{"id":7606,"date":"2019-03-08T15:13:13","date_gmt":"2019-03-08T15:13:13","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=7606"},"modified":"2019-03-08T15:13:13","modified_gmt":"2019-03-08T15:13:13","slug":"guzel-bir-gelenek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/guzel-bir-gelenek\/","title":{"rendered":"G\u00dcZEL B\u0130R GELENEK"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

MALI\u00c7 Autle
\n<\/b> Tarih Bilimleri Doktoru
\nAdighe Mak (Adige Sesi), 29 Ocak 1992, Maykop<\/span><\/p>\n

Kafkasya’n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 olan bizler y\u00fczy\u0131llardan beri kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler i\u00e7inde, birbirimizden al\u0131p vererek, kom\u015fuluk ediyoruz (Adigeler insan i\u00e7in pantolon nas\u0131l mutlaka gerekliyse kom\u015fu da \u00f6yle gereklidir derler). Do\u011fu’dan ba\u015flayarak t\u00fcm Da\u011f\u0131stanl\u0131lar, \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015flar, Asetinler, Kabardeyler (onlar da Adige’dir. Balkarlar, Kara\u00e7ayl\u0131lar ve Nogaylar i\u00e7 i\u00e7e ve el ele ya\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n

Genelde tamamen ayn\u0131 olmakla birlikte bunlar\u0131n her birinin kendine \u00f6zel baz\u0131 gelenekleri de olabiliyor. Toplumlar\u0131n ge\u00e7mi\u015ften beri edindikleri gelenekler yok edilemez. Bu yola gidilirse, o toplumun \u00f6zellikleri ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da tarihi ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olur. Ya\u015fam, durgun bir su gibi de\u011fildir. O durmadan de\u011fi\u015fir, bir \u015feyler biriktirir, art\u0131k ya\u015fama olana\u011f\u0131 olmayan \u015feyleri kald\u0131r\u0131p atar, yararl\u0131 olan \u015feyleri korur. \u0130nsanlar da s\u00fcrekli olarak yeni adetler edinirler, bunlar\u0131n yararl\u0131 ve anlaml\u0131 olanlar\u0131 kal\u0131r, gerekli say\u0131larak korunur. <\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Ben, sizlere, kom\u015fumuz Asetinlerde \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’ndan sonraki y\u0131llarda olu\u015fmu\u015f ve bug\u00fcn de s\u00fcr\u00fcp giden, benim de Osetya’ya gitti\u011fimde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm g\u00fczel bir gelene\u011fi anlatmak istiyorum. <\/span> <\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Bir tatil g\u00fcn\u00fc olan 12 Ekim 1991’de Vladikavkaz’da bulunuyordum. “Restzined” gazetesinde iri harflerle dizilmi\u015f ve t\u00fcm bir sayfay\u0131 kaplayan bir yaz\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Bunda \u015f\u00f6yle deniyordu: “Kaloyt\u0131lar\u0131n Bayram G\u00fcn\u00fc”. (Kaloylar Osetin soyudur. Rus\u00e7a da bunu Kaloyev \u015feklinde yaz\u0131yorlar). Gazete sayfas\u0131n\u0131n bir yan\u0131nda Kaloyt\u0131lar\u0131n tarih\u00e7esi anlat\u0131l\u0131yor. Kaloyt\u0131 soyundan bir tarih\u00e7inin yazm\u0131\u015f oldu\u011fu bu yaz\u0131da Kaloyt\u0131 soyad\u0131n\u0131n nereden geldi\u011fi ve bu soydan gelen insanlar\u0131n tarih\u00e7esi inceleniyor. <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Makalenin sol taraf\u0131nda \u00e7er\u00e7eve i\u00e7erisinde, Kaloyt\u0131 soyunun ya\u015fl\u0131lar\u0131n\u0131n bu soyun gen\u00e7lerine hitaben s\u00f6yledikleri baz\u0131 s\u00f6zleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Gen\u00e7lerden insanca de\u011fer yarg\u0131lar\u0131n\u0131 korumalar\u0131n\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fcklere ve ya\u015fl\u0131lara de\u011fer vermelerini, t\u00fcm insanlarla ve halklarla uyum i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131n\u0131, anadillerini ve Osetin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc y\u00fcceltmelerini isteyen s\u00f6zler bunlar. \u00d6rne\u011fin s\u00f6zlerinin sonunda \u015fu \u00f6rnek c\u00fcmle var: “T\u00fcm Kaloyt\u0131’lar ister Osetya Cumhuriyeti’nde, ister ba\u015fka bir yerde bulunsun, Oset\u00e7e yay\u0131nlanan dergi ve gazetelere abone olsunlar. Her evimizde Oset dilinde kitaplar bulunsun!” <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Bug\u00fcnk\u00fc toplant\u0131ya Kaloy soyundan olan ya\u015fl\u0131 ve gen\u00e7 600 kadar ki\u015fi kat\u0131lm\u0131\u015f. Bahsetti\u011fim gazete sayfas\u0131nda Gigo Tsagarat\u0131 taraf\u0131ndan yaz\u0131lan “Kaloylar\u0131n \u015eark\u0131s\u0131” ile Kaloy \u015eamil’in yazd\u0131\u011f\u0131 ve sava\u015fta \u00f6len Kaloy Hazb\u0131y’in yararl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan bir \u015fiir de yer al\u0131yordu. Kaloy Hazb\u0131y ayn\u0131 Zamanda yetenekli bir \u015fairdir, onun \u015fiirleri Asetin edebiyat\u0131nda \u00f6zel bir yere sahiptir. <\/span> <\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Sayfan\u0131n en alt\u0131na yan yana baz\u0131 foto\u011fraflar konmu\u015f. Bunlar Kaloy soyundan gelen en \u00fcnl\u00fc ki\u015filerin portreleri. Soldan ilki Kaloy Zavurbek. Kendisi 1922’de VTS\u0130K \u00fcyesiydi ve SSCB’ni kuran Sovyetlerin ilk toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Daha sonralar\u0131 da Osetin emek\u00e7ileri i\u00e7in yararl\u0131 bir \u00e7ok sosyal \u00e7al\u0131\u015fmalarda bulundu. Onun yan\u0131ndaki “Sovyetler Birli\u011fi Kahraman\u0131” Kaloy Georgiy. Daha sonra Kaloy soyundan bir kahraman daha: Kaloy Aleksandr. Bu ikisinin aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcnen ki\u015fi ise \u015fair Kaloy Hazb\u0131y. O da \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda bir tank\u00e7\u0131 olarak Fa\u015fistlerle sava\u015f\u0131rken \u00f6ld\u00fc. <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Resimler aras\u0131nda \u015fu ki\u015filerde var: Kaloy Bat\u00e7er\u0131y, tarih bilimleri doktoru. Onun yan\u0131ndaki Bat\u00e7er\u0131y’in karde\u015fi General Kaloy Saltanbek. Her ikisi de yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz Kaloy Hazb\u0131y’in a\u011fabeyleri. Son resimlerde g\u00f6r\u00fclenler ise teknik bilimler doktoru olan Kaloy Aleksandr ie RSFSC Bilimler Akademisi’nin muhabir \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilmi\u015f olan Kaloy Nikolay. <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

T\u00fcm bu resimler b\u00fcy\u00fck boyda yap\u0131lm\u0131\u015f olarak, Kaloyt\u0131lar\u0131n bayram\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve onlar taraf\u0131ndan tutulmu\u015f olan yerdeki bir stantda da g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Buraya gelen ve aralar\u0131nda orta \u00f6\u011fretimde okuyan bir\u00e7ok \u00e7ocu\u011fun da bulundu\u011fu Kaloy soyunun mensuplar\u0131 bu resimlere bak\u0131yor ve bloknotlar\u0131na baz\u0131 notlar al\u0131yorlar. <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Yine bu stantdaki ilgin\u00e7. bir tabloda, Kaloy soyundan olup da bilim alan\u0131nda, okullarda, hastanelerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n, agronom, m\u00fchendis gibi g\u00f6revlerle halk ekonomisine katk\u0131da bulunanlar\u0131n say\u0131lar\u0131 g\u00f6steriliyor. <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Bunu ge\u00e7ip biraz ilerleyince, Osetya Cumhuriyeti’nin b\u00fcy\u00fck bir haritas\u0131na rastl\u0131yorsunuz. Bunda da Osetya’da Kaloylar\u0131n bulundu\u011fu k\u00f6y, kasaba ve kentler i\u015faretlenmi\u015f. Haritada bu soydan olan ama halen Osetya d\u0131\u015f\u0131nda Moskova, Rostov-Don, Tshinvali, Tiflis gibi yerlerde oturan ki\u015filer de g\u00f6sterilmi\u015f. Organizasyon komitesi yabanc\u0131 \u00fclkelerde ya\u015famak zorunda kalan Kaloylar\u0131 bile saptayarak onlara da elinden geldi\u011fince haber g\u00f6ndermi\u015f. <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00d6rne\u011fin Bulgaristan’daki iki kasabada Kaloylar\u0131n ya\u015famakta oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Asetinlerin kom\u015fusu \u0130ngu\u015flar\u0131n aras\u0131nda da Kaloy soyad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 123 hane ya\u015f\u0131yormu\u015f. Organizasyon komitesi onlara da ula\u015fm\u0131\u015f. <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Son y\u0131llarda ba\u015fka Asetin soylar\u0131n\u0131n da bu gibi toplant\u0131lar\u0131 ve bayram g\u00fcnleri yap\u0131lm\u0131\u015f. Bunlar; Baskaylar, Hategkat\u0131lar, Gagloylar, Tsokhrebat\u0131lar vd. dir. Gelenek ilk olarak \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f, bunun nedeni de ortada. Bug\u00fcn bile bir araya gelenler sava\u015flarda \u00f6lm\u00fc\u015f olanlar\u0131n\u0131 unutmuyor, onlar\u0131 da an\u0131yorlar. Bu gibi toplant\u0131lar daha \u00e7ok Vladikavkaz yak\u0131n\u0131ndaki dinlenme merkezlerinde yap\u0131l\u0131yor. Kap\u0131n\u0131n \u00fczerine as\u0131lm\u0131\u015f olan b\u00fcy\u00fck pankartta Oset\u00e7e ve Rus\u00e7a olarak \u015funlar yaz\u0131l\u0131: “Bug\u00fcn Kaloylar\u0131n g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Buraya gelen herkes davetlidir”. Toplant\u0131da Kaloylar\u0131n bizzat davet ettikleri ki\u015filerde var. Sadece yemek masalar\u0131nda 500 kadar insan oturuyordu. Toplant\u0131y\u0131 y\u00f6neten ki\u015fi s\u00fcrekli olarak temiz bir Oset\u00e7e ile konu\u015ftu. Sofrada konu\u015fmak \u00fczere s\u00f6z alanlar\u0131n hepsi de ayn\u0131 \u015fekilde Oset\u00e7e konu\u015ftular. <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Bana s\u00f6z verdiklerinde de -Oset\u00e7e bilmedi\u011fim i\u00e7in- Rus\u00e7a de\u011fil Ad\u0131gece konu\u015fmam\u0131 rica ettiler:”Senin dilini bilmesek de anlar\u0131z. Bu mutlu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz. Adigey’e d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde herkese bizlerin Adigeleri karde\u015flerimiz olarak bildi\u011fimizi anlat” dediler. Orada bana y\u00fckledikleri tek g\u00f6rev de bu oldu. <\/span> <\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Asetin ulusal halk \u015fark\u0131lar\u0131 ve oyun havalar\u0131 durmak bilmiyordu. Toplant\u0131ya gelenler aras\u0131nda yedi ya\u015f\u0131nda olanlar, y\u00fcz ya\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f bulunanlar ve o g\u00fcne kadar birbirini hi\u00e7 g\u00f6rmemi\u015f olanlar vard\u0131. Tan\u0131\u015f\u0131yorlar, adresler veriyorlar, birbirilerini davet ediyorlard\u0131. <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Sofrada bol ve \u00e7e\u015fitli yemekler vard\u0131. Aya\u011fa kalk\u0131p konu\u015fan herkes \u015fu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 tekrarl\u0131yordu:”Aram\u0131zdan soyumuza leke s\u00fcrecek ki\u015filer \u00e7\u0131kmas\u0131n. G\u00fcc\u00fcm\u00fczle, akl\u0131m\u0131zla, t\u00fcm birikimimiz ve yeteneklerimizle toplum i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m ve cumhuriyetimizi y\u00fcceltelim!” <\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Bayram g\u00fcn\u00fc \u00e7ok g\u00fczel bir \u015fekilde s\u00fcr\u00fcp gidiyor. Yetim \u00e7ocuklara ve dul kad\u0131nlara ne \u015fekilde yard\u0131mc\u0131 olacaklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyor, aralar\u0131nda para topluyorlar. Birisinin evinin tamire ihtiyac\u0131 varm\u0131\u015f, bir di\u011ferine ise inek al\u0131nmas\u0131 gerekiyor, yetim olan ve halen okumakta olan \u00e7ocuklar\u0131n gereksinmelerinin de sa\u011flanmas\u0131 gerek… <\/span> <\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Eski halk \u015fark\u0131lar\u0131, yeni besteler birbirini izliyor, g\u00fcne\u015f batmak \u00fczere, Kaloylar bir araya geldikleri gibi g\u00fczel bir \u015fekilde birbirinden ayr\u0131l\u0131yorlar. Birbirilerinden kopmayacaklar\u0131, birbirlerini kaybetmeyecekleri konusunda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 s\u00f6zler veriyorlar.<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Birka\u00e7 y\u0131l sonra yine bir araya gelecekler. Bu t\u00fcr toplant\u0131lar onlarda g\u00fczel ve bozulmaz bir gelenek haline gelmi\u015f. Bir odada, bir masan\u0131n ba\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcp ortaya at\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fey de\u011fil bu. Bu gelenek bizzat Asetin halk\u0131n\u0131n kendi i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131p gelmi\u015f. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

MALIÇ Autle Tarih Bilimleri Doktoru Adighe Mak (Adige Sesi), 29 Ocak 1992, Maykop Kafkasya’nın çocukları olan bizler yüzyıllardan beri karşılıklı ilişkiler içinde, birbirimizden alıp vererek, komşuluk ediyoruz (Adigeler insan için pantolon nasıl mutlaka gerekliyse komşu da öyle gereklidir derler). Doğu’dan başlayarak tüm Dağıstanlılar, Çeçen-İnguşlar, Asetinler, Kabardeyler (onlar da Adige’dir. Balkarlar, Karaçaylılar ve Nogaylar iç içe […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-7606","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7606"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7606\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7608,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7606\/revisions\/7608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}