![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/TARIHTEN-KISA-NOTLAR-2-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
KE\u00c7-I S\u00fcleyman Yavuz<\/strong><\/p>\n MERS\u0130N KAFKAS K\u00dcLT\u00dcR VE YARDIMLA\u015eMA DERNE\u011e\u0130’ne bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc te\u015fekk\u00fcr\u00fc bor\u00e7 bilirim.<\/p><\/blockquote>\n 1763 – Ruslar Adige kenti Mozdok’u i\u015fgal ettiler. Kabardeyler bu geli\u015fmeye kar\u015f\u0131 koydular 4 y\u0131l boyunca Rus kalelerini basarak a\u011f\u0131r kay\u0131plar verdirdiler fakat Mozdok’u kurtaramad\u0131lar<\/p>\n 1767 – Kabardeyler prensleri y\u00f6netiminde Kuma \u0131rma\u011f\u0131 boylar\u0131na yerle\u015fmek zorunda kald\u0131lar. Daha bat\u0131da Kuban \u0131rma\u011f\u0131 havzas\u0131nda ya\u015fayan Adigelerle dayan\u0131\u015fma i\u00e7ine girdiler.<\/p>\n 1768 – Osmanl\u0131 Rus sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131 \u00c7arl\u0131k Rusya’s\u0131 Kabardey’i ele ge\u00e7irip Kafkasya’y\u0131 ikiye b\u00f6len bir hat olu\u015fturma pe\u015finde.<\/p>\n 1774 – Osmanl\u0131 Rus sava\u015f\u0131 sona erdi.Sava\u015f sonunda k\u00fc\u00e7\u00fck kaynarca antla\u015fmas\u0131 21.maddesine g\u00f6re Kabardey K\u0131r\u0131m Han’\u0131n\u0131n takdirine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Oysa K\u0131r\u0131m Han’\u0131 daha \u00f6nce 1772 de Rus \u00c7ar\u0131 ile yapt\u0131\u011f\u0131 bir antla\u015fmaya g\u00f6re Kabardey’in Rusya’ya kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015fti. 1774’te Han daha \u00f6nce verdi\u011fi s\u00f6z uygulamaya konuldu ve Kabardey’in Rusya’ya kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etti.<\/p>\n 1774 – Kabardeyler yeni stat\u00fclerini kabul etmediler, Ruslarla 1820’ye kadar uzanan bir sava\u015fa tutu\u015ftular.<\/p>\n 1777 – Ruslar Azak Mozdok m\u00fcstahkem hatt\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131na ba\u015flad\u0131lar. Kabardeyler buna direnme\u011fe \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.Sel gibi Kabardey kan\u0131 akt\u0131. Bununla da yetinmeyen Ruslar Kuban b\u00f6lgesine de sald\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n 1778 – \u00c7ar Kuban’\u0131 ele ge\u00e7irmek i\u00e7in Kuban kolordusu ad\u0131 alt\u0131nda askeri bir birlik kurdurdu ve bu orduyu Nogay ve Adige topraklar\u0131na soktu. G\u00f6rev Nogaylara boyun e\u011fdirmek, Adigeleri da\u011f\u0131tmak, b\u00f6ylece Osmanl\u0131lar\u0131n b\u00f6lgeye y\u00f6nelik planlar\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karmakt\u0131<\/p>\n 1778 – Ruslar yaz aylar\u0131 boyunca Kuban’\u0131n sa\u011f yakas\u0131nda 20’den fazla kale kurdular.<\/p>\n 1778 – \u00c7erkesler Slaviyanski kalesi yak\u0131nlar\u0131nda Ruslara sald\u0131rd\u0131lar ve bir Kazak m\u00fcfrezesini toptan yok ettiler. May\u0131s 20.<\/p>\n 1778 — \u00c7erkesler Arhangelsk kalesine sald\u0131rd\u0131lar \u015fimdiki Krasnodar b\u00f6lgesi. Eyl\u00fcl 23<\/p>\n 1778 – General Rayzer b\u00fcy\u00fck bir birlikle Kuban’\u0131 ge\u00e7ti ve k\u00f6yleri ate\u015fe verdi Bu sald\u0131r\u0131ya cevap olarak Adigeler Vsehsviyatsk kalesine sald\u0131rd\u0131lar<\/p>\n 1779 – Kabardeylerle Kuban Adigeleri birlikte m\u00fccadele etmeye ba\u015flad\u0131lar ve b\u00f6ylece m\u00fccadele yeni bir boyut kazand\u0131. Kemguy ve Besleneylerin birlikte Stavropol’a sald\u0131rd\u0131klar\u0131 bir s\u0131rada Kabardeyler de Aleksysvsk kalesini bast\u0131lar.<\/p>\n 1779 – Kabardey ve Adigeler prens ve soylular\u0131 da dahil 300 ki\u015fiyi bu \u00e7arp\u0131\u015fmada yitirdiler ve Ruslar bu \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 da silah ve say\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fckleri ile kazand\u0131lar<\/p>\n 1781 – Osmanl\u0131lar Adige topra\u011f\u0131nda Anapa kalesini kurdular ama bu durum Ruslar\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmedi<\/p>\n 1783 – Kuban \u0131rma\u011f\u0131 Adige \u00fclkesinin kuzey s\u0131n\u0131r\u0131na kadar \u00e7ekildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ruslar K\u0131r\u0131m, Taman yar\u0131madas\u0131, Kuban ile Yeya \u0131rmaklar\u0131 aras\u0131ndaki b\u00f6lgeyi ilhak etmi\u015fler ve Osmanl\u0131lar da bu durumu kabullenmi\u015flerdi<\/p>\n 1783 – Nogaylar Yeysk kalesi \u00f6n\u00fcnde Rus y\u00f6netimini kabul ettiklerine ili\u015fkin imza verdiler. B\u00f6ylece Nogay halk\u0131 \u015fefleri \u00e7ari\u00e7eye ba\u011fl\u0131l\u0131k and\u0131 i\u00e7ti.<\/p>\n 1783 – Ayn\u0131 y\u0131l Ruslar Nogaylar\u0131 Ural b\u00f6lgesine s\u00fcrmek i\u00e7in harekete ge\u00e7tiler Nogaylar bu durumu kabullenmeyip silaha sar\u0131ld\u0131lar. B\u00fcy\u00fck Yeya \u0131rma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131nda Ruslara yenildiler ve Kuban’\u0131 ge\u00e7ip Adige \u00fclkesine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar (Temmuz).<\/p>\n 1783 – Adigelerle Nogaylar birlikte Yeysk kalesine sald\u0131rd\u0131lar kaleyi alamad\u0131lar ama Ruslara b\u00fcy\u00fck kay\u0131p verdirdiler (A\u011fustos).<\/p>\n 1783 – Rus Kuban ve Kafkas kolordular\u0131 ile Don Kazak ordusu Gece Kuban’\u0131 ge\u00e7ip Adige topra\u011f\u0131na girdi ve Laba \u0131rma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131nda yerle\u015fmi\u015f bulunan Nogaylara bask\u0131n yaparak yok ettiler. Nogaylara yard\u0131ma ko\u015fan bir \u00e7ok Adige de ayn\u0131 ak\u0131bete u\u011frad\u0131lar<\/p>\n 1785 – Kafkasya’da m\u00fccadele daha da \u015fiddetlendi. \u00c7e\u00e7en halk\u0131 m\u00fccadele bayra\u011f\u0131n\u0131 ele ald\u0131 Adigeler de \u00c7e\u00e7enlere destek oldular. \u00c7e\u00e7enlerin ba\u015f\u0131nda sonradan tarihlere \u015eeyh Mansur olarak ge\u00e7ecek olan “U\u015furma” bulunuyordu.<\/p>\n 1785 – Ruslar U\u015furma’n\u0131n do\u011fdu\u011fu \u00c7e\u00e7en k\u00f6y\u00fcn\u00fc ate\u015fe verdi. Deh\u015fet sa\u00e7an Rus birli\u011fini U\u015furma’n\u0131n birlikleri kar\u015f\u0131lad\u0131lar ve Rus birlikleri darmada\u011f\u0131n edildi. U\u015furma bu sava\u015ftan sonra \u00c7e\u00e7enistan ve Da\u011f\u0131stan’\u0131n imam\u0131 oldu. Kendisine “yenen,\u00fcst\u00fcn gelen ” anlam\u0131nda Mansur ad\u0131 verildi.<\/p>\n 1785 – \u0130mam Mansur (U\u015furma) Kizliyar kalesini ele ge\u00e7irmek i\u00e7in harekete ge\u00e7ti ama bunu ger\u00e7ekle\u015ftiremedi.<\/p>\n 1786 – Rus Ordusu \u00c7e\u00e7enleri yat\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. \u0130mam Mansur zor duruma d\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak Adigeler sava\u015fa devam ettiler.<\/p>\n 1787 – Adigey’de b\u00fcy\u00fck bir sava\u015f\u0131n s\u00fcrmekte oldu\u011funu bilen \u0130mam Mansur buraya geldi. Mansur Adige Ordusu’nun ba\u015f\u0131na getirildi.<\/p>\n 1787 – Kuban b\u00f6lgesinde Adige Rus sava\u015f\u0131 s\u00fcr\u00fcp giderken, Ruslarla Osmanl\u0131lar ars\u0131nda sava\u015f \u00e7\u0131kt\u0131. Osmanl\u0131lar K\u0131r\u0131m yar\u0131madas\u0131n\u0131 yeniden ele ge\u00e7irmek i\u00e7in Ruslarla sava\u015f ba\u015flatt\u0131lar.<\/p>\n 1787 – Osmanl\u0131lar \u0130mam Mansur \u00f6nderli\u011findeki Da\u011fl\u0131lar\u0131 yanlar\u0131na \u00e7ekmek i\u00e7in harekete ge\u00e7tiler. Sava\u015f ba\u015flamadan \u00f6nce 1785-1786 y\u0131llar\u0131nda Osmanl\u0131lar Mansur’dan hi\u00e7te ho\u015fnut de\u011fillerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o Kafkasya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunuyordu. Ruslara oldu\u011fu kadar Osmanl\u0131lara da kar\u015f\u0131yd\u0131. Osmanl\u0131lar daha \u00f6nce “yalanc\u0131”, “\u00e7\u0131lg\u0131n” gibi karalamalarda bulunduklar\u0131 \u0130mam Mansur’u elde etmek i\u00e7in \u00fcst \u00fcste el\u00e7iler g\u00f6nderdiler ve sava\u015f\u0131n daha da \u015fiddetlenmesi \u00fczerine Mansur, Osmanl\u0131larla anla\u015fma yolunu se\u00e7ti. Fakat Mansur komutas\u0131ndaki Adige ordusu tamamen Osmanl\u0131lardan ayr\u0131 sava\u015ft\u0131<\/p>\n 1787 – Varp ve Laba nehirleri ars\u0131nda konaklam\u0131\u015f olan Mansur’un sekiz bin ki\u015filik birli\u011fine Ruslar bask\u0131n d\u00fczenlediler. \u00dc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck sava\u015ftan sonra Adige birlikleri b\u00fcy\u00fck Zelen\u00e7uk ile k\u00fc\u00e7\u00fck Zelen\u00e7uk \u0131rmaklar\u0131 civar\u0131na \u00e7ekilmek zorunda kald\u0131lar. Ruslar\u0131n ikinci sald\u0131r\u0131s\u0131 ile daha da i\u00e7erilere kadar \u00e7ekildiler.<\/p>\n 1787 – Adigeleri cezaland\u0131rmak isteyen Ruslar, Besleney ve Kemguy topraklar\u0131na girerek katliam ger\u00e7ekle\u015ftirdiler<\/p>\n 1788 – Ruslar Anapa \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fcf akat kaleyi ele ge\u00e7iremediler.<\/p>\n 1790 – B\u00fcy\u00fck bir Rus ordusu \u00c7erkesya’ya girdi \u00c7erkeslerin b\u00fct\u00fcn direnmelerine ve sald\u0131r\u0131lar\u0131na ra\u011fmen Ruslar Anapa’ya ula\u015fmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Fakat kaleyi ele ge\u00e7iremedikleri gibi d\u00f6n\u00fc\u015fte de \u00c7erkes sald\u0131r\u0131lar\u0131nda b\u00fcy\u00fck kay\u0131p verdiler.<\/p>\n 1790 – Battal pa\u015fa komutas\u0131ndaki Osmanl\u0131 ordusu (8 bin yaya,10 bin atl\u0131 ve bunlarla birlikte sava\u015fan 15 bin \u00c7erkes sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131) ile Kuban’\u0131n sa\u011f yakas\u0131na ge\u00e7ti ve Kabardey s\u0131n\u0131r\u0131na ula\u015ft\u0131 Bu g\u00fcnk\u00fc \u00c7erkessk kentinin oldu\u011fu b\u00f6lgede Ruslarla sava\u015fa tutu\u015fan Osmanl\u0131 ordusu yenildi ve Battal pa\u015fa Ruslara esir d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n 1790 – Hemen bir ay sonra Mart ve Psij \u0131rmaklar\u0131 b\u00f6lgesinde bulunan 36 \u00c7erkes k\u00f6y\u00fcn\u00fc yakt\u0131lar. Ruslar Osmanl\u0131lar ile i\u015fbirli\u011fi yapan \u00c7erkesleri cezaland\u0131rmak istiyorlard\u0131.<\/p>\n 1791 – Ruslar Anapa kalesini ele ge\u00e7irdi. \u015eeyh Mansur tutsak edildi<\/p>\n 1792 – 1791 sonlar\u0131nda sona eren Osmanl\u0131-Rus sava\u015f\u0131 9 Ocak’ta imzalanan ya\u015f anla\u015fmas\u0131 ile resmen sona erdi. Taman ve Kuban \u0131rmaklar\u0131n\u0131n sa\u011f yakas\u0131n\u0131n Rusya’ya ait oldu\u011fu bir kez daha teyit edildi. Kuban \u0131rma\u011f\u0131 Rusya’n\u0131n G\u00fcney s\u0131n\u0131r\u0131 olarak kabul edildi.<\/p>\n 1792 – Rusya Kuban b\u00f6lgesine Slavlar\u0131 yerle\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131. Kazaklar toplu bi\u00e7imde gelme\u011fe ve yerle\u015fmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n 1793 – Bu g\u00fcnk\u00fc Krasnodar kenti kuruldu. Kuban boyunca yeni Rus kaleleri kurulma\u011fa ba\u015fland\u0131.<\/p>\n 1793 – Rus mahkeme usullerinin ve ceza kanunlar\u0131n\u0131n Kabardey’e getirilmesi. Bu de\u011fi\u015fikli\u011fi kabul etmeyen Kabardeylerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ayaklanmas\u0131.<\/p>\n 1794 – \u015eeyh Mansur konuldu\u011fu \u015elisselburg cezaevinde \u00f6ld\u00fc<\/p>\n 1796 – Ataman \u00c7epaga’n\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi Kazak ordusu Shapsugh topra\u011f\u0131n\u0131 kana bulad\u0131 kazaklar f\u0131rsat bulduk\u00e7a \u00c7erkesya’da talan ve ya\u011fma hareketlerine giri\u015ftiler.<\/p>\n 1800 – Bat\u0131 Adigelerinin hemen hepsinin halk meclislerince y\u00f6netilmeye ba\u015flanmas\u0131.<\/p>\n 1801 – \u0130lk \u00c7erkes tarihini yazan Ne\u011fume’n\u0131n (\u015eora) do\u011fumu. Pyatigorsk yak\u0131nlar\u0131ndaki Ne\u011fume k\u00f6y\u00fcnde do\u011fmu\u015f daha sonra Kabardey’e yerle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n 1802 – Kabardey’de Sivil idarenin ordunun elinden al\u0131narak din i\u015flerine ba\u011flanmas\u0131.<\/p>\n 1804 – Ruslan Bek M\u0131ssost’un Ruslara kar\u015f\u0131 ayaklanmas\u0131.<\/p>\n 1805 – Kabardey ayaklanmas\u0131n\u0131 bast\u0131ran General Glasenapp’\u0131n seksen Adige k\u00f6y\u00fcn\u00fc yak\u0131p y\u0131kmas\u0131.<\/p>\n 1806 – Abhazlar\u0131n \u00c7ar’a kar\u015f\u0131 ayaklanmas\u0131<\/p>\n 1807 — Kabardey’de dini mahkemelerin yeniden kurulmas\u0131<\/p>\n 1808 – Abhazya’n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmesi. G\u00fcrcistan’dan sonra Abhazya’da Ruslarca ilhak edildi<\/p>\n 1809 – Kabardeylerin \u00c7ar’a kar\u015f\u0131 yeniden ayaklanmalar\u0131.<\/p>\n 1810 – General Bulgakov’un Kabardey ayaklanmas\u0131n\u0131 bast\u0131rmas\u0131 ve \u00f6nderlerinin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n 1811 – Ruslar\u0131n bir \u00e7ok denemeden sonra Sucuk-kale’ye ula\u015fmas\u0131 ve yeniden in\u015fa ettirmesi Kalenin Adigelerce ku\u015fat\u0131lmas\u0131 sonucu Ruslar\u0131n bir y\u0131l kalede tutsak kalmas\u0131. Ruslar kaleyi terk ederken Adigeler kaleyi temelden y\u0131karlar.<\/p>\n 1813 – Ruslar\u0131n \u00c7erkesya’y\u0131 denizden ku\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Bunu yapmalar\u0131ndaki maksat \u00c7erkeslerin T\u00fcrklerle ticaretini \u00f6nlemek ve bunun sonucunda Ruslarla ticari ili\u015fkiye girmelerini sa\u011flamakt\u0131. B\u00f6ylece \u00c7erkesler sava\u015f yap\u0131lmadan Rus y\u00f6netimine ba\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131.<\/p>\n 1814 – Anapa Kalesi’nin Osmanl\u0131larca yeniden onar\u0131lmas\u0131.<\/p>\n 1820 – Stavropol’un Ruslarca ele ge\u00e7irilmesi.B\u00f6ylece ovalara yerle\u015ftirilen Kazak k\u00f6yl\u00fclerinin Adigelerin bask\u0131lar\u0131ndan korunmalar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f oluyordu.<\/p>\n 1822 – General Manca Vlassov’un Adigelere ani bir bask\u0131n d\u00fczenlemesi. Adigeler Ruslarla aralar\u0131nda sald\u0131rmazl\u0131k pakt\u0131 bulundu\u011fu i\u00e7in b\u00f6yle bir sald\u0131r\u0131y\u0131 beklemiyorlard\u0131. Ruslar, sald\u0131rmazl\u0131k pakt\u0131n\u0131 ihlal etmelerine ra\u011fmen Adige sava\u015f esirlerini geri verir, \u00f6l\u00fc ve yaral\u0131lar i\u00e7in tazminat \u00f6der, gasp ettikleri mallar\u0131 da iade ederler.<\/p>\n 1822 – Da\u011flarda ya\u015fayan Kabardeylerin zorla ovalara yerle\u015ftirilmesi Soylular bu zorunlu iskana kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar, Ruslar ise k\u00f6lelere ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k verirler.<\/p>\n 1823 – \u00c7arl\u0131k y\u00f6netimince Terek y\u00f6resinin istilas\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131. Bu b\u00f6lgenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Nal\u00e7ik, di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fc Vladikafkas idare merkezlerine ba\u011flan\u0131r. B\u00f6ylece Kabardeyler, iki ayr\u0131 y\u00f6netim b\u00f6lgesine ayr\u0131larak b\u00f6l\u00fcn\u00fcrler.<\/p>\n 1824 – General Yermelov’un ilk kez Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131ndaki Guda da\u011f\u0131na dev bir ha\u00e7 diktirmesi bundan sonra buran\u0131n ad\u0131 “ha\u00e7l\u0131 da\u011f” olarak an\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n 1825 – Kabardey’den ge\u00e7ecek olan yeni askeri yol’un yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemeyen \u00c7erkeslerin ayaklanmas\u0131.<\/p>\n 1825 – Ne\u011fuma \u015eora’n\u0131n ilk Adige alfabesini haz\u0131rlamas\u0131<\/p>\n 1827 — General Men\u00e7ikof’un 1700 Adige sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 Kuban batakl\u0131klar\u0131nda bo\u011fdurmas\u0131.<\/p>\n 1828 – Elbruz ge\u00e7idinin General Emanuel taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesi<\/p>\n 1829 – Edirne Antla\u015fmas\u0131n\u0131n 4. maddesine g\u00f6re t\u00fcm \u00c7erkesya’n\u0131n Rus b\u00f6lgesi oldu\u011funun ve t\u00fcm hanlar\u0131n da \u00c7ar’a ait oldu\u011funun Osmanl\u0131larca kabul edilmesi. Ancak da\u011flar\u0131n i\u00e7 kesimlerinde ya\u015fayan \u00c7erkeslerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Osmanl\u0131lar\u0131 tan\u0131mad\u0131klar\u0131 gibi, k\u0131y\u0131 \u015feridindeki bir k\u0131s\u0131m \u00c7erkes ise sultan\u0131 sadece dini lider olarak kabul ediyor, siyasi bir ba\u011fl\u0131l\u0131k 1829 – Adigeler \u0130stanbul’a yard\u0131m talebiyle bir heyet g\u00f6nderirler. Bu talep Osmanl\u0131larca reddedilir<\/p>\n 1830 – Zan\u0131ko Sefer beye \u0130ngilizler taraf\u0131ndan vaat edilen silah yard\u0131m\u0131n\u0131n gelmemesi. Ayn\u0131 y\u0131l Osmanl\u0131larca g\u00f6nderilen yard\u0131m malzemesinin 1831 – K\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00c7erkes \u00e7iftli\u011fi olan “Kutlitze”nin \u00c7ar askerlerince i\u015fgal edilerek yak\u0131lmas\u0131.<\/p>\n 1832 – Socok-kale’nin ve Tzimise suyu k\u0131y\u0131s\u0131ndaki 50 hanelik bir \u00c7erkes k\u00f6y\u00fcn\u00fcn Ruslarca topa tutularak yak\u0131lmas\u0131. Bu k\u00f6y \u00c7erkeslerin ticaret kap\u0131s\u0131 idi.<\/p>\n 1833 – General Bergman komutas\u0131ndaki 5 bin askerin 15 yelkenli ile gelerek Socok-kale’yi ele ge\u00e7irmesi Bu harekatta 16 Osmanl\u0131 gemisi yak\u0131lm\u0131\u015f ve 7 depo da havaya u\u00e7urulmu\u015ftur.<\/p>\n 1834 – \u00c7ar ordusunun Shapsughlara kar\u015f\u0131 askeri operasyon ba\u015flatmas\u0131 Olga-stanitsa ve Jelentsuk kalelerinin kurulmas\u0131.<\/p>\n 1834 – \u0130ngiliz b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Lord Ponsonby’nin kendisini ziyarete gelen \u00c7erkes temsilcilerine bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k komitesinin haz\u0131rlanarak d\u00fcnyaya ilan edilmesini istemesi. Haz\u0131rlanan komite ve bildirisi Portfolio’da yay\u0131nlan\u0131r.<\/p>\n 1835 – \u00c7erkeslerin Jelentzik’ten Anapa’ya y\u00fcr\u00fcmekte olan Rus kolordusunu imha etmeleri<\/p>\n 1835 – Bu y\u0131l da Rus ordusunun \u00c7erkesya cephesindeki asker say\u0131s\u0131 594 bin ki\u015fiden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu say\u0131ya o zaman \u00c7e\u00e7enistan ve Da\u011f\u0131stan’da haz\u0131r bekletilen Rus askerleri dahil de\u011fildir.<\/p>\n 1835 – Osmanl\u0131l\u0131n\u0131n \u00c7erkesya’ya gemi ge\u00e7i\u015fini yasaklamas\u0131 ve Trabzon valili\u011fine bu yasa\u011f\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in yetki verilmesi<\/p>\n 1836 – General Williaminof komutas\u0131ndaki 20 bin ki\u015filik ordu ile Socok kaleyi ele ge\u00e7irmek i\u00e7in harekete ge\u00e7er. \u00c7erkesler taraf\u0131ndan bozguna u\u011frat\u0131l\u0131r ve esir d\u00fc\u015fer. Ancak sava\u015f\u0131n bitti\u011fine dair b\u00fct\u00fcn \u00c7erkes \u00f6nderleri \u00f6n\u00fcnde yemin etmesi \u00fczerine serbest b\u0131rak\u0131l\u0131r. Ancak general yeminini unutarak yeniden sava\u015fa kat\u0131l\u0131r<\/p>\n 1837 – \u00c7ar y\u00f6netiminin Kuzey Kafkasya’da ablukay\u0131 s\u0131kla\u015ft\u0131rmas\u0131. 12 ki\u015filik ge\u00e7ici \u00c7erkes h\u00fck\u00fcmetinin kurulmas\u0131. General Rosen Abhaz ve G\u00fcrc\u00fc k\u00f6kenli askerleri cepheden \u00e7ekmek zorunda kal\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu askerler Adigelere kar\u015f\u0131 sava\u015fmak istemezler. Baron Rosen Zibelda ve Ardler da\u011flar\u0131n\u0131 ku\u015fatarak ele ge\u00e7irir. \u0130ngiliz casusu Stanislaw Bell’in \u0130stanbul’dan \u00c7erkesya’ya hareketi. Sefer Bey’in iste\u011fi ve \u0130ngilizlerin de yard\u0131m\u0131 ile Ruslara bar\u0131\u015f teklifi i\u00e7in bir komite g\u00f6nderilir, ancak Gn. Williaminof bu teklifi reddeder. Abedzehler halk kurultay\u0131nda karde\u015f Adige halk\u0131na yard\u0131m karar\u0131 al\u0131rlar. Bjedughlar\u0131n \u00c7ar’a Asker vermeyi reddetmeleri.<\/p>\n 1838 – B\u00fcy\u00fck Kabardey b\u00f6lgesi k\u00f6yl\u00fclerinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k iste\u011fi ile ayaklanmalar\u0131 5 bin \u00c7erkes sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Kuban’a do\u011fru y\u00fcr\u00fcmesi. Delili\u011fi ve ac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile \u00fcnl\u00fc general Zass yakalanan \u00c7erkes n\u00f6bet\u00e7isinin derisini diri diri y\u00fczd\u00fcr\u00fcr. Hatukuaylar\u0131n katledili\u015fini g\u00f6ren Bjedughlar\u0131n Abazedchlere s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131.\u00a0 \u00c7opson kalesinin \u00c7erkeslerce ku\u015fat\u0131lmas\u0131. \u015ease’de 21 Rus gemisinin demir atmas\u0131 \u00c7erkeslerin sava\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ba\u015flamas\u0131. \u00c7erkesya k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n Rus gemilerinden topa tutulmas\u0131. \u015ease’ye \u00e7\u0131kartma yapan Ruslar\u0131n bar\u0131\u015f istemesi. Bu \u00e7a\u011fr\u0131ya cevap verme yetkisi verilen Stanislav Bell’in “\u00c7erkeslerin sava\u015f istedi\u011fini” yazmas\u0131. B\u00f6ylece \u00c7erkes halk\u0131n\u0131n ve vatan\u0131n\u0131n kaderi bu kez de \u0130ngiliz \u00e7\u0131karlar\u0131na emanet edilmi\u015fti. Anapa yak\u0131nlar\u0131nda kurulan bir Rus kalesinin ele ge\u00e7irilmesi. Mensur komutas\u0131ndaki 500 atl\u0131 sava\u015f\u00e7\u0131 19 Rus k\u00f6y\u00fcn\u00fc yerle bir eder, bu arada bir Rus s\u00fcvari birli\u011fini de imha eder.<\/p>\n 1838 – Ruslar\u0131n \u015eapevska kalesini kurmalar\u0131. 30 adet yelkenlinin Socok-kaleye gelip 2 g\u00fcn s\u00fcre ile \u00e7evredeki da\u011f ve tepeleri bombalamalar\u0131, iki t\u00fcmen askerin karaya \u00e7\u0131karak kale kurmaya ba\u015flamas\u0131. Abun kalesinden Nikolaevski kalesine cephane g\u00f6t\u00fcren Rus birli\u011fine Shapsughlar\u0131n sald\u0131rmas\u0131 ve Rus birli\u011finin \u00fc\u00e7te birinin imha edilmesi.\u00a0 Ruslar\u0131n Tsemez kalesinden \u00e7\u0131karak Anapa’daki Rus birlikleri ile birle\u015fmek istemesi ve \u00c7erkeslerin sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bu amaca ula\u015famadan geri d\u00f6nmeleri.<\/p>\n 1839 – \u015ease kalesinin ele ge\u00e7irilmesi. Ayr\u0131ca Vayia k\u0131y\u0131s\u0131ndaki bir di\u011fer kalenin ele ge\u00e7irilerek y\u0131k\u0131lmas\u0131. \u00c7erkes tarihinde ilk kez \u00fc\u00e7 vatan haininin \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 ile cezaland\u0131rmalar\u0131. Ruslar\u0131n kale in\u015faatlar\u0131n\u0131n b\u00f6lge b\u00f6lge s\u00fcrmesi.<\/p>\n 1840 – General Rayevski komutas\u0131ndaki d\u00f6rt kalenin \u00c7erkeslerin eline ge\u00e7mesi. Ne yaz\u0131k ki, bu kaleler i\u015fgal edilmedi\u011fi gibi y\u0131k\u0131lmazda. B\u00f6ylece daha sonra Ruslar bu kaleleri onar\u0131rlar. Gagra’n\u0131n Kuzey’inde oturan Cigetlerin Rus y\u00f6netimini kabul etmeleri. 100’e yak\u0131n \u00c7erkes thamadesinin vatana d\u00f6nebilmek i\u00e7i Sinop’ta bekletilmesi. Sinop’taki Osmanl\u0131 pa\u015fas\u0131 \u00c7erkesya’ya seyahati yasaklar. Rus konsolosu ise Rus pasaportu ald\u0131klar\u0131 takdirde gidebileceklerini s\u00f6yler. \u00c7erkes liderleri bu teklifi kabul etmezler. \u00c7erkeslerin Abun, Lazarevski, Vayia, Golovin, Nikolayevsk Tuapse kalelerinin \u00c7erke\u015fler taraf\u0131ndan geri al\u0131nmas\u0131 \u00c7erkeslerin arka arkaya ald\u0131\u011f\u0131 bu ba\u015far\u0131lardan tele\u015flanan \u00c7ar’\u0131n Besarabya’daki Askeri birliklerini \u00c7erkesya’ya ta\u015f\u0131r ve Sivastopol’da harp meclisi toplar.<\/p>\n 1841 – Bu y\u0131l i\u00e7inde \u00c7erkesya’da hi\u00e7 bir askeri harekata giri\u015filmemi\u015ftir. Ancak ortaya \u00e7\u0131kan Veba salg\u0131n\u0131 \u00e7ok say\u0131da \u00c7erkes’in \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olmu\u015ftur.<\/p>\n 1842 – \u00c7erkesya k\u0131y\u0131lar\u0131na yana\u015fan 4 ticaret gemisinin Ruslarca bat\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00c7ops\u0131n kalesinin \u00c7erkesler taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesi.<\/p>\n 1843 – Kuban’da oturan Adigelerin yeniden sava\u015fa ba\u015flamalar\u0131 \u015eeyh \u015eamil’in Naibi Mohaman Kabardey’de Cherzurdsen k\u00f6y\u00fcne ak\u0131n d\u00fczenler ancak ba\u015far\u0131l\u0131 olamaz ve Kabardeylerce \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n 1844 – \u015eeyh \u015eamil 12 bin ki\u015filik ordu ile Kabardey’e ak\u0131n d\u00fczenler. Baz\u0131 Adige k\u00f6yleri \u015eamil’i destekler. \u015eamil a\u00e7\u0131k ovada sava\u015fmaktan \u00e7ekindi\u011fi i\u00e7in da\u011flara \u00e7ekilir. Adigelerin bir \u00e7o\u011fu \u00c7e\u00e7enleri topraklar\u0131na \u00e7ekmek istemedikleri i\u00e7in tarafs\u0131z kal\u0131rlar. \u015eamil, Hac\u0131 Mehmet’in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sonra naibi Hac\u0131 S\u00fcleyman’\u0131 Abedzechlere g\u00f6nderir. Fakat o da gelenekler yerine \u015eeriat’\u0131 uygulamaya kalk\u0131\u015f\u0131nca ayn\u0131 ak\u0131bete u\u011frar.<\/p>\n 1845 – Abhazya’n\u0131n tamamen Ruslar taraf\u0131ndan ilhak edilmesi Rus Sosyalist Petrasevski’nin \u00c7ar’a kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri sava\u015fta, \u00c7erkesleri yaz\u0131lar\u0131 ile destekleyip Rus halk\u0131n\u0131n da \u00c7erkesleri desteklemesi i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131lar yapmas\u0131.<\/p>\n 1846 – \u015eamil 20 bin s\u00fcvari ile yeniden Kabardey’e sald\u0131r\u0131r. 60 Kabardey ve 20 Kazak k\u00f6y\u00fcn\u00fc ya\u011fmalay\u0131p yerle bir eder.<\/p>\n 1848 – Muhammet Emin’in \u015eamil’in 3.Naib’i olarak Abedzech’e gelmesi ve bu kez daha yumu\u015fak bir yakla\u015f\u0131mla s\u00f6zde \u015eamil’e ba\u011fl\u0131, ger\u00e7ekte ise Adige geleneklerine g\u00f6re bir y\u00f6netim kurmas\u0131. Shapsughlar\u0131n \u0130slam dinini kabul etmemeleri \u00fczerine M. Emin’in Shapsughlara kar\u015f\u0131 cihad \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmas\u0131 ve bu \u00e7a\u011fr\u0131ya kat\u0131lan 6 bin ki\u015fi ile Shapsughlara sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mesi. (Ne ilgin\u00e7tir ki, 500 ki\u015finin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bu karde\u015f kavgas\u0131nda her iki taraf\u0131n da komutanlar\u0131 Adige de\u011fildir. Sefer bey Tatar, M. Emin Da\u011f\u0131stan k\u00f6kenlidir.) Uzun sava\u015flar sonunda M. Emin b\u00f6lgede hakimiyetini kurar.<\/p>\n 1849 – Wub\u0131hlar da karde\u015f kan\u0131 ak\u0131tmamak i\u00e7in M. Emin’e kat\u0131l\u0131rlar. Ancak Shapsughlar gibi Wub\u0131hlar da \u0130slam dinini kabul etmezler.<\/p>\n 1850 – Ruslar\u0131n \u00c7erkesya k\u0131y\u0131lar\u0131na uygulad\u0131klar\u0131 ablukay\u0131 gev\u015fetmeleri \u00fczerine \u00c7erkesya’ya d\u00f6nen soylular ellerinde fermanlarla halk\u0131 Sultan’a ba\u011flanmaya te\u015fvik ederler. M. Emin’i padi\u015fah d\u00fc\u015fman\u0131 ilan ederek onunla m\u00fccadele etmeye ba\u015flarlar ve b\u00f6ylece M. Emin taraf\u0131ndan kurulmu\u015f olan birlik da\u011f\u0131l\u0131r.<\/p>\n 1851 – Nal\u00e7ik’te ilk \u00c7erkes okulunun a\u00e7\u0131lmas\u0131. M. Emin’in 30 bin kadar asker toplay\u0131p yeniden Bat\u0131 \u00c7erkesya’n\u0131n tek hakimi haline gelmesi.<\/p>\n 1852 – Rus ordular\u0131 ba\u015fkomutanl\u0131\u011f\u0131nca Rus taraftar\u0131 olmayan \u00c7erkeslerin d\u0131\u015f \u00fclkelere seyahatlerinin yasaklanmas\u0131.<\/p>\n 1853 – Frans\u0131z ve \u0130ngilizler K\u0131r\u0131m harbi i\u00e7in 12 bin s\u00fcvari isterler \u00c7erkesler bu iste\u011fi reddeder.<\/p>\n 1854 – Frans\u0131z ve \u0130ngiliz donanmalar\u0131n\u0131n Karadeniz’e girmesi. Rus hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fan Abhaz beylerinden general Serbesidze’nin \u00c7ar’dan kopmas\u0131 ve Sohum kale’yi ku\u015fatarak geri almas\u0131.<\/p>\n 1855 – \u015eecem ve Churmalsk’ta ya\u015fayan Adige k\u00f6yl\u00fclerinin ayaklanmas\u0131. \u00c7ar y\u00f6netimince Avrupa’dan Kafkasya’ya 400 bin asker g\u00f6nderilmesi. Kafkasya’dan Osmanl\u0131ya 2. g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131.<\/p>\n 1856 – K\u0131r\u0131m harbinin sona ermesi. \u0130ngilizlerce \u00c7erkesler i\u00e7in istenen haklar\u0131n Frans\u0131zlar ve Osmanl\u0131lar\u0131n ilgisizli\u011fi nedeniyle ve Osmanl\u0131 delegesinin \u0130ngilizlerin Protestosuna neden olan “Kafkasya ile ilgili hi\u00e7 bir politik meseleleri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” s\u00f6ylemesi.<\/p>\n 1856 – \u00c7erkeslere yard\u0131ma gitmek isteyen Polonyal\u0131 birliklerin Osmanl\u0131larca engellenmesi. Lapinski’nin \u0130stanbul’dan toplad\u0131\u011f\u0131, Polonyal\u0131lardan gelen yard\u0131mlarla birlikte \u00c7erkesya’ya hareketi. B\u00f6lgede aktif olarak \u00c7erkesler yan\u0131nda faaliyet g\u00f6stermesi Muhammet Emin’in Osmanl\u0131larca tutuklanarak g\u00f6nderildi\u011fi \u015eam’dan ka\u00e7arak Kafkasya’ya d\u00f6nmesi ve birliklerinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7mesi.<\/p>\n 1857 – K\u00fc\u00e7\u00fck bir Adige birli\u011fi An\u00e7\u0131r nehrini ge\u00e7ip 26 adet Rus g\u00f6zetleme kulesini ve evleri yakarlar.<\/p>\n 1858 – M. Emin’in \u00c7erkes as\u0131ll\u0131 bir subay\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile Tuapse’de \u015feriat kurmaya kalk\u0131\u015fmas\u0131. Bu subay gen\u00e7 bir k\u0131z ile onun r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda evlenme\u011fe kalk\u0131nca, halk galeyana gelir ve subay\u0131 lin\u00e7 ederek hocalar\u0131 ve kad\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler. Abedzechler M. Emin’den kopar. \u00c7ar birliklerinin Mazga’ya kadar olan b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 i\u015fgal etmeleri.<\/p>\n 1859 – General Philipson’un 30 tabur askerle Labe ile \u015ehagua\u015fe aras\u0131ndaki t\u00fcm b\u00f6lgeyi zapt etmesi. Aguyips’te kurakl\u0131k. Kuban ovas\u0131nda kolera. \u015eamil’in Da\u011f\u0131stan’da durumun bozuldu\u011funu ve kendisinin de \u00c7erkesya’ya gelmek istedi\u011fini M.Emin’e bildirmesi. M.Emin’in “sak\u0131n gelme Abadzechler \u015feriat istemiyorlar sen ise koyu \u015feriat taraftar\u0131s\u0131n, can g\u00fcvenli\u011fini garanti edemem cevab\u0131 \u00fczerine vazge\u00e7mesi. M. Emin ile birlikte hareket etme teklifinde uzla\u015famayan Lapinski’nin Kafkasya’y\u0131 terk etmesi. Lapinski \u0130stanbul’a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde Osmanl\u0131lar\u0131n \u00c7erkesleri top yek\u00fcn Kafkasya’dan g\u00f6\u00e7 ettirerek Trakya’ya yerle\u015ftirme ve Balkanlarda bir set olu\u015fturma planlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenir. Bunun yanl\u0131\u015f oldu\u011funu anlat\u0131r, fakat kimseye dinletemez. Osmanl\u0131 y\u00f6netimi bu plan\u0131n propagandas\u0131 i\u00e7in de bir \u00e7ok fanatik \u00c7erkes’i de Kafkasya’ya g\u00f6nderir.<\/p>\n 1860 – Kabardey n\u00fcfusun 1\/8 kadar\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 topraklar\u0131na gitmesi. Her biri 15 bin ki\u015fiden \u00fc\u00e7 Rus ordusunun Shapsugh eyaletinde ilerlemeye ba\u015flamas\u0131 ve Shapsugh arazisinin ad\u0131m ad\u0131m ele ge\u00e7irilmesi. Abhazlar\u0131n \u00c7ar y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 ayaklanmalar\u0131.<\/p>\n 1861 – Rusya’da topra\u011fa ba\u011fl\u0131 \u00e7ift\u00e7ilerin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131. Serbest kalan \u00e7ift\u00e7iler \u00c7erkes topra\u011f\u0131n\u0131 i\u015fgal ederler ve Rus ordusu himayesinde yerle\u015firler.<\/p>\n 1862 – Dache k\u00f6y\u00fcn\u00fcn Rus birliklerince yerle bir edilmesi. Abedzechler buna kar\u015f\u0131l\u0131k 4 Rus k\u00f6y\u00fcn\u00fc yakar, bir k\u00f6y\u00fc ise tamamen haritadan silerler. \u0130stanbul, Paris ve Londra’ya giden \u00c7erkes temsilcilerin \u00c7erkesya’ya yard\u0131m edilmesini istemeleri. Ancak hi\u00e7 bir destek bulamamalar\u0131.<\/p>\n 1863 – \u015eamil’den sonra M. Emin’in de Ruslara teslim olmas\u0131. Osmanl\u0131lar\u0131n sava\u015f\u0131n Ruslar lehine sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 plan\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymalar\u0131 ve gelen g\u00f6\u00e7menlerin Trakya’ya yerle\u015ftirilmesi.\u00a0 Maykop’taki Rus karargah\u0131na gelen bir k\u0131s\u0131m temsilcilerin bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015famak istediklerini ve kendilerine yer g\u00f6sterilmesini istemeleri.<\/p>\n 1864 – Yer yer \u015fiddetli direni\u015fler olmakla birlikte sava\u015f\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclke genelinde Ruslar lehine d\u00f6nmesi. Wub\u0131hlar ve Abadzechlerin teslim olmas\u0131..<\/p>\n 1864 – 14 N\u0130SAN \u00c7ERKESYA’NIN TAMAMEN D\u00dc\u015eT\u00dc\u011e\u00dc KARA G\u00dcN.<\/p>\n 1864 – \u00c7ERKESYA’NIN BO\u015eALMAYA BA\u015eLAMASI. (Rus askerlerinin ac\u0131mas\u0131z tutumlar\u0131 ve Osmanl\u0131 propagandalar\u0131 sonucu g\u00f6\u00e7\u00fcn h\u0131zlanmas\u0131).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" KEÇ-I Süleyman Yavuz MERSİN KAFKAS KÜLTÜR VE YARDIMLAŞMA DERNEĞİ’ne bu çalışmalarından ötürü teşekkürü borç bilirim. 1763 – Ruslar Adige kenti Mozdok’u işgal ettiler. Kabardeyler bu gelişmeye karşı koydular 4 yıl boyunca Rus kalelerini basarak ağır kayıplar verdirdiler fakat Mozdok’u kurtaramadılar 1767 – Kabardeyler prensleri yönetiminde Kuma ırmağı boylarına yerleşmek zorunda kaldılar. Daha batıda Kuban ırmağı […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-8172","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-semerko","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8172","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8172"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8172\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22205,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8172\/revisions\/22205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8172"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8172"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8172"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nduymuyorlard\u0131. Buna dayanarak \u0130ngilizler, Edirne anla\u015fmas\u0131n\u0131 kabul etmiyor, \u00c7erkesleri ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ulus olarak tan\u0131yorlard\u0131<\/p>\n
\nise \u00e7ok eski ve kullan\u0131lamaz olmas\u0131 nedeni ile hi\u00e7bir i\u015fe yaramamas\u0131. Gelen yard\u0131m sadece 15 top, 300 f\u0131\u00e7\u0131 barut, 4 top\u00e7u subay\u0131ndan ibaretti. Toplar \u00e7ok eski ve hantal, barut f\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu yar\u0131m g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n