\n| ….<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n Adigeler tabiat\u0131 \u00e7ok seven ve tabiatla, i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fayan bir halkt\u0131r. Evliye \u00c7elebi seyahatnamesinde bilhassa a\u011faca olan sevgiyi vurgularken kolay kolay a\u011fa\u00e7 kesmediklerini yazmaktad\u0131r.<\/p>\n Adigelerin inan\u00e7lar\u0131na g\u00f6re kozmos \u00fc\u00e7 k\u0131s\u0131mdan olu\u015fmu\u015ftur; alt, orta ve yukar\u0131 d\u00fcnya olmak \u00fczere. Bu k\u0131s\u0131mlar\u0131 bir birine ba\u011flayan ise bitkilerdir. Alt d\u00fcnya; topra\u011f\u0131n alt\u0131 ve k\u00f6kler, ortas\u0131; topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fc ve bitkilerin g\u00f6vdesi, yukar\u0131s\u0131 da g\u00f6ky\u00fcz\u00fc ile bitkilerin dallar\u0131 ve yapraklar\u0131d\u0131r. Makrokozmos ile Mikrokozmos’u bir birine ba\u011flayan a\u011fa\u00e7 P\u00e7Iey’dir (Latince, Platana=\u00c7\u0131nar). Bazen de alt\u0131n bir a\u011fa\u00e7 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen elma a\u011fac\u0131 P\u00e7Iey’in yerini almaktad\u0131r. Kozmosun yeralt\u0131 d\u00fcnyas\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc d\u00fcnyas\u0131 yedi\u015fer kattan olu\u015fmu\u015ftur. \u0130nsanlar ancak birinci katlara ula\u015fabiliyorlar. Korkun\u00e7 olan yeralt\u0131 d\u00fcnyas\u0131na ise ula\u015f\u0131lam\u0131yor.<\/p>\n Say\u0131n hem\u015ferilerim, jeologlara g\u00f6re de d\u00fcnyam\u0131z\u0131n en i\u00e7i devaml\u0131 kaynayan lavlarla dolu de\u011fil mi? Korkun\u00e7 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc buna i\u015faret edilmiyor mu acaba?<\/p>\n Kosmos’un sonu olmad\u0131\u011f\u0131 da bilim adamlar\u0131nca kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Adigeler yedi kat derken bu sonsuzlu\u011fu ifade etmek istemi\u015fler herhalde.<\/p>\n Sayg\u0131de\u011fer dinleyiciler,<\/p>\n Adigeler iyiliklerin ve iyinin do\u011fudan ve g\u00fcneyden geldi\u011fine, k\u00f6t\u00fc ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ise kuzey ve bat\u0131dan geldi\u011fine inan\u0131rlard\u0131. Burada tabiat kanunlar\u0131n\u0131n insanlara olan etkilerini izleyebiliyoruz. Do\u011fu’dan insanlara ve tabiata ya\u015fam veren g\u00fcne\u015f do\u011fuyor, G\u00fcney\u2019den canl\u0131lara ya\u015fam veren serinlik ve ya\u011fmur geliyor. Kuzey\u2019den ise so\u011fuk, kar f\u0131rt\u0131na ve en \u00f6nemlisi Adige halk\u0131n\u0131 kas\u0131p kavuran barbarlar gelirken, canl\u0131lara ya\u015fam veren g\u00fcne\u015f Bat\u0131’da kay\u0131p olarak yery\u00fcz\u00fcn\u00fc karanl\u0131klara bo\u011fuyordu.<\/p>\n S\u00f6zl\u00fc Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde ilk yeri ‘Nart Kahramanl\u0131k Destanlar\u0131’ almaktad\u0131r.<\/p>\n \u0130sa\u2019dan \u00f6nce 3.000 senesinde s\u00f6ylenmeye ba\u015flanan destanlar \u0130sa\u2019dan sonra 300 y\u0131l\u0131na kadar geli\u015fmesini devam ettirmi\u015ftir. Destanlar 30’a yak\u0131n efsane birli\u011finden olu\u015fmu\u015ftur. Tanr\u0131lar, Mitik yarat\u0131klar ve devlerden olu\u015fan destanlar\u0131n merkez eksenini Nartlar te\u015fkil etmekte ve devaml\u0131 olarak birbirleriyle ili\u015fkiler i\u00e7indedirler.<\/p>\n Destanlar\u0131n temel i\u00e7eri\u011fi kahramanl\u0131kt\u0131r. \u0130nsanlara faydal\u0131 olma, insanlar\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 olan ve ya\u015fama olanaklar\u0131n\u0131 yok etmek isteyen, tanr\u0131, dev ve ejderhalara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan sava\u015flar. M\u00fccadele yap\u0131l\u0131rken vah\u015fi ve barbarca kan ak\u0131tan kahramanlara de\u011fil, ak\u0131l ve mant\u0131\u011f\u0131yla yada kendilerine yard\u0131m eden hayvanlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla (at, bal\u0131k, kartal ve y\u0131lan) d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 yenen Nart kahramanlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n Etik y\u00f6nden de\u011ferlendirme yapacak olursak Nartlar barbar de\u011fil humanisttirler.<\/p>\n Nart Efsaneleri b\u00fct\u00fcn Kafkas halklar\u0131nca az \u00e7ok bilinmekte toponomik merkezini Kuzeybat\u0131 ve orta Kafkasya te\u015fkil etmektedir. Do\u011fu\u2019ya gittik\u00e7e ve g\u00fcneye indik\u00e7e hem tekstler ve varyantlar azalmakta hem de masalla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n Destanlar Adigelerde naz\u0131m ve d\u00fcz yaz\u0131 \u015fekilleriyle bize aktar\u0131l\u0131rken, di\u011fer Kafkas kabilelerinde \u00e7o\u011funlukla nesir yani d\u00fcz yaz\u0131yla anlat\u0131lmaktad\u0131r. Destanlar\u0131n en karakteristik \u00f6zelli\u011fi naz\u0131m tarz\u0131nda s\u00f6ylenmesidir.<\/p>\n Pek \u00e7o\u011fumuz Nart efsanelerinin ad\u0131n\u0131 s\u00f6z edildi\u011fini duydunuz. Destanlar\u0131n yedi cilt i\u00e7inde Hede\u011fatle Asker taraf\u0131ndan toplanarak yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da duydunuz. \u0130\u00e7inizde ka\u015f ki\u015fi bir Nart efsanesini okudu ya da dinledi acaba?<\/p>\n Say\u0131n Cem \u00d6zdemir bir sohbetimizde \u015f\u00f6yle bir an\u0131s\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131: Cem Nart efsanelerini okudun mu, diyerek Ya\u015far Kemal soru y\u00f6neltir. Hay\u0131r, dedim der Cem. \u00d6yleyse sen tam bir \u00c7erkes de\u011filsin, der \u00fcnl\u00fc yazar.<\/p>\n \u0130zin verirseniz Nart efsanelerinde bir \u00f6rnek okumak istiyorum. Saws\u0131r\u0131ko Sanepsi insanlara nas\u0131l getirdi. (CircassianCanada\u2019da T\u00fcrk\u00e7e’si yay\u0131nland\u0131.)<\/p>\n Tarihte Adigelerden di\u011fer Kafkas halklar\u0131na do\u011fru bir k\u00fclt\u00fcr etkisi ve ak\u0131m\u0131 oldu\u011fu gerek son zamanlardaki Arkeolojik kaz\u0131lar gerekse 18 ve 19. yy gezginlerinin yaz\u0131lar\u0131nda izleyebiliyoruz. G\u00fcrc\u00fc krallar\u0131ndan K\u0131r\u0131m hanlar\u0131na kadar hepsi prenslerini Adigelerin yan\u0131nda Adige xhabze ile e\u011fitmeleri i\u00e7in g\u00f6nderirlerdi. Bu e\u011fitim s\u00fcrecinde Nart destanlar\u0131n\u0131 da \u00f6\u011freniyorlar ve \u00fclkelerine g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Literat\u00fcrde tersine i\u015fleyen herhangi bir k\u00fclt\u00fcr ak\u0131m\u0131ndan ise s\u00f6z edilmemektedir. \u0130\u015fte bu nedenler, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz k\u00fclt\u00fcr etkisi ile Nart efsanelerinin Adigelerden di\u011fer uluslara ge\u00e7ti\u011fi \u015fekli daha do\u011fru bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. (Sarkisyanz, E. ve \u00a0Essad Bej)<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015f tarihimize bak\u0131nca Adige halk\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 milattan sonra X. yylara geri gitti\u011fini Leskof yazmaktad\u0131r Prof. Sarkisyanz ise \u2019\u2019ileri bir k\u00fclt\u00fcre sahip olan Adigeler, \u00fclkelerini istila eden barbar halklar\u0131 asimile etmi\u015fler Adigele\u015ftirmi\u015flerdir\u2019\u2019, demektedir.<\/p>\n O halde Adige<\/strong> denen otoktanik bir halk ileri bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 olarak Adigey\u2019de ya\u015f\u0131yordu.<\/p>\nAdige\u011fe nedir?<\/strong><\/p>\nAdige\u011fe: \u0130nsanl\u0131kt\u0131r.
\nAdige\u011fe: Sayg\u0131 ve sevgidir.
\nAdige\u011fa: Liberal ve demokratik d\u00fc\u015f\u00fcncedir.
\nAd\u0131ga\u011fe: \u00c7evre ve do\u011fayla i\u00e7 i\u00e7e ya\u015famakt\u0131r.
\nAd\u0131ga\u011fe: Cinsiyetler ayr\u0131m\u0131 yoktur.<\/p>\n Bir atas\u00f6z\u00fcm\u00fcz der ki; Adige feder beded Adigededer ma\u00e7eded<\/strong>. Adige gibi olan pek \u00e7ok, ger\u00e7ek Adige ise \u00e7ok azd\u0131r.<\/p>\nAdigeler tarih sayfas\u0131nda daha \u00f6nceleri \u00e7e\u015fitli adlar; Sindler, Meotlar, Heniochlar vs. alt\u0131nda tan\u0131n\u0131rlard\u0131.<\/p>\n \u00dcnl\u00fc Sovyet arkeologu Alexander Leskof \u00a0\u2019Adige Mezar Hazineleri \u2018\u2019 adl\u0131 eserinde neler yaz\u0131yor beraber okuyal\u0131m:\u00a0 M\u00d6.. 2000 y\u0131lar\u0131ndaki Maykop k\u00fclt\u00fcr\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u00c7erkeslerin atalar\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcr ilk kez 1897\u2019de Vaselewski\u2019nin kaz\u0131lar\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u2018\u2019Kurganlar\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 zenginli\u011fi bu g\u00fcne kadar Kuzey Kafkasya halklar\u0131 i\u00e7in \u00fc\u00e7 bin sene \u00f6nceki bilinen k\u00fclt\u00fcr derecesi hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Maykop k\u00fclt\u00fcr\u00fc G\u00fcney Rusya\u2019daki di\u011fer k\u00fclt\u00fcrleri etkilemi\u015ftir. (Leskov 1990, s. 11). Sanat harikas\u0131 olan bu eserler 1989 y\u0131l\u0131nda Mannheim Rei\u00df m\u00fczesinde alt\u0131 aya yak\u0131n zaman\u0131ndaki SSCB d\u0131\u015f\u0131nda ilk kez sergilenmi\u015ftir.<\/p>\n Arkeolej\u0131de Dolmen ad\u0131 verilen Sp\u0131 v\u0131nexer, sadece Bat\u0131 Kafkasya ve \u0130spanya\u2019da rastlanan, Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131na 480 km uzunlu\u011funda 30 ile 75 km geni\u015fli\u011finde rastlanmaktad\u0131r. Bunlar 12 par\u00e7adan olu\u015fan yer \u00fcst\u00fc mezarlard\u0131r. Sadece Bace (Bagovskaya) b\u00f6lgesinde 564 adet say\u0131labilmi\u015ftir.\u00a0 Bu mezarlar\u0131n en eskilerinin ya\u015f\u0131 M\u00d6 2400 senesine gitmektedir ve bronz \u00e7a\u011f\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yer \u00fcst\u00fc g\u00f6m\u00fc gelene\u011fini M\u00d6 1400-1300 y\u0131llar\u0131nda b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Bu mezarlar \u00e7ok g\u00fczel ve d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde z\u0131mparalanm\u0131\u015f ve kesilmi\u015f kumta\u015f\u0131, kristalli, kire\u00e7 ve karata\u015f b\u00fcy\u00fck par\u00e7alar\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Deniz seviyesinden 250 ile 400 metre yukar\u0131lar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmekte ve d\u00f6rt de\u011fi\u015fik yap\u0131 tiplerine rastlanmakta ve genelde tek bir da\u011f ke\u00e7isi r\u00f6lyefi ile s\u00fcslenmi\u015flerdir. Blok halinde yontulmu\u015f kayalardan yap\u0131lan bu mezarlar\u0131n uzunlu\u011fu 2.23 m. ve y\u00fcksekli\u011fi 1.60 ile 1.40 m aras\u0131nda de\u011fi\u015febilmektedir. Giri\u015f kesiminde k\u00fc\u00e7\u00fck yuvarlak bir kap\u0131 oyulmu\u015ftur ve onu kapayacak \u015fekilde de ta\u015ftan bir t\u0131ka\u00e7 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu mezarlara ilk \u00f6nceleri kabile reisleri g\u00f6m\u00fcl\u00fcrken daha sonra kolektif mezarlar olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolmenlerde, parmak \u00fc\u00e7 ya da d\u00f6rt k\u00f6\u015feli tarak \u015fekilleriyle s\u00fcslenmi\u015f testiler bulunmu\u015ftur. Ayr\u0131ca disk \u015feklinde seramikten yap\u0131lma iplik e\u011firme aletleri baz\u0131lar\u0131nda da metalden yap\u0131lma, z\u0131rn\u0131kl\u0131 bronzdan yap\u0131lma s\u00fcs e\u015fyalar\u0131 ve aletleri de bulunmu\u015ftur. bkz. resim
\n(Kaynak; Markovin, W.I.\/ Muntschajew, R.M. Kunst und Kultur im Nordkaukasus.s.18)<\/p>\n Bonn \u00dcniversitesi dil bilimcilerinden Kafkasolog J. Knobloch \u2018Kafkas Nart efsanelerinde Homer kahramanlar\u0131 ve H\u0131ristiyan kutsallar\u0131 \u2018 homerische Helden und christliche Heilige und kaukasischen Nartenepik\u201c (Heidelberg 1991) adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda yunan harfleriyle Mez\u0131theos yaz\u0131l\u0131 bir kitabenin Karadeniz\u2019in Kuzey yakalar\u0131nda bulundu\u011funu yazmaktad\u0131r.<\/p>\n Mez\u0131th-\u041c\u044d\u0437\u044b\u0442\u0445\u044c, Adigelerin ormanlar tanr\u0131s\u0131d\u0131r. Adige anlat\u0131mlar\u0131na g\u00f6re Mez\u0131th alt\u0131ndan k\u0131llar\u0131 olan erkek yaban domuzunu binek hayvan\u0131 olarak kullan\u0131r. Mez\u0131th bir emriyle ormanlarda ya\u015fayan hayvanlar toplan\u0131rlar ve Mez\u0131th k\u0131z\u0131 onlar\u0131 sa\u011far. Dir (1925, s. 140 Anthrops Bd. 20).<\/p>\n Mez\u0131th ormanlarda ya\u015fayan hayvanlar\u0131n da koruyucusudur. Avc\u0131lar ava \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce onun duas\u0131n\u0131 almalar\u0131 gerekmektedir. Avlanan hayvan\u0131n kemikleri toplanarak bir arada topra\u011fa g\u00f6m\u00fcl\u00fcr. Bu hayvan\u0131n tekrar canlanaca\u011f\u0131na inan\u0131rlard\u0131.<\/p>\n Chancerij’in yazd\u0131klar\u0131na g\u00f6re Mez\u0131tha alt\u0131ndan t\u00fcyleri olan \u00e7ok iri erkek domuza binip gezerdi. Onun emriyle geyikler, da\u011f ke\u00e7ileri vs. toplan\u0131rlar ve \u00e7ok g\u00fczel k\u0131zlarda onlar\u0131 sa\u011farlard\u0131.<\/p>\n Bu anlat\u0131m\u0131n haricinde bug\u00fcnk\u00fc Taganrog kentine yak\u0131n bir yerde bulunan ve \u00fcst\u00fcnde Yunanca Mecytheos-Mez\u0131theos yaz\u0131s\u0131 bulunan kaya par\u00e7as\u0131nda ise bir ke\u00e7inin ve insan\u0131n ayaklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Adigelerin Yunan efsanesinin Pan\u2019\u0131ndan etkilendiklerini g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n Burada \u015f\u00f6yle bir soru geliyor ak\u0131llara. Acaba atalar\u0131m\u0131z Yunan harflerini kuland\u0131lar m\u0131 acaba? (bkz. resim.)<\/p>\n ![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/kultur\/z-Image\/boy_01.gif\") <\/strong><\/p>\nDaha \u00f6nce s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz Sind-Meotlar M\u00d6. 400’de kent devleti kurarlar. Ba\u015fkenti Gorgipa g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Anapa kentidir. Rus bilim adam\u0131 Kruschkol 1971’de Moskova\u2019da yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 eserinde yukar\u0131daki sorumuzu yan\u0131tlamaktad\u0131r. Sindler M\u00d6. 3. yy.dan beri hayvanc\u0131l\u0131k, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, \u00e7ok iyi \u00e7\u00f6mlek\u00e7ilik yapm\u0131\u015flar ve demiri i\u015flemi\u015flerdir.<\/p>\n Sind\u2019ler devlet organizasyonu kurmu\u015flard\u0131r. \u00c7ok ilgin\u00e7 olan\u0131 ise halk\u0131n kendi aras\u0131ndan krallar\u0131n\u0131 ve krali\u00e7elerini se\u00e7mesidir. Yani kraliyet babadan o\u011fula ge\u00e7miyordu. Dinleyiciler m\u00fcsaade ederse bir ka\u00e7 bin sene ileriye atlayarak M\u0131s\u0131r\u2019da kurulan \u00c7erkes K\u00f6lemenleri devletine k\u0131saca de\u011finmek istiyorum. \u2019\u2019Prof. Erdal Marcel T\u00fcrk k\u00f6lemenlerinin tamamen tersine \u00c7erkes k\u00f6lemenlerinde sultanl\u0131k babadan o\u011fula de\u011fil, se\u00e7imle kendi aralar\u0131nda en yetkili kimseye ge\u00e7erdi\u2019\u2019, diye yazmaktad\u0131r.\u00a0 Bu demektir ki, Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn temelinde demokrasi d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yatmaktad\u0131r.\u00a0 Gelelim gene Sind-Meotlara. Sind-Meotlar para bast\u0131rm\u0131\u015flar. Hatta kanunlar \u00e7\u0131karm\u0131\u015flar g\u00fczel sanatlar\u0131n geli\u015fmesini desteklemi\u015flerdir. Devlet olman\u0131n \u015fartlar\u0131ndan olan; se\u00e7im, kanunlar, para bast\u0131rma ve g\u00fczel sanatlar\u0131 destekleme Sind-Meotlarda g\u00f6zleyebiliyoruz.<\/p>\n Her k\u00fclt\u00fcrde oldu\u011fu gibi Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn de kendine has \u00f6zellikleri vard\u0131r. Bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesi ve bi\u00e7im almas\u0131 halk\u0131n ya\u015fam \u015fekliyle do\u011fru orant\u0131l\u0131 olarak geli\u015fmektedir. Adige halk\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklar kavimler g\u00f6\u00e7\u00fc yolunun \u00fczerinde olmas\u0131 en b\u00fcy\u00fck talihsizlikleri olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc durmadan sava\u015fmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. \u00dclkeleri her y\u00fcz senede bir istilaya u\u011fram\u0131\u015f yak\u0131lm\u0131\u015f ve y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle de ne Adigeler \u00e7o\u011falabilmi\u015f ne de bar\u0131\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Toplum devaml\u0131 sava\u015f nedeniyle ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 da e\u011fitimini de ona paralel, \u015fartlar\u0131n gerektirdi\u011fi \u015fekilde geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n P\u2019ur denilen erkek \u00e7ocuklar\u0131n e\u011fitim metodunun temelinde de bu neden yatmaktad\u0131r. E\u011fitim i\u00e7in di\u011fer bir aileye verilen hatta \u00e7al\u0131nan erkek \u00e7ocuklar\u0131 on yedi on sekiz ya\u015f\u0131na kadar p\u2019urunda kal\u0131r. Anne baba sevgisinden, duygusall\u0131ktan uzak tam bir sava\u015f\u00e7\u0131 olarak yeti\u015ftirilirdi. Rahmetli Ninem Go\u015fechuraj Jan\u00e7at \u2018\u2019gece, evinde yata\u011f\u0131nda yatan gen\u00e7 delikanl\u0131 alaya al\u0131n\u0131rd\u0131\u2019\u2019, diye anlat\u0131rd\u0131. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Spartakid ya\u015fam tarz\u0131 vard\u0131.<\/p>\n Burada ak\u0131llara bir soru gelebilir, Adigeler neden saraylar kaleler vs. in\u015fa ederek tarihi eserler b\u0131rakmad\u0131lar diyerek.<\/p>\n Ger\u00e7ektende Adigeler saraylar in\u015fa etmemi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc buna zaman bulamad\u0131klar\u0131 gibi ta\u015ftan konak yapmay\u0131 da korkakl\u0131k kabul ediyorlard\u0131.<\/p>\n Ava \u00e7\u0131kan bir Adige\u2019nin kar\u015f\u0131s\u0131na birden bire bir ay\u0131 \u00e7\u0131kar. Hemen bir birlerine sar\u0131l\u0131rlar. Adige kamas\u0131n\u0131 \u00e7eker ve \u00f6nce b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla ay\u0131ya saplamak ister. Ancak bundan vazge\u00e7erek yava\u015f yava\u015f kamay\u0131 saplar.<\/p>\n Neden?<\/p>\n H\u0131zla kamay\u0131 saplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biri g\u00f6r\u00fcrde \u2018\u2019korkudan h\u0131zla saplad\u0131\u2019\u2019 diye anlat\u0131rsa korkakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden.<\/p>\n – Adigeler ticareti para ve kazan\u00e7 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir \u015feyler al\u0131p satmay\u0131 ay\u0131plam\u0131\u015flard\u0131r. Bu nedenle ticaretle u\u011fra\u015fan az Adige vard\u0131.<\/p>\n Adige xhabze \u00c7erkes k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve ya\u015fam d\u00fczeninin temel ta\u015f\u0131d\u0131r desek yan\u0131lmay\u0131z. Xabzeler s\u00f6zl\u00fc kanunlard\u0131. Alman literat\u00fcr\u00fcne Adygej\u0131sches Ehrenkodex ad\u0131 alt\u0131nda ge\u00e7en xhabzelerimiz y\u0131llarca toplumumuzu ayakta tutmu\u015ftur. Bu s\u00f6zl\u00fc kanunlar devaml\u0131 olarak \u00e7a\u011fa uydurularak de\u011fi\u015ftirilirdi. \u00dcnl\u00fc iki xabze yap\u0131c\u0131s\u0131 olan Jabagh\u0131 ile Degum\u0131ko Yed\u0131c Zeleskeri’nin adlar\u0131n\u0131 yazmak istiyorum.<\/p>\n Jabagh\u2019\u0131 bir\u00e7o\u011fumuz az \u00e7ok tan\u0131rken Degum\u0131ko Yedic\u2019i hi\u00e7 kimse tan\u0131mamaktad\u0131r.<\/p>\n Yedic Zeleskeri Degumuko; Bat\u0131 Adigey’de 19. yy ba\u015flar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan halk filozofudur. Kanun yap\u0131c\u0131 ve uygulay\u0131c\u0131d\u0131r. Davalarda hakimlik yapar ve verdi\u011fi kararlara itiraz edilmezdi.\u00a0 Kanun yani xhabze yap\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Yedic k\u0131sa boylu, at\u0131n\u0131n e\u011ferinde belli olmayacak kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir insand\u0131. \u00dcn\u00fc ise ta Rusya i\u00e7lerine ve \u00c7ar\u2019a kadar ula\u015fm\u0131\u015f birisiydi. Kurulan halk meclislerinin tart\u0131\u015f\u0131lmaz ba\u015fkan\u0131d\u0131r. Adigey\u2019de genelde her \u00fc\u00e7 y\u0131lda bir gelenek ve g\u00f6renekleri \u00e7a\u011fa uydurmak ya da yeni problemleri geleneklere g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek i\u00e7in genel halk kongreleri yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bu genel halk kongresinin en sonuncusu 1829 y\u0131l\u0131nda Yedic ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Yedic Zeleskeri geleneklere g\u00f6re kanun yap\u0131c\u0131 demi\u015ftik; bunu kan\u0131tlay\u0131c\u0131 \u015fu olayda anlat\u0131l\u0131r. \u2018\u2019Adige geleneklerine g\u00f6re ‘ba\u015fl\u0131k!’ olarak k\u0131z\u0131n day\u0131s\u0131na ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 donanm\u0131\u015f bir at verilirdi. Bu ata binmek ve at tak\u0131mlar\u0131n\u0131 kullanmak ise \u00e7ok ay\u0131p say\u0131l\u0131rd\u0131. At \u00f6l\u00fcnceye kadar faydalan\u0131lmadan bak\u0131lmak zorunlulu\u011fu vard\u0131. Zaman sava\u015f zaman\u0131. Di\u011fer taraftan kurakl\u0131klar, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar Adige halk\u0131n\u0131 k\u0131r\u0131p yok ediyordu. Yedic at\u0131n\u0131n \u00fczerinde bir mahkemeden geri gelirken halk\u0131n \u015fu s\u00f6zlerle s\u00f6ylendi\u011fini duyar; Yedic herhalde ya\u015fland\u0131 ve art\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnemez oldu. Bulundu\u011fumuz k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fam\u0131yor mu, bilmiyor mu? Biliyorsa \u015fu ‘ba\u015fl\u0131k!’ olarak verilen at\u0131n faydas\u0131n\u0131 b\u0131rak birde zarar\u0131 oldu\u011funu g\u00f6remiyor mu, fark\u0131nda de\u011fil mi? Olay\u0131 kavrayan Yedic Zeleskeri vakit ge\u00e7irmeden \u00fc\u00e7 y\u0131lda bir toplanan Halk Meclisi\u2019ni beklemeden xhabzeyi de\u011fi\u015ftirmek gerekti\u011fini ama nas\u0131l yapaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek evine gelir.<\/p>\n Davadan davaya giderek uzun zaman evinden uzak kalan Yedic avluya girince avluda ba\u011fl\u0131 olan at\u0131 g\u00f6r\u00fcr ve misafir var diyerekten sevinir. Hemen misafir evine girer fakat i\u00e7eride kimse yoktur. Buna \u015fa\u015far ve ev halk\u0131na sorar: ”Bu at\u0131n sahibi nerede?”. ”At\u0131n sahibi sensin. Sen davadan davaya ko\u015farken k\u0131z karde\u015finin k\u0131z\u0131 evlendi ve sana da bu at\u0131 geleneklerimize g\u00f6re g\u00f6nderdiler”, cevab\u0131n\u0131 al\u0131r. Yedic Zeleskeri hemen bu ata biner ve k\u00f6y\u00fc herkesin \u015fa\u015fk\u0131n bak\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda bir ba\u015ftan bir ba\u015fa dola\u015f\u0131r. Yedic\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 gelenek oldu\u011fundan ve bu yapt\u0131\u011f\u0131 da her yere s\u00f6zl\u00fc olarak yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan o g\u00fcnden sonra ‘ba\u015fl\u0131k’ olarak g\u00f6nderilen atlara da binmek gelenek haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n Yedic Zeleskeri ile ilgili di\u011fer bir olay da \u015f\u00f6yle anlat\u0131lmaktad\u0131r. \u2018\u2019Yedic ad\u0131n\u0131 \u00e7ok duyan Rus generallerinden birisi onunla tan\u0131\u015fmak ister ve bu iste\u011fe olumlu kar\u015f\u0131l\u0131k verir. Yedic yan\u0131nda koruyucu ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131 olmak \u00fczere kararla\u015ft\u0131r\u0131lan Rus kalesine gider. General ad\u0131n\u0131 ve \u00fcn\u00fcn\u00fc \u00e7ok duydu\u011fu bu filozof i\u00e7in bir kar\u015f\u0131lama merasimi haz\u0131rlat\u0131r. Yedic ve yan\u0131ndaki gurup kaleye girince general yakla\u015fan gurubu g\u00f6stererek yan\u0131ndakilere Yedic hangisi oldu\u011funu sorar. At\u0131n \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcnmeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olan \u015fahs\u0131 g\u00f6sterdiklerinde, ”bu mu \u00fcn\u00fc her y\u00f6ne yay\u0131lan ve kendisinde s\u00f6z edilen Yedic Zeleskeri” diyerek general kahkahalarla g\u00fclmeye ba\u015flar. Bu s\u0131ra atl\u0131lar yakla\u015fm\u0131\u015f ve generalin g\u00fclmeleri de bitmemi\u015fti. Yedic sayg\u0131yla selamlad\u0131ktan sonra, neden g\u00fcld\u00fcklerini sorar. Durum kendisine anlat\u0131l\u0131nca Yedic generale kendisiyle at g\u00f6\u011f\u00fcsleme g\u00fcre\u015fi yap\u0131p yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 sorar. General derhal at\u0131na atlayarak kar\u015f\u0131s\u0131na dikilir. Verilen komutla atlar bir birlerine do\u011fru ko\u015fmaya ba\u015flarlar. Bir anda \u015fim\u015fek gibi iki at kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelir ve o anda nas\u0131l oldu\u011fu bilinmeden Rus generalinin Yedic\u2019in elinde, at\u0131 ise ka\u00e7arak uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Yedic bir elinde havada debelenen Generali \u015feref trib\u00fcn\u00fcndeki yerine getirir ve yere b\u0131rak\u0131r. Misafirler ve seyirciler neyin nas\u0131l oldu\u011funu anlayamazlar ve generale de iyi bir ders vermi\u015f olur.\u2019\u2019 (Yukar\u0131daki bilgileri Maykop kentinde bir sohbette Dr. Bat\u0131rb\u0131y B\u0131rs\u0131r anlatm\u0131\u015ft\u0131.)<\/p>\n Nerede ve ne zaman vefat etti\u011fi bilinmemektedir. \u00d6lece\u011fini anlay\u0131nca at\u0131na binerek \u2018uzakta bir mahkemeye \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131m\u2019\u2019 diyerek evinden ayr\u0131l\u0131r, vatan\u0131n\u0131n topraklar\u0131na ve ormanlar\u0131na do\u011fru at s\u00fcrer ve bir daha da izine de rastlanmaz. Zann\u0131mca bu yolla mezar\u0131n\u0131n yap\u0131larak insanlar\u0131n kendisini putla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek istemi\u015ftir.<\/p>\n Adigeler Frans\u0131zlar gibi tarihte ilk ihtilal yapan halkt\u0131r.<\/p>\n Abzechler ilk kez 1770 y\u0131l\u0131nda asillere (p\u015f\u0131 ve verk) kar\u015f\u0131 ayaklan\u0131rlar. Di\u011fer feodal Adige kabile beylerinin ve Ruslar\u0131n yard\u0131m\u0131yla, devrim hareketi bast\u0131r\u0131l\u0131r. Ancak ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131na \u00e7ok d\u00fc\u015fk\u00fcn olan Abzechler yirmi y\u0131l kadar sonra 1790\u2019da ikinci kez ba\u015far\u0131l\u0131 bir ayaklanma yaparak beylerini \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler. Hayatlar\u0131n\u0131 kurtarabilenler di\u011fer Adige kabilelerine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131klar\u0131 gibi pek \u00e7o\u011fu da Moskova’ya ,\u00a0 -t\u0131pk\u0131 Frans\u0131z asilzadelerindin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi – giderek Ruslara s\u0131\u011f\u0131n\u0131rlar. Verklere de a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fartlarla, Abzech b\u00f6lgesinde ya\u015famalar\u0131na izin verilir ve canlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flan\u0131r;<\/p>\n 1)<\/strong> Abzech \u00fclkesinde ya\u011fma yapmayacaklar.
\n2)<\/strong> Di\u011fer y\u00f6relerde ya\u011fmalad\u0131klar\u0131 mallar\u0131 vs. Abzech topraklar\u0131ndan ge\u00e7irmeyecekler
\n3) <\/strong>Abzech \u00fclkesinde ya\u015famaya karar verenler di\u011fer halk gibi kendi eme\u011fi ile \u00e7al\u0131\u015farak ge\u00e7inmek zorunda olacaklar.<\/p>\nFrans\u0131z ihtilali ile birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirilen Abzech devrimi bilim adamlar\u0131nca yeterince ara\u015ft\u0131r\u0131larak incelenmemi\u015ftir. Frans\u0131z ihtilali, ayd\u0131nlarca ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, organize edilmi\u015f ve y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayd\u0131nlar\u0131, \u00fcniversiteleri olmayan Adigey\u2019in derin ormanlar\u0131nda ve da\u011flar\u0131nda ya\u015fayan Abzechleri devrime iten ve ba\u015far\u0131yla g\u00f6t\u00fcren etkenler nelerdir?\u00a0 E\u011fer ‘d\u0131\u015f etkenler’ ise, k\u0131y\u0131 halklar\u0131 daha \u00f6nce etkilenmeleri gerekmez miydi? Bu ve benzeri pek \u00e7ok sorular yan\u0131ts\u0131z kalmaktad\u0131r. (Vorlesungen von, Prof. Dr. M. Sarkisyanz. SAI- Heidelberg. Trubetykoy, Nikolaj Sergejewitsch F\u00fcrst Erinnerungen an einen Aufenthalt bei den Tscherkessen des Kreises Tuapse. In: Caucasica, 1934, 11, S. 1-39)<\/p>\n \u0130lk kez Sovyetlerin kurulmas\u0131 ile Adige halk\u0131 bar\u0131\u015fa kavu\u015fur. 1920\u2019den 1990\u2019a kadar binlerce y\u0131ld\u0131r ihmal ettikleri \u00e7a\u011fda\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fc yakalamak yar\u0131\u015f\u0131na girerler ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn her dal\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 eserler yarat\u0131rlar. Adige dili edebiyat dili haline getirilir; \u00c7era\u015fe Tembot (\u00c7era\u015fe Tembot yokluklar i\u00e7erisinde Adige Make gazetesini kendi el yaz\u0131s\u0131yla \u00e7o\u011falt\u0131p \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r), Jane K\u0131rm\u0131z, K\u0131\u015feko Alim, Me\u015fba\u015fe \u0130shak, Kuyeko Nalbi Balkar Fovset gibi edebiyat\u00e7\u0131lar ve Pa\u015ft\u0131 Germen, B\u0131rs\u0131r Abdullah,\u00a0 Fel\u0131x gibi ressamlar, d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm dilbilimcileri taraf\u0131ndan tan\u0131nan ve sayg\u0131nl\u0131k duyulan Prof. Kumacho Muhaddin ve \u00c7era\u015fe Zeynep ve d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc Leningrad senfoni orkestras\u0131n\u0131n ve \u0130ngiltere kraliyet senfoni orkestras\u0131n\u0131n direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapan Juri Temirkan\u2019i \u00f6rnek olarak g\u00f6sterebiliriz.<\/p>\n Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in o dili konu\u015fan bir toplumun ve devletin varolmas\u0131 gerekmektedir. Adige dilinin resmi dil olarak her dalda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 devlet olmadan Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fc geli\u015femez. Gelenekleri xabzeyi ya\u015fataca\u011f\u0131z \u00e7\u0131rp\u0131nmalar\u0131 \u00c7erkes toplumunu kurtaramaz ve kurtaramayacakta. \u0130\u015fte derneklerimize bir bakal\u0131m \u00fcye say\u0131m\u0131z \u00e7o\u011fal\u0131yor mu azal\u0131yor mu?<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi azalmaktad\u0131r. Azalmas\u0131 da normaldir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendini yeniliyen \u00e7a\u011fa uyduran bir Adige toplumu i\u00e7inde ya\u015fam\u0131yoruz. Aksine ba\u015fka k\u00fclt\u00fcrler i\u00e7inde ya\u015f\u0131yoruz. Onlardan etkileniyoruz. Evleniyoruz, okullar\u0131na gidiyoruz. Fark\u0131na varmadan asimile oluyoruz.<\/p>\n Bizi ayakta tutacak nedenler yaln\u0131z dil de\u011fildir. Bilgidir. Okuma yazmad\u0131r. Kendi dilimizde okuma yazmad\u0131r. Etnolog olarak okudu\u011fum kitaplarda \u00e7ok ilgin\u00e7 b\u00f6l\u00fcmlerden birisini size aktaray\u0131m ki dilin \u00f6nemini anlayas\u0131n\u0131z. \u00c7inliler Uzakdo\u011fu’nun ticaretini ellerinde tutuyorlar. Uzakdo\u011fu’da herhangi bir \u00fclkeye ya da kente ta\u015f\u0131nan \u00c7inlilerden iki aile bir araya gelince ilk defa konu\u015ftuklar\u0131 ve konu\u015fmakla kalm\u0131yorlar ya\u015fama ge\u00e7irdikleri kendi ulusal dillerinde okul a\u00e7makt\u0131r. Hem de paras\u0131n\u0131 kendileri kar\u015f\u0131layarak.<\/p>\n Ya bizler?<\/p>\n Bizler harflerin ne olup olmayaca\u011f\u0131 konusunda olay\u0131 yan\u0131ltmak i\u00e7in Kiril mi T\u00fcrk\u00e7e mi (T\u00fcrk\u00e7e harfler yok Latince harfler vard\u0131r) tart\u0131\u015fmalar\u0131na giri\u015fiyoruz. Harfler bir sembold\u00fcr. Rus\u2019u, kom\u00fcnisti, gericisi, ilericisi vs olmaz. Ama \u015fu anda bile i\u00e7imizde, Kiril harflerini Rus harfleri oldu\u011fu i\u00e7in o alfabeye kar\u015f\u0131 olan ve \u00f6\u011frenmeyenler var.<\/p>\n Adige milli benli\u011fimizi kabullenip geli\u015ftirilmesinde \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z. Birbirimizle ili\u015fkileri \u00e7o\u011faltmal\u0131y\u0131z. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131z bir birleriyle g\u00f6r\u00fc\u015fmeli ve arkada\u015f olmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n Hatas\u0131z insan olmaz. Herkes \u015fu ya da bu \u015fekilde bir hata yapabilir. Bu hatalar\u0131m\u0131z\u0131 b\u00fcy\u00fctmeden tekrar arkada\u015f olmam\u0131z gerekir.<\/p>\n Belirli bir amaca ula\u015fmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli vas\u0131talar vard\u0131r. Kimi yaya, kimi taksi, kimi tren kimi u\u00e7akla gider. Neden benim gibi yaya gitmiyor diye k\u0131zmay\u0131, d\u0131\u015flamay\u0131 bir kenara itmemiz gerekmiyor. Her t\u00fcrl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7oklu\u011funa sayg\u0131 duymam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n Toplumsal problemlerle ki\u015fisel problemleri bir birine kar\u0131\u015ft\u0131rmamam\u0131z gerekir. Ki\u015fisel olarak beni sevmeyebilirsin, sevmek zorunda da de\u011filsin. Ama toplumsal m\u00fccadelede kol kola olmam\u0131z gerekir.<\/p>\n Anadili konu\u015fmaya \u00f6nem vermemiz gerekir. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda hangi neden g\u00f6sterirseniz g\u00f6sterin asla kabul edemem \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za anadilini \u00f6\u011fretmenin zor oldu\u011fu s\u00f6ylemlerini.\u00a0 Anne ve Baba Adige ve \u00e7ok iyi dil biliyorlar. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131n ismi Denef, Nart yani Adige ismi ama Adigece bilmiyor. Daha \u00f6nceleri Adigelik iyi halk danslar\u0131yla e\u015fde\u015f tutulurken buna \u015fimdi ismini, Adige ad\u0131 verip, Adigelikle \u00f6zde\u015fle\u015ftirildi.<\/p>\n Diasporada art\u0131k Adige dili konu\u015fulmaz oldu. Dilin yok olmas\u0131yla da Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Adige bilinci de yok olmaya ba\u015flad\u0131. Bu nedenle de beynimizde k\u00f6kten de\u011fi\u015fimler olmazsa diasporada ayakta kalmam\u0131z \u00e7ok zor.<\/p>\n Nedir bu k\u00f6kten de\u011fi\u015fimler diye soracak olursan\u0131z bunun cevab\u0131n\u0131 sizlerden dinlemek istiyorum.<\/p>\n Ve \u015fimdi size sorumu y\u00f6neltiyor ve cevab\u0131n\u0131z\u0131 ya da sorular\u0131n\u0131z\u0131 bekliyorum.<\/p>\n Sevgilerimle.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dr. YEDİC Batıray Özbek Münih Konferansı’ndan, 2006 Saygı değer dinleyiciler, Otuz yılı aşkın bir zamandır beraber ve bir tencerenin içinde kaynıyoruz. Hepimizin az çok amacı aynı: Çerkes kalabilmek. Acaba Çerkes kalabildik mi? Etnik özeliklerimizden neler yitirdik, neler kaldı? Herkes kendisi bu sorunun cevabını korkmadan yanıtlayabiliyor mu? Öyle sanıyorum ki çok şeyler yitirdik. Eğer anadilimizle evimizde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-7556","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7556","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7558,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7556\/revisions\/7558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/621.JPG\")
<\/p>\n