00e7ok zorluklar\u0131n bulundu\u011funu, ara\u00e7 gere\u00e7, yak\u0131t ve g\u00fcbre fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011funu biliyorum. Ancak isteyen ki\u015filer bu zorluklar\u0131 da a\u015f\u0131yorlar. Eskiden \u00e7ift\u00e7iler alet edevat yoklu\u011funa ra\u011fmen iyi \u00fcr\u00fcn al\u0131yorlard\u0131. Bir iki y\u0131lda iyi sonu\u00e7lar elde etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse de, y\u0131ldan y\u0131la sa\u011flanan gelir art\u0131\u015flar\u0131yla arzu edilen y\u00fcksek seviyelere ula\u015fmakta m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Devrim \u00f6ncesi Adige \u00fclkesinin en zengin ki\u015fisi olarak kabul edilen Sinciy k\u00f6y\u00fcnden Traho Lu\u2019nun ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc iyi bir \u00f6rnek olu\u015fturur. Lu, Krasnodar\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131 diki\u015f i\u011fnelerini k\u00f6ylerde yumurta ile de\u011fi\u015ftirip toplad\u0131\u011f\u0131 yumurtalar\u0131 \u015fehir pazar\u0131nda satarak eline ge\u00e7irdi\u011fi paray\u0131 yararl\u0131 alanlarda kullanmak suretiyle \u00e7ok zengin olmu\u015ftur. Burada \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle belirtmek gerekirse gen\u00e7lerimiz g\u00fcn\u00fcm\u00fczde topraktan kopmu\u015flard\u0131r. Topra\u011f\u0131 i\u015flemek, hayvan beslemek onlara g\u00fc\u00e7 gelmekte ve daha kolay para kazan\u0131p daha iyi ya\u015famak istemektedirler. Bu nedenle de bir\u00e7oklar\u0131 su\u00e7 islemeyi ve \u00e7almay\u0131 meslek edinmi\u015flerdir. Bu nedenle de gen\u00e7lerimiz aras\u0131nda evlenmek ve \u00e7ocuk yapmak istemeyenlerin say\u0131s\u0131 artmaktad\u0131r. En \u00e7ok \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyup \u00fczerinde konu\u015fmam\u0131z gerekende bence budur.<\/p>\n Bu i\u015fin bir yan\u0131d\u0131r. Di\u011fer yanda ise gen\u00e7 kad\u0131nlar\u0131n fazla \u00e7ocuk istememeleri, \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fcklere katlanmak istememeleri vard\u0131r. Fazla \u00e7ocu\u011fa bakmak tabi ki kolay de\u011fildir. Ancak onlar\u0131n anne babalar\u0131 da \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olsalard\u0131 kendilerinin de bug\u00fcn hayatta olmayacaklar\u0131n\u0131 bilmeleri de gerekir.<\/p>\n Nehus Gazavat ailelerde az \u00e7ocuk olmas\u0131na sebep olarak \u00f6nceden de belirtti\u011fim gibi ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 sebep g\u00f6stermektedir. Ancak bu iddias\u0131n\u0131 daha sonra verdi\u011fi \u00f6rnekler yalanlamaktad\u0131r. Makalesinde \u015f\u00f6yle demektedir: \u201c\u00c7e\u00e7enler y\u0131llard\u0131r bitip t\u00fckenmeyen sava\u015flar i\u00e7erisinde olmalar\u0131na ra\u011fmen n\u00fcfuslar\u0131 y\u00fczde 150 artm\u0131\u015ft\u0131r\u201d. Onlar\u0131n ya\u015famlar\u0131 Adigelerinkinden daha iyi durumda olmal\u0131 ki, \u00e7ocuk say\u0131lar\u0131 bizimkilerden daha fazlad\u0131r. Ancak ger\u00e7eklerin b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 herkesin malumudur. \u00c7e\u00e7enya\u2019n\u0131n merkezi Grozni\u2019de bir tek sa\u011flam bina dahi kalmadan harap edilmi\u015f durumdad\u0131r. Di\u011fer k\u00f6y ve kentleri de farkl\u0131 durumda de\u011fildir. Binlerce insan \u0130ngusetya\u2019da \u00e7ad\u0131rlarda s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 olarak ya\u015famaktad\u0131r. \u00dclkelerine d\u00f6nenlerinde b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 i\u015fsiz ve konutsuzdur. Kendimizi onlarla mukayese edersek cennette oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebiliriz. Buna ra\u011fmen biz \u00e7o\u011falm\u0131yoruz onlar \u00e7o\u011fal\u0131yorlar.<\/p>\n Ailelerde fazla \u00e7ocuk bulunmamas\u0131n\u0131 zenginlik ve fakirli\u011fe ba\u011flaman\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7in fazla uzaklara bakmaya da gerek yoktur. B\u00fcy\u00fck evleri ve iyi i\u015fleri olan gen\u00e7lerimizin say\u0131s\u0131n\u0131n az olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hepimiz biliyoruz. Nehus Gazavat\u2019ta makalesinde bu konuya de\u011finiyor ve \u015f\u00f6yle diyor: \u201cOnlar\u0131n evlerinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne bir bak\u0131n\u0131z, evlerinin g\u00fczelli\u011fi krallar\u0131 bile imrendirecek gibidir. Kvartal b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki (200X200m) araziye kurulmu\u015ftur ve u\u015faklar\u0131 da vard\u0131r. Ba\u015fka yerlerde de evleri vard\u0131r\u201d. Ne yaz\u0131k ki onlar\u0131n evlerinde de fazla \u00e7ocuk yoktur. Onlarda m\u0131 \u00e7ocuklar\u0131na bakamayacaklar\u0131ndan korkuyorlar?<\/p>\n Nehus Gazavat\u2019in \u201cMarc\u201d adl\u0131 makalesinin yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 say\u0131da gazete y\u00f6netimi s\u00f6yle bir yorumda bulunmaktad\u0131r: \u201cBilimadamlar\u0131 ve demograflar daha k\u00f6t\u00fc ekonomik \u015fartlarda ya\u015fayan halklardaki yo\u011fun n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131n\u0131n sebeplerini hen\u00fcz yeterince a\u00e7\u0131klayabilmi\u015f de\u011fillerdir\u201d. Bu tespitte Nehus Gazavat\u2019in ekonomik sebeplerle fazla \u00e7ocuk yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Burada dinin b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmek gerekmektedir. Kuran’\u0131 bilenler ve Muhammet peygamberin s\u00f6zlerine vak\u0131f olanlar ana rahmindeki \u00e7ocu\u011fa Tanr\u0131 taraf\u0131ndan can verildi\u011fine, onu yok etmenin b\u00fcy\u00fck g\u00fcnah oldu\u011funa inanmaktad\u0131rlar. Tanr\u0131’ya inananlar ve ger\u00e7ek M\u00fcsl\u00fcmanlar bu nedenle ana rahminde \u00e7ocu\u011fu yok etmeyi kabul etmemektedirler. \u00c7e\u00e7enlerin, \u0130ngu\u015flar\u0131n ve dini terk etmemi\u015f olan di\u011fer uluslar\u0131n fazla \u00e7ocuk sahibi olmalar\u0131n\u0131n nedeni de budur. Do\u011fruyu s\u00f6ylemek gerekirse Adigeler olarak \u0130slam dinini tam benimsemi\u015f insanlar\u0131m\u0131z\u0131n say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a azd\u0131r. Bu nedenle de kad\u0131nlar\u0131m\u0131z ana rahmindeki \u00e7ocu\u011fu yok etmekte bir mahzur g\u00f6rm\u00fcyorlar.<\/p>\n Do\u011fan insan say\u0131s\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 sadece Adigelere ait bir sorun olmay\u0131p, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ortak sorunudur. Bunun temel nedeni de uygarl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Uygarl\u0131k yayg\u0131nla\u015f\u0131p insan\u0131n refah d\u00fczeyi y\u00fckseldik\u00e7e g\u00fc\u00e7l\u00fcklerden ka\u00e7\u0131nmakta, fazla \u00e7ocuklu olman\u0131n getirece\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye ba\u015flanmaktad\u0131r. Bu nedenle uygarl\u0131\u011fa daha uzak olan halklarda daha fazla \u00e7ocuk vard\u0131r. Ruslar da \u00e7ocuk say\u0131lar\u0131n\u0131n azalmas\u0131ndan dolay\u0131 kayg\u0131 i\u00e7erisindedirler. Ancak b\u00fcy\u00fck ulusun n\u00fcfusunun az art\u0131yor olmas\u0131 o kadar sorun te\u015fkil etmemektedir. Sivrisine\u011fin kal\u00e7as\u0131n\u0131 koparmaya kalkt\u0131klar\u0131nda \u201cKimden neyi kopard\u0131\u011f\u0131n\u0131za iyi bak\u0131n\u201d demi\u015f. Biz Adigeler az oldu\u011fumuzdan n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131m\u0131z yeterli olmazsa yok olabiliriz. Bu ger\u00e7e\u011fi gen\u00e7lerimiz anlay\u0131p uyanabilseler de iyi olurdu. Aksi takdirde \u201cMarc\u201d diye ba\u011f\u0131rman\u0131n bir faydas\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sefer Penesu Adige Mak Gazetesi, 17 Kasım 2004 Adigelerde ölen insan sayısının doğandan daha fazla olmasına üzülenlerin pekte az olmadığını biliyoruz. Bu yüzden sorun defalarca Adige Mak gazetesinde ele alındı. 2 Kasım tarihli gazetede Nehus Gazavat tarafından kaleme alınan “Marc” isimli yazının konusu da bu. O da makalesinde nüfusumuzun artmayışından duyduğu üzüntüleri dile getiriyor. Yazar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-7535","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7535"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7537,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7535\/revisions\/7537"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nAdige Mak Gazetesi, 17 Kas\u0131m 2004<\/span><\/p>\n