![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-1\/397.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Prof. Dr. Filolog SHELEHO Abu<\/strong> Baz\u0131 insanlar uzun baz\u0131lar\u0131 da k\u0131sa ya\u015faml\u0131 oluyorlar. \u0130nsan\u0131n ad\u0131na ya\u015fam veren \u015fey ise do\u011fumu ile \u00f6l\u00fcm\u00fc aras\u0131nda ge\u00e7en zamanda yapt\u0131klar\u0131d\u0131r. \u00c7ok ya\u015famas\u0131na ra\u011fmen hi\u00e7 bir \u015fey yapmam\u0131\u015f fakat az ya\u015famas\u0131na ra\u011fmen \u00e7ok \u015fey yapm\u0131\u015f insanlara rastl\u0131yoruz. K\u0131sa ya\u015fay\u0131p \u00e7ok \u015fey yapanlardan biriside TSEY \u0130brahim. Bu y\u0131l onun 115.ci do\u011fum y\u0131l\u0131. TSEY \u0130brahim (11 Ocak 1890 – 7 Eyl\u00fcl 1936) y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 46 y\u0131l\u0131 ya\u015fad\u0131. Bu k\u0131sa zaman i\u00e7inde pek \u00e7ok yap\u0131tla y\u00fczy\u0131llar boyu unutulmayacak bir isim ard\u0131nda b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n \u0130brahim\u2019in d\u00fcnyaya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ve fikirleri P\u015f\u0131ze (Kuban) ve K\u0131r\u0131m \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesinde yer alanlara yard\u0131mc\u0131 oldu. \u00c7ocuk denilecek ya\u015flarda Sosyal Demokrat Parti\u2019ye kat\u0131larak d\u00fcnyadaki e\u015fitsizlik \u00fczerine kurulu d\u00fczene kar\u015f\u0131 infiale ge\u00e7mesine vas\u0131ta oldu. Bu duygularla ihtilalcilerin saf\u0131nda yer ald\u0131. Yeni d\u00fczenin kurulmas\u0131 ile faaliyetlerin ortas\u0131nda yer alma\u011fa ba\u015flad\u0131: \u015e\u0131nc\u0131ye \u0130htilal Komitesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (1918), Da\u011fl\u0131 Halklar Komiserlik Sekreterli\u011fi, ard\u0131ndan Da\u011fl\u0131 Halklar Komiserli\u011fi (1918), Kuban-Karadeniz \u0130htilal Merkez Y\u00f6netim Komitesi (1918) g\u00f6revlerinde bulundu. Beyazlar\u0131n P\u015f\u0131ze (Kuban) b\u00f6lgesini ele ge\u00e7irmeleri \u00fczerine TSEY \u0130brahim\u2019i \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 ile cezaland\u0131rd\u0131lar ise de ya\u015fl\u0131lar\u0131n araya girmesi ile \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 \u00fczerinden kald\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130kinci kez P\u015f\u0131ze (Kuban) b\u00f6lgesinde Sovyet y\u00f6netiminin kurulmas\u0131 ile \u015e\u0131nc\u0131ye K\u00f6y Sovyeti Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (1920), Kuban-Karadeniz \u0130htilal Komitesi Da\u011fl\u0131 Haklar Y\u00fcr\u00fctme Komitesi\u2019nde (1920-1922) g\u00f6rev ald\u0131. Adige Otonom y\u00f6netimi kuruldu\u011funda Y\u00fcr\u00fctme Komitesi\u2019nin kurucular\u0131 aras\u0131ndayd\u0131. Bu komitenin farkl\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda ba\u015fkanl\u0131klar yapt\u0131. Bunlar sadece vazifelerin isimleri, bu vazifelerin gerektirdi\u011fi sorumluluklar ve yap\u0131lan i\u015fler! O kar\u0131\u015f\u0131k ortam i\u00e7inde, yeni ya\u015fam\u0131n kurumlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda, problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesinde dur durak bilmeden \u00e7al\u0131\u015ft\u0131…<\/p>\n Adige Heku Y\u00fcr\u00fctme Komitesi\u2019nde iken Avukatlar Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131 da yaparken mahkemelerin Adigece y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini, ilk Adigece radyo yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Hatta kendisi pek \u00e7ok radyo program\u0131 yaparak Adige radyosunun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131. Adige Heku Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Derne\u011fi ve ulusal m\u00fczenin kurucular\u0131 aras\u0131nda yer ald\u0131. 1925 y\u0131l\u0131ndan itibaren bu derne\u011fin sorumlu sekreterli\u011fini yapt\u0131. K\u0131saca hep bu i\u015flere \u00f6nayak olan TSEY \u0130brahim\u2019di. Dernek ulusal sorunlarla ilgili konulara e\u011filiyordu. TSEY \u0130brahim bu tip toplant\u0131larda sunmak i\u00e7in pek \u00e7ok rapor yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu derne\u011fi a\u00e7t\u0131ktan \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra b\u00f6ylesi bir derne\u011fin ulusun dili, folkloru, tarihi, edebiyat\u0131 konusunda yapmas\u0131 gerekenleri ne kadar iyi niyet ve \u00f6zveri i\u00e7inde olurlarsa olsunlar ger\u00e7ekle\u015ftirmenin s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131n\u0131 farkettiler. Farkl\u0131 farkl\u0131 i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fan farkl\u0131 g\u00f6revleri olan bu insanlar g\u00f6n\u00fcll\u00fc alarak burada \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n TSEY \u0130brahim 1927 y\u0131l\u0131nda bu i\u015flerle ilgilenecek bir devlet kurulu\u015funun gereklili\u011fini anlatan bir bildiriyi haz\u0131rlayarak Adige Heku Y\u00fcr\u00fctme Komitesi\u2019ne sunar. Fakat bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na bir cevap alamaz. Bunun \u00fczerine 1928 y\u0131l\u0131nda Heku veya eyalet kurumu demeden t\u00fcm kurumlara konuyu iletir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar neticesinde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Adige Cumhuriyeti Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn temeli at\u0131lm\u0131\u015f oldu. \u0130brahim\u2019in bildirisinde yer alan hususlar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olur. Fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bile g\u00f6zard\u0131 edilmesi imkans\u0131z pek \u00e7ok hususta \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmay\u0131 bekliyor. Bunlar; bir film st\u00fcdyosu olu\u015fturulmas\u0131, dram st\u00fcdyosu, Adige gen\u00e7lerin sanatsal e\u011fitim okullar\u0131na kavu\u015fturulmas\u0131, Adige akordeonist ve kam\u0131lap\u015fe (\u00fcflemeli \u00e7alg\u0131) orkestralar\u0131 d\u00fczenlenmesi, okullar i\u00e7in ansiklopedik s\u00f6zl\u00fckler haz\u0131rlanmas\u0131 ve di\u011ferleri olarak s\u0131ralanabilir.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin Adige tiyatro sanat\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi y\u00f6n\u00fcnde TSEY \u0130brahim y\u0131llarca m\u00fccadele etti, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Devlet g\u00f6revlilerinden olu\u015fan gruplar kurup bunlar\u0131n oynayaca\u011f\u0131 piyesler yazarak ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 sahneleyerek \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Fakat yalvar yakarla bir araya getirilmi\u015f g\u00f6n\u00fcll\u00fclerden ziyade profesyonelce \u00e7al\u0131\u015facak insanlar yeti\u015ftirilmeliydi. B\u00f6lge ve eyalet demeden t\u00fcm yetkililere ula\u015farak konuyu iletiyorduysa da baz\u0131lar\u0131 direk olmaz derken baz\u0131lar\u0131 da ba\u015ftan sav\u0131yor ya da destekliyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Kendi istedi\u011fi \u015fekilde hemen ger\u00e7ekle\u015ftiremediyse de 1933 y\u0131l\u0131nda May\u0131s ay\u0131nda Krasnodar\u2019da (O zamanlar Adige \u00fclkesinin ba\u015f kenti idi) Adige Tiyatro E\u011fitim Okulu a\u00e7\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l 15 Adige k\u0131z\u0131 ve 12 Adige delikanl\u0131s\u0131 okula kay\u0131t edildi. Bu okulun m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve tiyatro e\u011fitim \u00f6\u011fretmeni olarak TSEY \u0130brahim g\u00f6rev yapt\u0131. \u00d6\u011frenciler hem onun yazd\u0131\u011f\u0131 hem ba\u015fka yazarlar\u0131n piyeslerini sahneliyorlard\u0131. O, y\u00f6netmen, yap\u0131mc\u0131, oyuncu ve yazar olarak aktif bir \u015fekilde bunlara kat\u0131l\u0131yordu. Bu ilk \u00f6\u011frenciler Adige tiyatro sanat\u0131n\u0131n kurucular\u0131 oldular. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 sanat alan\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla \u00fcnl\u00fc oldular: TSEY Wunay, TATLEKHO S\u00fcleyman, SHAPTLEKHO \u0130sa, HA\u00c7\u2019EKHO Aslan, \u015eEWCEN Mecit ve di\u011ferleri.<\/p>\n TSEY \u0130brahim ulusal danslar\u0131n, ulusal t\u00fcrk\u00fclerin kaybolmamas\u0131 i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar sarfetti. Bu konularda \u00e7al\u0131\u015facak insanlar\u0131 bulmak i\u00e7in k\u00f6y k\u00f6y dola\u015f\u0131yordu. Onlar\u0131 bulmakla da i\u015f neticelenmiyordu onlar\u0131n anne-babalar\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 k\u00f6yden ayr\u0131lmas\u0131na ikna etmekte vard\u0131. \u0130brahim\u2019in s\u00f6ylediklerine anne-babalar itiraz edemiyorlard\u0131. O \u00fcnl\u00fc birisiydi. Karizmatik bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve g\u00fczel bir dili vard\u0131. Bu \u015fekilde ilk halk danslar\u0131 toplulu\u011funu organize etme\u011fi ba\u015fard\u0131. Bu konudaki ba\u015far\u0131s\u0131 hakk\u0131nda uzun y\u0131llar ketum insanlar bir \u015feyler s\u00f6ylememeyi becerdiler. Fakat g\u00fcne\u015f bal\u00e7\u0131kla s\u0131vanmaz. 1968 y\u0131l\u0131nda KUBE \u015eaban’\u0131n \u00dcrd\u00fcn\u2019de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Adige Takvimi\u2019nde Eyl\u00fcl ay\u0131na ait sayfada Adige Halk Danslar\u0131 Toplulu\u011fu\u2019nun resminin alt\u0131nda \u2018Adige Devlet Halk Danslar\u0131 Toplulu\u011fu. 1933 y\u0131l\u0131nda Krasnodar\u2019da TSEY \u0130brahim taraf\u0131ndan kuruldu\u2019 yaz\u0131l\u0131. Evet b\u00f6ylece TSEY \u0130brahim Adige devlet halk \u015fark\u0131 ve dans topluluklar\u0131n\u0131n da temelini atm\u0131\u015f oluyordu.<\/p>\n Ulusal k\u00fclt\u00fcr ve sanata ili\u015fkin her konuda TSEY \u0130brahim \u015fevkle bilgi ve becerisini payla\u015farak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bunu kan\u0131tlarcas\u0131na kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u2018\u00c7erkes M\u00fczik K\u00fclt\u00fcr\u00fc Bayram\u0131\u2019 (K\u0131z\u0131l Afi\u015f, 1925, 17 Temmuz), 1931 y\u0131l\u0131nda Rostov\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen Da\u011fl\u0131 Halklar Sanat\u0131 Eyalet Olimpiyat\u0131\u2019na sundu\u011fu \u2018\u2019Adige Ulusal Sanat\u0131\u2019\u2019 isimli bildiri (bknz. \u00abDa\u011fl\u0131 ve Devrim\u00bb, \u2116 1 (39\/, 1932)) ve di\u011ferleri eklenebilir.<\/p>\n TSEY \u0130brahim eserlerinde; iyilikten, iyi \u015feylerin di\u011ferlerine \u00fcst\u00fcn gelece\u011finden bahsederek, bunu okuyuculara anlatan \u00f6rnekleri anla\u015f\u0131l\u0131r bir dille anlatarak ya\u015famlar\u0131nda uygulamalar\u0131n\u0131 empoze ediyordu. Yumu\u015fak kalplili\u011fin insanl\u0131\u011f\u0131n ilk belirteci oldu\u011funu TSEY \u0130brahim\u2019in en ufak yaz\u0131s\u0131nda da en ayr\u0131nt\u0131l\u0131 eserinde de g\u00f6r\u00fcyoruz. Kendi ya\u015fam\u0131nda da bunu uyguluyordu, \u00e7ok c\u00f6mert ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n B\u00f6lge Y\u00f6netim Komitesi\u2019nin Sanat Kurulu Ba\u015fkan\u0131 iken, gen\u00e7 bir yazar gazetede yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6yk\u00fcn\u00fcn yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n uygun olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in ona yollam\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6nderilen eser sadece sanatsal anlamda de\u011fil gramati\u011fi y\u00f6n\u00fcnden de bir \u00e7ok yanl\u0131\u015f\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu. \u2018\u2019Olmaz\u2019\u2019 diyerek kesip atmak yerine eser sahibinin yan\u0131na g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere gelmesini iletti. Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, gen\u00e7 Ziraat Okulu\u2019nda okuyan anne ve babas\u0131 olmayan tam bir yetim. Gencin durumunu \u00f6\u011frenip, yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131 \u00fczerine bir daha \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak uygun hale getirttirip bas\u0131ma haz\u0131rlad\u0131. Okumas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in kendi evinde ya\u015famak \u00fczere genci yan\u0131na ald\u0131. Vlademir Vlademirovi\u00e7 Konovalo bu \u015fekilde bilinen bir yazar oldu. Yeti\u015fmesinde e\u011fitiminde TSEY \u0130brahim\u2019in b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar\u0131 oldu. Kendisinin zor g\u00fcnlerinde de Vlademir\u2019i yine g\u00f6zetme\u011fe devam etti. TSEYin \u015fan\u0131n\u0131 y\u00fcceltmenin zor oldu\u011fu o g\u00fcnlerde Konovalo bana g\u00f6nderdi\u011fi bir tebrik kart\u0131na \u2018\u2019 (…) Bu y\u0131l do\u011fumunun 75. y\u0131l\u0131nda \u00e7ok sevdi\u011fimiz babam\u0131z ve \u0130brahim Saliho\u011flu\u2019nu and\u0131k. \u00dc\u00e7 g\u00fcn portresinin \u00f6n\u00fcnde devaml\u0131 yanan mumlar\u0131n yan\u0131nda be\u015f tane farkl\u0131 renkte lale. K\u0131rm\u0131z\u0131 ve pembe laleler onun temiz hareketli ya\u015fam\u0131n\u0131n belirtisi olarak ve aram\u0131zdan olmay\u0131\u015f\u0131n\u0131 simgelercesine sar\u0131 bir lale. Ne kadar az, bir ka\u00e7 on y\u0131l ya\u015fad\u0131, b\u00fcy\u00fck Adige bilim \u00f6nderi. Onun ya\u015fama bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n yeniden do\u011faca\u011f\u0131 g\u00fcn gelene kadar, son nefesimize kadar, onu biz y\u00fcreklerimizde ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131z!\u2019\u2019 Vlademir dedi\u011fi gibide yapt\u0131. \u00d6lene kadar ya\u015famda kendine bir yol a\u00e7m\u0131\u015f babas\u0131 yerine koydu\u011fu TSEY \u0130brahim\u2019i unutmad\u0131…<\/p>\n TSEY \u0130brahim yorulmak bilmeden Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olmas\u0131na ra\u011fmen yapt\u0131klar\u0131n\u0131 yeterli bulmuyordu. En \u00e7ok titizlendi\u011fi konu ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn gelece\u011fi \u00fczerineydi. Bu konuda \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131n yeti\u015ftirilmesi \u00fczerine \u00f6zellikle duruyordu. Bu hususta durmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu: B\u00f6lge eyalet ve merkezdeki yetkililerle, \u00fcnl\u00fc k\u00fclt\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na ula\u015f\u0131yordu. Enstit\u00fcm\u00fcz\u00fcn ar\u015fivinde \u00fcnl\u00fc kompozit\u00f6r M. F. Gnesin, G. M. Kontsevi\u00e7, N. N Mironov, TAMBIY Mihaille yapt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131\u015fmalar bulunmaktad\u0131r. Onlar\u0131, k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131m\u0131zla bilgilendirip bu konu hakk\u0131nda ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczle alakal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmalar\u0131n\u0131 te\u015fvik ediyordu. \u00d6rne\u011fin Adigelerin \u00fclkelerinden s\u00fcr\u00fclmeleri konulu kendisinin s\u00f6zlerini yazmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc opera t\u00fcr\u00fc bir eserin bestesini yapmas\u0131 i\u00e7in M. F. Gneseve yaz\u0131yordu. Ona, \u2018\u2019\u00d6\u011frencilerinin (M. F. Gnesev kendi ad\u0131 ile an\u0131lan m\u00fczik okulunda) aras\u0131nda Adige \u00f6\u011frenciler neden olmas\u0131n? Onlar\u0131 okutman i\u00e7in ne yapmam\u0131z gerekiyor\u2019\u2019 diyordu.<\/p>\n Bir di\u011fer yaz\u0131\u015fmada on tane Adige \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n d\u00fczenlemesini yapma\u011f\u0131 taahh\u00fct eden Muzgiz\u2019e \u015fark\u0131 s\u00f6zlerini yazarak anla\u015fma metni ile birlikte g\u00f6nderece\u011fini belirtiyor… Ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz ile ilgili \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fi pek \u00e7ok problem olmas\u0131 ile yetinmeyerek kalanlar\u0131n\u0131n derdi tasas\u0131 i\u00e7inde idi. TSEY \u0130brahim, Adige Edebiyat\u0131\u2019nda k\u0131ymetli eserler b\u0131rakmas\u0131 ile yer ald\u0131. Her yaz\u0131m t\u00fcr\u00fcnde yaz\u0131yordu: Yay\u0131nlama\u011fa imkan bulamad\u0131\u011f\u0131 roman\u0131 \u2018\u2019Hats\u2019\u0131k\u2019u Hac\u0131\u2019\u2019, uzun \u00f6yk\u00fcler, \u00f6yk\u00fcler, \u015fiirler ve en \u00f6nemlisi Adige Edebiyat\u0131\u2019na kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 fabl t\u00fcr\u00fcndeki eserleri, Adige \u00e7ocuk edebiyat\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturan yap\u0131tlar\u0131… TSEY\u2019in yetene\u011fi en \u00e7ok tiyatro alan\u0131ndaki eserlerinde \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor…<\/p>\n \u0425I\u0425. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Adige ulusunun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun orta do\u011fuya s\u00fcr\u00fclmesi edebiyat\u0131m\u0131zda az yer alan bir konu idi. TSEY \u0130brahim\u2019in sanat\u0131 ile ilgilendik\u00e7e fark\u0131na var\u0131yoruz ki, devrimden \u00f6nce ve devrimden sonra yazd\u0131\u011f\u0131 makale, bildiri ve sanatsal yaz\u0131nlar\u0131nda bu konuya de\u011finmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n \u2019\u2019\u0428\u044a\u0445\u044c\u044d\u0437\u0430\u043a\u044a\u0443-Yaln\u0131z (Kimsesiz)\u2019\u2019 isimli romans\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn kahraman\u0131 \u2018\u041b\u0131\u044b\u043c\u0430\u0444\u044d- Tl\u2019\u0131mafe\u2019nin ya\u015fam \u015feklinden kesitler sunarken Adigelerin yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131n sonucundaki h\u00fcsran\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcne getiriyor. Kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in ulusu yok olu\u015fa s\u00fcr\u00fckleyenleri ele\u015ftiriyordu. Suriye\u2019deki Adigelerin aras\u0131ndan yeti\u015fmi\u015f olan Abdurahman isimli yazar\u0131n \u2018\u2019\u041c\u0430\u0440\u0434\u0436 \u2013 Marc\u2019\u2019 gazetesinde 1928 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan \u015fiirlerine cevaben \u2018\u2019\u0416\u044a\u044d\u0443\u2019\u2019 isimli \u015fiirini o y\u0131l yazd\u0131: Yazar\u0131n \u00f6lene kadar unutmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi bu milletimize yap\u0131lan \u015fey ne idi? Sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 yine yazar\u0131n \u015fiirinde buluyoruz:<\/p>\n \u2019\u2019\u00dclkemizi harabeye \u00e7evirip aileleri harmanda savrulmu\u015f gibi da\u011f\u0131t\u0131p, k\u00f6peklerle birlikte yemek yiyecek \u015fekilde insanlar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt buca\u011f\u0131na s\u00fcrd\u00fcler.\u2019\u2019<\/p>\n Ulusun derdi yazar\u0131nda derdi. Ulusunun derdini do\u011fdu\u011fu g\u00fcnden itibaren dert eden yazar s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 co\u015fkun bir dille getiriyor. Dinmeyen bir yara olarak TSEY \u0130brahim ulusal s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 hep y\u00fcrekten hissederek hayat\u0131n\u0131n son g\u00fcn\u00fcne kadar ya\u015fad\u0131…<\/p>\n TSEY \u0130brahim\u2019in eserlerinin kritikleri, de\u011ferlendirme ve yorumlar\u0131 ele\u015ftiri edebiyat\u0131m\u0131zda geni\u015f bir yer tutuyor. Ne kadar \u00e7abalad\u0131larsa da \u0130brahim\u2019in eserlerini yok etme\u011fi beceremediler. Hatta onlar kendi isimlerini lekelemi\u015f oldular. TSEY \u0130brahim ise yeniden Adige Edebiyat\u0131\u2019ndaki yerini ald\u0131. Kitaplar\u0131 bas\u0131l\u0131yor, ders kitaplar\u0131nda yer al\u0131yor. Bu makalemde ben TSEY \u0130brahim\u2019in sanat\u0131na ili\u015fkin bir \u015feyler yazmak istemedim. Bu konuda son y\u0131llarda pek \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131l\u0131yor. Benim istedi\u011fim do\u011fumunun 115. y\u0131l\u0131nda ulusunun k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7in ulusu i\u00e7in yorulmak bilmeden \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, edebi konularda oldu\u011fu kadar devlet i\u015flerinde de pek \u00e7ok \u015feyin \u00fcstesinden geldi\u011fini insanlar\u0131n akl\u0131na getirmek istedim. TSEY \u0130brahim arkas\u0131nda bir defa g\u00f6renin, duyan\u0131n bir daha unutmayaca\u011f\u0131 derin ve ayd\u0131nl\u0131k bir iz b\u0131rakt\u0131. Onun ulusal bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, davran\u0131\u015f \u015fekli g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de \u00f6rnek al\u0131nacak gibi. \u0130brahim\u2019in aram\u0131zda bulunmad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar aram\u0131zda bulundu\u011fu y\u0131llardan daha \u00e7oksa da hala y\u0131ld\u0131z\u0131 s\u00f6nmeden k\u0131lavuzluk yap\u0131yor.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prof. Dr. Filolog SHELEHO Abu Zekoshnıgh, Maykop, Ocak 2005 Çeviri: ACHUMIJ Hilmi Bazı insanlar uzun bazıları da kısa yaşamlı oluyorlar. İnsanın adına yaşam veren şey ise doğumu ile ölümü arasında geçen zamanda yaptıklarıdır. Çok yaşamasına rağmen hiç bir şey yapmamış fakat az yaşamasına rağmen çok şey yapmış insanlara rastlıyoruz. Kısa yaşayıp çok şey yapanlardan biriside […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-7621","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7621","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7621"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7621\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7623,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7621\/revisions\/7623"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7621"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7621"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7621"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span> Zekoshn\u0131gh, Maykop, Ocak 2005
\n\u00c7eviri: ACHUMIJ Hilmi<\/span><\/p>\n
\n\u0130brahim yaln\u0131zca yazarl\u0131k yap\u0131p evinde oturmuyordu. Devaml\u0131 insanlar\u0131n ars\u0131ndayd\u0131. Yery\u00fcz\u00fcnde k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerin azal\u0131p, iyiliklerin \u00e7o\u011falmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu…<\/p>\n
\n\u2019\u2019Yak\u0131nmalar\u0131na de\u011finip yaz\u0131yorum Rus \u00e7ar\u0131 Adige beyi (soylular\u0131) ile birlikte ba\u015f\u0131m\u0131za getirdiklerini \u00f6lene kadar unutmama niyetindeyim.\u2019\u2019<\/p>\n