![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2018-Images\/044.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Prof. Dr. Cari Hahn<\/strong> Kabardey\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131m gezi s\u0131ras\u0131nda bu kabilenin di\u011fer Adige kabilelerinin tersine, yabanc\u0131lara kar\u015f\u0131 pek misafirperver olmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlad\u0131m. Bir yabanc\u0131 i\u00e7in Kabardeylerin \u00f6rf ve adetlerini yak\u0131ndan tan\u0131mak ve incelemek imkans\u0131z gibidir. Bu nedenle de Kabardey olan biri taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan, kendi halk\u0131n\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcn t\u00f6relerini olduk\u00e7a geni\u015f kapsaml\u0131 olarak anlatan, 1892 y\u0131l\u0131nda Moskova’da Etnografya Panoramas\u0131n\u0131n 4. say\u0131s\u0131nda yay\u0131nlanan ve b\u00fcy\u00fck ilgiyle okudu\u011fum bu yaz\u0131y\u0131 oldu\u011fu gibi aktar\u0131yorum.<\/p>\n Kabardeyliler genellikle tek e\u015flidir, bu da annenin kutsalla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir t\u00f6redir. Ancak daha \u00f6nce T\u00fcrkiye’de ya\u015fam\u0131\u015f baz\u0131 Kabardeyliler bu t\u00f6reyi bozmu\u015f, bir ka\u00e7 e\u015fle beraber ya\u015famaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Evlenecek olan, e\u015fini kendi se\u00e7er. Genellikle gen\u00e7 erkek, gelin aday\u0131n\u0131 kendisi se\u00e7er. Babas\u0131n\u0131 ya da ya\u015fl\u0131 akrabas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6nderir. G\u00f6r\u00fcc\u00fc, k\u0131z evine gider ve geli\u015f nedenini a\u00e7\u0131klar. K\u0131z\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in erke\u011fi ve k\u0131z\u0131 temsil eden birer ki\u015fi, k\u0131z\u0131n s\u00f6zlerine tan\u0131kl\u0131k edecek olan \u00fc\u00e7 ki\u015filik bir heyet k\u0131z\u0131n odas\u0131na giderek ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sorar. Gen\u00e7 k\u0131z\u0131n “evet” cevab\u0131 ile geri gelindi\u011finde mollay\u0131 (hoca) \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p gen\u00e7lerin arzular\u0131 ona anlat\u0131l\u0131r. Ard\u0131ndan ”kal\u0131m” yani ba\u015fl\u0131k paras\u0131 konusunda pazarl\u0131\u011fa oturulur; bu genellikle iki inek, bir at ve iki \u00f6k\u00fczden ibarettir. Kal\u0131m, gelinin bir nevi g\u00fcvencesidir. \u015eayet bo\u015fanma vuku bulursa bunlar gelinin mal\u0131d\u0131r. Bu i\u015fte halledildikten sonra Molla aya\u011fa kalkar, iki taraf\u0131n vekillerinin ellerini, ba\u015f parmaklar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 gelecek \u015fekilde birle\u015ftirir ve bir eliyle tutarak \u00fc\u00e7 defa \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: “Tanr\u0131’n\u0131n emri olan insanlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 ve Peygamber Muhammed’in kavli ile N. k\u0131z\u0131n\u0131n, Tanr\u0131’n\u0131n kulu olan N.N. ile evlenmesini istiyor musunuz?” \u00d6nce k\u0131z taraf\u0131n\u0131n vekili “evet” der. Molla bu kez ayn\u0131 soruyu o\u011flan taraf\u0131n\u0131n vekiline sorar. Bu soru sorma i\u015fi \u00fc\u00e7 defa tekrarlan\u0131r ve \u00fc\u00e7 defas\u0131nda da evet cevab\u0131 al\u0131n\u0131nca, Molla \u00e7evrede bulunanlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve bu anla\u015fmaya tan\u0131kl\u0131k ettirir. Kuran’dan bir ka\u00e7 s\u00fcre okur, eller, avu\u00e7lar, yukar\u0131ya gelecek \u015fekilde tutulur ve “amin” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile hepsi y\u00fczlerini s\u0131vazlar. Bu olayla birlikte k\u0131z\u0131n “nakech”\u0131 k\u0131y\u0131lm\u0131\u015f olur. Sonunda bir koyun kurban edilir ve orada bulunanlar taraf\u0131ndan yenir.<\/p>\n Daha sonra kal\u0131m\u0131n \u00f6deme zaman\u0131 ve damat taraf\u0131ndan gelini g\u00f6t\u00fcrme g\u00fcn\u00fc tespit edilir. Bundan a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 iki ay sonra k\u0131z taraf\u0131n\u0131n el\u00e7ileri damat taraf\u0131na giderek kal\u0131m\u0131 al\u0131r. Damat evi, d\u00fc\u011f\u00fcn haz\u0131rl\u0131klar\u0131na ba\u015flar. Kad\u0131nlar “Boza” (bir nevi bira) yaparlar, tatl\u0131lar, hamur i\u015fleri haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n Gelin almaya gidilmeden bir gece \u00f6nce erkekler atlarla meydanda toplan\u0131r, herkesi yeme-i\u00e7me\u011fe davet ederler. O ak\u015fam misafirler kendi aralar\u0131ndan gelin arabas\u0131 ve gelin duva\u011f\u0131 i\u00e7in para toplar. Ertesi g\u00fcn silahlan\u0131p gelin almaya gidilir. Gelin alay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ya\u015fl\u0131 bir lider (thamade) ge\u00e7er. Gen\u00e7ler silahl\u0131 bir \u015fekilde “Boza”dan birer yudum ald\u0131ktan sonra atlar\u0131na binerler ve yola \u00e7\u0131karlar. Arabada bir gen\u00e7 k\u0131z oturur. Bu gelinin arkada\u015f\u0131d\u0131r. Bu k\u0131z yolculuk s\u0131ras\u0131nda geline arkada\u015fl\u0131k eder. Damat ise k\u00f6y\u00fcnde kal\u0131r, bir arkada\u015f\u0131n\u0131n evine gider, orada \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir sevgiyle kar\u015f\u0131lan\u0131p konuk edilir. Gelin arabas\u0131, gelinin evinin \u00f6n\u00fcne gelir, gelinin babas\u0131 misafirleri kar\u015f\u0131lamak \u00fczere d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar. Geline arkada\u015fl\u0131k etmesi i\u00e7in getirilen k\u0131z kad\u0131nlar k\u0131sm\u0131na al\u0131n\u0131r, konuklar , kom\u015fu evlerde a\u011f\u0131rlan\u0131r. Ak\u015fam \u00fczeri dans etmeye ba\u015flayan k\u00f6y\u00fcn k\u0131zlar\u0131 gece yar\u0131s\u0131na do\u011fru da\u011f\u0131l\u0131r. Gelin, gece b\u00fct\u00fcn tan\u0131d\u0131k ve akrabalarla vedala\u015f\u0131r.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn kahvalt\u0131dan sonra i\u00e7ki i\u00e7meye ba\u015flan\u0131r. Saat on’a do\u011fru bir delikanl\u0131 gelinin odas\u0131na g\u00f6nderilir. Gelin duva\u011f\u0131yla oturmaktad\u0131r. Delikanl\u0131 gelinin yan\u0131na gider elinden tutar, gelin bir kad\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla aya\u011fa kalkar. Delikanl\u0131, yard\u0131m eden kad\u0131na bah\u015fi\u015f verdikten sonra odadan uzakla\u015f\u0131r. Daha sonra gelinin e\u015fyalar\u0131 arabaya yerle\u015ftirilir. Bavullarda bir s\u00fcr\u00fc hediye vard\u0131r; alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f simle i\u015flenmi\u015f t\u00fct\u00fcn keseleri, \u00f6rt\u00fcler, ku\u015faklar ve kad\u0131n elbiseleri\u2026<\/p>\n Gelin elbisesini g\u00fcnl\u00fck elbiseden ay\u0131ran; y\u00fcksek\u00e7e ve alt\u0131n simlerle i\u015flenmi\u015f bir \u015fapka, aya\u011f\u0131ndaki y\u00fcksek takunyalar\u0131n i\u00e7inde k\u0131rm\u0131z\u0131 hafif ayakkab\u0131lar, (gelin, ayakkab\u0131lar\u0131ndan yard\u0131ms\u0131z aya\u011fa kalkamayacak vaziyettedir) sa\u00e7lar\u0131, bir tek \u00f6rg\u00fc halinde i\u00e7inden \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir \u015ferit yerlere kadar uzan\u0131r.<\/p>\n T\u00fcm bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda elbisesi g\u00fcnl\u00fck elbisedir, yaln\u0131z daha de\u011ferli bir kuma\u015ftan dikilmi\u015ftir. Elbisenin \u00fcst\u00fcnde v\u00fccudunu ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131ya \u00f6rten ipek bir \u00f6rt\u00fc vard\u0131r. Gelinin e\u015fyalar\u0131 arabaya y\u00fcklenince gelin iki kad\u0131n taraf\u0131ndan getirilip arabaya bindirilir. Yan\u0131na “gelin arkada\u015f\u0131” oturur ve d\u00fc\u011f\u00fcn alay\u0131 yola koyulur. Avludaki gen\u00e7ler u\u011furlamaya \u00e7\u0131karlar, meydanda gelin alay\u0131 duraklar ve bir saat kadar boza i\u00e7ilir, bir \u015feyler yenilir, tekrar vedala\u015f\u0131p atlara binilir. Bu arada avludaki gen\u00e7ler vedala\u015fma s\u0131ras\u0131nda misafirlerin \u015fapkalar\u0131n\u0131 kapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ve kendili\u011finden bir yar\u0131\u015f ba\u015flar, baz\u0131lar\u0131 da \u015fapkalar\u0131n\u0131 almadan yola koyulurlar. Gelin arabas\u0131 u\u011furlay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n refakatinde yola \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Damad\u0131n avlusuna gelindi\u011finde bir d\u00fc\u011f\u00fcn \u015fark\u0131s\u0131; “Varidade” ya da “Vora\u015f” tutturulur. \u015eapkalar yine kap\u0131\u015fmaya ba\u015flan\u0131r, burada kap\u0131lan \u015fapkalar t\u00fcfek ve tabancalara hedef olurlar. Damad\u0131n evinin \u00f6n\u00fcnde araba durur, gelin tekrar iki kad\u0131n taraf\u0131ndan evin kad\u0131nlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcne getirilir, bu s\u00fcre i\u00e7inde tabanca ve t\u00fcfek sesleri ortal\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131nlatmaktad\u0131r. Gelin, hal\u0131larla kapl\u0131 bir sedire oturtulur. Se\u00e7ilmi\u015f olan bir gen\u00e7 taraf\u0131ndan duva\u011f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r. Bu arada d\u0131\u015far\u0131da bulunan atl\u0131lar boza ile a\u011f\u0131rlan\u0131rlar. K\u00f6y\u00fcn gen\u00e7leri ise hemen toplan\u0131r ve uzun s\u0131r\u0131klarla, atl\u0131lar\u0131n ula\u015famayaca\u011f\u0131 yerlerde siper al\u0131rlar. Onlar\u0131 k\u0131rba\u00e7lamaya \u00e7al\u0131\u015fan atl\u0131lar\u0131 s\u0131r\u0131kla at\u0131n \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu m\u00fccadele hemen hemen bir saat kadar devam eder.<\/p>\n Bu arada, damad\u0131n kald\u0131\u011f\u0131 evin kap\u0131s\u0131n\u0131 tutan bir ka\u00e7 gen\u00e7 ellerindeki s\u0131r\u0131klarla atl\u0131lar\u0131n eve girmesine engel olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Atl\u0131lar, duvarlar\u0131n \u00fczerinden atlayarak hatta duvarlar\u0131 ve \u00e7itleri y\u0131karak eve girerler. Eve giren baxs\u0131me ile a\u011f\u0131rlan\u0131r ve sonra at\u0131 ile \u00e7\u0131k\u0131p gider. At\u0131yla damad\u0131n evine girenin ad\u0131 ilan edilir ve b\u00f6ylece m\u00fccadele biter. Gen\u00e7ler sopalar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131rlar ve k\u0131zlarla dans etmek \u00fczere bah\u00e7eye ko\u015farlar.<\/p>\n \u00d6\u011fle \u00fczeri herkes damad\u0131n anne ve babas\u0131n\u0131 tebrik etmek \u00fczere geri eve gelirler ve en iyi bir \u015fekilde a\u011f\u0131rlan\u0131rlar. Ak\u015fama do\u011fru yine gece yar\u0131\u015fma kadar devam edecek danslara ba\u015flan\u0131r. Bu e\u011flenceler g\u00fcnlerce s\u00fcrer.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu e\u011flenceler yap\u0131l\u0131rken damat, daha \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, bir arkada\u015f\u0131n\u0131n evinde saklan\u0131r. Kald\u0131\u011f\u0131 evde hanenin \u00f6z o\u011flundan daha \u00e7ok ilgi ve sayg\u0131 g\u00f6r\u00fcr, a\u011f\u0131rlan\u0131r. T\u00fcm ev onun emrine amadedir, hane sahipleri bir nevi onun anne ve babas\u0131 yerine ge\u00e7erler. O da bu s\u00fcre i\u00e7inde Bu evden damada bir “\u015eavekot” verilir, bu u\u011furlay\u0131c\u0131 anlam\u0131na gelir. Bu ki\u015fi damad\u0131n genellikle kendi ya\u015f\u0131t\u0131 bir gen\u00e7 veya akrabas\u0131d\u0131r. G\u00f6revi ise “Kan”a her konuda yard\u0131mc\u0131 olmakt\u0131r. Damad\u0131 vaktinde yat\u0131r\u0131p vaktinde uyand\u0131rmak evde bulundu\u011funu gizli tutmak, ya\u015fl\u0131 erkeklerle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 Ak\u015fama damad\u0131n arkada\u015flar\u0131 gelir ve ona mutluluk dile\u011finde bulunurlar. \u0130\u00e7ki i\u00e7ilir, \u015fark\u0131lar s\u00f6ylenir ve sohbet edilir. Gece yar\u0131s\u0131na do\u011fru misafirler da\u011f\u0131l\u0131nca damat, \u015favekot taraf\u0131ndan evine getirilir. Gelinin yan\u0131nda, gelinin odas\u0131nda, gelinin arkada\u015f\u0131ndan ba\u015fka kimse olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenen \u015eavekot, damad\u0131 odas\u0131na getirir daha sonra odadan \u00e7\u0131kar ve bah\u00e7ede n\u00f6bet tutar.<\/p>\n \u015eavekot, sabah\u0131n ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131yla damad\u0131 uyand\u0131r\u0131r, damat odadan \u00e7\u0131karken gelinin korsas\u0131n\u0131 al\u0131r ve k\u0131z taraf\u0131ndan gelen u\u011furlay\u0131c\u0131ya verir, gelinin yan\u0131nda yine gelinin arkada\u015f\u0131 olan k\u0131z gelir. Damat ilk \u00fc\u00e7 gece, gelinin \u00fcst \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ayakta duran gelinin \u00f6nce \u00fczerindeki \u00f6rt\u00fcy\u00fc al\u0131r, \u015fapkay\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r, v\u00fccudunun \u00fcst k\u0131sm\u0131ndaki giysileri \u00e7\u0131kard\u0131ktan sonra bir sandalyeye oturtup ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r, en \u00f6nemlisi de korsedir. Korseye hi\u00e7 zarar verilmeden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 zorunludur. Korseyi gen\u00e7 k\u0131z evlenene kadar ta\u015f\u0131r. Korse, genellikle k\u0131rm\u0131z\u0131 maroken deriden yap\u0131l\u0131r ve \u00e7ok dard\u0131r. \u00d6n k\u0131sm\u0131ndan iki ask\u0131 ile omuzlar \u00fczerinden arkaya iliklenir, bu da korsenin arkaya kaymas\u0131n\u0131 \u00f6nler. \u00d6n k\u0131sm\u0131 \u00e7aprazlama olarak kordonla \u00f6r\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Bu kordonun ucu iyice saklan\u0131r, baz\u0131 k\u0131zlar bunu bilerek \u00e7abuk bulunmamas\u0131 i\u00e7in ustaca saklarlar. Bu u\u00e7lar bulunmadan korsenin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kesmek veya en ufak bir \u015fekilde yaralamak s\u00f6z konusu olamaz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu korseyi alan u\u011furlay\u0131c\u0131, bunu ya k\u0131z karde\u015fine ya da yak\u0131n bir akrabas\u0131na hediye edecektir. E\u011fer korse, herhangi bir suretle yaralanm\u0131\u015fsa, damat arkada\u015flar\u0131 aras\u0131nda b\u00f6b\u00fcrlenemez. Gelin, ilk \u00fc\u00e7 gece kocas\u0131yla hi\u00e7 konu\u015fmaz. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc gece kocas\u0131, \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131karmadan, sanki uyunmak istemiyormu\u015f\u00e7as\u0131na odaya girer. Gelin, onun \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131karmak zorunda kal\u0131r. Bu gece ilk defa kocas\u0131yla konu\u015fabilir.<\/p>\n Bir hafta sonra “Vineyi\u015fe” denilen gelinin odas\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 \u015fenli\u011fi ba\u015flar. Bu zamana kadar kendi odas\u0131ndan \u00e7\u0131kmayan gelin, \u015fimdi evin oturma odas\u0131na al\u0131n\u0131r. Bu nedenle k\u00f6y gen\u00e7leri toplan\u0131r ve bir kurban kesilip postu e\u015fi\u011fe serilir, gelin bunun \u00fczerinden ge\u00e7mek zorundad\u0131r. Ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rma, \u015fark\u0131 s\u00f6yleme ve silah sesiyle gelin, iki kad\u0131n taraf\u0131ndan e\u015fikten ge\u00e7irilir. Gelin ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131ya bir \u00f6rt\u00fcyle \u00f6rt\u00fcl\u00fcd\u00fcr, y\u00fcksek takunya giyerek y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde boyu, \u00e7ok uzunmu\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n Gelin, zaman zaman duraklar ve k\u0131zlar dans ederler, gen\u00e7 kad\u0131n oturma odas\u0131na getirilence bir duvara yaslat\u0131l\u0131r ve \u00fczerinden \u00f6rt\u00fc al\u0131n\u0131p a\u011fz\u0131na bir parmak tatl\u0131 verilir. Bu tatl\u0131 onun evdeki hayat\u0131n\u0131n tatl\u0131 olmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Genellikle bu tatl\u0131, tereya\u011f\u0131 ve bal kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Ard\u0131ndan tatl\u0131 taba\u011f\u0131 k\u00f6y\u00fcn gen\u00e7lerine verilir, onlarda bu taba\u011fa h\u00fccum ederler, kap\u0131\u015f\u0131rlar ve taba\u011f\u0131 k\u0131rarlar.<\/p>\n Gen\u00e7 kad\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc odada hi\u00e7 erkek yoktur. Ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlara “boza” verilir. Kad\u0131nlar b\u00fcy\u00fck taslardaki bozay\u0131 i\u00e7tikten sonra gelini e\u011flendirmeye ba\u015flarlar. \u0130\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131 dans eder. K\u0131sa bir zaman sonra da d\u0131\u015far\u0131da d\u00fc\u011f\u00fcn \u015fark\u0131s\u0131 olan “O Ridade” s\u00f6ylenmeye ba\u015flan\u0131r, gen\u00e7 kad\u0131n evden d\u0131\u015far\u0131ya al\u0131n\u0131r. Gelin, d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131nca, damda bulunan bir delikanl\u0131 gelinin ba\u015f\u0131na f\u0131nd\u0131k, f\u0131st\u0131k, pasta ve \u015feker d\u00f6ker. Bunlar \u00e7evrede bulunanlarca kap\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Ard\u0131ndan gelin eve geri al\u0131n\u0131r ve sessizlik olur. Esas bundan sonra yeme i\u00e7me ve dans ba\u015flar ve gece ge\u00e7 vakte kadar devam eder.<\/p>\n Aradan bir ka\u00e7 g\u00fcn ge\u00e7ince damad\u0131n, evine geri kabul edilme merasimi ba\u015flar. Merasim normalde ak\u015famlar\u0131 olur ve k\u00f6y\u00fcn gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131 eve toplan\u0131p dans ederler. Bu s\u0131rada gen\u00e7 erkekler biraz i\u00e7ki i\u00e7tikten sonra damad\u0131n sakland\u0131\u011f\u0131 eve girerler. Ev sahibine te\u015fekk\u00fcr edildikten sonra damad\u0131 al\u0131p yola \u00e7\u0131karlar. Damat, ho\u015fnutlu\u011funun simgesi olarak kald\u0131\u011f\u0131 aileye bir \u00f6k\u00fcz ya da bir at hediye eder. \u015eark\u0131lar ve t\u00fcfek at\u0131\u015flar\u0131 alt\u0131nda gen\u00e7 erkek kendi evine getirilir. Bu arada, evde bir ka\u00e7 koyun kurban edilmi\u015ftir ve \u00e7ok\u00e7a da boza haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yenilir, i\u00e7ilir, e\u011flenilir. Kalan bozan\u0131n bir k\u0131sm\u0131 taslara ve testiye doldurulur, balla tatland\u0131r\u0131l\u0131r ve i\u00e7ilir.<\/p>\n Ayr\u0131ca damad\u0131n sa\u011fd\u0131\u00e7 olarak kald\u0131\u011f\u0131 ev sahipleri i\u00e7in \u00f6zel yemek haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fl\u0131lar, gen\u00e7 k\u0131z ve erkekler odada kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dizilirler. Damad\u0131n anne ve babas\u0131 da yanlar\u0131na bir thamade yan yana dikilirler. Gen\u00e7ler, kap\u0131n\u0131n bulundu\u011fu duvar dibine s\u0131ralan\u0131r. Thamadenin elinde boza tas\u0131 vard\u0131r. Thamade: “Sevgili o\u011ful, sen bize, bu zamana kadar \u00f6zlemini duydu\u011fumuz \u015feyi verdin. Sen yanl\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131p bizlerden sakland\u0131n. Fakat yan\u0131l\u0131yorsun. Sen bize b\u00fcy\u00fck sevin\u00e7 verdin, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak \u015fu bozay\u0131 kabul et! Gel, aram\u0131za kat\u0131l ve bunu i\u00e7” der. Herkes b\u00fcy\u00fck bir heyecanla beklerken, damat gelir, ya\u015fl\u0131 adam\u0131n elinden buza\u011f\u0131y\u0131 al\u0131r ve \u015favekotun ba\u015f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya d\u00f6ker, ard\u0131ndan hemen d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kar ve bah\u00e7edeki arkada\u015flar\u0131yla yeme, i\u00e7me fasl\u0131na ba\u015flar. Aradan biraz zaman ge\u00e7tikten sonra damat yatmaya gider. Arkada\u015flar\u0131 ise sabaha kadar yer, i\u00e7er, e\u011flenir.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn yine bir i\u00e7ki fasl\u0131 ba\u015flar. Saat 10.00’a do\u011fru bir arabaya iki \u00f6k\u00fcz ko\u015fulur ve k\u00f6y i\u00e7inde tavuk toplamak i\u00e7in gezilir. Gen\u00e7ler, sopalarla silahlan\u0131p arabaya e\u015flik ederler. Her \u00f6n\u00fcnde durduklar\u0131 hane bir tavuk ya da horoz vermek zorundad\u0131r. Ak\u015fama do\u011fru araba, dolu olarak geri gelir. Bu tavuklar pi\u015firilir ve k\u0131zart\u0131l\u0131r. Ertesi g\u00fcn de k\u00f6y\u00fcn gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131 ve kad\u0131nlar, ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar; d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kad\u0131nlar g\u00fcn\u00fc yeme\u011finde toplan\u0131rlar. Gen\u00e7 damad\u0131, gen\u00e7 k\u0131zlar anas\u0131n\u0131n yan\u0131na getirirler. Anas\u0131 ona bir tas boza Fakat daha e\u011flence ve i\u00e7menin sonu gelmemi\u015ftir. Takriben iki g\u00fcn sonra yeni \u00e7iftlerin evinde “\u015e\u0131nak Gegerez” denilen tahtadan yap\u0131lm\u0131\u015f bir tas\u0131 elde d\u00f6nd\u00fcrme oyunu ba\u015flar. Bunun i\u00e7in k\u00f6y gen\u00e7leri k\u00fc\u00e7\u00fck daireler olu\u015ftururlar ve dairelerin ortas\u0131na boza dolu bir tahta tas koyarlar, bir el hareketi ile bu tas\u0131 d\u00f6nd\u00fcrmeye ba\u015flarlar. Tas, kimin \u00f6n\u00fcnde d\u00f6nmez durursa boza dolu tas\u0131 i\u00e7mek zorundad\u0131r. Bo\u015falan tas tekrar doldurulur ve ayn\u0131 oyun yeni ba\u015ftan ba\u015flar, ta ki haz\u0131rlanan b\u00fct\u00fcn boza t\u00fckenene kadar. Sonra herkes evine gider.<\/p>\n Ak\u015fam \u00fczeri ya\u015fl\u0131lar, gen\u00e7 evlilere konuk olur. Bir k\u00f6\u015fede bir ka\u00e7 gen\u00e7 k\u0131z ve kap\u0131 dibinde gen\u00e7 erkekler dururlar. Bunlar\u0131n g\u00f6revi ya\u015fl\u0131lara hizmet etmektir. M\u00fczisyen (P\u015f\u0131nave) haz\u0131r bulunmaktad\u0131r. Enstr\u00fcman\u0131 iki tellidir. Gelin, konuklara i\u00e7ki ikram eder, m\u00fczisyen \u00e7almaya ba\u015flar, bir delikanl\u0131 bir k\u0131zla dans eder, ya\u015fl\u0131lardan birine yakla\u015f\u0131r, sayg\u0131yla \u015fapkas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kararak selam verir, dansa davet eder. Ya\u015fl\u0131, gencin davetini kabul ederek dansa kalkar ve oda ayn\u0131 \u015fekilde di\u011fer bir ya\u015fl\u0131y\u0131 dansa kald\u0131r\u0131r. Herkes s\u0131rayla dans ettikten sonra ev sahipleri oyuna kald\u0131r\u0131l\u0131r. Fakat bunlar bir ka\u00e7 tas i\u00e7ki i\u00e7mek suretiyle dans etmekten kurtulurlar. Geguak’o (Ceguak’o) denilen gezginci \u015fark\u0131c\u0131, sosyal ya\u015famda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck rol oynamaktad\u0131r. Bu gezginci \u015fark\u0131c\u0131lar eski Kabardey’de bir zamanlar \u00e7ok \u00f6nemliydiler. Onlar bir nevi destanc\u0131d\u0131rlar ve her t\u00fcrl\u00fc kahramanl\u0131k \u015fiirleri bestelerlerdi. K\u00f6y k\u00f6y gezerler, e\u011flencelerin de sevilen ve say\u0131lan davetlileri aras\u0131ndayd\u0131lar.<\/p>\n \u015eark\u0131lara iki telli enstr\u00fcmanlar\u0131yla e\u015flik ederlerdi. Halk aras\u0131nda \u00e7ok say\u0131l\u0131rlar, \u015fiirlerini hi\u00e7 kimseden \u00e7ekinmeden \u00f6zg\u00fcrce s\u00f6ylerlerdi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Geguak’o lar Kabardeylerin tarihi kahramanl\u0131k destanlar\u0131n\u0131 bilen ki\u015filerdir. D\u00fc\u011f\u00fcnlerde ise, \u015fah\u0131slar \u00fczerine g\u00fcld\u00fcr\u00fcc\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc alay edici \u015fark\u0131lar bestelerlerdi. Burada da Geguak’o ya bir tas i\u00e7ki verilince mutluluk dile\u011finde bulunan \u015fiirler s\u00f6yler, \u00e7evrede bulunanlar “amin” diye cevap verirler. Ard\u0131ndan s\u0131n\u0131rs\u0131z fantezi i\u00e7inde \u015fiirler s\u00f6ylemeye ba\u015flar, her seferinde, e\u011fer kad\u0131nlar yoksa biraz daha ileriye gider, fakat gen\u00e7 k\u0131zlardan hi\u00e7 \u00e7ekinmez. Ben burada o \u015fiirlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar kelimesi kelimesine terc\u00fcme etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m:<\/p>\n “Tanr\u0131 bu k\u00fc\u00e7\u00fck gelini u\u011furlu ayakla evinden \u00e7\u0131k\u0131p yeni evine girmesini nasip etsin. Tanr\u0131 bize bunlar\u0131 versin!<\/p>\n Tanr\u0131 bu gen\u00e7 \u00e7ifte her sene on araba tuz versin.<\/p>\n Ve seksen araba dar\u0131 versin.<\/p>\n Bu gen\u00e7 \u00e7ifte ve t\u00fcm k\u00f6yl\u00fcye Tanr\u0131 bolluk i\u00e7inde bir hayat versin.<\/p>\n Her evde dokuz ambar, dokuzu da tepeleme tah\u0131l dolu olsun.<\/p>\n Etrafa d\u00f6k\u00fclenden de i\u00e7ki yapmak i\u00e7in yeterli olsun.<\/p>\n Da\u011flar\u0131n yama\u00e7lar\u0131 bunlar\u0131n y\u0131lki atlar\u0131 ile dolsun.<\/p>\n Ovalar\u0131 hayvan s\u00fcr\u00fcleriyle dolup ta\u015fs\u0131n.<\/p>\n Kaybolan hayvanlar yolculara az\u0131k olsun.<\/p>\n Ve bizim i\u00e7in de her zaman bir par\u00e7ac\u0131k k\u0131zartmalar\u0131 bulunsun.<\/p>\n Tanr\u0131 size uzun ya\u015fam versin!<\/p>\n B\u00fcy\u00fck s\u00fcr\u00fcleri olsun, ya\u011fl\u0131 kuyruklu siyah ve gri koyunlar\u0131 olsun.<\/p>\n Bol y\u00fcnl\u00fc koyunlar\u0131n hepsi de ikiz do\u011fursunlar.<\/p>\n Y\u00fczlercesi ya\u011fl\u0131l\u0131ktan s\u00fcr\u00fcn\u00fcn gerisinde kals\u0131nlar ki, b\u00f6yle sevin\u00e7li g\u00fcnler i\u00e7in kurban edilsinler.<\/p>\n Ve kurban i\u00e7in bin y\u0131l yetsinler.<\/p>\n Tanr\u0131 bize bunlar\u0131 ihsan eylesin!<\/p>\n Bu evi k\u0131skananlara Tanr\u0131 k\u00f6t\u00fc elbiseler giydirsin.<\/p>\n Ba\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131k kals\u0131n, kendileri \u00e7irkin olsunlar.<\/p>\n Evlerine kurba\u011falar dolu\u015fsun.<\/p>\n \u00c7ocuklar\u0131 dilenci olsun.<\/p>\n At derisi gibi kurusunlar.<\/p>\n G\u00f6zleri aks\u0131n k\u00f6r at gibi.<\/p>\n K\u0131\u015f\u0131n postlar\u0131 olmas\u0131n.<\/p>\n \u00d6l\u00fcnce de Cehennem\u2019e gitsinler! \u2018\u2019<\/p>\n Bu ve buna benzer mutluluk dileklerinin sonunda orada bulunanlar; hep birden “amin” der ve i\u00e7ki dolu tas elden ele dola\u015f\u0131r, ta ki misafir kalkana kadar. Sonunda ev sahibine yak\u0131n olan bir ka\u00e7 kad\u0131n, gelir bavullar\u0131n\u0131 a\u00e7ar ve gelinin getirdi\u011fi hediyeleri da\u011f\u0131t\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prof. Dr. Cari Hahn Çeviri: Aysel Kovulmaz, Vehbi Kovulmaz Kafkasya Gezileri ve İncelemeleri, Leipzigh 1896 Kabardey’e yaptığım gezi sırasında bu kabilenin diğer Adige kabilelerinin tersine, yabancılara karşı pek misafirperver olmadıklarını anladım. Bir yabancı için Kabardeylerin örf ve adetlerini yakından tanımak ve incelemek imkansız gibidir. Bu nedenle de Kabardey olan biri tarafından kaleme alınan, kendi halkının […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-7550","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7550"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7552,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7550\/revisions\/7552"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span><\/span>\u00c7eviri: Aysel Kovulmaz, Vehbi Kovulmaz
\nKafkasya Gezileri ve \u0130ncelemeleri, Leipzigh 1896<\/span><\/p>\n
\n“kan” diye adland\u0131r\u0131r, yani evin evlatl\u0131k \u00e7ocu\u011fu anlam\u0131na gelir, bu t\u00f6re \u00e7ok kutsald\u0131r.<\/p>\n
\n\u00f6nlemek. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fc\u011f\u00fcn bitene kadar damat onlardan saklanmak zorundad\u0131r. “\u015eavekot”, damad\u0131 yat\u0131rm\u0131\u015fsa bah\u00e7ede n\u00f6bet tutmal\u0131, onun odas\u0131n\u0131n uza\u011f\u0131na gitmemelidir. G\u00fcnd\u00fczleri de damad\u0131 e\u011flendirmekle g\u00f6revlidir. “\u015eavekot” gelinin karde\u015fi yerine ge\u00e7er, damat b\u00fct\u00fcn g\u00fcn \u015eavekot ile birlikte \u00e7iftliklere ve \u00e7evredeki mand\u0131ralara gider, buralardan hediyeler al\u0131r. Bu bazen; bir koyun, bir buza\u011f\u0131 hatta bir bo\u011fa ve bir at olabilir. Bu hediyenin ad\u0131 Kabardeyce “\u015fa\u011fe”dir, anlam\u0131 da “k\u0131zartma”d\u0131r. Damada bir ka\u00e7 koyun hediye edilmi\u015fse birini eve, di\u011ferini akrabalar\u0131na g\u00f6nderir, kendi ihtiyac\u0131 i\u00e7in sadece bir tane ay\u0131r\u0131r.<\/p>\n
\nverir. Damat sedire oturtulur ve bu merasim ile damad\u0131n aileye tekrardan al\u0131nma t\u00f6reni de son bulur.<\/p>\n
\nBize u\u011fur getirsin.
\nK\u00f6y\u00fcne ve evine bolluk getirsin.
\nTanr\u0131 onun getirdikleriyle burada bulunanlar\u0131 bal ile sa\u00e7 gibi birbirine
\nkayna\u015ft\u0131rs\u0131n.
\nTanr\u0131 \u00e7ok erkek \u00e7ocu\u011fu versin.
\nUzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olsunlar.
\nDikti\u011fi hi\u00e7 s\u00f6k\u00fclmesin.
\nKe\u00e7i gibi ne\u015feli, koyun gibi yumu\u015fak, toprak gibi c\u00f6mert olsun.
\nKalbi, sevgiyle ate\u015f gibi yans\u0131n.
\nTanr\u0131, t\u00fcm bunlar\u0131 ihsan eylesin.
\n\u015eimdi kendisine mutluluk, \u015fan \u015f\u00f6hret, \u00e7ocuklar\u0131na uzun \u00f6m\u00fcrler dileriz.
\nAnavatan\u0131n d\u00fcr\u00fcst savunucusu olsunlar.
\nNamlar\u0131 9000 y\u0131l boyunca an\u0131ls\u0131n, i\u00e7ki dolu tas \u00fczerine.
\nBu Thaghelec’in alt\u0131n\u0131d\u0131r.
\nKara saban ile kazan\u0131lan \u00f6k\u00fczlerimizin teri; bu alt\u0131nla mutluluk diliyoruz. Ama baz\u0131lar\u0131 bununla atlar\u0131n\u0131 besliyor.
\nBahar gelip kargalar gaklay\u0131nca, ku\u015flar yuva yap\u0131nca
\n\u00c7ift\u00e7iler \u00e7ift s\u00fcrmeye ba\u015flay\u0131nca, herkes topra\u011fa da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda.
\nTanr\u0131 topraktan rahmetini esirgemesin.
\nDanslar\u0131 b\u00fcy\u00fcts\u00fcn.
\nBolca rahmet ve \u00fcr\u00fcn versin .
\nTah\u0131llar atl\u0131lar\u0131n boylar\u0131n\u0131 a\u015fs\u0131n, yayalar ellerini kald\u0131r\u0131nca yeti\u015fmesinler.
\nBa\u015faklan araba tekerle\u011fi kadar a\u011f\u0131r olsun.
\nAmbarlardaki tah\u0131l o kadar \u00e7ok olsun ki ambarlar\u0131n k\u00f6\u015felerini \u00e7\u00f6kensin.
\nBir avu\u00e7 tah\u0131l, sand\u0131klan doldursun.
\nTah\u0131l\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan arabalar\u0131n dingilleri k\u0131r\u0131ls\u0131n.<\/p>\n