{"id":8479,"date":"2023-05-18T01:38:33","date_gmt":"2023-05-18T06:38:33","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=8479"},"modified":"2023-05-18T15:38:14","modified_gmt":"2023-05-18T20:38:14","slug":"mutluluk-yolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/mutluluk-yolu\/","title":{"rendered":"MUTLULUK YOLU"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

K’ERA\u015e Tembot
\n<\/strong> \u00c7eviri: HAP\u0130 Cevdet Y\u0131ld\u0131z
\nOrijinal Ad\u0131: \u041a1\u042d\u0420\u042d\u0429\u042d \u0422\u0435\u043c\u0431\u043e\u0442; \u041d\u0430\u0441\u044b\u043f\u044b\u043c \u0438\u0433\u044a\u043e\u0433\u0443<\/p>\n

I. BEKLENMED\u0130K YOL ARKADA\u015eLARI<\/strong><\/p>\n

\u00c7ok eskilere dayand\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan bir gelene\u011fe g\u00f6re ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte olan k\u00fc\u00e7\u00fck Adige k\u00f6y\u00fc s\u0131rt\u0131n\u0131 \u0131rmak yamac\u0131na dayam\u0131\u015f; ge\u00e7mi\u015fin korku dolu karanl\u0131\u011f\u0131ndan \u00fcrkm\u00fc\u015f gibi,\u00a0 akasya ve s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fa\u00e7lar\u0131 aras\u0131na g\u00f6m\u00fcl\u00fcp saklanm\u0131\u015f gibiydi.K\u00f6yden bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olarak, kendisini kaplam\u0131\u015f olan a\u011fa\u00e7lar\u0131 a\u015fm\u0131\u015f haliyle,\u00a0 bir tek k\u00f6y\u00fcn ezan okunan minaresi ve ucundaki hilali, mezar ta\u015f\u0131n\u0131 and\u0131r\u0131r gibi ancak se\u00e7ilebiliyordu. Bacalardan \u00e7\u0131kan dumanlar ise,\u00a0 burgulu s\u00fctunlar gibi g\u00f6\u011fe y\u00fckseliyor, bulutlara kar\u0131\u015f\u0131yordu.K\u00f6y\u00fcn hemen d\u0131\u015f\u0131nda, solmu\u015f bir alacal\u0131 kilim g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde, yulaf an\u0131zlar\u0131 uzan\u0131p gidiyordu. An\u0131zlar\u0131n \u00f6tesinde, s\u00fcr\u00fclmesi gerekli olan ama dikene sarm\u0131\u015f topraklar g\u00f6z\u00fcn alabildi\u011fince uzan\u0131p gidiyordu.<\/p>\n

G\u00fcneyde, ta uzaklarda ise, \u00fcstleri bulutlarla kaplanm\u0131\u015f Kafkas da\u011flar\u0131 se\u00e7ilebiliyordu. Da\u011flarda ye\u015fil ve kur\u015funi renkler birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Sivri kayalar g\u00fcne\u015fe kar\u015f\u0131 par\u0131ld\u0131yor, eriyen karlar\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 buharlar da birer takke gibi,\u00a0 da\u011flar\u0131n \u00fczerinde yumak yumak as\u0131l\u0131 duruyorlard\u0131. Ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131 hen\u00fcz bast\u0131rmadan Bibolet, at s\u0131rt\u0131nda aceleyle k\u00f6yden bir h\u0131zla ayr\u0131ld\u0131. Onun Moskova’da okuyan ve alacal\u0131 kep ta\u015f\u0131yan okul \u00f6\u011frencilerden biri oldu\u011fu,\u00a0 tatilde k\u00f6y\u00fcne gelen biri \u00f6\u011frenci oldu\u011fu insan\u0131n akl\u0131na bile gelemezdi. \u0130\u015fin ger\u00e7e\u011fi,\u00a0 g\u00f6\u011fs\u00fcnde beyaz haz\u0131rlar\u0131 (1), belinde g\u00fcm\u00fc\u015f sapl\u0131 kamas\u0131, ba\u015f\u0131nda Buhara i\u015fi kalpa\u011f\u0131 ile o, k\u0131yafeti ile de tamamlanan tam bir Adige delikanl\u0131s\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Bindi\u011fi doru \u015feveloh (2) ise, ince uzun burunlu, de\u011ferli bir soylu att\u0131,\u00a0 aln\u0131nda y\u0131ld\u0131z gibi par\u0131ldayan g\u00fcl\u00fc g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor,\u00a0 uzun yeleleri r\u00fczgarda dalga dalga dalgalan\u0131yordu.<\/p>\n

Bibolet’in babas\u0131n\u0131n tek de\u011fer ta\u015f\u0131yan varl\u0131\u011f\u0131,\u00a0 i\u015fte bu doru at\u0131yd\u0131. Varl\u0131kl\u0131 kom\u015fu verk<\/strong>ler (3), bir yolunu bulup at\u0131 onun elinden \u00e7\u0131karmak i\u00e7in az u\u011fra\u015fmam\u0131\u015flard\u0131. Verkler, bir zamanlar kendi p\u015f\u0131tl\u0131<\/strong>lar\u0131 (4) olan bu ihtiyar\u0131n b\u00f6yle bir at\u0131n s\u0131rt\u0131nda dola\u015f\u0131yor olmas\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc i\u00e7lerine sindiremiyorlard\u0131. At\u0131 sat\u0131n almak istediler. Sahibi laf\u0131n\u0131 ettirmedi bile, araya ba\u015fkalar\u0131n\u0131 soktular ama nafile. Ne denli yoksul da olsa,\u00a0 at\u0131n\u0131 terk etmeye yana\u015fmam\u0131\u015ft\u0131 ihtiyar: “Biz emek\u00e7iler de bir iyi ata olsun binelim. Kendini be\u011fenmi\u015f bu verklere inat doruyu satmayaca\u011f\u0131m” diyordu kendi kendine.
\nDoru, ayaklar\u0131ndan toprak par\u00e7alar\u0131 sa\u00e7\u0131larak, binicisini sarsmadan r\u00fczgara kar\u015f\u0131 yoluna devam ediyordu. Bibolet’in i\u00e7i \u00f6zg\u00fcr bir ku\u015f olup u\u00e7mak istercesine bir sevin\u00e7le kaplanm\u0131\u015ft\u0131,\u00a0 r\u00fczgar\u0131 kucaklamay\u0131 istiyormu\u015f gibi ileriye,\u00a0 \u00f6ne do\u011fru g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc at\u0131yordu.<\/p>\n

Adige bir at s\u0131rt\u0131 buldu mu,\u00a0 kendini bir \u015feymi\u015f san\u0131r. G\u00f6z\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her yere gidebilece\u011fini,\u00a0 g\u00f6kteki kartallarla boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015febilece\u011fini bile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. K\u00f6ylerde b\u00f6ylesine g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerle s\u0131k s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015fabilirsin. Hen\u00fcz burnu s\u00fcm\u00fckl\u00fc bacaks\u0131z\u0131n birini; eski p\u00fcsk\u00fcler i\u00e7inde ve de yar\u0131 \u00e7\u0131plak, at s\u0131rt\u0131nda,\u00a0 b\u00fcy\u00fcklere \u00f6yk\u00fcnm\u00fc\u015f, at\u0131 \u00fczerinde r\u00fczgar gibi kurulmu\u015f ya da e\u011feri \u00fczerinde aya\u011fa kalkm\u0131\u015f,\u00a0 ts\u0131ye<\/strong>ye (5) benzetip g\u00f6mlek u\u00e7lar\u0131n\u0131 toplam\u0131\u015f, ayaklar\u0131n\u0131 \u00fczengilere yerle\u015ftirmi\u015f, gururla e\u011fere kurulmu\u015f g\u00f6rebilirsin. K\u0131rbac\u0131 da \u00f6nemsizmi\u015f gibi parma\u011f\u0131ndan sarkar. Binicisini hafif bulup dinlememeye kalk\u0131\u015fan at\u0131n\u0131n gemini ise, sert \u00e7eker ve k\u0131rbac\u0131 indirip at\u0131 \u015faha kald\u0131r\u0131r ve topra\u011f\u0131 ona e\u015feletir,\u00a0 dizginler. B\u00f6ylece at\u0131na dersini vermi\u015f, kendini tan\u0131tm\u0131\u015f olur,\u00a0 ard\u0131ndan at\u0131n\u0131 olabildi\u011fince koyverir. Onu art\u0131k, o yerlerde ko\u015fu\u015fup duran sar\u0131\u015f\u0131n o\u011flan oldu\u011funa inanamazs\u0131n. E\u011feri \u00fczerine gururla oturan bir binici olmu\u015ftur o art\u0131k!<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u00e7ocuklarla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan bir \u015fey de\u011fil. Ya\u015fl\u0131lar bile, bir at s\u0131rt\u0131 bulduklar\u0131nda,\u00a0 \u00e7ocuk\u00e7a deliliklere sard\u0131rabilirler. Bazen, p\u00f6rs\u00fcy\u00fcp \u00e7i\u00e7ekleri d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f hindiba otu gibi, sakal\u0131 sarkm\u0131\u015f, bir s\u0131k\u0131ml\u0131k ve yetmi\u015f y\u0131l\u0131n y\u00fck\u00fcn\u00fc s\u0131rtlanm\u0131\u015f ihtiyar\u0131n biri, meydan buldu\u011funda, etraf\u0131na bir bak\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve birilerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131nda, ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda son kez bir gen\u00e7lik an\u0131s\u0131n\u0131 yeniden ya\u015famak \u00fczere at\u0131n\u0131 mahmuzlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve dolu dizgin koyuverdi\u011fini g\u00f6rebilirsin\u2026<\/p>\n

Bibolet de kendini daha fazla gemleyemedi. Birka\u00e7 kez puflayan at\u0131 bir karalt\u0131dan korkup \u00fcrkt\u00fc, Bibolet de hemen birka\u00e7 k\u0131rba\u00e7 \u015faklat\u0131p at\u0131n\u0131n \u00fczerinde \u00f6ne do\u011fru e\u011fildi, at\u0131n\u0131 tabanlar\u0131ndan ku\u015f s\u00fcr\u00fcs\u00fc ge\u00e7mi\u015f gibi \u00e7amurlar s\u0131\u00e7rat\u0131r halde r\u00fczgar gibi sal\u0131verdi\u2026<\/p>\n

At da binicisi de sonunda pes ettiler,\u00a0 s\u00fcr\u00fcl\u00fc tarlalara ula\u015ft\u0131klar\u0131nda yava\u015flad\u0131lar. At\u0131, gemini vurdurarak rahvan y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7irdi. Ard\u0131nda e\u011feri \u00fczerinde do\u011frulup ts\u0131yesinin (pard\u00f6s\u00fc) eteklerini d\u00fczeltti ve ovaya do\u011fru bir g\u00f6z at\u0131p rahat bir nefes \u00e7ekti.<\/p>\n

Adige ovas\u0131 en yoksul d\u00f6nemini ya\u015f\u0131yordu. K\u0131\u015f yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 halde,\u00a0 s\u00fcr\u00fcl\u00fc yerler \u00e7ok azd\u0131, s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f yerler de ince dilimler halinde \u00f6teye beriye da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ortal\u0131k ot ve dikenden ge\u00e7ilmiyordu. S\u00f6k\u00fclmemi\u015f ay\u00e7i\u00e7e\u011fi saplar\u0131,\u00a0 ak\u015fam \u00fczeri uzun uzun g\u00f6lgeler b\u0131rak\u0131yor, bir orman g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc yarat\u0131yorlard\u0131. Kargalar bile yakla\u015fan ak\u015fam\u0131n kayg\u0131s\u0131 i\u00e7inde c\u0131yaklayarak t\u00fcnek yerlerine do\u011fru u\u00e7uyorlard\u0131. S\u0131\u011f\u0131rc\u0131k s\u00fcr\u00fclerinden biri, bir karabulut gibi s\u00fcz\u00fcl\u00fcp ge\u00e7iyordu.<\/p>\n

Bibolet bir s\u00fcre patika yolunu izledikten sonra, eski posta yoluna ula\u015ft\u0131. Gidece\u011fi kom\u015fu k\u00f6ye do\u011fru at\u0131n\u0131 mahmuzlad\u0131.<\/p>\n

Ye\u015fil ile kur\u015funi kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bir bulutun alt\u0131ndan yans\u0131yan batan g\u00fcne\u015fin \u015favk\u0131, \u00f6ndeki koca me\u015fe orman\u0131 ile ovay\u0131 kaplam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bu arada, insan sesleri,\u00a0 k\u0131rba\u00e7 \u015faklatmalar\u0131, \u201dno-so!\u201d ba\u011f\u0131rt\u0131lar\u0131, hafif bir yelin e\u015fli\u011finde ve \u00e7al\u0131lar\u0131n gerisinden kula\u011f\u0131na gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet\u2019in. Y\u00fcksek bir yere \u00e7\u0131k\u0131p bakt\u0131\u011f\u0131nda, bir at arabas\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131daki \u0131rma\u011f\u0131n bata\u011f\u0131na sapland\u0131\u011f\u0131n\u0131, araban\u0131n ba\u015f\u0131nda bir kad\u0131n\u0131n \u00e7aresizlik i\u00e7inde \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131p durmakta oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda da bir ka\u011fn\u0131 arabas\u0131n\u0131n bata\u011fa iyice saplanm\u0131\u015f oldu\u011funu anlad\u0131. Araban\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc de, gurkunu tamamlay\u0131p ayr\u0131lan bir tavu\u011fun yuvas\u0131n\u0131 and\u0131ran beyaz bir minder vard\u0131. S\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00e7ocuk araba i\u00e7inde, ayakta atlar\u0131 k\u0131rba\u00e7l\u0131yor, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f atlara ba\u011f\u0131r\u0131p duruyordu; iki kad\u0131n arabadan inmi\u015f, ne yapacaklar\u0131n\u0131 bilmeden bir kenarda \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n durumu izliyorlard\u0131.
\nUzak\u00e7a bir yerden \u0131rma\u011f\u0131 ge\u00e7en Bibolet, arabaya yak\u0131nla\u015ft\u0131. At\u0131ndan indi. At\u0131na dizgin ba\u011f\u0131 (\u043e\u043d\u044d\u043a\u044a\u043e\u043f\u044d\u043f\u0445\u044d\u043d\u0434\u0436) yapt\u0131ktan sonra, araban\u0131n yan\u0131na gitti. \u0130ki kad\u0131n, ya\u015f\u0131 ilerlemi\u015f bir kad\u0131n ile gen\u00e7 bir k\u0131z, utanarak biraz uzakla\u015ft\u0131lar.<\/p>\n

– Ye\u015fil otlar\u0131n bulundu\u011fu yerden de\u011fil, kuru yerden girmeliydin \u0131rma\u011fa, dedi s\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00e7ocu\u011fa Bibolet.
\n– Sabahleyin kuru yerden de zor ge\u00e7mi\u015ftik, dedi \u00e7ocuk, utan\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131 hafif\u00e7e e\u011fmi\u015f halde.<\/p>\n

Araban\u0131n bir tekeri patinaj yapm\u0131\u015f, haylice de batm\u0131\u015ft\u0131 \u00e7amura. G\u00f6bekli iki ya\u015fl\u0131 ko\u015fum at\u0131 ise ba\u015flar\u0131n\u0131 e\u011fmi\u015f, \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015flermi\u015f gibi, puhlay\u0131p puhlay\u0131p duruyorlard\u0131. Bu atlar\u0131n sahibi ku\u015fkusuz yoksul bir Adige k\u00f6yl\u00fcs\u00fc olmal\u0131yd\u0131. Adige \u00e7ift\u00e7ilerinin \u00e7o\u011fu da onun gibiydi, o insanlar\u0131n da bu iki zavall\u0131 at gibi g\u00fc\u00e7s\u00fcz olduklar\u0131n\u0131 biliyordu Bibolet\u2026<\/p>\n

Araban\u0131n oku kuru yerdeydi. Bibolet \u00f6nce dizginleri bir elden ge\u00e7irdi ve d\u00fczeltti, ard\u0131ndan atlar\u0131n ba\u015flar\u0131n\u0131, boyunlar\u0131n\u0131 ok\u015fad\u0131, onlara tatl\u0131 s\u00f6zlerle ve sevgiyle yakla\u015ft\u0131, b\u00f6ylece atlar\u0131 biraz olsun yat\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Ne yapmas\u0131 gerekti\u011fini kestirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. K\u0131rbac\u0131 \u00e7ocuktan ald\u0131, yan taraf\u0131ndan (\u0434\u044b\u0448\u043b\u044d) araban\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131. Dizginleri \u00e7ekip atlara kendini \u00f6nce bir tan\u0131tt\u0131. Sa\u011fdan ko\u015fulu siyah at, di\u011ferini beklemeden harekete ge\u00e7mek istedi ama onu hemen dizginledi. Her iki at\u0131n birlikte kalk\u0131\u015f yapmalar\u0131n\u0131 ayarlad\u0131, fazlaca da beklemedi, ge\u00e7mi\u015f tarihsel yolculuklar\u0131 s\u00fcresince Adigelerin \u00e7ekmi\u015f olduklar\u0131 zorlu ya\u015fam\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc bir hayk\u0131rma, bir vah\u015fi hayvan ba\u011f\u0131rmas\u0131 gibi sert ve g\u00fcr bir sesle hayk\u0131rarak, k\u0131rba\u00e7 ve dizgin \u015fak\u0131rt\u0131lar\u0131yla kar\u0131\u015f\u0131k atlara komut verdi.<\/p>\n

\u0130ki at\u0131n ayn\u0131 anda hareket etmesini sa\u011flayarak arabay\u0131 bataktan \u00e7\u0131kard\u0131. Dizginleri d\u00fczeltip \u00e7ocu\u011fa verdi, ard\u0131ndan da kad\u0131nlara d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n

Kad\u0131n kendisini sayg\u0131 ve terbiye yans\u0131tan tatl\u0131 bir dille kar\u015f\u0131lad\u0131:
\n– Sa\u011fol, evlad\u0131m, Tanr\u0131 senden raz\u0131 olsun! Senin gibi iyi bir gen\u00e7le kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f olmasayd\u0131k ne yapard\u0131k bilemiyorum\u2026 Tanr\u0131 sana uzun bir \u00f6m\u00fcr versin!
\n– Annemiz. Siz konuk olmal\u0131s\u0131n\u0131z, bir yerlere gitmek i\u00e7in hayli ge\u00e7 oldu. Bir yere gidemezsiniz, yollar \u00e7ok tehlikeli. K\u00f6t\u00fc insanla dolu. S\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcz de bir \u00e7ocuk. Buyurun sizi bize g\u00f6t\u00fcreyim, sabahleyin gidece\u011finiz yere sa\u011f salim gidersiniz, dedi kad\u0131na Bibolet ciddi ciddi.<\/p>\n

Ancak ana ile k\u0131z\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131na gelen durum y\u00fcz\u00fcnden \u00e7ok korkmu\u015f olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce, onlar\u0131 kendi evlerine g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in \u0131srar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.
\n– Hay\u0131r,\u00a0 evlad\u0131m, sa\u011fol. Yar\u0131na atlar\u0131 bekliyorlar, gitmek zorunday\u0131z. Yoksa ge\u00e7 vakit yola koyulmaz, seni de yolundan al\u0131koymu\u015f olmazd\u0131k, diyerek kad\u0131n \u00f6neriyi kabul etmedi.
\n– Ben gidece\u011fim yere yar\u0131n da gidebilirim, gecikmem sorun olmaz. Yola devam etmezseniz daha iyi olur.
\n– Sen nereye gidiyorsun evlad\u0131m? Bizim k\u00f6y\u00fcm\u00fcze, \u015eeceriye<\/strong>\u2019ye mi gidiyorsun, diye sordu kad\u0131n, geri d\u00f6nme konusunu bir yana at\u0131p.
\n– Evet, \u015eeceriye\u2019ye gidiyorum.<\/p>\n

Konu\u015furken Bibolet, bir yandan da kayg\u0131 i\u00e7inde at\u0131na do\u011fru bak\u0131n\u0131yordu. At\u0131 dizgin ba\u011flar\u0131n\u0131 zorlamaya, huysuzlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.
\n– At\u0131 ben getiririm, dedi \u00e7ocuk. Gidip at\u0131 getirdi.<\/p>\n

G\u00fcne\u015f bir karabulut gibi beliren ufkun ard\u0131nda bat\u0131p gitmi\u015f, gerisinde de ortal\u0131\u011f\u0131 yang\u0131na vermi\u015f gibi k\u0131z\u0131l yans\u0131malar\u0131n\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. A\u011fa\u00e7lar\u0131n g\u00f6lgeleri karanl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi, bir uzay\u0131p bir k\u0131sal\u0131yorlard\u0131. R\u00fczgar da hafiften so\u011fuk so\u011fuk esmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. R\u00fczgara kap\u0131lm\u0131\u015f karga s\u00fcr\u00fcleri g\u00f6\u011f\u00fcn k\u0131z\u0131ll\u0131\u011f\u0131na kar\u0131\u015fm\u0131\u015f u\u00e7u\u015fuyorlar, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sonbahar\u0131n sonun daha da sevimsiz hale getiriyordu.<\/p>\n

Ak\u015fam\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131 korkusunu art\u0131rm\u0131\u015f olmal\u0131, k\u0131z geri d\u00f6nmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr gibi olmu\u015ftu. Yakla\u015f\u0131p yava\u015f\u00e7a annesiyle f\u0131s\u0131lda\u015ft\u0131. Anne ise atlar\u0131 ve arabay\u0131 sahibine teslim etmek gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, yola devam edilmesi gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015f olmal\u0131yd\u0131. Kad\u0131n\u0131n sert bak\u0131\u015f\u0131, k\u0131z\u0131n \u00f6nerisinin kabul edilmedi\u011fini g\u00f6steriyordu. Kad\u0131n Bibolet\u2019e d\u00f6n\u00fcp konu\u015ftu:
\n– Yola koyulduk bir kez, ne denli olursa olsun geriye d\u00f6nemeyiz art\u0131k. Sen de o\u011flum, bunlar kad\u0131nm\u0131\u015f demeden bizimle arabaya binersen, biz de seninle birlikte yola devam ederiz, biraz korktuk da\u2026<\/p>\n

Bibolet o g\u00fczelim at\u0131ndan inip bu g\u0131c\u0131rdayan ka\u011fn\u0131 arabas\u0131na binmekten hi\u00e7 ho\u015flanmam\u0131\u015ft\u0131 ama kad\u0131n\u0131n \u201ckad\u0131nlarla ayn\u0131 arabaya binece\u011fim diye \u00fcst\u00fcne al\u0131nma\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc de \u00e7i\u011fneyip ge\u00e7ememi\u015fti.<\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015fin zorlu ya\u015fam ko\u015fullar\u0131, Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131 tatl\u0131 dilli yapm\u0131\u015ft\u0131, dillerinden d\u00f6k\u00fclen tatl\u0131lar\u0131 kendilerine hi\u00e7 ay\u0131rmazlard\u0131; biri ya da birileri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda, kul k\u00f6le olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlarcas\u0131na ellerini g\u00f6bek hizas\u0131nda biti\u015ftirip dururlard\u0131. Adige insanl\u0131\u011f\u0131, Adige gelene\u011fi ve din, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsi kad\u0131nlar\u0131 k\u00f6lele\u015ftirecek bi\u00e7imde kurgulanm\u0131\u015ft\u0131. Adige kad\u0131n\u0131na b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olan \u015fey ise, al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc olmak, ya\u015fam y\u00fck\u00fcne g\u00fc\u00e7l\u00fcklere katlanmak, sevdikleri i\u00e7in her \u015feyi yapmak, g\u00f6ze almak idi. Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde paylar\u0131na d\u00fc\u015fen haklar\u0131 i\u015fte bunlard\u0131\u2026<\/p>\n

Bibolet\u2019in bu kad\u0131n\u0131n s\u00f6zlerinden b\u00f6ylesine anlamlar \u00e7\u0131kar\u0131p \u00e7\u0131karmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemeyiz. Biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra:
\n– Olur, bize buyurmak istemiyorsan\u0131z, elbette sizinle giderim, diyerek at\u0131n\u0131 arkadan arabaya ba\u011flad\u0131.<\/p>\n

A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ile arabay\u0131 devirecekmi\u015f gibi dengeyi zorlayarak yandan arabaya bindi kad\u0131n. Rahat bir nefes al\u0131p yerine oturdu, \u015fallar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne \u00f6rtmeye ba\u015flad\u0131. Rengarenk ipekli ve \u00e7er\u00e7eveli kocaman bir Kumuk \u015fal\u0131 ile y\u00fcz\u00fcn\u00fc sar\u0131yordu, kabar\u0131k kocaman y\u00fcn \u015fal\u0131n\u0131 da bir kartal kanad\u0131 imi\u015f gibi yayarak omuzlar\u0131na atm\u0131\u015ft\u0131. \u0130yi bir yol arkada\u015f\u0131 bulman\u0131n verdi\u011fi huzur i\u00e7inde kad\u0131n, \u201dg\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcz-pat\u0131rt\u0131s\u0131z\u201d yerine oturmu\u015ftu.<\/p>\n

K\u0131z delikanl\u0131ya \u00f6nden yol g\u00f6sterdi. Annesi de onu destekledi:
\n– Otur, otur, o\u011flum, diyerek yan\u0131nda bir yer g\u00f6sterdi kad\u0131n.<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n yer \u00f6nceli\u011fini delikanl\u0131ya vermesinden, k\u0131z\u0131n da bunu do\u011fal kar\u015f\u0131lamas\u0131ndan, kad\u0131n\u0131n k\u0131z\u0131n annesi oldu\u011funu anlam\u0131\u015ft\u0131. Bibolet, ka\u011fn\u0131 arabas\u0131n\u0131n arka taraf\u0131na oturmay\u0131 do\u011fru bulmad\u0131, o yeri k\u0131za b\u0131rakt\u0131, kendisi, y\u00fcz\u00fc kad\u0131nlara d\u00f6n\u00fck bi\u00e7imde s\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn yan\u0131na oturdu.<\/p>\n

II. ANA \u0130LE KIZI
\n<\/strong>
\nKad\u0131n \u00f6teki Adige kad\u0131nlar\u0131ndan farks\u0131zd\u0131. \u00c7ekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131 ve ac\u0131, bunlar\u0131n kad\u0131nlar \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131m, kendileri i\u00e7in kurulmu\u015f onca tuza\u011f\u0131n izi, bu kad\u0131n\u0131n da y\u00fcz\u00fcnden okunuyordu. Korku ve endi\u015fe dolu g\u00f6zlerinden zeka da f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yordu. Gen\u00e7li\u011finin g\u00fczelli\u011fi \u015fimdi bir nine y\u00fcz\u00fcn\u00fcn sevimlili\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Uyumlu ka\u015flar\u0131n\u0131n birlikte hareket edi\u015fi, onun otoriter ve sert bir kad\u0131n oldu\u011funu belli ediyordu.<\/p>\n

K\u0131za gelince, olsa olsa on alt\u0131 ya da on yedi ya\u015f\u0131nda olmal\u0131yd\u0131. \u015eal ucunu eliyle d\u00fczeltmi\u015f oturuyordu. G\u00f6z kapaklar\u0131 Kalmuklar\u0131nki gibi biraz \u015fi\u015fkinceydi, \u00e7ekilmi\u015f siyah ipek bi\u00e7imindeki uzun siyah kirpikleri dikkat \u00e7ekiyordu. Y\u00fcz\u00fc dolgun, esmerimsi bir k\u0131zd\u0131. Beyaz y\u00fcz\u00fcn\u00fcn aksine siyah ka\u015flar\u0131 k\u0131rlang\u0131\u00e7 kanad\u0131n\u0131 and\u0131ran ince bir yaya benziyordu. Dudaklar\u0131 zeki biri oldu\u011funu belli eder bi\u00e7imde ve birilerinden sak\u0131n\u0131yormu\u015f gibi, \u00fcst \u00fcste kapanm\u0131\u015f oturuyordu. Mantosunun yakas\u0131na, rengi solgunca ama uyumlu k\u00fc\u00e7\u00fck bir menek\u015fe demeti i\u015flenmi\u015fti. Bu bir Adige \u00f6zelli\u011fi de\u011fildi. Adige k\u0131zlar\u0131 daha \u00e7ok do\u011fulu kad\u0131nlarda g\u00f6r\u00fclen alacal\u0131, parlak renkleri se\u00e7erlerdi. G\u00f6z\u00fc \u0131s\u0131rmayan bu yumu\u015fak menek\u015fe resmini yakas\u0131na i\u015flemeyi bu k\u0131z nereden \u00f6\u011frenmi\u015f olabilirdi ki?<\/p>\n

Bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olmal\u0131, Bibolet. G\u00f6z\u00fcn\u00fc bu menek\u015fe i\u015flemeye tak\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131 ama k\u0131zda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ilgin\u00e7 \u015feyler bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Bu k\u0131zda, Bibolet\u2019in Adige k\u0131zlar\u0131nda g\u00f6rmeye al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka \u00f6zellik daha vard\u0131. Di\u011fer Adige k\u0131zlar\u0131 gibi, ba\u015fkalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda utanan ve ezilip b\u00fcz\u00fclen biri de\u011fildi, ak\u0131ll\u0131 bir k\u0131z oldu\u011fu g\u00f6zlerinden okunuyor, bir \u015feyleri kavram\u0131\u015f ve onlar\u0131 \u00f6zenle koruyormu\u015f gibi, kendine g\u00fcvenli biri olarak yerinde oturuyordu.<\/p>\n

Bibolet, uzun bir s\u00fcre k\u0131za bak\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131.K\u0131z da \u00e7ocu\u011fun kendisine bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f,\u00a0 g\u00f6zlerini kald\u0131r\u0131p Bibolet\u2019e bakm\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6t\u00fcl\u00fck ve fenal\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen birinin bir di\u011ferine bak\u0131\u015f\u0131 idi bu, yani d\u00fcr\u00fcst ve terbiyeli bir bak\u0131\u015ft\u0131 bu bak\u0131\u015f. K\u0131z\u0131n par\u0131ldayan g\u00f6zlerinden k\u0131v\u0131lc\u0131mlar sa\u00e7\u0131l\u0131yor ve \u00e7ocuk\u00e7a yaramazl\u0131klar yapmak istiyorlarm\u0131\u015f gibi, yuvalar\u0131nda saklanm\u0131\u015f duruyorlard\u0131. Bir yandan da tutu\u015fup ne\u015fe ve \u015faka kar\u0131\u015f\u0131k bir tatl\u0131l\u0131k i\u00e7inde yuvalar\u0131ndan u\u00e7acaklarm\u0131\u015f gibi bir duygu uyand\u0131r\u0131yorlard\u0131 Bibolet\u2019in \u00fczerinde\u2026<\/p>\n

– \u015eimdiye de\u011fin sormak akl\u0131ma gelmedi. Sen kimlerdensin, yavrum, diye birden bire soruverdi kad\u0131n.<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir soru sormas\u0131n\u0131 beklemedi\u011finden olacak, Bibolet \u00f6nce bir irkilir gibi oldu, ard\u0131ndan da kendine geldi.
\n– Mezoko<\/strong>lardan\u0131m, diye yan\u0131t verdi \u00e7ar\u00e7abuk.
\n– Mezokolar m\u0131 dedin? Mezokolar\u0131 iyi tan\u0131rd\u0131m. Rahmetli Mezoko \u0130smail<\/strong> (\u041c\u044d\u0437\u043e\u043a\u044a\u043e \u0418\u0441\u043c\u0430\u0445\u044c\u0438\u043b\u044d \u0442\u0445\u044c\u0430\u043c\u044b\u043a1) neyin oluyor senin?
\n– \u0130smail, dedem benim.
\n– \u00d6yle mi? Peki baban kim? \u0130smail\u2019in hayli \u00e7ocu\u011fu vard\u0131 san\u0131r\u0131m.
\n– Babam karde\u015flerin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc olan Kadir<\/strong>.<\/p>\n

Bibolet, ho\u015flanmasa da kad\u0131n\u0131 yan\u0131tl\u0131yordu. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n \u015fecere, k\u00f6k soru\u015fturmalar\u0131n\u0131 hi\u00e7 sevmiyordu.<\/p>\n

– Baban\u0131 \u00e7\u0131karamad\u0131m, tan\u0131m\u0131yor olmal\u0131y\u0131m onu ama zavall\u0131 dedeni iyi tan\u0131rd\u0131m. \u015eakac\u0131 ama akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir adamd\u0131.<\/p>\n

Kad\u0131n, ge\u00e7mi\u015fin d\u00fcnyas\u0131nda geziniyormu\u015f gibi, bir s\u00fcreli\u011fine sessiz kald\u0131, ard\u0131ndan bir i\u00e7 \u00e7ekip yeniden konu\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:
\n– \u0130\u015fte \u00f6yle, ne yapars\u0131n, nice iyi insan ayr\u0131ld\u0131 aram\u0131zdan. Ecel herkesin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131yor\u2026 Deden zavall\u0131 \u0130smail\u2019i iyi tan\u0131rd\u0131m. \u0130nsan aras\u0131na girmeyi, ortama g\u00f6re hareket etmesini bilen biriydi\u2026<\/p>\n

Bibolet ile k\u0131z konu\u015fmay\u0131 dinleyip oturuyorlard\u0131. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n huyudur, kad\u0131n da ge\u00e7mi\u015fin k\u00fcllerini e\u015feleyip ortal\u0131\u011f\u0131 tozutuyor, bu da gen\u00e7lerin hi\u00e7 ho\u015funa gitmiyordu. Gen\u00e7lerin g\u00f6z\u00fc, gelece\u011fe d\u00f6n\u00fckt\u00fc; onlar\u0131 daha \u00e7ok, gelece\u011fin mutlu yeni d\u00fcnyas\u0131 ilgilendiriyordu. Yine de ses \u00e7\u0131karmadan s\u00f6ylenenleri dinleyip oturuyorlard\u0131. Ak\u015fam\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131 arada bir engel olu\u015fturuyor olsa da, iki gen\u00e7, birbirlerine ka\u00e7amakl\u0131 bak\u0131\u015flar y\u00f6neltmekten geri kalm\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Sonunda konu\u015fma kesintiye u\u011frad\u0131 ve bir s\u00fcre \u00f6yle yol al\u0131nd\u0131. Ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131nda y\u0131ld\u0131zlar g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015f m\u0131s\u0131r taneleri gibi par\u0131ldamaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Koca bir ay\u0131 gibi ufuk y\u00f6n\u00fcnden y\u00fckselerek gelen karanl\u0131k,\u00a0 her \u015feyi yutup ortal\u0131\u011f\u0131 esir alm\u0131\u015f gibiydi. Gece ku\u015flar\u0131 ciyaklayarak ka\u011fn\u0131n\u0131n etraf\u0131nda u\u00e7u\u015fuyorlard\u0131. Atlar, karanl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fcl\u00fcp dalm\u0131\u015flar, puhlama sesleriyle varl\u0131klar\u0131n\u0131 belli ediyorlard\u0131.<\/p>\n

– Yanl\u0131\u015f\u0131m varsa d\u00fczelt, Mezokolar\u0131n bir \u00e7ocu\u011funun okulda okudu\u011fu, Rus e\u011fitimi ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmi\u015fti. Karde\u015fin mi ya da sizden biri mi, diyerek akl\u0131na yeni bir \u015fey gelmi\u015f gibi sormu\u015ftu Bibolet\u2019e.
\n– Mezokolar\u0131n okuyan \u00e7ocu\u011fu demi\u015flerse, bu ben olmal\u0131y\u0131m, benden ba\u015fka okuyan kimseleri yok Mezokolar\u0131n, diye kestirerek yan\u0131t verdi Bibolet.
\n– Sen misin Rus e\u011fitimi alan ve Rus\u00e7a okuyan? \u015eaka yap\u0131yor olmal\u0131s\u0131n, d\u00fcnyada inanmam, sen g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f ve davran\u0131\u015f\u0131nla tam bir Adige delikanl\u0131s\u0131s\u0131n!<\/p>\n

Ya\u015fl\u0131lar\u0131n al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fu \u00fczere, onu hen\u00fcz bir \u00e7ocuk gibi g\u00f6rm\u00fc\u015f ve onunla bir \u00e7ocukla konu\u015fuyormu\u015f gibi konu\u015fmu\u015ftu. Fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda utanm\u0131\u015ft\u0131.
\n– Rus e\u011fitimi alan birinin Adigelikten \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00f6ne s\u00fcrmeyi do\u011fru bulmuyorum, diyerek g\u00fcl\u00fcmseyiverdi Bibolet.
\n– Bilmeden yanl\u0131\u015fl\u0131klar yapt\u0131k anla\u015f\u0131lan! Ad\u0131n nedir, yavrum, diye bir i\u00e7 ge\u00e7irerek sordu yeniden ya\u015fl\u0131 kad\u0131n.
\n– Ad\u0131m, Bibolet.
\n– Tanr\u0131 \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k etsin. Bilimin ve insanl\u0131\u011f\u0131n bir arada, bir b\u00fct\u00fcn olmu\u015f. Adigeli\u011fini biraz olsun koruyacak olursan, daha iyi yapm\u0131\u015f olursun. Rus e\u011fitimi alanlar\u0131n hepsi, ke\u015fke senin gibi olsayd\u0131, can\u0131m yanmazd\u0131. Ancak, \u015fimdilerde okuyan \u00e7ocuklar, ne yaz\u0131k ki b\u00fcsb\u00fct\u00fcn gavurla\u015f\u0131yorlar, namaz k\u0131lm\u0131yorlar, tek bir Kuran ayeti bile okumuyorlar. B\u00f6yle bir \u00e7ocu\u011fun olsa, onun Ahiret g\u00fcn\u00fcnde ne gibi yarar\u0131n\u0131 g\u00f6rebilirsin ki!<\/p>\n

Kad\u0131n bir ara verdi, derin bir i\u00e7 \u00e7ekti, ard\u0131ndan yine konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131.
\n– Eski medrese (\u0441\u044d\u0445\u044a\u0443\u0442\u044d) e\u011fitimini arasan ne gezer, kalmad\u0131 ki. G\u00f6\u011f\u00fcsleri ve ba\u015flar\u0131 \u00f6nde \u00f6\u011frenciler Allah\u2019\u0131n kutsal kitab\u0131n\u0131 sesli sesli okurlard\u0131, torbalar\u0131n\u0131 al\u0131p kap\u0131 kap\u0131 gezer, dola\u015f\u0131r, ortal\u0131\u011f\u0131 peygamberi zikrederek (\u0437\u044d\u0447\u044b\u0440) \u00e7\u0131nlat\u0131rlard\u0131, hey gidi hey, ne g\u00fczel g\u00fcnlerdi o g\u00fcnler\u2026 \u015eimdi ne yap\u0131yor, nereye gidiyoruz, bilen yok. Kad\u0131nlar\u0131 da okutmaya kalk\u0131\u015ft\u0131lar. Hadi, sen s\u00f6yle, okumak kad\u0131n\u0131n neyine gerek? O\u011flanlara mektup yazmak i\u00e7in olmal\u0131! Kad\u0131n temizli\u011fi, dini g\u00f6revlerini ve Kur\u2019an okumay\u0131 \u00f6\u011frensin, yeter. Tanr\u0131 bilir ya, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc yakla\u015fm\u0131\u015f olmal\u0131\u2026 \u0130\u015fte bu bizim deli k\u0131za da \u015feytanl\u0131k bula\u015fm\u0131\u015f. Okuyaca\u011f\u0131m diye bir inatt\u0131r tutturdu, laf ge\u00e7iremiyorum bir t\u00fcrl\u00fc!<\/p>\n

Kad\u0131n, son s\u00f6zlerini biraz sinirlenmi\u015f halde, k\u0131z\u0131na yumruk g\u00f6stererek s\u00f6ylemi\u015fti.<\/p>\n

K\u0131z da bir su\u00e7 i\u015flemi\u015f gibi, \u015fal\u0131n\u0131 toplay\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131 e\u011fmi\u015fti. Dost akraba herkesin k\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n etini yemekte oldu\u011fu ku\u015fkusuzdu.<\/p>\n

Bibolet \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p sevin\u00e7 dolu g\u00f6zlerle k\u0131za do\u011fru bir bakt\u0131. K\u0131zda sezinleyip de bir t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u00f6zemedi\u011fi s\u0131r b\u00f6ylece ayd\u0131nlanm\u0131\u015f oluyordu.
\n– \u00d6yle mi! O konuda senden de\u011fil, k\u0131z\u0131ndan yanay\u0131m. Okuyaca\u011f\u0131m diyene engel de\u011fil, destek verilmeli, dedi \u015faka yollu.
\n– Okuyup da onun bana getirece\u011fi hi\u00e7bir \u015feyini istemiyorum! Temiz ve d\u00fcr\u00fcst bir Adige kad\u0131n\u0131 olsun, Tanr\u0131’dan fazlas\u0131n\u0131 beklemiyorum, diye kestirdi ve yumru\u011funu k\u0131z\u0131na do\u011fru bir kez daha s\u0131k\u0131p sallar gibi yapt\u0131 ve aksi y\u00f6nde bir \u00f6d\u00fcn\u00fc kabul etmeyece\u011fini belli etti.
\n– Okursa daha iyi bir Adige kad\u0131n\u0131 da olabilir! dedi Bibolet.
\n– Erkek bir dereceye kadar, asl\u0131n\u0131 ve dinini yitirmemesi ko\u015fuluyla okuyabilir, anlar\u0131m ama Adige kad\u0131n\u0131n\u0131n okumas\u0131n\u0131 gerekli g\u00f6rm\u00fcyorum. Eskiden okumuyorlard\u0131 ama \u00f6teki kad\u0131nlardan geri kal\u0131r taraflar\u0131 yoktu. Eski Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131n g\u00fczelli\u011fi ve \u015f\u00f6hreti, deniz \u00f6tesinde, ta \u0130stanbullara de\u011fin biliniyordu!
\n– \u00d6yle ama o eski Adige kad\u0131n\u0131n\u0131n \u015f\u00f6hreti alt\u0131nda k\u00f6lelik ve zavall\u0131l\u0131k yat\u0131yordu, kad\u0131nlar\u0131n pay\u0131na bu i\u015ften hi\u00e7bir \u015fey d\u00fc\u015fm\u00fcyordu. Esaret alt\u0131ndayd\u0131lar, hayvan gibi al\u0131n\u0131p sat\u0131l\u0131yorlard\u0131. Sadece sat\u0131lmakla kalm\u0131yorlar, k\u00f6le olarak \u0130stanbullara g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyorlar, Tatar ve T\u00fcrk beylerinin, zenginlerinin oyuncaklar\u0131, kapatmalar\u0131 yap\u0131l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Kad\u0131n, ne diyece\u011fini bilemez duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Eski zaman Adige kad\u0131nlar\u0131 \u00fczerine anlat\u0131lan balland\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6yk\u00fclerde bu t\u00fcr \u00fcz\u00fcc\u00fc durumlar da olabilece\u011fini hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015fti. Y\u00fcre\u011fi ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck ki\u015filerin anlatt\u0131klar\u0131 \u00f6yk\u00fcler, ge\u00e7mi\u015fi bir alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131 imi\u015f gibi balland\u0131r\u0131yor, ya\u015fanan zul\u00fcm ve bask\u0131lar\u0131 gizliyor, ge\u00e7mi\u015fin k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri, yald\u0131zl\u0131 s\u00f6zlerle ye\u015file boyanarak hayali bir g\u00f6k y\u00fcz\u00fcnde, ye\u015fil bulutlarla \u00f6rt\u00fclmek isteniyordu. Kad\u0131nlar\u0131n bilinci de b\u00f6ylesine anlat\u0131larla \u00e7er\u00e7evelenip s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. Bu kad\u0131n\u0131n akl\u0131 kendine anlat\u0131lm\u0131\u015f olanlar\u0131n \u00f6tesine uzanam\u0131yordu. Uzanmak, d\u00fc\u015f\u00fcnmek de istemiyordu. Devrimin getirdi\u011fi yeni d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131 ve onun \u00fcr\u00fcnlerini, yani k\u0131z\u0131n\u0131n \u00f6zlemini duydu\u011fu \u015feyleri, anas\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc kavrayam\u0131yordu.<\/p>\n

Karanl\u0131kta ba\u015f\u0131ndaki t\u00fcyl\u00fc koca \u015fal\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, puhu ku\u015fu gibi kurulmu\u015f, ge\u00e7mi\u015fin d\u00fcnyas\u0131na tak\u0131l\u0131 kalm\u0131\u015f oturuyordu.<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n yeni ya\u015fam\u0131 benimsemeyecek ya da zor benimseyecek ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015filerden biri oldu\u011funu fark etmi\u015fti Bibolet. Ancak bu k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131za, kendi se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu ayd\u0131nl\u0131k yolda y\u00fcr\u00fcrken moral vermek ve onu desteklemek istiyordu.<\/p>\n

K\u0131z, sanki azarlan\u0131yormu\u015f gibi, sesini \u00e7\u0131karmadan oturuyordu. \u0130steklerini ger\u00e7ekle\u015ftirecek olanaklardan yoksundu, elinden de bir \u015fey gelmiyordu, \u00f6zledi\u011fi \u015feyleri, ne denli kararl\u0131 olursa olsun, i\u00e7inde sakl\u0131 tutmakla yetiniyordu. Gelece\u011fin ayd\u0131nl\u0131k d\u00fcnyas\u0131na duydu\u011fu \u00f6zlem ve onun kendisinde yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00fcven d\u0131\u015f\u0131nda bir deste\u011fi de yoktu. Eskiye ait olan ve kendisini boyun e\u011fmeye zorlayan kurallar, zincirden bir pranga gibi her yan\u0131n\u0131 dolam\u0131\u015ft\u0131, ehil akraba gibi medet umaca\u011f\u0131 ki\u015filerin hepsi, kendisine ve yeni ya\u015fam bi\u00e7imine kar\u015f\u0131yd\u0131lar. K\u0131z, bir ba\u015f\u0131na ve desteksiz yeni bir d\u00fcnya yolunda \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131p duruyordu\u2026<\/p>\n

Bibolet\u2019in i\u00e7inde k\u0131za kar\u015f\u0131 tatl\u0131 bir sevgi duygusu olu\u015ftu. Karanl\u0131kta zar zor se\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu k\u0131z, \u015fimdi, giderek kendisine daha g\u00fczel g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 bile. Kendisinin okuyarak ula\u015fmak istedi\u011fi yeni ya\u015fam i\u00e7in,\u00a0 o da kendince bir sava\u015f\u0131m veriyordu\u2026<\/p>\n

K\u0131za moral vermek i\u00e7in yeniden s\u00f6ze ba\u015flad\u0131:
\n– Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6zlem duyulacak ne gibi iyi bir ya\u015fam\u0131 varm\u0131\u015f ki bug\u00fcne de\u011fin? Kad\u0131nlardan duyup duyaca\u011f\u0131n \u015fey yak\u0131nma, s\u0131z\u0131ldanma sesleriydi sadece. S\u00f6ylendi\u011fi gibi g\u00fczel bir ya\u015famlar\u0131 var idiyse, bunca sakat ve vakitsiz \u00f6len ki\u015fi neren \u00e7\u0131k\u0131yor b\u00f6yle? B\u00fct\u00fcn bunlar k\u00f6le gibi zor ko\u015fullarda ve \u00e7aresizlik i\u00e7inde ya\u015famaktan kaynaklan\u0131yordu, ailenin en a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fc yine kad\u0131nlar\u0131n omuzlar\u0131ndayd\u0131, kad\u0131n ezik ve kenara itilmi\u015fti, insanca bir ya\u015fama kavu\u015fam\u0131yordu bir t\u00fcrl\u00fc\u2026<\/p>\n

Ard\u0131ndan Bibolet \u00f6zg\u00fcrce okuma ve \u00e7al\u0131\u015fma olana\u011f\u0131na kavu\u015fmu\u015f olan Rus emek\u00e7i kad\u0131nlar\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 anlatmaya ba\u015flad\u0131. Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131n da eski d\u00fcnyaya ait zincirleri kopar\u0131p att\u0131klar\u0131nda ve ger\u00e7ekten \u00f6zg\u00fcrle\u015ftiklerinde, emek ve e\u011fitim bir arada, yeni bir ya\u015fama do\u011fru ileri ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kad\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n da insanca bir g\u00fczelli\u011fe kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131, s\u00f6zleriyle yaz\u0131ya d\u00f6km\u00fc\u015f gibi bir bir \u00f6nlerine sermi\u015fti.<\/p>\n

Kad\u0131n ilkin, renk vermeden Bibolet\u2019in konu\u015fmas\u0131n\u0131 sessizce dinledi.Bu sessizlikte:\u201dOnlar Rus, gavur, onlar\u0131n durumu farkl\u0131.Adige kad\u0131na onlara benzemez\u2026\u201d der gibi bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc yans\u0131yordu.Bir s\u00fcre sonralar\u0131 ise, be\u011fenmedi\u011fi \u015feyleri bir yana atm\u0131\u015f, Bibolet\u2019in anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 ilgin\u00e7 bulup ciddi ciddi dinlemeye de ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bibolet\u2019in konu\u015fmas\u0131na ara vermesi \u00fczerine k\u0131z hemen bir soru y\u00f6neltti:
\n– Rus kad\u0131nlar\u0131 okuduklar\u0131 kitaplar\u0131 nas\u0131l buluyorlar, diyerek.<\/p>\n

Bibolet b\u00f6yle bir soruyu hi\u00e7 beklemiyordu.Bir ara ne diyece\u011fini bilemedi. Ancak k\u0131z\u0131n bu soruyu sormas\u0131na neden olan \u015feyi kavramakta gecikmedi. K\u00f6y\u00fcnde tek bir kalem ve defter yapra\u011f\u0131 bile bulamad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnleri an\u0131msad\u0131. K\u0131z\u0131n kalbinin okumak i\u00e7in atmaya ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131 gibi, Adige yaz\u0131 dili de, o g\u00fcnlerde hen\u00fcz bir ba\u015flang\u0131\u00e7 d\u00f6nemini ya\u015f\u0131yordu. Bir gazete
\n(Adige Mak -HCY) ile birka\u00e7 kitap d\u0131\u015f\u0131nda Adigece yaz\u0131lm\u0131\u015f olan bir \u015fey yoktu. Adigece’de yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015feylerin azl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle, Bibolet\u2019in kendi de sorumluymu\u015f gibi bir eziklik duydu, \u00f6z\u00fcr dilercesine yeniden konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
\n– \u0130yi ki an\u0131msatt\u0131n, dilimizde yaz\u0131lm\u0131\u015f kitap say\u0131s\u0131 ger\u00e7ekten \u00e7ok az\u2026 Bu da \u00f6b\u00fcr eksik \u015feylerimiz gibi k\u00f6t\u00fc ge\u00e7mi\u015fin bize bir miras\u0131. Rus kad\u0131nlar\u0131, yeter ki okumak istesinler, istedikleri kadar kitap bulabiliyorlar. Biz de onlar gibi s\u0131k\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma i\u00e7ine girersek, Adigece kitap say\u0131s\u0131 ku\u015fkusuz artar. Sen bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden okuyabildi\u011fim kadar okumaya bak, kimseden de \u00e7ekime, sen yeter ki, oku. Okuduk\u00e7a kavrama yetene\u011fin artar, bilincin geli\u015fir, daha iyi bir ya\u015fam\u0131n ne demek oldu\u011funu anlar, Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131 da uyand\u0131r\u0131rs\u0131n. Okuman\u0131 engellemeye kalk\u0131\u015fanlar \u00e7\u0131karsa bana hemen s\u00f6yle, ben sana yard\u0131mc\u0131 olurum, diyerek, s\u00f6zlerini \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k tamamlad\u0131.
\n– Tam da onun duymak isteyip de duyamad\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri ona s\u00f6ylemi\u015f oldun! dedi kad\u0131n biraz k\u0131zg\u0131n k\u0131zg\u0131n. Senin gibi bize yak\u0131n birinin olmamas\u0131 \u015fans\u0131m\u0131z, yoksa bu k\u0131za hi\u00e7 s\u00f6z dinletemezdik!<\/p>\n

G\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015fmasa bile, Bibolet\u2019in k\u0131z\u0131na insanca bir yakla\u015f\u0131mda bulundu\u011funu ve ona de\u011fer verdi\u011fini fark etmi\u015fti, bu nedenle memnun da olmu\u015ftu.
\n– Bir yerde okudun mu ya da okuyor musun, diyerek Bibolet yeniden k\u0131za sordu.
\n– Hay\u0131r, okumad\u0131m, okumuyorum da, bi\u00e7iminde s\u0131k\u0131larak bir yan\u0131t verdi k\u0131z.<\/p>\n

K\u0131z sak\u0131nmadan, yersiz utanma duygular\u0131na kap\u0131lmadan, dosdo\u011fru konu\u015fuyordu. Bu durum Bibolet\u2019in akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131ndan alm\u0131\u015ft\u0131: \u201dAk\u0131ll\u0131 bir k\u0131z, insanca yan\u0131, kad\u0131nca yan\u0131ndan daha geli\u015fmi\u015f biri bu\u201d diyordu i\u00e7inden.
\n– Nerede okusun ki, okul denen yere asla g\u00f6ndermem onu, orada \u00f6\u011frenece\u011fi \u015fey orada kals\u0131n, evinde kals\u0131n,\u00a0 daha iyi \u015feyler \u00f6\u011frenir, diyerek s\u00f6ze kar\u0131\u015ft\u0131 ya\u015fl\u0131 kad\u0131n.
\n– \u00d6yle ya da b\u00f6yle okumu\u015fsun anla\u015f\u0131lan\u2026 Ben sana yard\u0131m etmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, sense bana g\u00fcvenmiyor ve benden bir \u015feyler gizliyorsun, dedi g\u00fccenmi\u015f gibi yaparak Bibolet.
\n– Yok yok, annemiz \u00f6yle diyor sadece\u2026 Benim okudu\u011fum kadar\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fc bile edilemez, diyerek durumu d\u00fczeltti k\u0131z.<\/p>\n

Yan\u0131t vermeye zaman kalmadan, ayn\u0131 s\u0131rada bir insan karalt\u0131s\u0131 ka\u011fn\u0131 arabas\u0131n\u0131n yan taraf\u0131nda belirdi, ya\u015fl\u0131 birinin \u00f6ks\u00fcrme sesi duyuldu, adam\u0131n karanl\u0131ktan \u00e7\u0131k\u0131p geldi\u011fini g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n

Kad\u0131n karalt\u0131y\u0131 g\u00f6rd\u00fc ve s\u00fcr\u00fcc\u00fc \u00e7ocu\u011fa seslendi:
\n– Ya\u015fl\u0131 biri olmal\u0131. Ay\u0131p, dur, bekleyelim!<\/p>\n

Atlar\u0131n arka ayaklar\u0131 arabaya \u00e7arpar bi\u00e7imde araba z\u0131nklayarak duruverdi.
\n– Sorun bakal\u0131m, bize zarar vermemesini ve yolumuza devam etmemizi istedi\u011fimizi s\u00f6yleyin, diye kayg\u0131l\u0131 ve biraz da korkmu\u015f olarak kad\u0131n yava\u015f\u00e7a m\u0131r\u0131ldand\u0131.
\n– Kimsin sen, diye ba\u011f\u0131rd\u0131 Bibolet.<\/p>\n

Karalt\u0131 karanl\u0131ktan \u00e7\u0131k\u0131p arabaya yana\u015ft\u0131, kendi de sordu:
\n– Siz de kimsiniz?
\n– Gel, otur, seni g\u00f6t\u00fcrelim, dedi kad\u0131n.<\/p>\n

Karalt\u0131 arkadan arabaya yana\u015f\u0131p elini arabaya uzatt\u0131. Karanl\u0131kta tan\u0131nmas\u0131 zordu. T\u00fcyl\u00fc bir kalpa\u011f\u0131 vard\u0131, sakal\u0131 beyaz bir yar\u0131may gibi sark\u0131yor, karanl\u0131kta bile par\u0131ld\u0131yordu. G\u00f6z \u00e7ukurlar\u0131 ise iki \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f yuvar gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.
\n– Kad\u0131n m\u0131ym\u0131\u015f bu g\u00f6rd\u00fcklerim arabada, diyerek ellerini arabadan \u00e7ekti.
\n– Sak\u0131ncas\u0131 yok, gel otur, hepimiz s\u0131\u011far\u0131z, dedi kad\u0131n.
\n– Yoo, kad\u0131nlar\u0131n i\u00e7ine oturamam, yak\u0131\u015f\u0131k almaz bu, diye s\u00f6z\u00fcne son verdi ku\u015fkulu, ard\u0131ndan daha kararl\u0131 konu\u015ftu. Olmaz, sa\u011folun, k\u00f6y uzakta de\u011fil, kendi kendime giderim ben, siz devam edin, diyerek geri \u00e7ekildi.
\n– Zarar\u0131 yok, hadi bin arabaya! Olur mu \u00f6yle \u015fey, Melohoj<\/strong> (\u041c\u044d\u043b\u044d\u0445\u044a\u043e\u0436\u044a; Koyun \u00e7oban\u0131), insan kom\u015fular\u0131n\u0131 tan\u0131maz m\u0131 hi\u00e7, diyerek, biraz da tak\u0131larak konu\u015fmu\u015ftu kad\u0131n, \u00e7\u00fcnk\u00fc iyi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 biriydi bu ya\u015fl\u0131 adam.
\n– Vay vay, kimlermi\u015f bunlar?! Vay vay, H\u0131msad (\u0425\u044a\u044b\u043c\u0441\u0430\u0434) bu! \u00d6b\u00fcr\u00fc de benim g\u00fczeller g\u00fczeli Nafset<\/strong>\u2019im! \u015ea\u015f\u0131rm\u0131\u015f bi\u00e7imde ba\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 ihtiyar.<\/p>\n

K\u0131z\u0131n ad\u0131n\u0131 o an \u00f6\u011frenmi\u015fti Bibolet.
\n– Kim oluyor bu, diyerek sordu Melohoj, Bibolet\u2019e bakarak.
\n– O da yakalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir konuk.
\n– Konuksa \u00e7ok g\u00fczel! Konuksa \u00e7ok iyi.
\n– Gecenin bu saatinde nereden geliyorsun b\u00f6yle Melohoj? Koyun a\u011f\u0131l\u0131ndan olmal\u0131?<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k konu\u015fmas\u0131ndan iyi tan\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, yak\u0131n ve ahbap kom\u015fular olduklar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yordu.
\n– \u00d6yle, g\u00fczel H\u0131msad\u2019\u0131m, oradan geliyorum. Oras\u0131 de\u011fil mi bu son demimizde bize rahatl\u0131k vermeyen! Mal\u0131n varsa sorun, yoksa, o da sorun<\/strong> (\u0423\u04381\u044d\u043c\u0438 \u0443\u0435\u0433\u044a\u0430\u043b1\u044d, \u0443\u0438\u043c\u044b1\u044d\u043c\u0438 \u0443\u0444\u0430\u043b1\u044d)\u2026 Ne yapars\u0131n, \u00f6l\u00fcnceye de\u011fin didinip duraca\u011f\u0131z. \u00d6ld\u00fckten sonra koyunlar ne olacaksa olur art\u0131k\u2026
\n– Yeter, Melohoj, didinip durdu\u011fun yeter art\u0131k, \u015fimdi dinlenme zaman\u0131n! \u00c7ocuklar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fs\u0131nlar senin yerine. G\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flatmak i\u00e7in caminin yolunu tutma zaman\u0131n geldi.
\n– Yapam\u0131yorum, Himsad\u2019\u0131m, ucu ucuna zar zor denkle\u015ftirip biriktirdi\u011fim mala k\u0131yam\u0131yorum. Bir g\u00fcnde alt\u0131ndan girip \u00fcst\u00fcnden \u00e7\u0131karlar. G\u00fcnahlara gelince\u2026 G\u00fcnahlar, art\u0131k Allah ne dediyse o olur\u2026
\n– Binsene arabaya, Melohoj!<\/p>\n

Nafset, yerini vermek \u00fczere kalkt\u0131. Bibolet\u2019se arabadan atlad\u0131.
\n– \u015eimdi iyi bir yol arkada\u015f\u0131 bulmu\u015f oldunuz, art\u0131k bana gereksinmeniz kalmad\u0131, ben at\u0131mla gidebilirim.
\n– Hay\u0131r, hay\u0131r, d\u00fcnyada olmaz, evlad\u0131m! Biz bulu\u015ftuk da konu\u011fu arabadan atm\u0131\u015f\u0131z gibi olur, asla bunu kabul edemem, diyerek kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 Melohoj.
\n– Olur mu, bize buyurmadan nereye gidersin? Seni a\u011f\u0131rlayacak yerimiz yokmu\u015f gibi, gecenin ilerlemi\u015f bu saatinde, ba\u015fka bir aileye gitmeni, bir ha\u00e7\u2019e\u015f (\u0445\u044c\u043a1\u044d\u0449;konuk odas\u0131) araman\u0131 uygun bulamam evlad\u0131m, bunu kabul edemeyiz, diyerek kestirip att\u0131 kad\u0131n da. Adige g\u00fczelli\u011fini, iyi insan \u00f6zelliklerini, bunlar\u0131n hepsini yan\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fcp gitmek istiyorsun anla\u015f\u0131lan ama olmaz, dedi \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k ya\u015fl\u0131 kad\u0131n, Bibolet\u2019in davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 k\u0131nayan bir tav\u0131rla.
\n– Meraklanmay\u0131n, yabanc\u0131 bir yere de\u011fil, \u00f6z k\u0131z karde\u015fime gidiyorum.
\n– \u00d6yleyse olur. K\u0131z karde\u015fin var da onu g\u00f6rmeye gidiyorsan ne g\u00fczel bir \u015fey bu! Ancak bu gece k\u0131z karde\u015finin yan\u0131na gitmesen bile, ona yine gereken de\u011feri verme f\u0131rsat\u0131n olur. Zavall\u0131 k\u0131z karde\u015finin senin ad\u0131na ba\u011f\u0131\u015flamayaca\u011f\u0131 ne olabilir ki? Biz gibi zavall\u0131 ya\u015fl\u0131lar,\u00a0 ehil-akrabas\u0131z kalm\u0131\u015f\u0131z, tarlada soma\u011f\u0131 al\u0131n\u0131p b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f m\u0131s\u0131r sap\u0131 gibi kald\u0131k, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z da bize yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015flar neredeyse, diye Melohoj dertlendi bir s\u00fcre.
\n– K\u0131z karde\u015finin yan\u0131na gideceksen, seni fazla tutmayal\u0131m! Zavall\u0131, seni uzun s\u00fcredir g\u00f6rmemi\u015f olmal\u0131. K\u0131z karde\u015fin kimlerde oturuyor, diye sordu kad\u0131n.
\n– Behuko<\/strong>lar (\u0411\u044d\u0445\u044a\u0443\u043a\u044a\u043e).
\n– \u00d6yleyse, Tanr\u0131 ona sonsuz mutluluklar ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n, iyi akrabalar\u0131n\u0131z varm\u0131\u015f.<\/p>\n

Adige gelene\u011fi gere\u011fi yap\u0131lan bu t\u00fcr konu\u015fmalar bitine de\u011fin ayakta bekledikten sonra Bibolet, at\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fc. Ellerini tutmak i\u00e7in yanlar\u0131na yana\u015ft\u0131.
\n– Bizim i\u00e7in bunca zahmete katland\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim, evlad\u0131m, Tanr\u0131 seni murad\u0131na erdirsin! K\u0131z karde\u015fini g\u00f6rd\u00fckten sonra, bize de u\u011framadan etme, tuzumuzdan-ka\u00e7a\u011f\u0131m\u0131zdan (\u0449\u044b\u0433\u044a\u0443-\u043f1\u0430\u0441\u0442\u044d) yemeden gideyim deme, dedi kad\u0131n.
\n– V\u0131staneko<\/strong>lar (\u0423\u0441\u0442\u0430\u043d\u044d\u043a\u044a\u043e) diye \u00e7itlere konmu\u015f ku\u015flara sorsan bile, evi g\u00f6sterirler, dedi Melohoj, kad\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ailenin soy ad\u0131n\u0131 (\u043b1\u0430\u043a\u044a\u043e) s\u00f6yleyemeyece\u011fini bildi\u011finden.<\/p>\n

Tokala\u015fmak \u00fczere Nafset arabadan inmeye kalk\u0131\u015f\u0131nca, Bibolet hemen at\u0131larak onu durdurdu.
\n– Bana pek g\u00fcvenememi\u015f olsan da okumak istedi\u011fin s\u00fcrece yine beni yan\u0131nda bulabilirsin, diyerek elini uzatt\u0131 Nafset\u2019e.
\n– Gece yar\u0131s\u0131 bize buyurmadan gitti\u011fin i\u00e7in sen de su\u00e7lusun, \u015fimdi e\u015fitiz!<\/p>\n

Arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ise sevinerek kabul ediyorum, yard\u0131m\u0131n gerekirse seni haberdar ederim, diyerek bir kar\u015f\u0131 konu\u015fma yapabilece\u011fini de kan\u0131tlam\u0131\u015f oldu Nafset. Araba i\u00e7inde aya\u011fa kalk\u0131p Bibolet\u2019in elini tutarak onu u\u011furlam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Bibolet at\u0131na atlad\u0131, gecenin karanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde h\u0131zla oradan uzakla\u015f\u0131verdi.<\/p>\n

Dipnotlar
\n1)<\/strong> Haz\u0131r, \u00c7erkes elbisesinin g\u00f6\u011f\u00fcs k\u0131sm\u0131nda dikili olan fi\u015feklikler. Adige-Rus Sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde fi\u015fekli\u011fin alt yar\u0131s\u0131 yiyecek, \u00fcst yar\u0131s\u0131 barut ile dolu olurdu. Ku\u015fat\u0131lan sava\u015f\u00e7\u0131 en son olarak bunlar\u0131 kullan\u0131rd\u0131. Uzun s\u00fcre dayanan yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yiyece\u011fin form\u00fcl\u00fcn\u00fcn art\u0131k bilinmedi\u011fi, sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n bununla en az \u00fc\u00e7 g\u00fcn dayand\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131lmaktad\u0131r. -HCY.
\n2)<\/strong> \u015eeveloh (\u0448\u044a\u044d\u043e\u043b\u044d\u0445\u044a\u0443)- Adige cins at t\u00fcr\u00fc. -HCY
\n3) Verk (\u043e\u0440\u043a\u044a), bey ya da prens (p\u015f\u0131) vasal\u0131 soylu.Bunlar beylerin emrinde ve refakatinde olurlard\u0131. -HCY.
\n4)<\/strong> P\u015f\u0131tl\u0131 (\u043f\u0449\u044b\u043b1\u044b)- k\u00f6le.Bunlar daha \u00e7ok tarla (toprak) k\u00f6leleri olup pek sat\u0131lmazlard\u0131.V\u0131neut (\u0443\u043d\u044d1\u0443\u0442)-kap\u0131 kulu k\u00f6le.Bunlar daha kolayl\u0131kla sat\u0131labilirdi, en alt d\u00fczey k\u00f6leler idiler. -HCY.
\n5)<\/strong> Ts\u0131ye (\u0446\u044b\u0435)-\u00c7erkes pardes\u00fcs\u00fc, \u00e7erkeska da denir. -HCY.
\nNot: <\/strong>Bu ilk \u00e7eviri, 10 kesimden olu\u015fan birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ilk iki kesimidir. \u00d6zel ad ve deyimlerin alt\u0131n\u0131 biz \u00e7izdik, parantez i\u00e7inde de \u00f6zg\u00fcn yaz\u0131l\u0131\u015flar\u0131n\u0131 vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. -HCY<\/p>\n

I. B\u0130R KADININ YA\u015eAM \u00d6YK\u00dcS\u00dc<\/strong><\/p>\n

Bak hele, gece yar\u0131s\u0131n\u0131n ka\u00e7k\u0131n atl\u0131s\u0131 gibi nereden \u00e7\u0131kt\u0131n b\u00f6yle! Geceleri dola\u015f\u0131p duran atl\u0131lara m\u0131 kat\u0131ld\u0131n yoksa, diye geni\u015f a\u011fz\u0131n\u0131, \u00fcst duda\u011f\u0131 burnuna de\u011fecekmi\u015f kald\u0131rarak ve \u015fakalar yaparak, f\u0131rt\u0131na gibi giriverdi i\u00e7eri Yus\u0131f.
\n– Biz de biraz s\u00fcvaricilik oynayal\u0131m, \u00f6tekilerin d\u00f6nemi tamam, kapans\u0131n art\u0131k dedik, diyerek \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k aya\u011fa kalkarak kar\u015f\u0131lay\u0131vermi\u015fti onu Bibolet.
\n– Vallahi bilemem, sen haydutlara kat\u0131l\u0131rsan, ben de kom\u00fcnistlere kat\u0131l\u0131rd\u0131m! O zaman ben de seni k\u00f6pekler taraf\u0131ndan s\u00fcr\u00fclen kurtlar gibi kovalar dururdum! Yahu diyorum, siz kom\u00fcnistler bu Adige haydutlar\u0131na bir ya\u015fam hakk\u0131 olsun tan\u0131mayacak m\u0131s\u0131n\u0131z, b\u00fcsb\u00fct\u00fcn silip s\u00fcp\u00fcr\u00fcyorsunuz zavall\u0131lar\u0131?<\/p>\n

Yus\u0131f laflar\u0131n\u0131 a\u011fz\u0131ndan avu\u00e7la d\u00f6ker gibi \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k konu\u015fuyordu. Bibolet\u2019in Adige giysilerine bir bakt\u0131; sar\u0131mt\u0131rak Buhara kalpa\u011f\u0131n\u0131 iterek ba\u015f\u0131n\u0131n tepesine oturttu, \u00a0tan\u0131yamam\u0131\u015f gibi uzaktan bir bak\u0131p sordu.
\n– Vallahi yaman bir atl\u0131 gibi giyinmi\u015fsin ger\u00e7ekten! Haydutlar bo\u015funa yak\u0131n\u0131p durmuyorlar anla\u015f\u0131lan! Herkesi korkutacak gibi bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn var.
\n-Haydut olarak hi\u00e7 kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kma sak\u0131n! Kom\u00fcnistler de Adige elbiseleri giyebiliyorlar, haydutlar\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutabileceklerini, \u00e7ok \u015feyi ba\u015farabileceklerini insanlara kan\u0131tlam\u0131\u015f oluyorlar, diyerek \u015faka ile kar\u0131\u015f\u0131k yan\u0131tlar veriyordu Bibolet de.
\n– Ben de fark etmemi\u015fim \u015fimdiye de\u011fin. Sahi, Let, sana ne kadar da yak\u0131\u015fm\u0131\u015f bu Adige giysileri. Senin mi, yeni mi diktirdin yoksa, diye sordu Ay\u015fet, Bibolet\u2019in elbisesinde elini gezdirerek.
\n– Adige giysileri giymemi babam ile kom\u015fu ya\u015fl\u0131lar istediler, \u00e7ok da zorlad\u0131lar bunun i\u00e7in beni. Moskova\u2019dan yeni d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcm, kom\u015fumuz ya\u015fl\u0131 Hacemet <\/strong>(\u0425\u044c\u044d\u0434\u0436\u044d\u043c\u044d\u0442) bize u\u011frad\u0131. Elini tutmak i\u00e7in kendisini kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131m. Ancak elini uzatmad\u0131, k\u0131zm\u0131\u015f gibi bana bir bakt\u0131. \u00a0Niye bana kar\u015f\u0131 k\u0131rg\u0131ns\u0131n b\u00f6yle, dedi\u011fimde de, \u0130yi bir \u00e7ocuksun, gelmene de sevindim ama bu ba\u015f\u0131ndaki kasket de ne demek, hi\u00e7 yak\u0131\u015ft\u0131ramad\u0131m sana. Bir Adige kalpa\u011f\u0131 (\u043f\u04301\u043e) bulamam\u0131\u015fsan al benim kalpa\u011f\u0131m\u0131, diyerek bastonunun ucuyla kepimi ba\u015f\u0131mdan d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. O andan beri okul kepim sand\u0131kta kilitli. Buraya gelirken de bulup bulu\u015fturup bu emanet elbiseleri bana giydirdiler.
\n– \u00c7ok iyi yapm\u0131\u015f sana Hacemet, bir daha kep giymi\u015f d\u00f6nmemelisin k\u00f6ye art\u0131k, diyerek azarlad\u0131 karde\u015fini Ay\u015fet.
\n– Otursana, niye ayaktas\u0131n b\u00f6yle. Yus\u0131f konu\u011fun ayakta kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmi\u015fti. Kom\u00fcnist de olsan konuksun. Anlat bakal\u0131m haberleri. Ger\u00e7ekten ciddi bi\u00e7imde haydutlar\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fs\u00fcn\u00fcz anla\u015f\u0131lan, iyi de oldu, herkesi rahats\u0131z ediyorlard\u0131! D\u0131\u015far\u0131da bir buza\u011f\u0131 bile b\u0131rakamaya gelmiyordu, \u015feytan al\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fcyordu. \u00c7ok iyi yapt\u0131n\u0131z. \u015eimdi biraz sinmi\u015fler gibi ama f\u0131rsat bulur bulmaz yeniden ortaya \u00e7\u0131karlar. K\u00f6y\u00fcn\u00fczde b\u00fcy\u00fck bir \u00e7at\u0131\u015fma oldu\u011fu s\u00f6yleniyor? Nas\u0131l olmu\u015f bu \u015fey, anlat\u0131rsan dinleriz.
\n– \u015e\u00f6yle oldu. Krasnodar\u2019dan \u00fc\u00e7 ki\u015fi k\u00f6y\u00fcm\u00fcze geldi, g\u00fcvenilir birka\u00e7 genci de yanlar\u0131na al\u0131p haydutlar\u0131n ormandaki yuvalar\u0131n\u0131 buldular ve yok ettiler. Haydutlar\u0131n birini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler, birka\u00e7\u0131n\u0131 da yaralad\u0131lar ama ba\u015flar\u0131ndaki Darhoko<\/strong> (\u0414\u0430\u0440\u0445\u044a\u043e\u043a\u044a\u043e) ile birlikte \u00f6b\u00fcrleri ka\u00e7t\u0131lar. Yakalananlar\u0131n verdi\u011fi bilgiler \u00fczerine, haydutlara yard\u0131m ve yatakl\u0131k yapan birka\u00e7 ki\u015fi daha yakalan\u0131p k\u00f6yden g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc.
\n– Do\u011frusu yaman ki\u015filermi\u015fsiniz. Sen de var m\u0131yd\u0131n o yakalayanlar aras\u0131nda?
\n– Vard\u0131m.
\n– Peki, Darhoko ne oldu? Vallahi tam da az\u0131l\u0131 biri o!
\n– Darhoko\u2019nun g\u00fcnleri say\u0131l\u0131, adam\u0131n pe\u015fine Bol\u015feviklerin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclmesin bir, fazla ad\u0131m att\u0131rmazlar adama.
\n– Sende de Bol\u015fevik cesareti olu\u015fmu\u015f anla\u015f\u0131lan! Zavall\u0131 Adige aptallar\u0131 da Darhoko\u2019yu bir \u015fey san\u0131p pe\u015finde dolan\u0131yorlar, kur\u015fun i\u015flemezmi\u015f diyorlar, \u00e7ok \u015fey anlat\u0131yorlar onun i\u00e7in.
\n– Neredeydin b\u00f6yle gece yar\u0131lar\u0131na de\u011fin, diyerek konu\u015fmay\u0131 de\u011fi\u015ftirdi ve Yus\u0131f\u2019a bir soru y\u00f6neltti Bibolet. Sen de \u00f6yle bir Adige yi\u011fitli\u011fi pe\u015finde olmayas\u0131n sak\u0131n?
\n– Benim aptall\u0131klar\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m \u00e7ok oldu. Senin adamlar\u0131nla i\u015fim yok benim, bana bir \u015fey yapamazlar. K\u00f6yde daha b\u00fcy\u00fck bir sorunumuz var: K\u00f6y\u00fcm\u00fczde \u00e7\u2019ap\u015fe (k\u0131r\u0131\u011f\u0131 olan birini, e\u011flenti d\u00fczenleyerek ve lafa tutarak uyutmamak bi\u00e7iminde bir Adige tedavi y\u00f6ntemi. -HCY) yap\u0131yoruz, b\u00fct\u00fcn k\u00f6y s\u0131rt s\u0131rta vermi\u015f bu i\u015fle u\u011fra\u015f\u0131yoruz.
\n– \u00c7\u2019ap\u015feden bu kadar erken ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bir kusur i\u015flemi\u015f olmal\u0131s\u0131n, oraya bir gidersek seni yarg\u0131lat\u0131r\u0131m!
\n– Adige ili\u015fkileri konusunda bende kusur bulamazs\u0131n, sen as\u0131l bizi e\u011fitim ve bilim konular\u0131nda ayd\u0131nlatm\u0131yorsun bir t\u00fcrl\u00fc. \u00c7\u2019ap\u015fede kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131ksayd\u0131n seninle ba\u015f ederdim! Adige kemendi ile seni seni ba\u011flar ve umars\u0131z bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrd\u00fcm.
\n– Orada da sana kolay bir lokma olmazd\u0131m, dedi Bibolet.
\n– D\u0131\u015fe\u015f\u0131v, sen niye \u00a0erken ayr\u0131ld\u0131n oradan \u00e7\u2019ap\u015feden, hi\u00e7 b\u00f6yle yapmazd\u0131n da? Let\u2019in geldi\u011fini mi \u00f6\u011frendin yoksa?
\n– Erken d\u00f6nmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyordum ama Yed\u0131g V\u0131staneko<\/strong>\u2019nun (\u0423\u0441\u0442\u0430\u043d\u044d\u043a\u044a\u043e \u0415\u0434\u044b\u0434\u0436) o\u011flu bir delikanl\u0131 konu\u011fumuz oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fi i\u00e7in geldim. Yahu senin V\u0131stanekolarla ne gibi bir i\u015fin olur ki?<\/p>\n

Yus\u0131f merakla Bibolet\u2019e bakm\u0131\u015f, acaba ortal\u0131kta anlayamad\u0131\u011f\u0131 bir gizli \u015fey mi varm\u0131\u015f gibi bakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bibolet, yolda ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7enleri anlatt\u0131.
\n– Vot \u00c7ert! (Bak hele!), diyerek Yus\u0131f kendi bald\u0131r\u0131na bir vurdu. \u00c7ar\u00e7abuk cebine elleyip g\u00fcm\u00fc\u015f c\u0131gara tabakas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. S\u00f6zlerini birbirinin ard\u0131ndan s\u0131ralayarak, k\u0131z konusuna girmi\u015f olmas\u0131na sevindi ve b\u00fcy\u00fck bir dikkatle. Ka\u011fn\u0131daki k\u0131z b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc idiyse y\u00f6remizin en g\u00fczel k\u0131z\u0131yla yan yana oturmu\u015fsun demektir! K\u00f6y gen\u00e7leri a\u00e7 kurt gibi kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131p duruyorlar onun, sense kendili\u011finden onunla birlikte olma \u015fans\u0131n\u0131 yakalam\u0131\u015fs\u0131n. \u00c7ert znaet (vay can\u0131na), nas\u0131l oluyor, anlayam\u0131yorum bir t\u00fcrl\u00fc, \u00a0nerede bir g\u00fczel varsa, hep seni bulur!<\/p>\n

Yus\u0131f t\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc sar\u0131p dudaklar\u0131 aras\u0131na yerle\u015ftirdi, ard\u0131ndan yakmak i\u00e7in lamban\u0131n \u00fczerine uzatt\u0131.<\/p>\n

Cigaras\u0131n\u0131 yakmak \u00fczere lambaya iyice sokuldu\u011funda, Yus\u0131f\u2019\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc daha yak\u0131ndan g\u00f6rm\u00fc\u015f ve \u015fa\u015f\u0131r\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131 Bibolet. Yus\u0131f\u2019\u0131n y\u00fcz\u00fcnden birbiriyle \u00e7eli\u015fen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler yans\u0131yordu. Sa\u00e7lar\u0131 ve ka\u015flar\u0131 simsiyaht\u0131, t\u0131ra\u015fl\u0131 b\u0131y\u0131k ve sakal\u0131 ate\u015f sa\u00e7\u0131yormu\u015f gibi k\u0131z\u0131la \u00e7al\u0131yordu, uzam\u0131\u015ft\u0131 ve s\u0131kt\u0131; \u00e7ene ucu inat\u00e7\u0131 \u00f6zelli\u011fini yans\u0131t\u0131c\u0131 bir geni\u015flikteydi; dudaklar\u0131 tatl\u0131 ve sab\u0131rc\u0131 olmayan ki\u015filere \u00f6zg\u00fc kal\u0131n ve geni\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fcyd\u00fc; g\u00f6zleri uzay\u0131p giden mavi g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc yans\u0131t\u0131yorlarm\u0131\u015f gibisine yumu\u015fak, g\u00fczel ve mavi g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fcyd\u00fcler. Y\u00fcz\u00fcne bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, onun sab\u0131rs\u0131z ve karars\u0131z biri oldu\u011fu anla\u015f\u0131labiliyordu. Ki\u015fili\u011fi ve fiziki yap\u0131 olarak, en \u00e7ok da bu \u00f6zellikleri yans\u0131yordu. Ak\u0131ls\u0131z biri de\u011fildi, k\u00f6y\u00fcndeki sorunlar\u0131 bilmiyor da de\u011fildi. Ancak bunlardan birini olsun i\u015f edinecek kararl\u0131 ve tutarl\u0131 bir yol tutturacak bir yap\u0131da da de\u011fildi. Dudaklar\u0131n\u0131 \u015fi\u015firen, e\u011flence ve zevk i\u00e7inde ya\u015famak d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131 olmayan, giyim ku\u015fam\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcn, vaktini b\u00f6ylesine \u015feylerle ge\u00e7irip duran biriydi. Okumak istemi\u015f, Bibolet\u2019le birlikte stanitsada (belde) \u00fc\u00e7 ay kalm\u0131\u015ft\u0131, \u00a0ama sonunda b\u0131k\u0131p k\u00f6y\u00fcne d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 her g\u00fczel k\u0131z\u0131 ka\u015fen <\/strong>(arkada\u015f, yavuklu) yap\u0131p oyalan\u0131yordu.<\/p>\n

C\u0131garas\u0131n\u0131 t\u00fctt\u00fcrd\u00fc, derinden bir iki nefes \u00e7ekti, burnundan ve a\u011fz\u0131ndan dumanlar\u0131 bir bir savurup yeniden konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Ne g\u00fczel, ince uzun boylu bir k\u0131z de\u011fil mi?
\n– Hay\u0131r, o olmamal\u0131, benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u00e7ok gen\u00e7 bir k\u0131z. Ad\u0131 da Nafset.<\/p>\n

– Ya, \u00f6yleyse o k\u0131z\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc, benim s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim k\u0131z de\u011fil. O da g\u00fczel say\u0131l\u0131r\u2026 \u00d6yleyse sen, as\u0131l g\u00fczel olan\u0131 g\u00f6rmemi\u015fsin, benim ilk ka\u015fenim o. Gidelim, sana g\u00f6stereyim onu.<\/p>\n

– Aman Allah\u2019\u0131m, ne de \u00e7ok ka\u015fenin varm\u0131\u015f senin! \u0130\u00e7lerinden birini al\u0131p bize bir dinlenme f\u0131rsat\u0131 verseydin, dedi \u015fakac\u0131ktan Yus\u0131f\u2019a Ay\u015fet.<\/p>\n

– Ben senin g\u00fczel dedi\u011fin k\u0131z\u0131 g\u00f6rmedim ama benim s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z da g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer en ak\u0131ll\u0131 k\u0131zlardan biriymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc bana, dedi ciddi ciddi \u00a0Bibolet.<\/p>\n

– K\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc, b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc ile yar\u0131\u015famaz ama k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc be\u011fendim diyorsan kabul! Onunla konu\u015ftururuz seni, pseluh<\/strong> \u00a0(\u043f\u0441\u044d\u043b\u044a\u044b\u0445\u044a\u0443) <\/strong>(1) yapar\u0131z onu sana. Benim ka\u015fenim de bana kalm\u0131\u015f olur b\u00f6ylece. \u015eunun \u015furas\u0131nda konuksun yoksa o k\u0131z\u0131 da sana \u00f6yle kolay\u0131ndan kapt\u0131rmazd\u0131m.<\/p>\n

– Let, sonunda bir Adige k\u0131z\u0131n\u0131 be\u011fendiysen ne mutlu bize. Biz burada bize kentten bir Rus k\u0131z\u0131 getirip gelmenden korkup oturuyorduk, dedi Ay\u015fet, i\u00e7inden ku\u015fkular\u0131n\u0131 atamam\u0131\u015f bir bi\u00e7imde.<\/p>\n

– Hay\u0131r, sizin korktu\u011funuz gibisine \u015feylere kap\u0131l\u0131p gidecek biri de\u011filim ben. Benim s\u0131rf g\u00fczellik pe\u015finde ko\u015fu\u015fturan biri olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 herhalde biliyor olmal\u0131s\u0131n\u0131z. K\u0131z\u0131n kendisi de hen\u00fcz \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck. Ben onunla ka\u015fenlikten ba\u015fka \u015feyler nedeniyle ilgileniyorum. \u00a0Evlendi\u011fin ki\u015fi, pe\u015finde ko\u015ftu\u011fun davay\u0131 anlayan ve sana destek \u00e7\u0131kan biri olmal\u0131. B\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, b\u00f6yle biriyle kar\u0131-koca olmak d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u011f kurulamaz, benim gibiler, \u00f6yleleri ile fazla bir beraberlik s\u00fcrd\u00fcremezler. Ben k\u0131z\u0131n k\u0131z yan\u0131n\u0131 de\u011fil, insanca y\u00f6nlerini daha bir be\u011fendim.<\/p>\n

Yus\u0131f bo\u011fulacakm\u0131\u015f gibi t\u00fct\u00fcn duman\u0131n\u0131 yutup ard\u0131ndan a\u011fz\u0131ndan bo\u015faltt\u0131, Bibolet\u2019in s\u00f6zlerini onaylam\u0131yormu\u015f gibi yap\u0131p konu\u015fmak istedi ama Ay\u015fet s\u00f6z\u00fc ondan kapt\u0131:<\/p>\n

– Hele bir bekle, Let konu\u015fsun bakal\u0131m. K\u0131z\u0131 g\u00f6rmedim ama duyuyorum, \u00e7ok da be\u011feniyorum. Let onu nas\u0131l buluyor, onu bir dinleyelim, dedi Ay\u015fet.<\/p>\n

– Nu (Peki), neymi\u015f bakal\u0131m, s\u00f6yle de o k\u0131zda buldu\u011fun onca \u015feyi biz de anlayal\u0131m. Ben o k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131 fark edip al\u0131c\u0131 g\u00f6zle bir bakm\u0131\u015f da de\u011filim ama okuma-yazma gibi \u015feylere meraklan\u0131yor oldu\u011funu duyuyorum, herhalde seni de bu y\u00f6n\u00fc etkilemi\u015f olmal\u0131. Okumak isteyen hevesli k\u0131zlar\u0131m\u0131z var ama Adige kad\u0131nlar\u0131 pek de okuyacak kimselere benzemiyorlar, sanm\u0131yorum da, diyerek keyfi ka\u00e7m\u0131\u015f bir bi\u00e7imde susuvermi\u015fti Yus\u0131f.<\/p>\n

– Kad\u0131nlar\u0131n uyanmas\u0131n\u0131 be\u011fenmemeni, kar\u015f\u0131 olman\u0131 ve bunun nedenlerini istersen sana bir anlatay\u0131m, \u00a0yanl\u0131\u015f davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 sana g\u00f6stermi\u015f de olurum! \u015eimdi bu k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131za duydu\u011fum ilgiyi a\u00e7\u0131klamama bir f\u0131rsat tan\u0131y\u0131n yeter ki, diyerek Bibolet ciddi ciddi aya\u011fa kalkt\u0131. \u0130\u00e7indeki duygular\u0131 ifade edecek s\u00f6zc\u00fckleri bulmakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekerek bir s\u00fcre d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, ard\u0131nda hi\u00e7 acele etmeden konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

\u0130nsan ili\u015fkileri ve gelenekleri, ya\u015fam bi\u00e7imlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r, o ya\u015fam bi\u00e7iminin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Ya\u015fay\u0131\u015f bi\u00e7imleri, iyi ve k\u00f6t\u00fc gibi anlay\u0131\u015flar\u0131 o ya\u015fam bi\u00e7imine dayal\u0131 olarak olu\u015fur. \u0130nsan toplumunun farkl\u0131 s\u0131n\u0131f (ve katmanlara) b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemden ba\u015flayarak, m\u00fclk sahibi olan, g\u00fc\u00e7 ve egemenlik sahibi de oldu. B\u00f6ylece m\u00fclk\u00fc ve egemenli\u011fi ele ge\u00e7irmi\u015f olan bir \u00fcst s\u0131n\u0131f olu\u015fmu\u015f oldu. Bu s\u0131n\u0131f yasalar\u0131 kendi \u00e7\u0131kar\u0131 do\u011frultusunda \u00e7\u0131karmaya ba\u015flad\u0131. Zorla ve g\u00fc\u00e7 kullanarak \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bu yasalar\u0131 topluma benimsetti, b\u00f6ylece insanlar\u0131n olaylar\u0131 kavrama bi\u00e7imleri de, bir taraf\u0131n yarar\u0131na olacak bi\u00e7imde d\u00fczenlenmeye ba\u015fland\u0131. Silah, k\u0131rba\u00e7, korkutma, kand\u0131rma, din ve gelenekler, her \u015fey, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hepsi yoksul ve ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00e7o\u011funlu\u011fun kendi \u00e7\u0131kar\u0131na (s\u0131n\u0131f\u0131na) yabanc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 bi\u00e7iminde uygulanmaya ba\u015fland\u0131. Tarih boyunca insan toplumlar\u0131, kendi ya\u015fam bi\u00e7imlerine uygun gelenekler, insanl\u0131k anlay\u0131\u015f ve be\u011fenilerini \u00fcst s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda d\u00fczenleyerek g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelmi\u015flerdir. Krallar\u0131 (\u043f\u0449\u044b) ve hanlar\u0131 s\u0131radan insanlar olarak de\u011fil, g\u00fcne\u015ften ve aydan gelme varl\u0131klar olarak topluma benimsetmeyi ba\u015fard\u0131lar. Kad\u0131nlar\u0131n\u0131 kendileri i\u00e7in itaat alt\u0131nda tutmak i\u00e7in, kad\u0131n\u0131n namusunu kanla temizleyip koruyan Adigeler gibi bir toplumu bile, ald\u0131klar\u0131 gelinin ilk gecesinin p\u015f\u0131<\/strong>ya (2) ait bir hak oldu\u011funa inand\u0131rm\u0131\u015flard\u0131 ve bunu \u00a0\u201cAdigeli\u011fe\u201d uygun bir hakm\u0131\u015f gibi kabul ettirmeyi ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131. \u015eevey\u0131\u015f\u0131j<\/strong>\u00a0 (\u0448\u044a\u044d\u043e\u0438\u0449\u044b\u0436\u044c) (3) gelene\u011finde oldu\u011fu gibi, ilk gece p\u015f\u0131 gelinin yan\u0131na giriyordu, p\u015f\u0131 kendine ba\u011fl\u0131 alt s\u0131n\u0131fa bu ili\u015fkiyi normal bir \u015feymi\u015f gibi benimsetmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7al\u0131\u015fan (alt d\u00fczey) \u00a0insan\u0131n g\u00f6z\u00fc (bilinci) d\u00fc\u015fman (\u00fcst) s\u0131n\u0131f\u0131n indirdi\u011fi perdeyle (\u043d\u044d\u0449\u044b\u043f\u0445\u044a\u043e) kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n konumu, o d\u00f6nemlerde egemen olmu\u015f olan s\u0131n\u0131flar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda bi\u00e7imlendirilmi\u015fti. S\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131flar\u0131n g\u00fcc\u00fc ve egemenli\u011fi, ya\u011fmalad\u0131klar\u0131 ve ele ge\u00e7irdikleri zenginli\u011fe (m\u00fclke)\u00a0 dayan\u0131yordu. Bu m\u00fclk\u00fc yasalarla korumak i\u00e7in, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00f6zel m\u00fclkiyet d\u00fczeni (devlet) olu\u015fturuldu. Bu m\u00fclk\u00fcn aile i\u00e7inde kalmas\u0131, bir bi\u00e7imde b\u00f6l\u00fcn\u00fcp elden gitmemesi i\u00e7in, yasa ve gelenekler aileye girecek ya da aileden gidecek kad\u0131nlar\u0131n pay (miras) almalar\u0131 ve bir\u00e7ok haklar\u0131 yok edildi. Ancak kad\u0131ns\u0131z olmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in, kad\u0131n\u0131n da kendilerine ait bir mal olmas\u0131, hizmetlerindeki di\u011fer k\u00f6leler gibi itaat alt\u0131nda tutulmas\u0131 i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 yasalar olu\u015fturuldu. Bu adaletsiz d\u00fczen, din ve geleneklerin de yard\u0131m\u0131yla iyice sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131, peki\u015ftirildi, iyi ya da k\u00f6t\u00fc, buna g\u00f6re bir \u201cAdigelik\u201d\u00a0 ve ahlak anlay\u0131\u015f\u0131 olu\u015fturuldu. Halk\u0131n en temiz ve en insanc\u0131l kalm\u0131\u015f olan yar\u0131s\u0131 k\u00f6lelik (\u0443\u043d\u044d1\u0443\u0442) zincirine vuruldu. B\u00f6ylece erkek, \u00a0kad\u0131n\u0131n egemeni (\u043f\u0449\u044b) oldu. Kad\u0131n\u0131n toprak \u00fczerinde bir hakk\u0131, evin m\u00fclk\u00fc ve miras \u00fczerinde de bir hakk\u0131 yoktu, toplumsal kararlara da kat\u0131lam\u0131yordu, kendi se\u00e7ece\u011fi biriyle olsun evlenemiyordu, bo\u015fanma ya da erke\u011fe tan\u0131nm\u0131\u015f olan talak<\/strong> (\u04421\u044d\u043b\u044d\u043a\u044a); tek tarafl\u0131 bo\u015fanma (4) hakk\u0131 dahil hi\u00e7bir hakk\u0131 yoktu. Kad\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131 ve her \u015feyi erke\u011fe ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir bi\u00e7ime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Kad\u0131n\u0131n g\u00f6revi, erke\u011fin be\u011fenisini kazanma anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re ayarland\u0131. Ba\u015f\u0131n\u0131 dayayacak bir koca bulma umut ve arzusu d\u0131\u015f\u0131nda kad\u0131na bir \u015fey b\u0131rak\u0131lmad\u0131. Eski zaman erke\u011fi kendisini dinleyecek, k\u00f6le gibi hizmet edecek, kar\u0131l\u0131k yapacak bir kad\u0131n istedi\u011finden, kad\u0131n da erke\u011fin be\u011fenisine g\u00f6re kendisini haz\u0131rl\u0131yordu.<\/p>\n

Adige kad\u0131n\u0131n\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imi, davran\u0131\u015f\u0131, karakter ve \u00f6zellikleri, i\u015fte o eski d\u00fcnya gelene\u011fine uygun olacak bir bi\u00e7imde d\u00fczenlenmi\u015fti. \u0130yi bir kocaya varmak d\u0131\u015f\u0131nda bir kad\u0131n\u0131n bir umudu kalmam\u0131\u015ft\u0131, istekleri kendisini ge\u00e7indirecek bir koca bulma amac\u0131yla s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131. Kendisini erke\u011finin arzulayaca\u011f\u0131 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye uydurmak zorundayd\u0131. Buna g\u00f6re, s\u00f6zgeli\u015fi kendi kad\u0131n ba\u015f\u0131ndan utan\u0131yormu\u015f gibi, yabanc\u0131 erkeklerin kendisini g\u00f6rmelerinden ka\u00e7\u0131nmaya, deli gibi erkeklerden ka\u00e7maya, sinik, uysal ve yumu\u015fak ba\u015fl\u0131 olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kad\u0131n\u0131, erke\u011fin yan\u0131nda bulundurmaktan utanaca\u011f\u0131 \u015feylerden biri imi\u015f gibi g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131ndan, Adige erkekleri de kad\u0131n ile birlikte g\u00f6r\u00fcnmekten utanmaya, kad\u0131na pek bir de\u011fer vermiyorlarm\u0131\u015f gibi davranmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Bu olu\u015fum din, \u015feriat, Adigelik, Adige gelene\u011fi ve Adigelerde bulunan uygun ya da de\u011fil kurallarla s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak peki\u015ftirilmi\u015fti. Giderek kad\u0131n kendisi i\u00e7in bi\u00e7ilen k\u00f6lelik elbisesine (ve zincirlerine) al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Adige kad\u0131n\u0131n\u0131n konu\u015fma, davran\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imi, bilinci ve insanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlara uygun d\u00fc\u015fecek bir hale getirilmi\u015ftir\u2026<\/p>\n

Bibolet, konu\u015fmas\u0131na eski d\u00f6nemden girerek bir ba\u015flang\u0131\u00e7 yapt\u0131, kad\u0131n konusunu a\u00e7t\u0131 ve b\u00f6ylece s\u0131ra Nafset hakk\u0131ndaki s\u00f6zlerine geldi:<\/p>\n

– Benim bu k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131zda ilgin\u00e7 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fey, en ba\u015fta yapmac\u0131k ve \u00f6zenti bir yan\u0131n\u0131 g\u00f6rmemi\u015f olmamd\u0131r. Kendi gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen, iyi bir amaca y\u00f6nelen, bu amac\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme \u00f6zlemini ta\u015f\u0131yan, \u00f6n\u00fcm\u00fczde uzanan yeni ya\u015fama uygun bir ya\u015fam yolu i\u00e7in ad\u0131m atmak isteyen ve bunlar\u0131 kavrayan birine benziyor. Ancak onda bir insanc\u0131 yan var, utanmaz\u0131n ve u\u00e7ar\u0131n\u0131n biri de de\u011fil o. Onda utanma duygusu da, g\u00fczel bir kad\u0131n olma \u00f6zelli\u011fi de, ikisi de birlikte var. Ancak utanmas\u0131 yapmac\u0131k de\u011fil, utanmas\u0131 s\u0131rf bir kad\u0131n olmas\u0131ndan kaynaklanan bir utanma bi\u00e7imi de de\u011fil. G\u00fczel, temiz bir k\u0131z, insanc\u0131l \u00f6zelli\u011fi ile i\u00e7indeki amac\u0131 birle\u015ftirmi\u015f durumda. B\u00f6yle k\u0131zlarla rasgele s\u00f6zc\u00fcklerle Adige psetl\u0131holu\u011fu yap\u0131lamayaca\u011f\u0131, \u00f6ylesine ki\u015filerle baya\u011f\u0131 davran\u0131\u015flara dayanan bir ka\u015fenlik kurulamayaca\u011f\u0131 bellidir. Bu \u00f6zellik Sovyet egemenli\u011finin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc ve onunla belirmi\u015f olan yeni Adige kad\u0131n\u0131n bir yeni g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcd\u00fcr, \u201dBen kendimi, kad\u0131nm\u0131\u015f\u0131m diye sana ezdirmem, benim sorumluluklar\u0131m bir tek erkekle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil\u201d diyen bir karakter bu. Benim bu k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131za kar\u015f\u0131 sevgimin kayna\u011f\u0131, onda bu \u00f6zellikleri g\u00f6m\u00fc\u015f olmamd\u0131r\u201d, -diyerek Bibolet konu\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlad\u0131.<\/p>\n

– Aynen \u00f6yle! Tam da benim d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm gibi konu\u015ftun, Let, dedi ciddi ciddi Ay\u015fet. K\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z okumak i\u00e7in can at\u0131yor. Bir \u015feyler okumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, bo\u015fta gezen gen\u00e7lere y\u00fcz vermedi\u011fi i\u00e7in baya\u011f\u0131 ele\u015ftiriliyor. Kad\u0131nlar aras\u0131nda o k\u0131zdan s\u0131k s\u0131k s\u00f6z edilmekte oldu\u011funu duyuyorum. Ba\u015f\u0131na bir i\u015f a\u00e7mas\u0131ndan kayg\u0131land\u0131\u011f\u0131mdan, s\u0131k s\u0131k durumunu soruyor, \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. \u0130lk geli\u015finde sana ondan s\u00f6z etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm ama unutmu\u015fum, d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde an\u0131msam\u0131\u015ft\u0131m ancak. Zavall\u0131c\u0131k insan olmak istiyor ama hi\u00e7bir yard\u0131mc\u0131s\u0131 yok. Ailesi okumas\u0131na kesin kar\u015f\u0131.<\/p>\n

– B\u00fct\u00fcn k\u00f6y, Yus\u0131f da aralar\u0131nda olmak \u00fczere, zavall\u0131 k\u0131z\u0131n bu g\u00fczel isteklerini bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar, diyerek Bibolet laf\u0131 Yus\u0131f\u2019a dokundurdu.<\/p>\n

– Sen \u00e7elme atmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsun, ya toje eto ponimayu! (Ben zaten bunu biliyorum!). Ancak okumakla Adige kad\u0131n\u0131 bir yere varamaz diye beni d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren \u015feyler de var, diyerek Yus\u0131f \u015faka eder bi\u00e7imde konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bana bir ak\u015fam g\u00f6r\u00fcl\u00fcp iletilmi\u015f olan haberi sen de duymu\u015f olsayd\u0131n moral diye bir \u015feyin kalmazd\u0131. K\u00f6y\u00fcm\u00fczde pek de tan\u0131nmayan k\u00fc\u00e7\u00fck bir temiz k\u0131z vard\u0131. Rus\u00e7a-Adigece okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u00a0Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l, kom\u015fu k\u00f6yden bir gence zorla verildi. K\u0131z\u0131n g\u00fcvendi\u011fi ve yard\u0131m bekledi\u011fi ki\u015filerden biri de bendim. K\u0131z\u0131 alan gen\u00e7 de ara s\u0131ra bize u\u011frayan bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m idi. K\u0131z k\u00f6y\u00fcm\u00fczden bir gen\u00e7le ba\u011flant\u0131l\u0131yd\u0131, birbirlerini seviyorlard\u0131. Ancak ailesi k\u00f6ydeki \u00e7ocu\u011fu be\u011fenmedi\u011finden k\u0131z\u0131 zorla \u00f6b\u00fcr \u00e7ocu\u011fa verdi. Ancak \u00e7ocuk bula\u015f\u0131c\u0131 bir hastal\u0131k ta\u015f\u0131yordu. Do\u011frusu ben de bilmiyordum \u00f6ylesine k\u00f6t\u00fc bir hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011funu. Arkada\u015f olarak bana geliyor, k\u0131za ili\u015fkin olarak i\u00e7ini bana a\u00e7\u0131yor, bana g\u00fcveniyordu. Bu nedenle engel olmak istememi\u015ftim. Bir g\u00fcn \u00e7ocu\u011fa hastal\u0131\u011f\u0131 ile ilgili bir soru sormu\u015ftum, iyile\u015fti\u011fi gibisine s\u00f6zlerle konuyu de\u011fi\u015ftirmi\u015f, do\u011fru d\u00fcr\u00fcst benimle konu\u015fmaktan ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. \u0130yile\u015fmedi\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131m. Sonu\u00e7 olarak zavall\u0131 k\u0131z\u0131 o hastal\u0131kl\u0131 gence verildi. Sonunda bir ak\u015fam k\u0131z\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc haber ald\u0131m\u2026 \u00d6l\u00fcm\u00fcnden \u00f6nce haber g\u00f6nderip beni \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, son kez g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. Zavall\u0131 k\u0131z, o g\u00fcne de\u011fin k\u00f6ydeki sevdi\u011fi genci akl\u0131ndan \u00e7\u0131karamam\u0131\u015ft\u0131. Yaln\u0131z kald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda: \u201d\u015eumafe<\/strong>\u2019yi (u\u011furlu s\u00fcvari) severek had\u0131r\u0131he<\/strong>\u2019ye (\u0445\u044c\u0430\u0434\u044b\u0440\u044b\u0445\u044d) (5) gitti\u011fimi ona iletiver\u2026 Aileme de\u2026 Kendi elleriyle beni \u00f6l\u00fcm\u00fcn kuca\u011f\u0131na att\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyiver. P\u015f\u0131kan<\/strong> (\u041f\u0449\u044b\u043a\u044a\u0430\u043d)\u00a0 art\u0131k rahat etsin! P\u015f\u0131kan k\u0131z\u0131n a\u011fabeyiydi, k\u00f6ydeki gence verilmesini as\u0131l engelleyen oydu. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 g\u00f6rd\u00fck\u00e7e, okuman\u0131n da kad\u0131nlar i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm getirebilece\u011finden kayg\u0131lan\u0131yorum. O k\u0131z da okumak, bir \u015fey olmak istiyordu ama insana hi\u00e7 f\u0131rsat tan\u0131rlar m\u0131?<\/p>\n

– Kalekuteko<\/strong>\u2019nun (\u041a\u044a\u044d\u043b\u044d\u043a\u044a\u0443\u0442\u044d\u043a\u044a\u043e;Kale y\u0131kan) k\u0131z\u0131 olmal\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131z, temiz bir kad\u0131nd\u0131 zavall\u0131c\u0131k, diyerek Ay\u015fet de bir i\u00e7 \u00e7ekti \u00fczg\u00fcn \u00fczg\u00fcn.<\/p>\n

– Minyon y\u00fcz\u00fc \u015fi\u015fmi\u015f, g\u00f6zlerinde fer kalmam\u0131\u015f halde, \u201c\u015eumafe\u2019ye ilet\u2026\u201d dedi\u011findeki y\u00fcz ifadesi hala g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcnden silinmiyor. G\u00f6zleri bana bile bakm\u0131yorlard\u0131, d\u00fcnyaya k\u00fcsm\u00fc\u015ft\u00fc, ya\u015fam, \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve sevgi duygusuyla dolu, bu d\u00fcnyadan g\u00f6\u00e7\u00fcp gitmi\u015fti, diyerek eklemede bulunmu\u015ftu Yus\u0131f i\u00e7erlenerek.<\/p>\n

Konu\u015fma kesintiye u\u011frad\u0131. Ya\u015fama doyamay\u0131p vakitsiz ayr\u0131lan k\u0131z\u0131n hayaleti oda i\u00e7ine gelip kar\u015f\u0131lar\u0131na dikilmi\u015f gibi bir s\u00fcre susup oturdular.<\/p>\n

– Ne diye \u015fimdi b\u00f6yle\u00a0 \u00fcz\u00fcl\u00fcyorsun ki, dedi Bibolet, Yusuf\u2019a haks\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in .<\/p>\n

– Buna \u00fcz\u00fclmeyip de neye \u00fcz\u00fclece\u011fim ki, demi\u015fti Yus\u0131f. Bibolet\u2019in sorusundaki inceli\u011fi anlayamad\u0131\u011f\u0131ndan, \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f halde ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p Bibolet\u2019e bir bakt\u0131.<\/p>\n

– Erkekler olarak \u00a0birle\u015fip k\u0131zca\u011f\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 yakt\u0131n\u0131z, \u015fimdi \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015fs\u00fcn ne yazar?<\/p>\n

Yus\u0131f, sonunda Bibolet\u2019in ne demek istedi\u011fini, kendisini k\u0131namakta oldu\u011funu anlam\u0131\u015f, susmu\u015ftu. Bir s\u00fcre yan tarafa bak\u0131p durdu, \u00e7ok al\u00e7ak sesle, kendini adamak\u0131ll\u0131 haks\u0131z g\u00f6rerek, \u00fczg\u00fcn bir bi\u00e7imde s\u00f6z\u00fcn\u00fc devam ettirdi:<\/p>\n

– Peki, ne yapsayd\u0131m, po-tvoemu (tuhafs\u0131n), ne yapmam\u0131 bekliyordu? Bana g\u00fcvenip s\u0131rr\u0131n\u0131 bana a\u00e7m\u0131\u015f olan bir gence ihanet edip i\u015fi bozmaya kalk\u0131\u015fsayd\u0131m yak\u0131\u015f\u0131r m\u0131yd\u0131, Adigelik ve insanl\u0131k \u00f6lm\u00fc\u015f m\u00fc ki, \u00f6yle mi yapmal\u0131yd\u0131m?<\/p>\n

– Ben de o s\u00f6yledi\u011fin gibi davranm\u0131\u015f olman\u0131 Adigeli\u011fe uygun bir \u015fey olarak g\u00f6rm\u00fcyorum ama sen, sana \u00f6\u011fretilmi\u015f olan Adigelik gere\u011fi nas\u0131l davran\u0131lmas\u0131 gerekiyorsa \u00f6yle davrand\u0131n, \u201dadamm\u0131\u015f gibi\u201d sana g\u00fcvenip s\u0131rr\u0131n\u0131 a\u00e7an adama kar\u015f\u0131 g\u00f6revini yerine getirdin, kad\u0131n konusunda ise \u201cerke\u011fin y\u00fcz\u00fcne\u201d kara \u00e7ald\u0131n! Adigeli\u011fe uygun hareket etti\u011fini, Adige \u201cinsanl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d yerine getirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn. Ancak ger\u00e7ek insanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131p daha farkl\u0131 hareket etmen gerekirdi: K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck ve masum bir k\u0131z\u0131 Adigelik tutkun i\u00e7in kurban verdin, bunu \u00f6nlemeliydin.
\nBa\u015f\u0131na bela \u00f6r\u00fclen o masum k\u0131za arka \u00e7\u0131kman, onu bu beladan kurtarman gerekirdi. Bu k\u00f6t\u00fc hastal\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 halde evlenmeye kalk\u0131\u015fan o edepsize de haddini bildirmeliydin.<\/p>\n

Kendinden ge\u00e7erek Bibolet sesini y\u00fckseltmi\u015fti.
\n-Yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131karmal\u0131yd\u0131n onu! Ger\u00e7ek bir insanl\u0131k bilincin olsayd\u0131n, i\u015fi o noktaya vard\u0131rmazd\u0131n, ses tonunu d\u00fc\u015f\u00fcrerek konu\u015fmas\u0131na devam etti Bibolet, k\u0131z\u0131 zorla ona vermelerini engelleyebilirdin. O masum k\u0131za yard\u0131m eder, Sovyet y\u00f6netiminin ona sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 haklar\u0131 anlat\u0131r, zorbal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma hakk\u0131 bulundu\u011funu ona kavrat\u0131rd\u0131n, onu uyand\u0131r\u0131r, son \u00e7are olarak da anas\u0131n\u0131, babas\u0131n\u0131 ve o \u00e7ok ak\u0131ll\u0131 a\u011fabeyini yarg\u0131ya teslim edebilirdin. Ancak \u00f6yle yapacak olsayd\u0131n, sana ku\u015fkusuz Bol\u015fevik damgas\u0131n\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlard\u0131. Omuzlar\u0131n herhalde bu y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131yacak g\u00fc\u00e7te de\u011fildi.<\/p>\n

– Nu (peki), Adigelik ve insanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z t\u00fckenmi\u015fse, art\u0131k bilemem, dedi Yusuf ba\u015fka diyecek bulamay\u0131nca.<\/p>\n

– Anlayamad\u0131n m\u0131 hala, Adige gelene\u011fi denen \u015feyin kad\u0131na ili\u015fkin konularda nas\u0131l uygulanmakta oldu\u011funu! G\u00f6r\u00fcyorsun i\u015fte, kad\u0131n\u0131n, \u00a0Adigelik denerek, erke\u011fe itaat eden, onun s\u00f6z\u00fc d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamayan, kul k\u00f6le olmas\u0131 istenen, hi\u00e7bir hakk\u0131 bulunmayan biri haline getirildi\u011fini. A\u011fabeyinin elinden tutup k\u0131z karde\u015fini kendisine en fazla ba\u015fl\u0131k verene sunma hakk\u0131 Adigeli\u011fe ters de\u011fil. D\u00fcnyas\u0131 sevdi\u011fi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olan gen\u00e7 bir k\u0131z\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 y\u0131kmak, onu sevdi\u011finden kopar\u0131p sevmedi\u011fi birine vermek Adigeli\u011fe uygun. Erkek olma d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zelli\u011fi olmayan, pislik i\u00e7inde y\u00fczen bir delikanl\u0131ya k\u0131z\u0131 vermemek de Adigeli\u011fe ayk\u0131r\u0131. K\u0131z\u0131n g\u00fcvendi\u011fi bir erkek arkada\u015f\u0131 olarak sana ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 umudunu, onun temiz duygular\u0131n\u0131, g\u00fczelli\u011fini, \u00a0tek a\u015fk\u0131n\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck ya\u015f\u0131n\u0131, her \u015feyi, Adige \u201cdelikanl\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d ad\u0131na kurban edip bunlar\u0131n hepsini o pis ki\u015fiye yedirdin. \u00d6rnek bir Adige delikanl\u0131s\u0131ym\u0131\u015fs\u0131n ger\u00e7ekten!<\/p>\n

– Vallahi siz kom\u00fcnistler yaman adamlarm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z do\u011frusu, ancak dedi\u011finiz gibi eskimi\u015f gelene\u011fi ve ya\u015fam bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirebilirseniz tabii! Ancak hi\u00e7 sanm\u0131yorum, \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f gibi laf\u0131 geveledi Yus\u0131f.<\/p>\n

– Senin gibi \u00fcz\u00fclmekle kalsayd\u0131 herkes, d\u00fcnya arabas\u0131n\u0131n pe\u015fine tak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015f olsalard\u0131, bug\u00fcn gelmi\u015f oldu\u011fumuz yere asla gelemezdik.<\/p>\n

Yus\u0131f\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zlerin buland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ortam o ak\u015fam durulmad\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc. Dost\u00e7a, arkada\u015f\u00e7a bir s\u00f6yle\u015fi olana\u011f\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131 art\u0131k. Vakitsiz ya\u015fama g\u00f6z yuman o gen\u00e7 kad\u0131n\u0131n \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc herkesi derinden etkilemi\u015fti. Yus\u0131f bir iki kez at\u0131l\u0131p konu\u015fmak istedi ama ba\u015faramad\u0131, sonunda sustu. Bir \u015fey s\u00f6yleyemeden konu\u015fmalara ara s\u0131ra bir iki s\u00f6z s\u00f6yleyip kat\u0131lmakla yetindi.<\/p>\n

Ay\u015fet, Bibolet ile Yus\u0131f\u2019\u0131n birbirlerini k\u0131rmalar\u0131ndan korkmu\u015f, kayg\u0131 i\u00e7inde oturuyordu. \u00a0Bir iki kez her ikisinden de yana tav\u0131r al\u0131p konuyu de\u011fi\u015ftirmek istedi.<\/p>\n

Ay\u015fet\u2019in \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fka bir konu vard\u0131 daha. Hepsinden \u00e7ok tek dayana\u011f\u0131 ve g\u00fcvencesi olan biricik karde\u015fini yitirme kayg\u0131s\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu. \u015eimdi bu kayg\u0131, b\u00fcy\u00fcyerek i\u00e7ine yerle\u015fmi\u015f umars\u0131z bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, \u00a0evin i\u00e7inde, ba\u015fucunda p\u0131rp\u0131rlay\u0131p kanat \u00e7\u0131rpan bir k\u0131rlang\u0131\u00e7 gibi u\u00e7u\u015fuyordu: \u201dBibolet-kom\u00fcnist\u2026\u201d bu iki s\u00f6zc\u00fck i\u00e7ine i\u015flemi\u015f, oturmu\u015ftu, bir t\u00fcrl\u00fc de \u00e7\u0131kmak bilmiyorlard\u0131. Bu ak\u015famki ate\u015fli konu\u015fmalardan, Bibolet\u2019in hen\u00fcz aralar\u0131na kat\u0131lmam\u0131\u015f da olsa, kalbinin kom\u00fcnistler i\u00e7in \u00e7arpmakta oldu\u011funu Ay\u015fet, ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde anlam\u0131\u015ft\u0131. Onu azarlamak, can\u0131n\u0131 ve her \u015feyini ortaya koyarak, onlara kat\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yalvarmay\u0131 bile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu: \u201dKat\u0131lma onlara, biricik g\u00fcne\u015fim, kat\u0131lma kom\u00fcnistlere, ac\u0131 bize!\u201d \u00a0Ancak bunu s\u00f6ylemeye dili varm\u0131yordu. Olmayacak bir s\u00f6zc\u00fck, inada vard\u0131racak bir s\u00f6zle Bibolet\u2019i kendinden uzakla\u015ft\u0131rmaktan da korkuyordu. Kom\u00fcnistlerin ger\u00e7ekle\u015ftirmek istedikleri \u015feyleri, Adige gelene\u011finin kad\u0131nlar\u0131 ezmek bi\u00e7iminde uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yor, Bibolet\u2019e hak vermiyor da de\u011fildi. \u201dS\u00f6ylediklerinin hepsi de do\u011fru, s\u00f6ylediklerin biz Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi yan\u0131nda az bile, \u00fc\u00e7te bir bile de\u011fil. Ben sana daha fazlas\u0131n\u0131 da anlatabilirim\u2026\u201d diyordu i\u00e7inden ama bunun bir i\u015fe yaramayaca\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yor ve susuyordu. Bir yandan da karde\u015finin ele ald\u0131\u011f\u0131 derin konular, g\u00fczel ve ak\u0131c\u0131 bir Adigece ile b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 anlatmas\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin \u00e7ok derinlere inebilmesi, Ay\u015fet\u2019in i\u00e7ini \u0131s\u0131t\u0131yor, ka\u015flar\u0131n\u0131 gururla kald\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Ancak yine de ki\u015fisel kayg\u0131lar\u0131 a\u011f\u0131r bas\u0131yordu: \u201dGer\u00e7ek orada kals\u0131n, zavall\u0131l\u0131k biz kad\u0131nlar\u0131n kaderi, ya\u015fam\u0131m\u0131z bu bizim, \u00e7ekece\u011fiz bu \u00e7ileyi, hep \u00e7ektik zaten. Let de, kom\u00fcnistler de bunu de\u011fi\u015ftiremezler, d\u00fcnyaya ba\u015fka d\u00fczen getirmeye kimsenin g\u00fcc\u00fc yetmez. Yeter ki, Let, kom\u00fcnistler aras\u0131nda yitip gitmesin, insanlar\u0131n nefretini de \u00fczerinde toplamas\u0131n, bu kadar\u0131 bize yeter. Kendi ba\u015f\u0131n\u0131 kurtars\u0131n, i\u015f g\u00fc\u00e7 sahibi olsun\u201d gibisine bir g\u00f6r\u00fc\u015fte karar k\u0131l\u0131yor. Bunu Bibolet\u2019e de kabul ettirmeyi, ona yalvarmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ama i\u00e7indeki d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ge\u00e7emiyor ve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yere geri d\u00f6n\u00fcyordu: Ki\u015fisel kayg\u0131lar\u0131 ile Bibolet\u2019i kendinden so\u011futmadan onu gitti\u011fi yoldan d\u00f6nd\u00fcrmeyi hedefliyordu.<\/p>\n

Bibolet, \u00a0s\u00f6zlerinin \u00e7ok sert ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Yus\u0131f\u2019\u0131 hedef alarak \u00fczd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlam\u0131\u015ft\u0131. Ancak pi\u015fman da de\u011fildi. Yus\u0131f\u2019\u0131n tutum ve davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 be\u011fenmemi\u015fti. Yus\u0131f aptal\u0131n biri de\u011fildi. Onu iyi bir yola \u00e7ekebilece\u011fini, onun \u00f6nemli g\u00f6revler y\u00fcklenecek biri oldu\u011funu san\u0131yordu. Onu kendi saflar\u0131na katabilirse, yararl\u0131 olabilece\u011fine inan\u0131yordu. Ancak ba\u015f ba\u015fa kalana de\u011fin o konuya de\u011finmekten ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Birbirlerine mesafeli bir bi\u00e7imde birlikte ha\u00e7\u2019e\u015fe gittiler. Soyunma s\u0131ras\u0131nda ilk konu\u015fmay\u0131 Bibolet ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n

– Nafset\u2019in ailesinin ad\u0131 i\u00e7in \u201cV\u0131stanekolar\u201d m\u0131 demi\u015ftin?<\/p>\n

Yus\u0131f surat\u0131 as\u0131k \u00e7izmelerini \u00e7\u0131kar\u0131yordu.<\/p>\n

– Evet, V\u0131stanekolar, dedi isteksiz ve so\u011fuk su alt\u0131nda imi\u015f gibi, \u00e7ok yava\u015f bir sesle.<\/p>\n

– Nas\u0131l bir aile onlar?<\/p>\n

– K\u00fc\u00e7\u00fck bir emek\u00e7i fekotl<\/strong> (\u0444\u044d\u043a\u044a\u043e\u043b1) (6) ailesi, \u00e7al\u0131\u015f\u0131p ge\u00e7iniyorlar.<\/p>\n

– O zaman o senin ka\u015fenin i\u00e7in kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelebiliriz! Ka\u015fenini senden kapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor da de\u011filim, dedi Bibolet, ortam\u0131 \u015fakaya vurup biraz olsun yumu\u015fatmak i\u00e7in.<\/p>\n

– Seni rakip g\u00f6rm\u00fcyorum. Senin hi\u00e7 istemeyece\u011fin k\u0131zlardan biri o. Eski Adige k\u0131z\u0131 olarak senin k\u0131namakta oldu\u011fun b\u00fct\u00fcn \u00f6zellikler onda bir araya gelmi\u015f durumda.<\/p>\n

– Nafset de \u00f6yle mi?<\/p>\n

– Hay\u0131r, o \u015fimdilik, verk ve p\u015f\u0131tl (k\u00f6le) gibi \u015feyler pe\u015finde de\u011fil.<\/p>\n

– Onun psel\u0131holar\u0131 yok mu, diye sordu Bibolet, kendisini hesaba katmadan, biraz da kayg\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde.<\/p>\n

– Delikanl\u0131l\u0131k taslayan bir iki ki\u015finin k\u0131z\u0131n pe\u015finde doland\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum. \u00d6yle ama onlarla konu\u015fmay\u0131 kabul etmedi bile. Ancak k\u0131z bir bellendi mi kurtulmas\u0131 olanaks\u0131z, fazla bekletmezler. Bilirsin biz Adigeler: Bir k\u0131z kendini belli eder etmez onu yaln\u0131z b\u0131rakmazlar, hemen pe\u015fine d\u00fc\u015ferler, \u015f\u00f6yle ya da b\u00f6yle, evlenmedi\u011fi s\u00fcrece de pe\u015finden ayr\u0131lmazlar. Senin Nafset\u2019in de \u00f6ylelerinin elinden kurtulup hi\u00e7bir yere ka\u00e7amaz, \u00a0okuma derdi de orac\u0131kta biter, diyerek \u015fakadan de\u011fil, ciddi olarak konu\u015ftu Yus\u0131f.<\/p>\n

Bibolet de b\u00f6yle bir yan\u0131t bekledi\u011finden, hemen laf\u0131 de\u011fi\u015ftirip Yus\u0131f\u2019a sokulup sordu.<\/p>\n

– Ger\u00e7ek niyetin nedir: B\u00f6yle kalmak, nereden bir m\u0131z\u0131ka sesi gelse oraya ko\u015fup oturacak m\u0131s\u0131n k\u00f6yde b\u00f6yle?<\/p>\n

– Ne yapmam\u0131 bekliyorsun? Sovyet Parti Okulu\u2019na yaz\u0131lay\u0131m desem, senin deyiminle kulak <\/strong>(7) ailesi \u00e7ocu\u011fu derler ve beni okula almazlar. Kendi kendime okuyacak da de\u011filim ya.<\/p>\n

– K\u00f6yde bir i\u015f tutsan!<\/p>\n

– K\u00f6yde ne gibi bir i\u015f bulabilirim ki?<\/p>\n

– Nu (ne), sen \u015fimdi k\u00f6yde yararl\u0131 olabilece\u011fin bir i\u015f bulam\u0131yorsan, ne diyece\u011fimi bilemem, diyerek s\u00f6z\u00fcn\u00fc geri ald\u0131 Bibolet. Yus\u0131f\u2019a olan g\u00fcveni yava\u015f yava\u015f erimeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Yatt\u0131ktan sonra da, iki ya\u015f\u0131t gen\u00e7, \u00a0karanl\u0131kta t\u00fct\u00fcnlerinin ate\u015fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bi\u00e7imde uzun s\u00fcre yatakta konu\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n

Dip Notlar
\n1.<\/strong> Pseluh-Gen\u00e7 k\u0131z ve gen\u00e7 erkekler, kendi aralar\u0131nda arkada\u015f olmak ve giderek de evlenmek i\u00e7in konu\u015furlar. Buna pseluh denir. Pseluhlar birbirlerine de\u011fer verir, bir arada iken ba\u015fkalar\u0131 ile pseluh anlam\u0131nda konu\u015fmazlar. Bunu d\u0131\u015f\u0131nda pseluh\u2019un bir ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur.
\n2.<\/strong> P\u015f\u0131- Derebeyi, prens, kral, h\u00fck\u00fcmdar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 soyluluk unvan\u0131.
\n3.<\/strong> \u015eevey\u0131\u015f\u0131j-K\u0131z ka\u00e7\u0131ran bir delikanl\u0131 ba\u015fka bir ailenin, bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n evinde d\u00fc\u011f\u00fcn bitimine de\u011fin konuk ve evinden uzakta olarak kal\u0131r. D\u00fc\u011f\u00fcnden sonra bir e\u011flence d\u00fczenlenir ve delikanl\u0131 arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan evine u\u011furlan\u0131r. Buna \u201c\u015fevey\u0131\u015f\u0131j \u201c-damad\u0131 konuk olarak bulundu\u011fu evden kendi evine, kar\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u00f6t\u00fcrme, denir.
\n4.<\/strong> Talak-Kur\u2019an\u2019da, Talak Suresinde kad\u0131na tek tarafl\u0131 bo\u015fanma yolu da a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, sonradan d\u00fczenlenen \u015feriat, yani \u0130slam hukuna g\u00f6re, kad\u0131na tan\u0131nan haklar\u0131n bir\u00e7o\u011fu ge\u00e7ersiz say\u0131lm\u0131\u015f, talak, yani tek yanl\u0131 bo\u015fanma hakk\u0131, istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda, \u00a0erke\u011fe b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n5.<\/strong> Hadr\u0131he-Adige mitolojisinde \u201c\u00d6l\u00fcler \u00dclkesi\u201d, H\u0131ristiyan ve \u0130slam d\u00f6nemlerinde de \u201cAhret\u201d-\u201c\u00d6b\u00fcr D\u00fcnya\u201d kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 anlam kazanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n6.<\/strong> Fekotl-K\u00f6le olmayan k\u00f6yl\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131. Derebeyi (p\u015f\u0131) olmayan Adige toplumlar\u0131nda, fekotl s\u0131n\u0131f\u0131 \u00f6zg\u00fcr ve egemendir, kimseye vergi vermez; derebeyi olan Adige toplumlar\u0131ndaki fekotl s\u0131n\u0131f\u0131 derebeyine ba\u011fl\u0131d\u0131r, ona vergi verir, onun konuklar\u0131n\u0131 zorunlu olarak a\u011f\u0131rlar ve onun komutas\u0131 alt\u0131nda sava\u015fa kat\u0131l\u0131r, ancak derebeyini terk edebilir ve istedi\u011fi yere g\u00f6\u00e7 edip yerle\u015febilir.
\n7.<\/strong> Kulak-Sovyetler d\u00f6neminde zengin k\u00f6yl\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131. Stalin bu s\u0131n\u0131f\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

 <\/p>\n

I.\u00a0 MIHAMET<\/strong><\/strong><\/p>\n

– Allah a\u015fk\u0131na, bizim gibiler i\u00e7in ya\u015f\u0131yor denebilir mi? Hayvan gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131p hayvan gibi ya\u015f\u0131yoruz. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da, bu koca d\u00fcnyada olup bitenden bir \u015fey anlamadan, g\u00f6zleri ba\u011fl\u0131 ya\u015famaktan daha zavall\u0131ca bir \u015fey olabilir mi? Biz bir avu\u00e7 Adige, kendimizi, sanki b\u00fct\u00fcn bir d\u00fcnyaya yetiyormu\u015fuz san\u0131p k\u00f6ylerimize tak\u0131lm\u0131\u015f kalm\u0131\u015f\u0131z. Ancak bu son birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fey durmadan beni d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. D\u00fcnya \u00e7ok b\u00fcy\u00fckm\u00fc\u015f! Bu d\u00fcnyada bilmedi\u011fimiz ilgin\u00e7 \u00e7ok \u015fey varm\u0131\u015f! Derin bilgiler, ilgin\u00e7 bulu\u015flar, de\u011fi\u015fik ya\u015fam bi\u00e7imleri,daha neler neler…Bir filozofmu\u015f gibi Behukolar\u0131n ha\u00e7\u2019e\u015finde masa ba\u015f\u0131na kurulmu\u015f konu\u015fmakta olan bu koca b\u0131y\u0131kl\u0131 ki\u015fi M\u0131hamet<\/strong> (Muhammed) idi. \u0130ri yap\u0131l\u0131, otuz ya\u015flar\u0131nda, Behukolar\u0131n kom\u015fular\u0131 ve olduk\u00e7a da yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 olan biriydi M\u0131hamet. \u00c7ok \u00e7ocuklu ve kad\u0131nl\u0131 ailesini, bir ba\u015f\u0131na, bir me\u015fe s\u0131r\u0131\u011f\u0131 gibi ayakta tutmaya ve ya\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. M\u0131hamet\u2019i kanatlar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f bir kara kartal gibi tarlalarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken g\u00f6rmeye b\u00fct\u00fcn k\u00f6y al\u0131\u015f\u0131kt\u0131. Ailesinin t\u00fcm y\u00fck\u00fc, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle onun omuzlar\u0131ndayd\u0131. B\u00fct\u00fcn bir yaz boyunca, k\u00f6ye giden b\u00fct\u00fcn d\u00f6neme\u00e7leri d\u00f6nen herkes, kavurucu g\u00fcne\u015f alt\u0131nda k\u0131rlarda \u00e7al\u0131\u015fmakta olan M\u0131hamet\u2019in bir korkulu\u011fu (\u0445\u044c\u044d\u043d\u0446\u044d\u0433\u0443\u0449\u044d) and\u0131ran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc, g\u00f6mle\u011finin etekleri r\u00fczgarda u\u00e7u\u015fur halde g\u00f6r\u00fcrlerdi. Bir ba\u015f\u0131na b\u00fct\u00fcn i\u015flerin alt\u0131ndan ayn\u0131 anda kalkamad\u0131\u011f\u0131ndan, bir i\u015ften \u00f6tekine ko\u015fu\u015fturup dururdu. Ot bi\u00e7imi, ilkbahar ekimi ve \u00fcr\u00fcn hasad\u0131 gibi i\u015flerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde, gen\u00e7 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bedeniyle, ayaklar\u0131 toz toprak i\u00e7inde, moralini ve ne\u015fesini yitirmeden boyuna, durmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Kalabal\u0131k ailesinin y\u00fck\u00fcne ve zorlu \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na katlanmak d\u0131\u015f\u0131nda, k\u00f6yde gen\u00e7lerce d\u00fczenlenen toplant\u0131lara kat\u0131lmaktan da geri kalmazd\u0131. K\u00f6ydeki ha\u00e7\u2019e\u015flerde ve gen\u00e7lerin \u015fark\u0131 (\u043e\u0440\u044d\u0434) \u015f\u00f6lenlerinde ba\u015flat\u0131c\u0131l\u0131k ve y\u00f6neticilik i\u015fleri hep M\u0131hamet\u2019e verilirdi, herkes buna al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lkbahar ak\u015famlar\u0131 y\u00fcn ya da ot y\u00fckl\u00fc at arabas\u0131yla, k\u0131rlar\u0131 dolduracak bi\u00e7imde Adigece a\u011f\u0131tlar\u0131yla (\u0433\u044a\u044b\u0431\u0437\u044d) eve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeye ve onun \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131 uzaklardan duymaya k\u00f6yl\u00fcleri al\u0131\u015fk\u0131nd\u0131lar, \u015fark\u0131lar\u0131 s\u00f6yleyenin de M\u0131hamet oldu\u011funu bilirlerdi.
\n– Vallahi de bravo, a\u015fkolsun! Bu M\u0131hamet yaman bir \u00e7ocuk, hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7l\u00fck onun belini b\u00fckemiyor, derlerdi.<\/p>\n

Yerinde, tutarl\u0131 ve sempatik hareketleriyle M\u0131hamet, her kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplulu\u011fa ne\u015fe ve canl\u0131l\u0131k katard\u0131, onu sevmeyen ve ona de\u011fer vermeyen bir ki\u015fi bile yok gibiydi k\u00f6yde.<\/p>\n

Behukolara her geli\u015finde Bibolet\u2019in yan\u0131na u\u011frar ve onu hi\u00e7 yaln\u0131z b\u0131rakmazd\u0131, ona i\u00e7ten bir g\u00fcvenle ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. Kimseye a\u00e7amad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6zlemlerini ona a\u00e7ar ve ona g\u00fcvenirdi. Bibolet de, okumu\u015f biri olmad\u0131\u011f\u0131 halde, ondaki k\u0131vrak zekay\u0131 ve kavrama yetene\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden, M\u0131hamet\u2019e ayr\u0131 bir de\u011fer verir ve ona farkl\u0131 yakla\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n

\u015eimdi de geldi\u011fini duyar duymaz hemen Bibolet\u2019in yan\u0131na gelmi\u015fti. Kal\u0131nca boynunu sergiliyormu\u015f gibi, g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc masaya dayam\u0131\u015f, derin bir d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7ine dalm\u0131\u015f oturuyordu. A\u00e7\u0131k kap\u0131dan odan\u0131n i\u00e7ine \u00fc\u015f\u00fc\u015fen ve g\u00fcne\u015fin c\u0131l\u0131z \u0131\u015f\u0131klar\u0131 alt\u0131nda uyu\u015fuk uyu\u015fuk oturan g\u00fcz d\u00f6nemi sineklerine bakarak konu\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu M\u0131hamet.
\n– Hey gidi, hey\u2026 Beni okutmayan babama ve anneme ne k\u00f6t\u00fcl\u00fck etmi\u015fim ki ben! Tanr\u0131 g\u00fcnah yazmas\u0131n, pe\u015flerinden hadr\u0131he\u2019ye (ahrete) bir ilen\u00e7 (beddua) yollamak istemiyorum, ama biraz okuyabilir, okudu\u011fumu da anlayabilir biri olsayd\u0131m, d\u00fcnya mal\u0131na de\u011fi\u015fmezdim. Allaha kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmayay\u0131m, mal da m\u00fclk de sorun mu, akl\u0131n ba\u015f\u0131nda, iki bile\u011fin de i\u015f g\u00f6r\u00fcyorsa, mal ve m\u00fclke ula\u015fmak o denli zor olan bir \u015fey mi? Bizim gibi, boyunduru\u011fa ko\u015fulu \u00f6k\u00fcz gibi ya\u015famak, i\u015fte ben buna zavall\u0131l\u0131k derim. Olmad\u0131 vesselam. Babam erken ya\u015fta \u00f6ld\u00fc, ben de evde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcr\u00fc \u00e7ocu\u011fun en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc olarak, onlar\u0131 korumas\u0131z b\u0131rakamazd\u0131m, bu y\u00fczden okuyamad\u0131m. \u0130\u015fe yaramayan biri olarak kald\u0131k i\u015fte. Sovyet y\u00f6netimini k\u00f6t\u00fcleyip duran bir s\u00fcr\u00fc insan var k\u00f6yde, bunlar yalan s\u00f6yl\u00fcyorlar! Elimde bir yetki bulunsayd\u0131, onlara hi\u00e7bir f\u0131rsat tan\u0131maz, herkes i\u00e7in okuma zorunlulu\u011fu getirirdim! B\u00f6yle yap\u0131lmazsa, kendi ki\u015fisel \u00e7\u0131kar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131 olmayan ve k\u00f6yde yan gelip yatan bu cahil ki\u015filere biner Ruble para da\u011f\u0131tsan bile, i\u015fe yaramaz, sa\u00e7\u0131p savurur, yiyip bitirirler. \u00dcstelik ceplerine biraz para girdi\u011fi i\u00e7in daha da y\u00fcreklenir, b\u00fcsb\u00fct\u00fcn az\u0131t\u0131rlar, yani bu para onlara hi\u00e7bir iyi \u015fey sa\u011flamaz. H\u00fck\u00fcmet ne yapaca\u011f\u0131n\u0131, ku\u015fkusuz bizden iyi bilir. \u0130nsan okumakla, e\u011fitimle bir yerlere ula\u015fabilir. Bu arada Sovyet iktidar\u0131n\u0131n kad\u0131nlar\u0131 gavurla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, dini yok etti\u011fini ve buna \u00e7ok \u00fcz\u00fclmekte olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen baz\u0131 ki\u015filer var k\u00f6yde. Ben o t\u00fcr ki\u015filerin ne denli M\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131n\u0131 da \u00e7ok iyi bilirim! Ellerine f\u0131rsat ge\u00e7mesin bir, adam\u0131 \u00e7iy \u00e7iy yerler. Kad\u0131n i\u00e7in okumas\u0131n demiyorum, okusun ama insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da yitirmesin\u2026<\/p>\n

M\u0131hamet\u2019in kad\u0131nlar\u0131n okumas\u0131n\u0131 olumlu kar\u015f\u0131lamas\u0131 Bibolet\u2019i \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7evirmi\u015fti. \u00d6nceleri anla\u015famad\u0131klar\u0131 ve s\u0131k s\u0131k tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 en \u00f6nemli konu kad\u0131nlar\u0131n okumas\u0131 konusu idi. \u201cBibolet, \u015fayet kendini bilen biri isen, az\u0131c\u0131k da olsa bir Adige oldu\u011funu unutmaz, ona g\u00f6re hareket edersin, Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131 da okutaca\u011f\u0131m diyerek onlar\u0131 ars\u0131zla\u015ft\u0131rman\u0131 ve soka\u011fa salman\u0131 hi\u00e7 istemem\u201d der ve Bibolet\u2019le tart\u0131\u015f\u0131rd\u0131. En son g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcklerinden bu yana, hen\u00fcz bir y\u0131l bile ge\u00e7memi\u015fti, M\u0131hamet\u2019teki bu de\u011fi\u015fim Bibolet\u2019i \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

M\u0131hamet konu\u015fmas\u0131na ara verdi. Sandalyesini g\u0131c\u0131rdatarak yeniden yerine daha sa\u011flam bi\u00e7imde bir kuruldu ve s\u0131rt\u0131n\u0131 sandalyesinin arkas\u0131na dayad\u0131. Elini baca\u011f\u0131na do\u011fru uzat\u0131p yan cebinden odundan yap\u0131lma kocaman t\u00fct\u00fcn tabakas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Hi\u00e7 acele etmeden, yava\u015f yava\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcne t\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ka\u011f\u0131da sard\u0131. Ka\u011f\u0131d\u0131n bir kenar\u0131n\u0131 duda\u011f\u0131yla kopard\u0131, ard\u0131ndan kenar\u0131ndan \u0131slat\u0131p c\u0131garas\u0131n\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Kal\u0131n beyaz c\u0131garas\u0131n\u0131 g\u00fcne\u015ften kavruk dudaklar\u0131n\u0131n aras\u0131na s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131, yine hi\u00e7 acele etmeden cebinden kibritini \u00e7\u0131kard\u0131. Yakt\u0131\u011f\u0131 kibrit y\u00fcz\u00fcn\u00fc ayd\u0131nlatm\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6zlerinden \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve umutsuzluk ta\u015f\u0131yordu, \u00e7ok uzaklara bakar gibiydi, \u00f6zleyip de ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri yakalamak, ha\u00e7\u2019e\u015f duvar\u0131n\u0131 delip uzaklara ula\u015fmak istiyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

Sald\u0131\u011f\u0131 yo\u011fun t\u00fct\u00fcn duman\u0131 i\u00e7inde bo\u011fulmu\u015f, yo\u011fun bir d\u00fc\u015f\u00fcnce atmosferine de dalm\u0131\u015f gibi yerine s\u0131\u011fam\u0131yor, i\u00e7in i\u00e7in bir rahats\u0131zl\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc yans\u0131t\u0131yordu, ard\u0131ndan oturu\u015f bi\u00e7imini yeniden de\u011fi\u015ftirdi ve omuzunu pencere pervaz\u0131na dayad\u0131, uzaktan gelen bir sesmi\u015f gibi, \u00e7ok yava\u015f bir sesle Hath\u0131 M\u0131hamet \u011euaze\u2019<\/strong>nin (\u0425\u044c\u0430\u0442\u0445 \u041c\u044b\u0445\u044c\u0430\u043c\u044d\u0442 \u0433\u044a\u0443\u0430\u0437\u044d) (1) a\u011f\u0131t\u0131n\u0131 okumaya ba\u015flad\u0131. A\u011f\u0131t, bunalt\u0131c\u0131 s\u0131ca\u011fa serinlik sa\u011flayan bir buz gibi Bibolet\u2019i \u00f6nce bir \u00fcrpertti ama hemen ard\u0131ndan \u015fark\u0131ya kulak kesildi. Ancak \u00e7ok s\u00fcrmedi; M\u0131hamet, ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 gibi tek bir k\u0131ta okuyup a\u011f\u0131t\u0131na son vermi\u015fti. A\u011f\u0131t, \u00e7\u0131k\u0131p geldi\u011fi eski uzak diyarlara bir geri d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131yormu\u015f, bir yak\u0131nma sesi imi\u015f gibi bir gelip hemen gerisin geri gidivermi\u015fti.<\/p>\n

Bibolet, M\u0131hamet\u2019e bir bakt\u0131 ve onun umars\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda, i\u00e7in i\u00e7in bir ac\u0131 duydu. Ne kadar da \u00e7ok insan vard\u0131 bu koca d\u00fcnyada, M\u0131hamet gibi iyi bir insan olmak, insanl\u0131\u011fa hizmet etmek isteyen ama insanca isteklerini ger\u00e7ekle\u015ftiremeyen ki\u015fi! Nice ki\u015fi, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumun nefretine u\u011framaktansa \u00f6lmeyi ye\u011flemi\u015f, insani de\u011ferler i\u00e7in zorlulara katlanmay\u0131 g\u00f6ze alan bir olgunlu\u011fa ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u015eark\u0131lara k\u00f6t\u00fc bir ad b\u0131rakarak ya\u015famaktansa, can\u0131n\u0131 vermeyi g\u00f6ze alan, insanl\u0131\u011f\u0131n ve hakl\u0131 olan\u0131n yan\u0131nda duran, insan\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve onuru i\u00e7in sava\u015f\u0131m veren nice insan vard\u0131r, bu u\u011furda nice Adige gencinin de umudu ve ya\u015fam\u0131 da erimi\u015f, yok olup gitmi\u015fti geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z o eski k\u00f6t\u00fc ya\u015fam d\u00f6nemlerinde! D\u00fczene ba\u015f kald\u0131ranlar, ittifak i\u00e7indeki p\u015f\u0131-verk g\u00fcc\u00fc<\/strong> (2) ile \u00c7arl\u0131k<\/strong> rejiminin ezici g\u00fc\u00e7lerini kar\u015f\u0131lar\u0131nda buluyorlard\u0131. Ad\u0131m atmak istediklerinde de, a\u015f\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131z kal\u0131n bir buzul tabakas\u0131 gibi, o g\u00fc\u00e7leri kar\u015f\u0131lar\u0131nda buluyor, biraz nefes almak istediklerinde de egemen g\u00fcc\u00fcn demir zincirlerine vuruluyorlar, gidecek ve s\u0131\u011f\u0131nacak bir kap\u0131 bile bulam\u0131yorlard\u0131. Bu y\u00fczden say\u0131s\u0131z gen\u00e7 insan, vaktinden \u00f6nce g\u00f6\u00e7\u00fcp gitmi\u015ftir bu d\u00fcnyadan, say\u0131s\u0131n\u0131 Tanr\u0131 bilir!
\n– Evet, \u00f6yle Bibolet, a\u00e7 kurt gibi uluyarak k\u0131sac\u0131k \u00f6mr\u00fcm\u00fcz\u00fc tamaml\u0131yoruz, dedi M\u0131hamet, daha rahat bir bi\u00e7imde oturarak ve daha g\u00fcven dolu bir sesle.
\n– M\u0131hamet, umutsuzluk d\u00f6nemleri kapand\u0131 art\u0131k! diye yan\u0131tlad\u0131 Bibolet, dald\u0131\u011f\u0131 derin d\u00fc\u015f\u00fcncelerden s\u0131yr\u0131larak.
\n– Umutsuz de\u011filim ama fazla umutlanacak bir \u015fey de g\u00f6remiyorum\u2026
\n– M\u0131hamet, umutsuzluk duvar\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f olman gerek, okuyay\u0131m dersen, okumak isteyenlere kap\u0131lar ard\u0131na de\u011fin a\u00e7\u0131k. \u015e\u00f6yle bir silkin ve kendine gel! M\u0131hamet, senin i\u00e7in okul bulmak ve seni okula yerle\u015ftirmek i\u015fi bana ait olsun tek, gel benimle birlikte, okuman gerekiyor senin, diyerek ciddi ciddi konu\u015ftu Bibolet.
\n– Hay\u0131r, o i\u015f bizden ge\u00e7ti, art\u0131k otuz ya\u015f\u0131ma bast\u0131m\u2026 Ayr\u0131ca bakmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fum bir s\u00fcr\u00fc \u00e7oluk \u00e7ocuk var. O umars\u0131zlar\u0131 bir ba\u015flar\u0131na b\u0131rak\u0131p gidemem, s\u0131rf kendimi kurtarmaya kalk\u0131\u015f\u0131rsam insanlar neler demezler arkamdan\u2026 \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n toplumun sana y\u00fckledi\u011fi sorunlar\u0131n \u00fcstesinden bir ba\u015f\u0131na kalkamazs\u0131n, bunu anlam\u0131\u015f olmal\u0131s\u0131n, Bibolet.<\/p>\n

Ak\u015fam g\u00fcne\u015finin c\u0131l\u0131z, \u00e7eyrekle\u015fmi\u015f \u00e7arp\u0131k \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, kap\u0131da bir insan g\u00f6lgesi belirdi, kap\u0131da birikmi\u015f olan sinekler de u\u00e7u\u015fup ka\u00e7\u0131\u015ft\u0131lar ve pencere kenarlar\u0131na kondular. Behuko Hac\u0131\u2019n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki sar\u0131k, olgunla\u015fm\u0131\u015f bir ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ba\u015f\u0131 gibi kap\u0131da belirdi. M\u0131hamet ile Bibolet hemen aya\u011fa kalkt\u0131lar.
\n– Aaaa M\u0131hamet! Sonunda ha\u00e7\u2019e\u015fimizin yolunu bulabilmi\u015fsen ne g\u00fczel. B\u00fcsb\u00fct\u00fcn yitip gitmi\u015fsin sanm\u0131\u015ft\u0131m, d\u00fcnya mal\u0131 pe\u015fine sen de mi d\u00fc\u015ft\u00fcn yoksa, dedi Hac\u0131 \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k M\u0131hamet\u2019I i\u011fneleyerek.
\n– \u00c7\u0131rp\u0131n\u0131p duruyoruz i\u015fte, diyerek kestirip att\u0131 M\u0131hamet de.<\/p>\n

M\u0131hamet\u2019le Hac\u0131 birbirlerinden ho\u015flanmazlard\u0131. M\u0131hamet\u2019in babas\u0131 \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde, Hac\u0131, kom\u015fuluk ve babal\u0131k yapmak istemi\u015f, gereksindi\u011fi her \u015feyi kendisine s\u00f6ylemesini M\u0131hamet\u2019ten istemi\u015f, kendilerine \u201cg\u00f6z kulak olaca\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6ylemi\u015f ve onu korumas\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131. Ancak Hac\u0131\u2019n\u0131n bu tatl\u0131 dilli yakla\u015f\u0131m\u0131, ara s\u0131ra ko\u015fum atlar\u0131n\u0131 ve ambar\u0131ndan bir \u015feyleri vermesi, sonunda M\u0131hametleri k\u00f6lele\u015ftirici bir geli\u015fmeye d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flay\u0131nca, M\u0131hamet, Behukolar\u0131n bah\u00e7esine ad\u0131m\u0131n\u0131 bile atmaz olmu\u015ftu. Gerekmedik\u00e7e de oraya ayak basm\u0131yordu.<\/p>\n

– Oturun, diyerek Hac\u0131 masaya ge\u00e7ti. Y\u00fcz\u00fcndeki sert ve kabar\u0131k k\u0131llar\u0131 kart cart sesleri \u00e7\u0131kartt\u0131rarak iki eliyle iyice bir ka\u015f\u0131d\u0131 ve inildedi, d\u00fcnyaya bo\u015f vermi\u015f bir halde, derin bir \u201cLailahe \u0130llallah\u201d \u00e7ekti. \u201dYalanc\u0131, emanet bir d\u00fcnya bu\u2019\u2019 diye de eklemede bulundu, ard\u0131ndan yeniden d\u00fcnya i\u015flerine keskin bir d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131, odaya ilk giri\u015findeki gibi \u015fakams\u0131 tak\u0131lmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.
\n– M\u0131hamet, sen dini b\u00fct\u00fcn bir M\u00fcsl\u00fcmans\u0131n (\u0431\u044b\u0441\u043b\u044b\u043c\u044d\u043d), Bibolet\u2019in yan\u0131na s\u0131k s\u0131k bu gelmelerin niye? Kom\u00fcnistler \u0130blis\u2019e benzerler, bir bakm\u0131\u015fs\u0131n, fark\u0131na bile vard\u0131rmadan adam\u0131 gavur dinine sokmu\u015flar.Bibolet belki itiraz edecek ama, kom\u00fcnistte bir \u015feytan boynuzu varsa,yak\u0131nd\u0131r,boynuz say\u0131s\u0131n\u0131n Bibolet\u2019de ikiye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u2026
\n– Bir de\u011fil, on boynuzum \u00e7\u0131ks\u0131n, yeter ki Bibolet\u2019deki bilgi bende de olsun, raz\u0131y\u0131m, diyerek M\u0131hamet de Hac\u0131\u2019n\u0131n i\u011fneleyici s\u00f6zlerine i\u011fneleyici bir kar\u015f\u0131l\u0131k verdi.<\/p>\n

Bibolet s\u00f6ze kar\u0131\u015fmadan, \u00f6nemsemiyormu\u015f gibi g\u00fcl\u00fcmseyip oturuyordu. Bu t\u00fcr tart\u0131\u015fmalar\u0131 Hac\u0131\u2019yla s\u0131k s\u0131k yaparlard\u0131. B\u00f6ylece kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 nefreti \u015fakaya vurdurup kapatma yolunu bulmu\u015f olurlard\u0131. Hac\u0131, tatl\u0131 ve dual\u0131 s\u00f6zlerinin alt\u0131nda yatan \u015feylerin ne anlama geldi\u011fini Bibolet\u2019in bildi\u011fini ve bunlar\u0131 yutmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kurnaz bir eski kurt olarak \u00e7ok iyi kavr\u0131yordu. Bu nedenle d\u00fcr\u00fcst\u00e7e bir diyalogla Bibolet\u2019i yenemeyece\u011finin fark\u0131ndayd\u0131, bu nedenle \u00a0i\u015fi \u015fakaya vurdurup onu i\u011fnelemekle yetiyor, bir tuza\u011fa d\u00fc\u015fmek ve kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015finin eline, kendisine kar\u015f\u0131 kullanabilece\u011fi \u00a0bir koz vermek istemiyordu.<\/p>\n

Ha\u00e7\u2019e\u015ftekilerin konu\u015fmalar\u0131 kesintiye u\u011frad\u0131. \u0130ki gen\u00e7le Hac\u0131 aras\u0131nda esen so\u011fuk r\u00fczgar, ha\u00e7\u2019e\u015fi sessizli\u011fe bo\u011fmu\u015ftu.<\/p>\n

Bibolet\u2019le M\u0131hamet kap\u0131ya daha yak\u0131n oturuyorlard\u0131. Ha\u00e7\u2019e\u015fin kap\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bah\u00e7enin ortas\u0131ndaki dire\u011fin \u00fczerinden bir tarakm\u0131\u015f gibi M\u0131hamet\u2019in evinin \u00e7at\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. \u00c7at\u0131y\u0131 \u00f6rten sazlar siyahla\u015fm\u0131\u015f, \u00e7at\u0131da yer yer t\u00fcmsek ve \u00e7ukurluklar olu\u015fmu\u015f, baz\u0131 yerlerden de ye\u015fil otlar bitmi\u015f, dahas\u0131 seyek baz\u0131 bu\u011fday ba\u015faklar\u0131 bile boy atm\u0131\u015flard\u0131\u2026 Bu arada sonbahar ya da g\u00fcz g\u00fcne\u015fi serin ve so\u011fuk odan\u0131n i\u00e7indeki havaya bir tatl\u0131l\u0131k da yaymaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Hac\u0131 daha fazla duramad\u0131, kalk\u0131p gitti.<\/p>\n

Yerde yuvarlanan bir \u00e7an sesi gibi ,\u201cknane-k\u0131ne-k\u0131ne k\u0131ne-ka\u201d diyen ve \u00e7\u0131plak ayak sesleri e\u015fli\u011finde gelen bir \u00e7ocuk \u015fark\u0131s\u0131, b\u00fcy\u00fck evden ba\u015flay\u0131p ko\u015fu\u015fturarak ha\u00e7\u2019e\u015fin kap\u0131s\u0131na do\u011fru yakla\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ha\u00e7\u2019e\u015fe ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, sesler, ba\u015flang\u0131c\u0131ndaki gibi ans\u0131z\u0131n kesilivermi\u015fti. Kap\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir soluma sesi duyuldu, yava\u015f yava\u015f ve sak\u0131na sak\u0131na k\u0131v\u0131rc\u0131k siyah sa\u00e7l\u0131 bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu kap\u0131 aral\u0131\u011f\u0131ndan i\u00e7eriye bir bakt\u0131. Ancak iki adam\u0131n kendisine bakt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce, utand\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck siyah g\u00f6zleriyle g\u00fcl\u00fcmseyerek kendisini kap\u0131n\u0131n arkas\u0131na att\u0131.
\n– Gel! Gel buraya, Kats<\/strong>! (\u041a\u0430\u0446!), diyerek, k\u0131z\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 M\u0131hamet.
\n– Daha gen\u00e7 olan gelin konu\u011fu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor, dedi k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z kendisini g\u00f6stermeden.
\n– Gelsene, gel, Kats, diyerek yeniden \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 k\u0131z\u0131, Bibolet\u2019e de bir yan g\u00f6z i\u015fareti yaparak M\u0131hamet.<\/p>\n

Kats, parma\u011f\u0131 a\u011fz\u0131nda, utanarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Gece Ay\u015fet\u2019in odas\u0131nda yatm\u0131\u015f olan k\u0131z\u0131 hemen tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131 Bibolet.
\n– Gel, Kats, gel benim yan\u0131ma, diyerek M\u0131hamet sevgiyle ona do\u011fru kollar\u0131n\u0131 uzatt\u0131.<\/p>\n

Kats ha\u00e7\u2019e\u015fe girdi, bir a\u011fa\u00e7 k\u00f6pr\u00fc \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcyor da d\u00fc\u015fmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yormu\u015f gibi, g\u00f6zlerini Bibolet\u2019den de ay\u0131rmadan gelip M\u0131hamet\u2019in kuca\u011f\u0131nda dikildi. Orada siyah, \u00e7atlam\u0131\u015f ve nas\u0131rla\u015fm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck ayaklar\u0131na bak\u0131p durdu.
\n– Bizim en iyi k\u0131z\u0131m\u0131z bu! De\u011fil mi Kats?
\n– H\u0131 (evet, \u0430\u043b\u044b) (3), dedi Kats da \u00e7ok yava\u015f bir sesle.<\/p>\n

– Kimin k\u0131z karde\u015fisin sen, Kats?<\/p>\n

– Senin (\u043e\u043b\u044b)\u2026<\/p>\n

– En \u00e7ok kimi seviyorsun?<\/p>\n

– Nan (annem).<\/p>\n

– Ondan sonra?<\/p>\n

– Daha gen\u00e7 olan gelini (\u041d\u044b\u0441\u044d \u043d\u0430\u0445\u044c\u044b\u043a1\u044d\u043b \u0430\u043b\u044b;K\u00fc\u00e7\u00fck gelin).<\/p>\n

– Peki beni, beni sevmiyor musun?<\/p>\n

– Seni de evet (\u043e\u043b\u0438 \u0430\u043b\u044b).<\/p>\n

– Yaramaz baban seni d\u00f6v\u00fcyor de\u011fil mi?<\/p>\n

– Evet (\u0430\u043b\u044b)\u2026<\/p>\n

– Konu\u011fumuzu seviyor musun?<\/p>\n

– Evet (\u0430\u043b\u044b)\u2026<\/p>\n

Koca adamlar\u0131n kahkaha sesleri k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131 hem korkuttu ve hem de utand\u0131rd\u0131, \u00e7\u0131kmak i\u00e7in M\u0131hamet\u2019in elinden kurtulmak istedi. Bibolet\u2019in verdi\u011fi bozuk paralar\u0131 avucuna s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131, sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131na inanmam\u0131\u015f gibi kap\u0131ya do\u011fru ko\u015ftu. Kap\u0131 e\u015fi\u011fine \u00e7arp\u0131nca da g\u00fclerek bir gerisine bakt\u0131, ard\u0131ndan ko\u015fu\u015fturarak uzakla\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bibolet, M\u0131hamet ile birlikte Ay\u015fet\u2019in odas\u0131na (\u043b\u044d\u0433\u044a\u0443\u043d\u044d) gitti. Ay\u015fet, Bibolet\u2019in ne diyece\u011finden pek emin de\u011fildi, bu nedenle \u00e7ekinerek ve bir kusur i\u015flemi\u015f olmaktan da korkarak ama biraz da yalanc\u0131ktan bir tatl\u0131 dil d\u00f6kmek istiyormu\u015f \u00a0gibi bekliyordu Bibolet\u2019le M\u0131hamet\u2019i.<\/p>\n

– K\u0131zar m\u0131s\u0131n bilmiyorum, Let, bir kad\u0131na senin ad\u0131na bir umut verme durumuna d\u00fc\u015ft\u00fcm, diyerek tabureyi uzatt\u0131.<\/p>\n

Abla karde\u015fi ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakmak i\u00e7in M\u0131hamet odadan ayr\u0131lmak istedi.
\n– Sen meraklanma, Bibolet, ben \u015f\u00f6yle bir eve bak\u0131p d\u00f6neyim.
\n– Yo, yo! Benim s\u00f6yleyece\u011fim \u015fey ikinizin de birlikte olman\u0131z\u0131 gerektiren bir \u015fey, diyerek Ay\u015fet, M\u0131hamet\u2019i durdurdu.
\n– S\u00f6yle \u00f6yleyse. M\u0131hamet\u2019le birlikte olacaksam, senin s\u00f6ylemekten \u00e7ekindi\u011fin \u015fey, her ne ise hi\u00e7 korkmam, dedi Bibolet, Ay\u015fet\u2019in kayg\u0131lanmas\u0131n\u0131 \u015fakayla kar\u015f\u0131layarak.
\n– Biraz \u00f6nce mahallemizden (\u0445\u044c\u0430\u0431\u043b\u044d) bir kad\u0131n buraya, bana geldi, diyerek ba\u015flad\u0131 konu\u015fmaya Ay\u015fet, y\u00fcz\u00fcne yeniden kan gelmi\u015fti. Kad\u0131n kocas\u0131ndan ayr\u0131lmak istiyor ama adam talaka (bo\u015fanmaya) yana\u015fm\u0131yor. \u0130stemedi\u011fi halde, ortal\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu zorlu bir d\u00f6nemde, kad\u0131n\u0131 zorla o adama vermi\u015flerdi. Gencecik bir kad\u0131n. Kocas\u0131 da hastal\u0131kl\u0131 biri. \u00c7ok ya\u015fl\u0131, bir deri bir kemik, \u00e7i\u011fnemeye di\u015fi bile kalmam\u0131\u015f. Adam\u0131n batas\u0131 paras\u0131 k\u0131z\u0131n ailesinin akl\u0131n\u0131 \u00e7elmi\u015fti. Adam bir Rus zenginin yan\u0131nda uzun bir s\u00fcre \u00fccretli olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, b\u00f6ylece biraz da para biriktirmi\u015fti. Kad\u0131n yedi y\u0131ldan beri bu ya\u015fl\u0131 adama katlan\u0131p gidiyordu. Kad\u0131nlara yeni haklar tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyunca kocas\u0131ndan ayr\u0131lmak istedi. Ancak k\u00f6ydeki ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015filer \u00f6n\u00fcn\u00fc kesiyorlar. Onu Tanr\u0131\u2019n\u0131n buyruklar\u0131na kar\u015f\u0131 gelmekle korkutmaya ve vazge\u00e7irmeye, mahkemeye ba\u015fvurmas\u0131n\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Art\u0131k onunla yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor, adamdan da \u00f6l\u00fcm\u00fcne tiksiniyor. \u00dcstelik adam terbiyesiz, sinirli ve kar\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 da \u00e7ok aksi biri! Bir ba\u015f\u0131na bu i\u015flerin alt\u0131ndan kalkabilecek durumda de\u011fil o kad\u0131n. Bug\u00fcn bo\u015fanma i\u015fini konu\u015fmak \u00fczere ya\u015fl\u0131lar bir araya gelecekler. Toplant\u0131ya gelmesi i\u00e7in kad\u0131na haber yollad\u0131lar. Zavall\u0131 da buraya ko\u015ftu, kendisine yard\u0131mc\u0131 olman i\u00e7in yalvarmaya. \u201cBana bir \u00e7ift s\u00f6z bile s\u00f6yletmez, kendi bildiklerini okurlar, benim zavall\u0131 durumum onlar\u0131n umurlar\u0131nda bile olmaz\u201d diye yak\u0131n\u0131yor, \u00e7ok bunalm\u0131\u015f olmal\u0131 ki, topra\u011f\u0131 t\u0131rnaklar\u0131yla kaz\u0131yordu\u2026<\/p>\n

Kad\u0131na yard\u0131m etmekten \u00e7ekinece\u011finden kayg\u0131lanarak ve g\u00f6zlerini k\u0131rp\u0131\u015ft\u0131rarak, Bibolet\u2019in verece\u011fi yan\u0131t\u0131 merakla bekleyerek konu\u015fmas\u0131n\u0131 bitirmi\u015fti Ay\u015fet. Bibolet ise, ne diyece\u011fini belli etmeden, kurnaz kurnaz g\u00fcl\u00fcmseyerek oturuyor, ne diyece\u011fini a\u00e7\u0131\u011fa vurmuyordu.<\/p>\n

– En \u00f6nemli \u015feyi unutmu\u015fum, diyerek s\u00f6zlerine eklemede bulundu Ay\u015fet. K\u0131za senin ad\u0131n\u0131 veren de V\u0131stanekolar\u0131n k\u0131z\u0131, an\u0131msad\u0131n m\u0131 d\u00fcn ak\u015fam s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz k\u0131z\u0131, Nafset\u2019i? K\u0131z\u0131n biraz okuma yazmas\u0131 oldu\u011funu bildi\u011finden, bir dilek\u00e7e yazd\u0131rmak i\u00e7in ona ko\u015fmu\u015ftu kad\u0131n. Zavall\u0131 k\u0131z\u0131n dilek\u00e7e yazacak kadar okuma yazmas\u0131 yok, kendisi yard\u0131mc\u0131 olamay\u0131nca senin k\u00f6yde oldu\u011funu ona s\u00f6yledi. K\u00f6yde okumu\u015f gen\u00e7 bir konuk var, o sana yard\u0131m edebilir, diyerek kad\u0131n\u0131 buraya g\u00f6nderdi.
\n– Ya\u015fl\u0131 erkekler dayan\u0131\u015fma i\u00e7indeyse, siz kad\u0131nlar da onlardan az de\u011filsiniz yani, diyerek g\u00fcl\u00fcmsedi M\u0131hamet.
\n– Evet, biz fark\u0131nda de\u011filiz ama kad\u0131nlar da s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesine olanca g\u00fc\u00e7leriyle kat\u0131l\u0131yorlar anla\u015f\u0131lan. Sen de giderek yaman bir kom\u00fcnist olacaks\u0131n, Ay\u015fet\u2026 S\u00f6yle bakal\u0131m ya\u015fl\u0131lar nerede toplanacaklar, diyerek Bibolet ipin ucundan s\u0131k\u0131ca tuttu\u011funu belli etti.
\n– Y\u00f6netim odas\u0131nda (\u043f\u0440\u0430\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435) dedi galiba. Toplant\u0131dan \u00f6nce bir \u00e7ocukla sana haber g\u00f6nderece\u011fini s\u00f6yledi.
\n– Ger\u00e7ek bir \u201cy\u00f6netim\u201d olamaz bu s\u00f6ylenen \u015fey, \u015fimdiye de\u011fin b\u00f6yle \u015feyler yap\u0131yorlarsa, bunun bir y\u00fcr\u00fctme kurulu (\u0438\u0441\u043f\u043e\u043b\u043a\u043e\u043c) karar\u0131 olmas\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Sovyet iktidar\u0131 hen\u00fcz bu k\u00f6ye gelmemi\u015f anla\u015f\u0131lan, ihtiyarlar\u0131n-hac\u0131lar\u0131n h\u00fck\u00fcmleri y\u00fcr\u00fctme komitelerinde hala ge\u00e7iyor mu ki?
\n– O senin s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fin Sovyet yasalar\u0131 hen\u00fcz bizim k\u00f6y\u00fcm\u00fcze ula\u015fm\u0131\u015f de\u011fil Bibolet, dedi M\u0131hamet.
\n– Ne dersin M\u0131hamet, benimle birlikte ya\u015fl\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kmaya var m\u0131s\u0131n?<\/p>\n

M\u0131hamet,\u201c\u015fimdi ba\u015f\u0131na belay\u0131 ald\u0131n!\u201d der gibi, bu a\u011f\u0131r y\u00fck kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00f6nce bir \u00fcrker gibi oldu, ard\u0131ndan erkekli\u011fe toz kondurmak istemiyormu\u015f gibi, biraz kayg\u0131l\u0131 ve utan\u0131r bi\u00e7imde bir g\u00fcl\u00fcmsedikten sonra konu\u015ftu.<\/p>\n

– Benim yapaca\u011f\u0131m \u015fey, elime kal\u0131n bir sopa al\u0131p seni ya\u015fl\u0131lar\u0131n yan\u0131na g\u00f6t\u00fcrmek olabilir, \u00fcst\u00fcne y\u00fcr\u00fcyen biri \u00e7\u0131karsa sopay\u0131 indiririm, ama \u00f6tesi senin i\u015fin. Beni o i\u015fin d\u0131\u015f\u0131nda tut. O i\u015f bir kom\u00fcnist i\u015fi\u2026<\/p>\n

– Sen i\u015fin s\u00f6yledi\u011fin k\u0131sm\u0131n\u0131 y\u00fcklenirsen, kalan\u0131n\u0131 da seve seve ben y\u00fcklenirim, diyerek \u015fakay\u0131 bast\u0131 Bibolet.<\/p>\n

Bibolet ile M\u0131hamet ha\u00e7\u2019e\u015fe d\u00f6nerlerken Hac\u0131 elinde ibrikle bah\u00e7eden d\u0131\u015far\u0131ya do\u011fru \u00e7\u0131k\u0131yordu.<\/p>\n

– Anla\u015f\u0131lan yaman bir hac\u0131yla kom\u015fusun M\u0131hamet, dedi Bibolet, Hac\u0131\u2019ya bakarak ve M\u0131hamet\u2019in konu\u015fma bi\u00e7imiyle tak\u0131larak.<\/p>\n

– O hac\u0131 ortal\u0131\u011f\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ranlardan biri, diye eklemede bulundu M\u0131hamet de b\u0131y\u0131k alt\u0131ndan g\u00fcl\u00fcmseyerek.<\/p>\n

Dipnotlar
\n1)<\/strong> Hath\u0131 M\u0131hamet \u011euaze-\u015eark\u0131s\u0131 \u00fcnl\u00fc bir halk kahraman\u0131, \u00fcnl\u00fc bir atl\u0131 sava\u015f\u00e7\u0131. Napolyon\u2019a kar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131\u015f olan Adigelerden kurulu Rus g\u00f6n\u00fcll\u00fc s\u00fcvari birliklerine komuta
\netmi\u015f oldu\u011fu anlat\u0131l\u0131r. -HCY
\n2)<\/strong> Feodal d\u00f6nemde \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc elde bulunduran p\u015f\u0131 (derebeyi) ve verkler (derebeyinin vasallar\u0131, bir t\u00fcr kahya ve derebeyinin refakat\u00e7ileri),son d\u00f6nemlerde \u00c7arl\u0131k rejimi ile ittifak i\u00e7inde, ondan g\u00fc\u00e7 ve destek alarak halk \u00fczerindeki bask\u0131 ve egemenliklerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. -HCY
\n3)<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z Kats \u201cr\u201d harflerini \u201cl\u201d bi\u00e7iminde telaffuz ediyor. \u201cAr\u0131\u201d (Evet, \u00f6yle) diyecek yerde \u201cal\u0131\u201d diyor, bu da \u00e7ocu\u011fun masumane sevimlili\u011fine yeni bir renk katmaktad\u0131r. -HCY<\/p>\n

 <\/p>\n

ME\u015eE TOMRUKLARI<\/strong><\/p>\n

Bibolet’le M\u0131hamet Behukolar\u0131n bah\u00e7esinden \u00e7\u0131k\u0131p k\u00f6y y\u00fcr\u00fctme komitesi binas\u0131na gitmek i\u00e7in yola \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda hen\u00fcz \u00f6\u011fle \u00fczeriydi. Bibolet’e haber getiren \u00e7ocuk, sokak tozunu kald\u0131rarak \u00f6nden ko\u015fup gitmi\u015fti. Behukolar\u0131n evine uzanan soka\u011f\u0131n her iki yan\u0131nda, sanki ormandan kesilmi\u015f birer \u015ferit par\u00e7as\u0131 imi\u015fler gibi s\u00f6\u011f\u00fct ve akasya a\u011fa\u00e7lar\u0131, \u00a0k\u00f6y meydan\u0131na de\u011fin d\u00fcmd\u00fcz uzay\u0131p gidiyorlard\u0131. Bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, uzakta kalan\u00a0 k\u00f6y meydan\u0131nda g\u00fcne\u015fin s\u0131cak esintileri bir s\u00fct-duman\u0131na \u00a0d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve g\u00f6\u011fe do\u011fru ta\u015fm\u0131\u015f bir semi\u015f gibi yerin hemen \u00fczerinde oyna\u015f\u0131yor, k\u0131rlara da\u011f\u0131lm\u0131\u015f otlamakta olan at ve hayvanlar da, kar\u0131nlar\u0131 sarkm\u0131\u015f bi\u00e7imde, sanki g\u00fcne\u015f r\u00fczgarlar\u0131n\u0131n \u00a0i\u00e7inde y\u00fcz\u00fcyorlarm\u0131\u015f gibiydi. Soka\u011f\u0131 kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7en tek t\u00fck tavuk ve k\u00f6pekler de bu g\u00fcne\u015f selinin alt\u0131nda kula\u00e7 at\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

Sonbahar sonu\u00a0 (\u0431\u0436\u044c\u044b\u0445\u044c\u044d\u043a1\u044d) g\u00fcne\u015fi, erimi\u015f bir kur\u015fun gibi, g\u00f6\u011fe y\u00fcksekten as\u0131l\u0131 duran mavi bir \u00e7\u00fcveni and\u0131r\u0131yordu. Bu son s\u0131cak g\u00fcnler, sonbahar sonu g\u00fcne\u015finin bu tatl\u0131 s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 topra\u011f\u0131, k\u0131rlar\u0131 ve k\u00f6y\u00fc sarm\u0131\u015f, \u00a0her yeri \u0131s\u0131t\u0131p kurutmaktayd\u0131. K\u00f6yden bir \u00e7\u0131t sesi bile y\u00fckselmiyordu. Durmadan havlayan \u00e7enesi d\u00fc\u015f\u00fck k\u00f6y k\u00f6pekleri bile a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131yorlard\u0131, yerlere uzanm\u0131\u015f, a\u011f\u0131zlar\u0131yla sinekleri yakalayaraktan sessizce g\u00fcne\u015flenmekteydiler.<\/p>\n

K\u0131rlardan ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ot y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 y\u00fcksek\u00e7e birer k\u00f6r k\u00f6stebek yuvas\u0131 imi\u015fler gibi \u00fcst \u00fcste konup y\u00fckseltilmi\u015fler ve k\u00f6y\u00fcn d\u00f6rt bir yan\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Evlerin bah\u00e7elerinde uzay\u0131p sal\u0131nm\u0131\u015f ve sa\u00e7 gibi p\u00fcsk\u00fclleri sarkmakta olan tek t\u00fck m\u0131s\u0131r a\u011fa\u00e7lar\u0131 g\u00f6r\u00fclebiliyordu; bah\u00e7elerden yans\u0131yan beyaz kabaklar da birer dazlak kafa imi\u015fler gibi g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda par\u0131ld\u0131yorlard\u0131. Saman ve sap art\u0131klar\u0131, \u00fcstlerine alt\u0131n tozu d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015fler gibisine sokaklar\u0131, harman yerlerini ve bah\u00e7eleri kaplam\u0131\u015ft\u0131. \u00dcr\u00fcnlerin art\u0131k kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, hasat i\u015flerinin tamamlanm\u0131\u015f olmas\u0131, \u00a0k\u00f6ye ayr\u0131 bir ferahl\u0131k ve dinginlik getirmi\u015fti.<\/p>\n

Yine de, her \u015feye kar\u015f\u0131n buras\u0131, yoksul bir Adige k\u00f6y\u00fcyd\u00fc: Her yer ota bo\u011fulmu\u015f, bah\u00e7e \u00e7itleri y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn evlerin bah\u00e7elerine \u00f6te beri da\u011f\u0131lm\u0131\u015f ve \u015fimdilik toparlanamam\u0131\u015f duruyordu. K\u00f6y\u00fcn bu peri\u015fan hali, i\u00e7 sava\u015ftan (1) ve k\u0131tl\u0131ktan yeni \u00e7\u0131k\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 nedenine de ba\u011fl\u0131yd\u0131. Yokluk ota b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f bah\u00e7elerden s\u0131r\u0131t\u0131yor, \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f bacalar da bunu kan\u0131tl\u0131yordu.<\/p>\n

M\u0131hamet’le Bibolet giyinmi\u015fler ve atlar\u0131na binerek soka\u011f\u0131n ortas\u0131ndan gitmek \u00fczere yan yana yola koyulmu\u015flard\u0131. M\u0131hamet, sayg\u0131 gere\u011fi sa\u011f taraf\u0131 konu\u011fa b\u0131rakm\u0131\u015f, \u00a0onun solunda yer alm\u0131\u015ft\u0131. Uzun Adige paltosunun (\u0446\u044b\u0435) etekleri ayak bileklerine de\u011fin iniyor ve eteklerini hafif\u00e7e toplam\u0131\u015f halde, yumu\u015fak mestleri ile de nerede yere bast\u0131r\u0131yormu\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndeydi. \u0130ki gen\u00e7 \u00e7akt\u0131rmadan etraf\u0131 s\u00fcz\u00fcyorlard\u0131. Kap\u0131 aralar\u0131ndan k\u0131zlar\u0131n kendilerine bakt\u0131klar\u0131n\u0131 da fark ediyorlard\u0131.<\/p>\n

Alacal\u0131 \u015fallar\u0131na sar\u0131nm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 kad\u0131n, r\u00fczgara kap\u0131lm\u0131\u015f da ko\u015fu\u015fturuyorlarm\u0131\u015f gibi, hi\u00e7 beklemedikleri bir anda, \u00f6nlerindeki \u00e7itin gerisinden \u00f6nlerine \u00e7\u0131k\u0131verdiler. Gelen atl\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce de, \u00f6nlerini kesmemek i\u00e7in hemen geri \u00e7ekilip ba\u015flar\u0131 e\u011fik hafif yan durdular.
\n– Biz Adigelerde aptalca \u015feyler \u00a0az de\u011fil, dedi M\u0131hamet h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131rarak.
\n– Aptall\u0131klar\u0131 terk etmemiz gerekir!
\n– \u00d6yle ama bir ba\u015f\u0131na ve kendi kendine ak\u0131ll\u0131 olmak da olanaks\u0131z. Okulunu bitirip gel ve sen bu i\u015flere \u00f6nderlik et, biz seni destekleriz. Ancak karde\u015fim, her \u015feyi bir anda yapmaya kalk\u0131\u015f\u0131p insanlar\u0131 sak\u0131n \u00fcrk\u00fctme, Adigeli\u011fe ve insanl\u0131\u011f\u0131 asla g\u00f6z ard\u0131 etme. Nitekim ara s\u0131ra bize baz\u0131 g\u00f6revliler geliyorlar, bunlar kendileri d\u0131\u015f\u0131nda kimsenin bir \u015fey bilmedi\u011fini san\u0131yorlar, \u00a0burunlar\u0131 \u00e7ok y\u00fcksekte. Zorla ya da korkutarak her \u015feyi yapt\u0131rmaya kalk\u0131\u015f\u0131yorlar… Benim hi\u00e7 sevmedi\u011fim ki\u015filer de \u00a0i\u015fte bu tipten ki\u015filer, \u00a0diyerek i\u00e7inden ge\u00e7enleri ortaya\u00a0 d\u00f6k\u00fcyordu M\u0131hamet.<\/p>\n

K\u00f6y\u00fcn y\u00f6netim binas\u0131 (muhtarl\u0131\u011f\u0131), i\u00e7 sava\u015f sonras\u0131nda hi\u00e7 el de\u011fmemi\u015f, terkedilmi\u015f ve bak\u0131ms\u0131z kalm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir viran bah\u00e7enin i\u00e7inde bulunuyordu. Daha ilerilerde b\u00fcy\u00fck bir ah\u015fap a\u011f\u0131l, \u00a0iri ve yar\u0131 y\u0131k\u0131k haliyle g\u00f6r\u00fcnmekteydi; eski hapishane binas\u0131 da, a\u011f\u0131la yak\u0131n bir yerdeydi ve so\u011fuk bir in, \u0131ss\u0131z bir ma\u011fara gibi, pencerelerinden karanl\u0131\u011f\u0131 yans\u0131t\u0131yordu. Y\u00fcr\u00fctme komitesi binas\u0131 ise, di\u011fer k\u00f6y evlerinden farkl\u0131yd\u0131, \u00a0daha modern ve yeni bir yap\u0131yd\u0131, yola ko\u015futtu ve \u00f6n\u00fcnde bir koridor da (veranda) bulunuyordu. Bir hektar (on d\u00f6n\u00fcm) b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki y\u00fcr\u00fctme komitesi bah\u00e7esi \u00e7itle \u00e7evrilmi\u015fti. Bah\u00e7ede isterseniz at bile otlatabilirdiniz, tamamen terk edilmi\u015f bir haldeydi.<\/p>\n

Bah\u00e7eye ve meydana gelen yollar birer b\u00fcy\u00fck damga i\u015fareti (2) imi\u015fler gibi e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fcyd\u00fcler. Meydan\u0131n ortas\u0131nda, Adigelerin eski gelenekleri uyar\u0131nca at ba\u011flama yerleri (\u0448\u044b\u04481\u043e1\u0443) bulunuyordu. At ba\u011flama yerlerinin etraflar\u0131 koyunlara tuz yedirilen yalaklar gibi atlar\u0131n t\u0131rnaklar\u0131yla \u00e7i\u011fnenip \u00e7ukurla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. \u00a0Bah\u00e7e \u00e7itinin bir kenar\u0131nda yumurtas\u0131n\u0131 gagalayan bir civciv gibi k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir kasap d\u00fckkan\u0131 g\u00f6r\u00fcnmekteydi, kar\u015f\u0131 \u00e7itin yan\u0131nda NEP (Yeni Ekonomi Politikas\u0131) gere\u011fi olu\u015fmu\u015f ba\u015fka bir k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fckkan daha bulunuyordu. D\u00fckkan\u0131n yan\u0131nda birka\u00e7 kuru me\u015fe tomru\u011fu istiflenmi\u015fti. D\u00fckkan sahibi bu tomruklar\u0131, kendi \u00f6zel korusunu sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131karan bir toprak a\u011fas\u0131ndan sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131, epeydir de o yerde durmaktayd\u0131lar. Tomruklar aylak k\u00f6yl\u00fclerin bir oturma ve s\u00f6yle\u015fi yeri olmu\u015ftu.<\/p>\n

\u0130\u00e7 sava\u015f s\u0131ras\u0131nda birbirini izleyen taze haberler k\u00f6ye gelmekteydi. Haberler ve onlara ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan kayg\u0131lar y\u00fcr\u00fctme komitesi (k\u00f6y muhtarl\u0131\u011f\u0131) toplant\u0131lar\u0131nda s\u0131k s\u0131k ele al\u0131n\u0131p konu\u015fulmaktayd\u0131. Y\u00fcr\u00fctme odas\u0131 \u00f6n\u00fcnde t\u00fct\u00fcn, \u00e7ay ve \u015feker gibi \u015feylerin sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir d\u00fckkandan daha bulunuyordu. Me\u015fe tomruklar\u0131 \u00fczerine t\u00fcneyip gelecek haberleri beklemek ve bu arada s\u00f6yle\u015filerde bulunmak k\u00f6y erkekleri i\u00e7in bir al\u0131\u015fkanl\u0131k haline gelmi\u015fti. B\u00fct\u00fcn bir g\u00fcn\u00fcn\u00fc tomruklar\u0131n \u00fczerinde ge\u00e7iren ki\u015filer \u00e7\u0131k\u0131yordu.<\/p>\n

Bug\u00fcn de ya\u015fl\u0131lar ve gen\u00e7ler ayr\u0131 ama yan yana, birer kabarm\u0131\u015f siyah hindi gibi me\u015fe tomruklar\u0131 \u00fczerine t\u00fcnemi\u015flerdi. Tomruklar\u0131n kal\u0131n ve yere yak\u0131n olanlar\u0131 ya\u015fl\u0131lara b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. B\u00fcy\u00fck say\u0131lman\u0131n gururu i\u00e7inde, y\u00fczlerini g\u00fcne\u015fe \u00e7evirmi\u015f, sanki \u00fc\u015feniyorlarm\u0131\u015f gibi al\u00e7ak bir sesle yava\u015f yava\u015f kendi aralar\u0131nda konu\u015fmaktayd\u0131lar. Delikanl\u0131lar ve daha gen\u00e7 olanlar ise, ihtiyarlardan biraz uza\u011f\u0131nda, \u00a0tomruklar\u0131n daha ince olanlar\u0131 \u00fczerine, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015f birer siyah karalt\u0131 gibi t\u00fcnemi\u015fler, kulaklar\u0131n\u0131 d\u00f6rt a\u00e7m\u0131\u015f uzaktan ya\u015fl\u0131lar\u0131n konu\u015fmalar\u0131n\u0131 dinlemekteydiler.
\n– Vallahi, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da ge\u00e7irdi\u011fimiz d\u00f6nemin \u00e7alkant\u0131lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ne de zor \u015feyler \u00e7ekmi\u015fiz! diyerek ge\u00e7mi\u015fi yeniden an\u0131msam\u0131\u015ft\u0131 Halaho<\/strong> (\u0425\u044c\u044d\u043b\u0430\u0445\u044a\u043e).<\/p>\n

Halaho k\u00f6y\u00fcn ufak tefek ya\u015fl\u0131lar\u0131ndan biriydi. \u015eakac\u0131 ve ilgin\u00e7 \u015feyler anlatabilen sempatik bir ya\u015fl\u0131yd\u0131. Her \u015feyi \u015faka yollu, ki\u015fiyi k\u0131rmadan anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. En k\u0131r\u0131c\u0131 ve berbat durumlar\u0131 bile \u015fakac\u0131 ki\u015fili\u011finin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir tatl\u0131l\u0131kla yumu\u015fatabilirdi. Kendisiyle ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131na yara\u015f\u0131r bir bi\u00e7imde \u015fakala\u015f\u0131l\u0131rd\u0131, Halaho k\u00f6yde herkes taraf\u0131ndan sevilir, say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Halaho\u2019nu ba\u015fka bir yan\u0131 daha vard\u0131. Haberleri dikkatle izler, ara\u015ft\u0131r\u0131rd\u0131. Tek o\u011flu biraz b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce, evi\u00a0 ona b\u0131rak\u0131p \u00a0k\u00f6y sorunlar\u0131 ile ilgilenen ya\u015fl\u0131lar\u0131n aras\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

K\u00f6yde, karar al\u0131c\u0131 durumundaki hac\u0131-hocalar\u0131n ve varl\u0131kl\u0131 ya\u015fl\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dikilir; emek\u00e7i ve umars\u0131z k\u00f6yl\u00fclerin haklar\u0131n\u0131 savunur, bu t\u00fcr ki\u015filerin yoksullara kar\u015f\u0131 tezgahlad\u0131klar\u0131 oyunlar\u0131 bir bir a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131rd\u0131. S\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131 k\u00f6ydeki d\u00fczg\u00fcn ya\u015fl\u0131lardan biriydi. Bu nedenle, kendisi ile \u015fakala\u015f\u0131l\u0131rken bile sayg\u0131da kusur edilmezdi. Behuko Hac\u0131\u2019n\u0131n grubundan biri Halaho\u2019yu k\u00f6t\u00fclemeye kalk\u0131\u015facak olursa, sert bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lan\u0131p hemen susturulurdu, yani emek\u00e7iler Halaho\u2019yu sever ve desteklerdi. Halaho\u2019nun kendisi de elinde bastonu b\u00fct\u00fcn g\u00fcn, olup bitenin pe\u015finde k\u00f6yde dolan\u0131p dururdu.<\/p>\n

Halaho\u2019daki bu \u00f6zellikler, onun g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc de farkl\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131: k\u0131v\u0131rc\u0131k kuzu derisinden kalpa\u011f\u0131n\u0131 her zaman yana e\u011fmi\u015f bi\u00e7imde ba\u015f\u0131na ge\u00e7irir, sanki bir \u015feyleri dinlemek istermi\u015f gibi bir kula\u011f\u0131, daima kalpa\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131rd\u0131.<\/p>\n

– Halaho, anlat\u0131r m\u0131s\u0131n seni Kazaklar\u0131n neden asmaya kalk\u0131\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131, diyerek \u00e7ok dinlemi\u015f olduklar\u0131 bir olay\u0131 yeniden ona anlatt\u0131rmak istemi\u015fti i\u00e7lerinden bir ya\u015fl\u0131.
\n– Hey gidi hey, Allah insan\u0131 o\u00a0 duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmesin! dedi ve olay\u0131n an\u0131msat\u0131lmas\u0131ndan ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli etti. G\u00f6zleri hafiften ya\u015fard\u0131, kendi kendisine dalga ge\u00e7en yaramaz\u0131n biri imi\u015f gibi hafiften bir g\u00fcl\u00fcmsedi ve g\u00f6zleri hafiften bir par\u0131ldad\u0131.
\n– Kimdi onlar, sak\u0131n beyazlardan (3) olmas\u0131nlar, diyerek \u00fcst\u00fcne gelmekteydi \u00f6b\u00fcr\u00fc de.
\n– Beyazlard\u0131 tabii o edepsiz ki\u015filer, askerler olacak de\u011filler ya! Beyazlarla birlikte olan, sonradan da \u00a0ka\u00e7m\u0131\u015f olan Kazaklar idiler onlar.
\n– \u015eans\u0131n varm\u0131\u015f ki, tam zaman\u0131nda \u00a0M\u0131hamet\u00a0 yeti\u015fmi\u015fti, nas\u0131l oldu da gelmi\u015fti oraya?
\n– Daha vadem dolmam\u0131\u015ft\u0131 anla\u015f\u0131lan.
\n– Kazaklar ka\u00e7 ki\u015fiydiler?
\n– \u0130ki.
\n– T\u00fcfek mi vard\u0131 ellerinde, ni\u00e7in kar\u015f\u0131 koymad\u0131n onlara?
\n– Vard\u0131 tabii. Sald\u0131rgan k\u00f6pekler gibi tepeden t\u0131rna\u011fa silahl\u0131yd\u0131lar.
\n– \u015eansl\u0131s\u0131n yine, Tanr\u0131 esirgemi\u015f seni, yoksa \u00e7oktan \u00f6l\u00fcp gitmi\u015f olacakt\u0131n.<\/p>\n

Bu t\u00fcr sorularla Halaho\u2019yu k\u0131z\u0131\u015ft\u0131r\u0131p sonunda dilini \u00e7\u00f6zmeyi ba\u015fard\u0131lar.
\n– Do\u011frusu, yeniden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum da M\u0131hamet o g\u00fcn kahramanca hareket etmi\u015fti! diye ba\u015flad\u0131 s\u00f6ze ama yalvartmak i\u00e7in olmal\u0131, s\u00f6z\u00fcn\u00fc yeniden kesti.
\n– K\u00f6y\u00fc toplam\u0131\u015flard\u0131, peki sen niye evinde saklan\u0131yordun \u00f6yle?
\n– Toplant\u0131ya kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in, beni bir ceza olarak \u00a0asmaya kalkm\u0131\u015flard\u0131 zaten! Aman Allah’\u0131m, ne de aksi bir komutand\u0131 (\u043a\u044d\u043c\u044d\u043d\u0434\u0438\u0440) o. \u015eimdi ka\u00e7m\u0131\u015f olan Don Kazaklar\u0131n\u0131n (4) komutanlar\u0131ndan biriydi de\u011fil mi o? \u00d6yleydi. Omzundaki r\u00fctbelerden daha beterini g\u00f6rm\u00fc\u015f de\u011filim\u2026 K\u00f6y\u00fcn\u00fczdeki Bol\u015fevikleri s\u00f6yleyin diye k\u00f6yl\u00fcleri s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131nda, ben de usulcac\u0131k s\u0131v\u0131\u015f\u0131p sessizce bah\u00e7e i\u00e7lerinden ge\u00e7ip eve d\u00f6nm\u00fc\u015f, \u00a0ambara (\u043a\u043e\u043d\u044b) saklanm\u0131\u015ft\u0131m. K\u00f6yde bir \u00f6l\u00fc sessizli\u011fi vard\u0131, \u00e7\u0131t p\u0131t \u00a0bile duyulmuyordu, y\u00f6netim binas\u0131 \u00f6nlerinden gelen ve bir o\u011ful ar\u0131 sesini and\u0131ran insan sesleri d\u0131\u015f\u0131nda. Bir ara komutan\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek bir sesle ve \u00e7ok k\u0131zm\u0131\u015f bir bi\u00e7imde ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydum. Ard\u0131ndan da bir u\u011fultu y\u00fckseldi. Ben de \u201cne iyi yapm\u0131\u015f\u0131m, oradan ayr\u0131lmakla!\u201d diyerek ambar k\u00f6\u015fesine iyice sinmi\u015ftim.<\/p>\n

Bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr dururken, kad\u0131nlar\u0131n atmaca sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011fram\u0131\u015f tavuklar gibi \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131p ba\u011fr\u0131\u015fmakta olduklar\u0131n\u0131 duydum. Ambar\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 hafif\u00e7e aralay\u0131p bakt\u0131\u011f\u0131mda k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131m\u0131n ba\u011f\u0131rarak kom\u015fulara do\u011fru ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm\u2026 Ambardan \u00e7\u0131k\u0131p eve gideyim dedim, evin e\u015fyalar\u0131 da yang\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f mal gibi \u00f6teye beriye da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. K\u0131\u00e7\u0131 tulum gibi, iriyar\u0131 ve \u00e7irkin bir Kazak, \u00fczerine e\u011filmi\u015f b\u00fcy\u00fck sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7ini kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yordu. Ba\u015fka bir Kazak da t\u00fcfe\u011fini do\u011frultmu\u015f ve kad\u0131nlar\u0131 bir k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f duruyordu.<\/p>\n

Benim iyi bir kal\u0131n sopam vard\u0131, bilmem an\u0131msar m\u0131s\u0131n\u0131z? \u0130\u015fte o sopa elimdeydi. Ne oldu bilmiyorum. Korkuyu ve her \u015feyi birden bire \u00fczerimden atm\u0131\u015f\u0131m: \u201d\u015eto va\u015fa, \u00e7ert, nuj\u2019na tut!\u201d (Durun bakal\u0131m, edepsizler, defolun!”, diyerek sand\u0131\u011f\u0131 e\u015felemekte olan Kaza\u011f\u0131n poposuna sopam\u0131 okkal\u0131ca bir indirdim.<\/p>\n

Daha korkuncunu g\u00f6rmemi\u015ftim. Kocaman, her taraf\u0131 k\u0131zarm\u0131\u015f, g\u00f6zleri kanlanm\u0131\u015f bir yarma adam kar\u015f\u0131ma dikilmi\u015fti. Duvara dayal\u0131 t\u00fcfe\u011fini kapt\u0131. Ard\u0131ndan da yere att\u0131 ve surat\u0131ma okkal\u0131 bir yumruk indirdi, beni duvar dibine do\u011fru yuvarlad\u0131. Yakamdan yap\u0131\u015f\u0131p beni aya\u011fa kald\u0131rd\u0131. Uzan\u0131p evin \u00f6n\u00fcndeki \u00e7ama\u015f\u0131r ipini kopard\u0131. \u201dYa tibi pokaju, svolo\u00e7 gelolobi, \u015fto na\u015fe nada!\u201d diyerek arkada\u015f\u0131 ile birlikte beni s\u00fcr\u00fcklemeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

O an ba\u015f\u0131ma gelecek olan \u015feyi anlam\u0131\u015ft\u0131m. \u201dHey benim zavall\u0131 Halahoj’\u0131m (5), buraya kadarm\u0131\u015f, bir peynir kal\u0131b\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131n \u00a0bu iple \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyaya u\u011furlanacaks\u0131n\u2026\u201d diyordum i\u00e7imden.<\/p>\n

\u201cZe postoy, ninade! V\u0131r\u0131s, pojaluste ninade!\u201d diyerek yalvar\u0131yordum. T\u00fcm g\u00fcc\u00fcmle direniyordum ama bu iki koca adam\u0131 nas\u0131l alt edebilirdim ki? Birinin baca\u011f\u0131 kadar \u00a0bile de\u011fildim.<\/p>\n

Korktu\u011fum \u015fey ba\u015f\u0131ma gelmek \u00fczereydi. Kad\u0131nlar\u0131 eve kapat\u0131p beni at ah\u0131r\u0131na do\u011fru s\u00fcr\u00fcklediler. \u0130pin bir ucunu \u00e7at\u0131daki keresteden ge\u00e7irdiler. Ben de \u201cLailahe \u0130llallah\u201d diyerek sonumu bekliyordum.<\/p>\n

\u0130pi boynuma ge\u00e7irmi\u015flerdi ki, nereden \u00e7\u0131k\u0131p geldi\u011fini bilmiyorum, \u201dAllah ona uzun \u00f6m\u00fcrler nasip etsin\u201d, M\u0131hamet, elinde kocaman ve kal\u0131n bir kaz\u0131kla H\u0131z\u0131r gibi yeti\u015fip i\u00e7eri dald\u0131. M\u0131hamet\u0131j o korkun\u00e7 g\u00fcc\u00fcyle kaz\u0131\u011f\u0131 indirip elinde t\u00fcfekle bekleyen Kazak’\u0131 yere indirdi, \u00a0t\u00fcfeklerini ellerinden al\u0131p g\u00f6beklerine birer dip\u00e7ik vurdu. \u0130ki Kazak’\u0131 panik i\u00e7inde, elleri havada ve tir tir \u00a0titrer bir halde yemli\u011fin \u00f6n\u00fcnde yan yana aya\u011fa dikti. O an insan benim M\u0131hamet\u0131j\u2019\u0131me bakmaya bile korkard\u0131, o denli k\u0131zg\u0131n ve korkun\u00e7 bir hal alm\u0131\u015ft\u0131. Ben de kendimi toplay\u0131p bana yumru\u011funu indiren Kazak’a bir sopa \u00e7ekmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. ”Na tibi, su\u00e7i sin!” diyerek d\u00f6v\u00fcyordum onu.
\n”Pestoy, pestoy, znakom!” diye yalvarmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 \u00f6teki de, ”iibog na\u015fe va\u015fe pugay khetil, ubiy ne khetil” diyordu. \u015eimdi ben ‘iznakom (kendini tan\u0131tan biri) olmu\u015ftum! Kazak’\u0131n s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle kar\u015f\u0131l\u0131k veriyordum: ”A-a, su\u00e7in sin, va\u015fa pestoy, koda na\u015fe pestoy!”<\/p>\n

Toplulu\u011fun kahkahalar\u0131 \u00fczerine Halaho\u2019nun konu\u015fmas\u0131 kesintiye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131.
\n– Vallahi yerinde demi\u015fsin Halaho. \u201dVa\u015fe pestoy, kogda na\u015fe pestoy\u201d demi\u015fti biri kahkahalar i\u00e7inde.<\/p>\n

Birbirinden farkl\u0131 kal\u0131n ve ince kahkaha sesleri uzunca bir s\u00fcre me\u015fe tomruklar\u0131n\u0131n \u00fczerlerini doldurup durmu\u015ftu. Bazen kabaran bir hindi s\u00fcr\u00fcs\u00fc gibi, bazen de u\u00e7u\u015fup ka\u00e7\u0131\u015fan k\u00f6y tavuklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sesler gibi, giderek yumu\u015fayan g\u00fcl\u00fc\u015fme sesleri ortal\u0131\u011f\u0131 kaplam\u0131\u015ft\u0131. G\u00fclmeyen tek ki\u015fiyse Halaho\u2019nun kendisi idi. Toplulu\u011fu ne\u015felendirdi\u011fi i\u00e7in mutlu, g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 silerekten oturuyordu yerli yerinde.<\/p>\n

\u0130lerideki y\u00f6netim odas\u0131 \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7mekte olan yaman bir atl\u0131 g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Atl\u0131n\u0131n at\u0131, g\u00fczel ve bi\u00e7imli bir doru att\u0131, yerli yerine s\u0131\u011fam\u0131yor, binicisinin alt\u0131nda oynuyor, d\u00f6rt aya\u011f\u0131n\u0131 yukar\u0131 yukar\u0131 kald\u0131r\u0131yor, kendi de bir gerinerek \u00e7al\u0131m at\u0131yor ve dans ediyordu. \u00a0Binicisi de alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f i\u015flemeli kamas\u0131 ve kemeri, parlat\u0131lm\u0131\u015f haz\u0131rlar\u0131 ile g\u00fcne\u015fle dans ediyormu\u015f gibiydi, hi\u00e7bir kayg\u0131s\u0131 bulunmayan, kab\u0131na s\u0131\u011famayan at\u0131na yara\u015f\u0131r bir bi\u00e7imde, g\u00fcvenle ve gururla at\u0131 \u00fczerinde oturuyordu.<\/p>\n

– Bu ne bi\u00e7im bir atl\u0131 b\u00f6yle, diyece\u011fim ama \u00e7\u0131karamad\u0131m onun kim oldu\u011funu, diyerek Halaho avucunu aln\u0131n\u0131n \u00fczerine getirip atl\u0131ya bir bakt\u0131.
\n– At, \u0130smail\u2019in (\u0418\u0441\u043c\u0430\u0445\u044c\u0438\u043b) at\u0131, binicisi de \u0130smail\u2019dir san\u0131r\u0131m\u2026 Onun at\u0131ndan daha fazla imrendi\u011fim bir at yok k\u00f6y\u00fcm\u00fczde, diyerek g\u00f6z\u00fcn\u00fc attan\u00a0 ay\u0131ramadan bakt\u0131 biri atl\u0131ya.
\n– Allah bilir bu at\u0131 nereden ve nas\u0131l buldu\u011funu\u2026 Bak\u0131yorum, bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 da yok. Yine de at\u0131 ve giyim ku\u015fam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, k\u00f6yde kimse ona yeti\u015femiyor, ats\u0131z kald\u0131\u011f\u0131 da \u00e7\u0131km\u0131yor\u2026
\n– \u00d6yle\u2026 Sen ve ben burnumuzdan ter toz ak\u0131tarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz ama onun eline ge\u00e7enin onda biri bile elimize ge\u00e7miyor.
\n– Bulup buru\u015fturuyor anla\u015f\u0131lan\u2026
\n– Buluyor!
\n– Art\u0131k sonlar\u0131 yakla\u015ft\u0131, Sovyet makamlar\u0131 \u00f6ylelerini s\u0131k\u0131 takibe alm\u0131\u015f durumda, bundan b\u00f6yle yine \u00a0\u201cbulabilece\u011fini\u201d sanmam\u2026<\/p>\n

Atl\u0131 kar\u015f\u0131daki soka\u011f\u0131 ge\u00e7ip gittikten sonra, tomruklar\u0131n \u00fczerindekiler bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 M\u0131hamet ile Bibolet\u2019e \u00e7evirdiler. M\u0131hamet\u2019le Bibolet \u00f6nce y\u00f6netim odas\u0131na do\u011fru y\u00f6neldiler ama hemen geri d\u00f6n\u00fcp t\u00fct\u00fcn almak \u00fczere bakkal\u0131n \u00f6n\u00fcnde durdular.
\n– Kimmi\u015f bu, M\u0131hamet\u2019in gezdirdi\u011fi bu ki\u015fi, diyerek sab\u0131rs\u0131zca sordu yine Halaho.
\n– Kimi gezdirdi\u011fini bilmiyorum ama bir prens (\u043f\u0449\u044b) gibiymi\u015f gibi gezdiriyor, ona kar\u015f\u0131 \u00e7ok sayg\u0131l\u0131 davran\u0131yor, dedi bir a\u011fa\u00e7 dal\u0131n\u0131 b\u0131\u00e7a\u011f\u0131yla soymakta olan biri.
\n– M\u0131hamet\u2019in\u00a0 iyi\u00a0 bir yan\u0131 da bu. Ya\u015f\u0131 ilerlemi\u015f bir delikanl\u0131, can\u0131 burnunda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ama yine de insanl\u0131\u011f\u0131 elden b\u0131rakm\u0131yor.
\n– Kimse M\u0131hamet\u2019in helalinden \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve helal ekmek yemedi\u011fini s\u00f6yleyemez!
\n– \u00d6yle tabii, insan oldu\u011fun s\u00fcrece, ba\u015f\u0131n\u0131 pislikten uzakta tutars\u0131n.<\/p>\n

– \u015e\u0131k giyinmek yetmez, as\u0131l i\u015f, ki\u015finin \u00a0i\u00e7inin de temiz \u00a0olmas\u0131. M\u0131hamet, temizlik y\u00f6n\u00fcnden de e\u015fsiz biri, dedi Halaho da.<\/p>\n

Bibolet oturmakta olanlar\u0131n yan\u0131ndan ge\u00e7erken eliyle onlar\u0131 selamlad\u0131.<\/p>\n

– Ve aleyk\u00fcmselam! diyerek grup aya\u011fa kalk\u0131p kar\u015f\u0131l\u0131k verdi.<\/p>\n

– Kim ki bu \u00e7ocuk, diye sab\u0131rs\u0131zca ve f\u0131s\u0131lt\u0131 halinde yeniden sormu\u015ftu Halaho.<\/p>\n

– Behukolar\u0131n konu\u011fu. Moskova\u2019da okuyor. \u0130yi e\u011fitim alm\u0131\u015f yaman biri oldu\u011fu s\u00f6yleniyor, dedi \u00e7ocuklardan Bibolet\u2019i tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan biri.<\/p>\n

– Y\u00fcr\u00fctme Komitesi binas\u0131na niye gidiyor ki o konuk, diye sordu yine Halaho.<\/p>\n

– Gitsin, yeter ki sorun \u00e7\u0131karmas\u0131n tek, dedi oturan ya\u015fl\u0131lardan biri.<\/p>\n

– Her gelen ya\u015fl\u0131, y\u00f6netim yerine y\u00f6neldi\u011fine g\u00f6re, orada bir \u015feyler olmal\u0131\u2026<\/p>\n

– Orada ne var ki bug\u00fcn? Baz\u0131 ya\u015fl\u0131-ba\u015fl\u0131 ki\u015filer ha bire oraya yollan\u0131yorlar\u2026<\/p>\n

Halaho\u2019nun i\u00e7i i\u00e7ine s\u0131\u011fmamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Fazla oturamad\u0131 ve aya\u011fa kalkt\u0131. Sopas\u0131yla topra\u011f\u0131 burgu gibi bir delerekten bir s\u00fcre bekledi, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemedi, \u00f6ylece de duramad\u0131, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131. Biraz uzakla\u015ft\u0131rd\u0131ktan sonra ad\u0131mlar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131, adeta ko\u015farcas\u0131na y\u00f6netim odas\u0131na do\u011fru yolland\u0131.<\/p>\n

Tomruklar\u0131n \u00fczerindekiler da\u011f\u0131lmaya ba\u015flad\u0131lar, baz\u0131lar\u0131 da Halaho\u2019nun pe\u015finden gittiler.<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR
\n1)<\/strong> \u0130\u00e7 Sava\u015f-Sovyet y\u00f6netimi \u00fczerine ayaklanan ve Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerden yard\u0131m alan kar\u015f\u0131devrimci beyaz g\u00fc\u00e7lerle Bol\u015fevik (k\u0131z\u0131l) g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda s\u00fcren sava\u015f. -HCY
\n2)<\/strong> Damga (\u0422\u0430\u043c\u0433\u044a\u044d)- Adigelerde her aileye ait i\u015faretler vard\u0131 ve bu damgalar hayvanlara da vurulurdu. Adige k\u00f6y yollar\u0131n\u0131n e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fc olmalar\u0131 savunma ama\u00e7l\u0131yd\u0131, d\u00fc\u015fman atl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0131zl\u0131 hareket etmelerini \u00f6nlemek ve Adigelerin kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan zaman kazanmak i\u00e7indi. -HCY
\n3)<\/strong> Beyazlar-Bol\u015feviklere kar\u015f\u0131 \u00e7arp\u0131\u015fan ve Bat\u0131dan destek alan kar\u015f\u0131devrimciler
\nidiler. -HCY
\n4) <\/strong>Don Kazaklar\u0131-Toprak zengini olduklar\u0131 i\u00e7in Bol\u015feviklere kar\u015f\u0131 ayaklanm\u0131\u015f olan bu Kazaklar\u0131n ayaklanmas\u0131 Bol\u015fevik birliklerince bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bu vah\u015fi, gerici, sald\u0131rgan ve yar\u0131 anar\u015fik Kazaklar\u0131n bir\u00e7o\u011fu \u00e7arp\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda Bol\u015feviklerce yok edilmi\u015f, sa\u011f kalanlar\u0131n bir \u00a0\u00e7o\u011fu da Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelere (ABD, Kanada, Fransa vb) s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. -HCY
\n5)<\/strong> Halahoj-Buradaki \u201cj\u201d (\u0436\u044a\u044b) eki \u201cgarip\u201d, \u201dzavall\u0131\u201d, \u201darkas\u0131z ki\u015fi\u201d gibi anlamlar
\nvermektedir. -HCY<\/p>\n

 <\/p>\n

VIII. YA\u015eLILARIN H\u00dcKM\u00dc<\/b><\/span><\/p>\n

Y\u00fcr\u00fctme komitesi (muhtarl\u0131k) \u00a0binas\u0131nda hayli insan toplanm\u0131\u015ft\u0131. Bir grup ya\u015fl\u0131 duvar boyunca uzanan ince uzun bir tahta sedirde oturuyordu. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu t\u00fcyl\u00fc kalpaklar ve koyun p\u00f6stekisinden adi k\u00fcrkler\u00a0 ta\u015f\u0131yorlard\u0131. Daha \u015f\u0131k giyimli olan birka\u00e7 ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015fi ise ba\u015f s\u0131ralara kurulmu\u015flard\u0131. Kaba sakall\u0131 ve b\u0131y\u0131kl\u0131 ki\u015filer aras\u0131nda, k\u0131rp\u0131k sakall\u0131 ve bak\u0131ml\u0131 olanlar\u0131 da vard\u0131, bunlar arada bir par\u0131ldayan g\u00fcm\u00fc\u015f di\u015fler gibi ya\u015fl\u0131lar\u0131n aras\u0131ndan se\u00e7iliyorlard\u0131.<\/p>\n

Koyun p\u00f6stekisinden kaba kalpaklar ta\u015f\u0131yanlar d\u0131\u015f\u0131nda, tek t\u00fck Buhara i\u015fi i\u015flenmi\u015f kaliteli kalpakl\u0131 olan ki\u015filer bulundu\u011fu da g\u00f6r\u00fclebiliyordu. \u00c7ar\u015f\u0131 ekme\u011fi gibi dolan\u0131k sar\u0131lm\u0131\u015f sar\u0131kl\u0131 bir ki\u015fi de vard\u0131 aralar\u0131nda.<\/p>\n

Giyim ku\u015famlar\u0131 gibi, ya\u015fl\u0131lar\u0131n y\u00fcz hatlar\u0131 ve d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri de farkl\u0131yd\u0131. Rahat bir ya\u015famlar\u0131 olmas\u0131ndan olmal\u0131, sar\u0131kl\u0131 ve Buhara kalpakl\u0131 ya\u015fl\u0131lar\u0131n y\u00fcz hatlar\u0131 daha tazece ve daha d\u00fczg\u00fcnd\u00fc. Kendilerinden daha emin ve \u00e7ok \u015feyi bilen ki\u015filermi\u015f gibi oturuyorlard\u0131, dizginleri elden b\u0131rakmak istemedikleri de her hallerinden anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu gibi ki\u015filer en ba\u015f k\u00f6\u015feye, y\u00f6netim masas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na kurulmu\u015flard\u0131.<\/p>\n

T\u00fcyl\u00fc kocaman kalpaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan bakmakta olan ya\u015fl\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc di\u011ferlerinden farkl\u0131yd\u0131:Onlar\u0131n y\u00fczleri kavrulmu\u015ftu, y\u00fczlerinde yer yer g\u00fcne\u015f yan\u0131klar\u0131 vard\u0131, ya\u015fl\u0131l\u0131ktan \u00f6t\u00fcr\u00fc belleri de b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc; zorlu ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 ve yokluk, onlar\u0131 bu hale getirmi\u015fti, ya\u015famlar\u0131 boyunca s\u0131rtlar\u0131ndan kalkmam\u0131\u015f olan onca zorluk, y\u00fczlerine de yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131, buru\u015fup k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f ve di\u015fsiz kalm\u0131\u015f ihtiyar y\u00fczleri kocaman kalpaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan zar zor se\u00e7ilebiliyordu. Bunlar, \u00f6teki varl\u0131kl\u0131 ki\u015filerin alt taraflar\u0131na, kap\u0131 e\u015fi\u011fine yak\u0131n yerlere s\u0131ralanm\u0131\u015flar, oralara oturtulmu\u015flard\u0131. K\u00fcrek sap\u0131n\u0131 sa\u011flam tutmaya al\u0131\u015fm\u0131\u015f olmal\u0131lar, bastonlar\u0131n\u0131 da sap k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan s\u0131k\u0131ca avu\u00e7lam\u0131\u015flar, boyunduru\u011fa ko\u015fulu \u00f6k\u00fcz misali, ko\u015fulu olman\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 bir eziklik ve boyun e\u011fmi\u015flikli\u011fe ko\u015fut bi\u00e7imde boyunlar\u0131 da b\u00fck\u00fckt\u00fc; i\u00e7eri al\u0131nmaya de\u011fmezlermi\u015f ama her ne hikmetse ya\u015fl\u0131lar meclisine al\u0131nm\u0131\u015flarm\u0131\u015f gibi ezik ezik oturmaktayd\u0131lar. Gen\u00e7ler ise duvarlara omuz vermi\u015f, kap\u0131n\u0131n iki yan\u0131na y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Bibolet i\u00e7eri girdi\u011finde, ya\u015fl\u0131lar bu giri\u015fin ne anlama geldi\u011fini anlayamam\u0131\u015f olmakla birlikte, yine de kendisi i\u00e7in aya\u011fa kalkt\u0131lar.
\n– Buyurun, oturun, diyerek en ba\u015ftaki ki\u015fi kendisini g\u00fcler y\u00fczle kar\u015f\u0131lad\u0131. Siyah abas\u0131, alt\u0131n saati ve Buhara i\u015fi kalpa\u011f\u0131ndan, onun k\u00f6y imam\u0131 (\u0435\u0444\u044d\u043d\u0434\u044b) oldu\u011funu hemen anlam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet.
\n– Otur (\u04421\u044b\u0441), dediler \u00f6teki ya\u015fl\u0131lar da.
\n– Ayakta kalabilirim, sorun de\u011fil, dedi Bibolet.
\n– Otur, hen\u00fcz \u00e7ocuksan da konuksun! diyerek imam kendi yerine oturdu.<\/p>\n

Adige gelene\u011finde ya\u015fl\u0131lar\u0131n yan\u0131nda ayakta dikilmenin daha uygun d\u00fc\u015fece\u011fini Bibolet de biliyordu. Ancak onun bir de ayr\u0131 bir komsomol (*) anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131. Nezaket gere\u011fi de olsa, gelen birbirine oturmas\u0131 i\u00e7in yer g\u00f6sterildi\u011fini, bunun bir Adigelik ve insanl\u0131k gelene\u011fi oldu\u011funu \u00e7ok iyi biliyordu. Ancak s\u0131n\u0131f \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, verk ve varl\u0131kl\u0131ya sayg\u0131 anlam\u0131nda ayakta kalmay\u0131 da uygun bulmuyordu. Bir\u00e7ok oturulacak yer varken sap gibi orta yerde dikilmenin de bir anlam\u0131 yoktu. Etraf\u0131na bir bak\u0131nd\u0131, bo\u015f bir tabure (\u043f\u0445\u044a\u044d\u043d\u04421\u044d\u043a1\u0443) g\u00f6rd\u00fc ve oraya oturdu.<\/p>\n

Ya\u015fl\u0131lar Bibolet\u2019in oturmas\u0131ndan ho\u015flanmam\u0131\u015flard\u0131. Ay\u0131plam\u0131\u015flar gibi y\u00fczlerini ondan \u00e7evirip ba\u015fka y\u00f6nlere d\u00f6nd\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n

Bu arada i\u00e7eriye Halaho<\/b> girdi.
\n– Selam\u00fcnaleyk\u00fcm!
\n– Ve Aleyk\u00fcmselam, Halaho! diyerek, onun i\u00e7in de aya\u011fa kalkt\u0131lar.
\n– Siz konuk olmal\u0131s\u0131n\u0131z, dedi, i\u00e7eridekileri de umursamadan Bibolet\u2019in yan\u0131na gelip. ”Ho\u015f geldin, konu\u011fumuz!” diyerek elini ona uzatt\u0131 Halaho.<\/p>\n

\u0130htiyar, nas\u0131rl\u0131 elleriyle Bibolet\u2019in elini bir ok\u015fad\u0131.<\/p>\n

Halaho kabar\u0131k t\u00fcyl\u00fc kalpakl\u0131 ya\u015fl\u0131lar\u0131n gerisinde bir yere, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck c\u00fcssesiyle ili\u015fiverdi.<\/p>\n

– Bu konuk da kim ola ki, \u00e7\u0131karamad\u0131m bir t\u00fcrl\u00fc, diye sordu ya\u015fl\u0131lardan biri. Soru sorma bi\u00e7iminden ya\u015fl\u0131n\u0131n Bibolet\u2019in oturmu\u015f olmas\u0131ndan hi\u00e7 ho\u015flanmam\u0131\u015f oldu\u011funu, bir gencin \u00f6yle davranmamas\u0131 gerekti\u011fini, bunu yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z buldu\u011funu, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 belli ediyordu.
\n– Mezokolar\u0131n<\/b> o\u011flu, bir \u00f6\u011frenci, dedi M\u0131hamet<\/b>.
\n– Okuyorsa, \u00e7ok iyi, Tanr\u0131 kendisine bilimin yolunu a\u00e7s\u0131n, dedi bir hac\u0131.
\n– Okusun, yeter ki asl\u0131n\u0131 unutmas\u0131n, yads\u0131mas\u0131n halk\u0131n\u0131, diye eklemede bulundu \u0130shak da.
\n– Bu gen\u00e7 konu\u011fumuzun iyi bir e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir\u00e7ok kitap okumu\u015f oldu\u011funu duydum, diyerek bir tek Halaho, Bibolet\u2019e arka \u00e7\u0131kt\u0131. Halaho \u00f6teki ya\u015fl\u0131lar gibi gizli kapakl\u0131, kinayeli konu\u015fmayan, i\u00e7indekini doland\u0131rmadan s\u00f6yleyen biriydi.
\n– \u0130yi bir adam olacaksa, yar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerden geri kalmas\u0131n, kendi toplumunu da (\u044b\u043b\u044a\u044d\u043f\u043a\u044a) utand\u0131rmas\u0131n yeter ki.
\n– Tanr\u0131 diye bir \u015fey yoktur diyenlerden olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece okumas\u0131nda bir sak\u0131nca yok, iyi de olur, diyerek, tatl\u0131 bir dille eklemede bulundu bir \u00f6nceki hac\u0131.
\n– O konuda,az da olsa ortama uymak gerekir, \u201dKimin arabas\u0131na biniyorsan onun t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00f6yle\u201d (\u0417\u0438\u043a\u0443 \u0443\u0438\u0441\u044b\u043c \u0438\u043e\u0440\u044d\u0434 1\u043e) dememi\u015fler bo\u015funa, diye laf att\u0131 giyimi ku\u015fam\u0131 yerinde ve g\u0131c\u0131r g\u0131c\u0131r bir Buhara kalpa\u011f\u0131 da ta\u015f\u0131yan ba\u015fka bir ya\u015fl\u0131 olan Al\u0131ko Yete\u011fan (\u0410\u043b\u044b\u043a\u044a\u043e \u0415\u0442\u044d\u0433\u044a\u044d\u043d).
\n– \u00d6yle tabii, \u201dPisli\u011fe abanm\u0131\u015f olsan bile s\u0131k\u0131 tutun\u201d (\u0431\u0437\u0430\u0434\u0436\u044d\u043c \u0443\u0445\u044d1\u0430\u0431\u044d\u043c\u0438, \u043f\u044b\u0442\u044d\u0443 \u0443\u0431\u044b\u0442) dememi\u015fler bo\u015funa, dedi daha homurtulu bir bi\u00e7imde k\u00f6y imam\u0131 da.<\/p>\n

\u0130mam\u0131n s\u00f6z\u00fc odada so\u011fuk bir r\u00fczgar esmesine neden oldu, bir s\u00fcre bir sessizlik ya\u015fand\u0131.
\n– Vallahi de hoca, o s\u00f6z\u00fc s\u00f6yleyen tam da yerinde s\u00f6ylemi\u015f, diyerek kahkahay\u0131 bast\u0131 Al\u0131ko.<\/p>\n

Bir eski araba g\u0131c\u0131rt\u0131s\u0131 gibi, ihtiyarlar\u0131n kahkahalar\u0131, ba\u015f taraflarda daha yo\u011fun bir bi\u00e7imde ba\u015flad\u0131 ama s\u0131ran\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 taraflar\u0131n, pek ho\u015flan\u0131lmam\u0131\u015f gibi,ses tonu d\u00fc\u015ferek s\u00fcrd\u00fc.Bu s\u00f6zlerin kime bir dokundurma oldu\u011funu herkes anlam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bibolet de durumu g\u00f6rm\u00fc\u015f,iyice sinirlemi\u015f ve kan\u0131 beynine s\u0131\u00e7ram\u0131\u015ft\u0131. \u0130lkin, kendisine y\u00f6neltilen bu a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 s\u00f6zleri aynen, gerisin geri y\u00fczlerine \u00e7arpmay\u0131, k\u00f6y imam\u0131 da aralar\u0131nda olmak \u00fczere kendini bilmez bu t\u00fcr ars\u0131z ki\u015filer y\u00fcz\u00fcnden Adige emek\u00e7ilerinin neler \u00e7ekmi\u015f olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k y\u00fczlerine vurmay\u0131, art\u0131k b\u00f6yle s\u0131r\u0131t\u0131p,b\u00f6b\u00fcrlenip oturamayacaklar\u0131n\u0131 ve keyif \u00e7atamayacaklar\u0131n\u0131, bu d\u00f6nemin art\u0131k kapand\u0131\u011f\u0131n\u0131, Sovyet iktidar\u0131n\u0131n bu t\u00fcr ki\u015filere \u00e7ok yak\u0131nda gereken dersleri verece\u011fini, onlara sert ve kesin bir dille an\u0131msatmay\u0131 i\u00e7inden ge\u00e7irdi. Ancak \u00f6yle yapt\u0131\u011f\u0131 takdirde,b\u00fcy\u00fck bir \u00a0yanl\u0131\u015f yapm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 hemen anlad\u0131. Bunu herkes yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z bulacakt\u0131,sonu\u00e7ta kimseyi \u00a0k\u0131nayamam\u0131\u015f, amac\u0131na da ula\u015famam\u0131\u015f olacakt\u0131.B\u00f6yle uygunsuz davrand\u0131\u011f\u0131nda,davran\u0131\u015f\u0131 budalaca ve edepsizce bulunacak ve bundan as\u0131l kar\u015f\u0131 taraf yararlanm\u0131\u015f olacakt\u0131. Ayr\u0131ca buradaki emek\u00e7i insanlar\u0131 da kendisinden so\u011futmu\u015f ve uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f,kendisinden destek uman zavall\u0131 kad\u0131na da yard\u0131m etmemi\u015f olacakt\u0131.Ya\u015fl\u0131lar\u0131 yasa ve yarg\u0131 s\u00f6zleriyle korkutmak sorun de\u011fildi, ama onlar, yine de kendi aralar\u0131nda gizlice anla\u015f\u0131p, kad\u0131n\u0131 da \u00fcrk\u00fct\u00fcp sindirir, onu daha da zor bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f olurdu.<\/p>\n

Nas\u0131l bir yan\u0131t vermesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp dururken, kendisine beklenmedik yard\u0131m k\u00f6y imam\u0131ndan geldi.
\n– Konu\u011fun kalbini k\u0131rm\u0131\u015f\u0131m galiba, dedi sahte bir g\u00fcl\u00fcmseyi\u015fle imam.
\n– Hay\u0131r, kalbim k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil.Yeni iktidar sayesinde,k\u00f6yl\u00fc emek\u00e7i ailelerinin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okullarda paras\u0131z olarak okutulmakta olmalar\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fc bir \u015feymi\u015f gibi alg\u0131layanlar\u0131n i\u00e7imizde bulundu\u011funu biliyorum. Hela \u00e7ukurunda bar\u0131nan kurt ve solucanlar i\u00e7in, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 pislik \u00a0en lezzetli yiyecektir, buna benzeyen ki\u015filerin,eski ya\u015fam bi\u00e7imini en iyi bir ya\u015fam bi\u00e7imi imi\u015f gibi alg\u0131lamaya devam eden ki\u015filerin hala aram\u0131zda bulundu\u011funu \u00a0da biliyoruz, diyerek ya\u015fl\u0131lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi g\u00fcl\u00fcmseyerek yan\u0131t verdi Bibolet de imama.<\/p>\n

Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sert at\u0131\u015fman\u0131n k\u00f6t\u00fcye varmas\u0131ndan \u00e7ekinen ya\u015fl\u0131lar sessizle\u015ftiler ve bir s\u00fcre bekle\u015ftiler. Olumsuz havay\u0131 \u015fakaya getirip da\u011f\u0131tma g\u00f6revi yine Halaho\u2019ya d\u00fc\u015ft\u00fc:
\n– Vallahi de hoca, o benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u00e7ocuk, senin \u00f6yle hafife alaca\u011f\u0131n birine,hi\u00e7 de kolay bir lokmaya benzemiyor.
\n– Hak etti\u011fim yan\u0131t\u0131 verdi bana! \u0130mam,k\u0131zman\u0131n kendisi i\u00e7in \u00e7\u0131kar bir yol olamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131.
\n– \u00d6yle tabii, \u00e7ocukla laf yar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rsan olaca\u011f\u0131 budur, dedi eski bir k\u0131r\u0131k bir araba g\u0131c\u0131rt\u0131s\u0131 gibi sesler \u00e7\u0131karan \u00a0ba\u015fka bir ya\u015fl\u0131.<\/p>\n

Ya\u015fl\u0131n\u0131n konu\u015fma bi\u00e7iminden onun kendisine kar\u015f\u0131 \u00e7ok k\u0131zg\u0131n biri oldu\u011funu fark etmi\u015fti Bibolet. Ayr\u0131ca kar\u0131s\u0131n\u0131n durumu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek olan ihtiyar\u0131 an\u0131msayarak, \u201dO ki\u015fi acaba bu mu?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek ihtiyara yeniden bir kez ve daha dikkatlice bir bakt\u0131. Bu ki\u015fiden daha berbat\u0131n\u0131, parayla arasan bile bulamazd\u0131n: Bir deri bir kemik, kupkuru ve \u00f6l\u00fc gibi sarar\u0131p solmu\u015f biriydi. S\u0131caktan bunalm\u0131\u015f bir karga nas\u0131l a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p solarsa, o da \u00f6yle a\u011fz\u0131ndan a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r \u00a0solumaktayd\u0131. Canl\u0131 kalan tek varl\u0131\u011f\u0131 \u00a0g\u00f6zleriydi: Ate\u015fte pi\u015fip k\u0131zarm\u0131\u015flar gibi parl\u0131yorlar, bakt\u0131\u011f\u0131 yerlere bat\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi k\u0131zg\u0131n k\u0131zg\u0131n bak\u0131yorlard\u0131. Ya\u015fl\u0131y\u0131 as\u0131l \u00e7irkinle\u015ftiren \u015feyse,i\u00e7inin\u00a0 de bozuk oldu\u011funun a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmakta olmas\u0131yd\u0131, onu as\u0131l sevimsizle\u015ftiren \u00f6zellik de buydu.<\/p>\n

\u0130htiyar, Bibolet\u2019in kendisini s\u00fczerek bakmakta oldu\u011funu anlad\u0131 ve ona i\u011fneleyici g\u00f6zleriyle bir kez daha sert sert bir bakt\u0131. \u0130htiyar ayr\u0131 bir yerde yaln\u0131z ba\u015f\u0131na oturuyordu. Bak\u0131\u015f\u0131ndan ve ayr\u0131 oturmas\u0131ndan onun s\u00f6z konusu kad\u0131n\u0131n kocas\u0131 olabilece\u011fini akl\u0131ndan ge\u00e7irdi. M\u0131hamet\u2019e do\u011fru imal\u0131 imal\u0131 bir bakt\u0131\u011f\u0131nda yan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onun g\u00f6z k\u0131rpmas\u0131ndan anlam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bir \u00e7ocuk i\u00e7eri girdi:
\n– Amdehan <\/b>(\u0410\u043c\u0434\u044d\u0445\u044a\u0430\u043d) geldi, bekliyor diye imama haber verdi.
\n– \u00d6yleyse, gen\u00e7ler d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131ks\u0131nlar! diye buyurdu imam.<\/p>\n

Gen\u00e7ler isteksizce de olsa d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar. M\u0131hamet gibi ya\u015f\u0131 ilerlemi\u015f bir iki gen\u00e7 i\u00e7eride kald\u0131. Bibolet\u2019se yerinden k\u0131m\u0131ldamad\u0131. Bibolet\u2019in oturmas\u0131na ne diyeceklerini bilemeden hac\u0131 ile imam bir s\u00fcre birbirlerine bak\u0131\u015ft\u0131lar ve konu\u011fun kendili\u011finden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p gitmesini beklediler. Konu\u011fun \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca da imam s\u00f6z\u00fc ba\u015flatt\u0131:
\n– Haydi, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n kad\u0131n\u0131 da bu i\u015fi bir an \u00f6nce bitirelim. Konuk i\u00e7eride kald\u0131 ama zarar\u0131 yok… Ne de olsa, o da bir Adige \u00e7ocu\u011fu.<\/p>\n

Ayaklar\u0131 \u00e7\u0131plak, \u00fcst\u00fc ba\u015f\u0131 peri\u015fan, sanki cans\u0131z bir g\u00f6lge gibi bir kad\u0131n i\u00e7eri girdi. G\u00f6zleri a\u015fa\u011f\u0131ya bakar bi\u00e7imde, sessizce duvar dibine dikildi. \u00dcst\u00fcndeki ipekli \u015fal\u0131n\u0131n iki ucunu \u00e7ekmi\u015f, s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131ndan \u015fal\u0131n\u0131n u\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7eki\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bu\u011fday tenli, gen\u00e7 bir kad\u0131nd\u0131. Kal\u0131n ka\u015flar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya sarkm\u0131\u015f, sanki g\u00f6zlerine batacakm\u0131\u015flarm\u0131\u015f izlenimini veriyorlard\u0131. Bir hata i\u015flemekten \u00e7ekiniyormu\u015f gibi dudaklar\u0131n\u0131 kapatm\u0131\u015f sessizce olu\u011fu yerde duruyordu.<\/p>\n

\u0130\u00e7eridekiler aya\u011fa kalkt\u0131lar.
\n– Otur, dedi imam.
\n– Otur, diyerek hac\u0131 da ona kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Ancak kad\u0131n Adige gelene\u011fi gere\u011fi konu\u015fmad\u0131, tek s\u00f6zc\u00fckle de olsa bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermedi. Adigelik gere\u011fi denilerek kendisinin aleyhinde ba\u015ftan al\u0131nm\u0131\u015f olan h\u00fckm\u00fc biliyormu\u015f gibi sessizce duruyordu.<\/p>\n

Nefretini de i\u00e7ine atm\u0131\u015f ayakta durmaktayd\u0131.<\/p>\n

Bibolet aya\u011fa kalk\u0131p oturdu\u011fu tabureyi ona uzatt\u0131.
\n– Hay\u0131r, sa\u011fol, oturmayaca\u011f\u0131m!diyerek sert ve so\u011fuk bir ifadeyle tabureyi gerisin geri itti. Ard\u0131ndan bir bakt\u0131\u011f\u0131nda tabureyi uzatan\u0131n Bibolet oldu\u011funu anlad\u0131, g\u00f6zlerindeki k\u0131zg\u0131nl\u0131k ge\u00e7ti, yumu\u015fam\u0131\u015f bir ses tonuyla:
\n– Siz oturunuz,dedi.<\/p>\n

Ya\u015fl\u0131lar da kad\u0131n\u0131n kendilerine kar\u015f\u0131 duydu\u011fu bu so\u011fuk yakla\u015f\u0131m\u0131n fark\u0131na varm\u0131\u015flar ve \u00a0hi\u00e7bir \u015fey demeden kendi yerlerine oturmu\u015flard\u0131. Konu\u015fmadan bir s\u00fcre beklediler. \u00d6ncesinden verilmi\u015f olan bir karar\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131klayacaklar\u0131n\u0131n yolunu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor olmal\u0131yd\u0131lar.Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn t\u00fcm y\u00fck\u00fcn\u00fc s\u0131rtlanm\u0131\u015flar gibi, ba\u015flar\u0131n\u0131 hep bir ayar yana e\u011fmi\u015f ve g\u00f6\u011f\u00fcslerini de bastonlar\u0131na dayam\u0131\u015f oturuyorlard\u0131.<\/p>\n

\u0130\u00e7lerinde kayg\u0131s\u0131z, kendine g\u00fcvenli ve ba\u015f\u0131 dik durumda olan\u0131 ise sadece k\u00f6y imam\u0131 idi. Elindeki \u201cTanr\u0131\u2019n\u0131n kutsal kitab\u0131na\u201d dayanarak ge\u00e7mi\u015fi, gelece\u011fi ve her \u015feyi kavrad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu kad\u0131n\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131 i\u015fini, en iyi bir bi\u00e7imde ancak kendisinin yerine getirebilece\u011fini bilmekte oldu\u011fu\u00a0 havas\u0131n\u0131 bas\u0131yordu. S\u0131radan ki\u015filerin g\u00f6remedi\u011fi \u015feyleri kendisinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, basit insanlar\u0131n akl\u0131n\u0131n ermedi\u011fi \u015feyleri kavrayan bir bilgiye sahip ve \u00e7ok yetkin biri oldu\u011funu bilen biri imi\u015f gibisine ba\u015f k\u00f6\u015feye kurulmu\u015ftu.<\/p>\n

\u201cAdaleti ve merhameti temsil eden, g\u00f6rmedi\u011fi, duymad\u0131\u011f\u0131 ve eri\u015fmedi\u011fi bir yer ve varl\u0131k bulunmayan, ba\u015flang\u0131c\u0131, sonu ve benzeri olmayan Ulu Tanr\u0131, olaca\u011f\u0131, \u00f6l\u00fcm\u00fc ve al\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6ncesinden belirlemi\u015ftir\u2026 \u0130nsan, hayvan ve bitki, yery\u00fcz\u00fcndeki her canl\u0131n\u0131n gelece\u011fi, kaderi ve her \u015fey Kuran\u2019da yaz\u0131l\u0131d\u0131r\u2026 Kuran\u2019daki bilgi ve bilimin ucu ve buca\u011f\u0131 yoktur.<\/p>\n

Son peygamber olan Muhammed Peygamber d\u0131\u015f\u0131nda, Kuran\u2019da yaz\u0131l\u0131 olanlar\u0131 b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle ve tam olarak anlayan ve anlatabilecek olan biri g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin yery\u00fcz\u00fcne gelmemi\u015ftir, bundan sonra da gelmeyecektir. Bu nedenle Kuran\u2019da yaz\u0131l\u0131 olan \u015feyleri Adigece’ye \u00e7evirmeye kalk\u0131\u015fanlar gavur olacaklard\u0131r. Kuran\u2019da yaz\u0131l\u0131 olanlar\u0131 yorumlayabilecek ve bu yorumlara dayanarak h\u00fck\u00fcmler \u00e7\u0131karabilecek olan ki\u015filer ise,sadece imamlard\u0131r (\u0435\u0444\u044d\u043d\u0434\u044b\u0445\u044d\u0440). Tanr\u0131, d\u00fcnya h\u00fckm\u00fc olan \u015feriat\u0131 imamlar\u0131n eline teslim etmi\u015ftir, bu nedenle \u00f6l\u00fcm, yani hesap g\u00fcn\u00fc ile ba\u015f ba\u015fa kalacak olan \u00f6l\u00fcml\u00fc insan\u0131n imamlar\u0131n s\u00f6z\u00fcnden asla d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131 gerekir\u2026\u201d<\/p>\n

\u0130mam\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri bu ve buna benzer \u015feylerdi, gurur ve b\u00f6b\u00fcrlenme kayna\u011f\u0131 da bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerde yat\u0131yordu.<\/p>\n

\u00d6b\u00fcr ya\u015fl\u0131lar da imam\u0131n y\u00fcz\u00fcndeki bu bilge ifadeyi sayg\u0131yla kar\u015f\u0131l\u0131yor, onun bu konuda ne diyece\u011fini merakla bekliyorlard\u0131.
\n– <\/b>Hoca sen ne diyeceksin, diyerek yumu\u015fak bir ses tonuyla sordu hac\u0131.
\n– Hac\u0131, ne dememiz gerekti\u011fini sen de biliyorsun\u2026 Elbette \u015feriat\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak bir \u015fey s\u00f6ylemeye yetkimiz yoktur, dedi imam da.
\n– Bilmem, Harun bir \u015fey s\u00f6ylemek ister mi, diye sordu hac\u0131, o \u00e7irkin ihtiyara d\u00f6n\u00fcp.<\/p>\n

\u00dczerinden a\u011f\u0131r bir vas\u0131ta ge\u00e7mi\u015f de, o y\u00fczden karton gibi ezilip kalm\u0131\u015f biri gibi,bastonuna dayan\u0131p zar zor aya\u011fa kalkt\u0131 Harun. G\u00f6zleri ile oday\u0131 \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zden ge\u00e7irdi, sesi az \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan, g\u00f6\u011fs\u00fcnden par\u00e7a par\u00e7a kopup geliyormu\u015f gibi zorlana zorlana sesini duyurmaya \u00e7al\u0131\u015farak konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Siz pek bir fark\u0131nda de\u011filsiniz ama, art\u0131k g\u00fcnlerim say\u0131l\u0131 benim. Bu ya\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131n gelece\u011fini sizin elinize, verece\u011finiz h\u00fckme b\u0131rak\u0131yorum \u015fimdiden,h\u00fckm\u00fcn\u00fcz\u00fc aynan kabul etmeye haz\u0131r\u0131m.Zahmet buyurup buraya kadar gelmi\u015f olan ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015filerden, hac\u0131 ve hocalardan tek bir dile\u011fim var, o da bu ya\u015fl\u0131 halimle beni bir ba\u015f\u0131ma ve umars\u0131z bir durumda b\u0131rakmaman\u0131z ve bana yard\u0131m elinizi uzatman\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 ki\u015fi \u00f6ks\u00fcr\u00fc\u011fe tutuldu\u011fundan daha fazla konu\u015famad\u0131.<\/p>\n

Y\u0131rt\u0131lan bir pa\u00e7avran\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131\u00a0 sesler gibi sesler \u00e7\u0131karan ihtiyar,ayn\u0131 zamanda \u00a0h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde \u00f6ks\u00fcrmekteydi. \u00d6ks\u00fcr\u00fck sesleri ve sa\u00e7t\u0131\u011f\u0131 t\u00fck\u00fcr\u00fckler aras\u0131ndan sar\u0131 ve k\u0131rm\u0131z\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k irice bir balgam da \u00e7\u0131kard\u0131,balgam biraz ilerisinde yere d\u00fc\u015ft\u00fc. Harun, s\u0131k\u0131nt\u0131 veren balgam\u0131n\u0131 att\u0131ktan sonra rahatlam\u0131\u015ft\u0131,nitekim rahat ve\u00a0 sessiz bir bi\u00e7imde yerine oturdu.
\n– Amdehan, sen ne diyeceksin bu duruma? Ne diye kocan\u0131 dinlemiyor,onu b\u00f6ylesine yak\u0131nmalar\u0131na \u00a0neden oluyorsun? Sana ne gibi bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapm\u0131\u015f olabilir \u00a0kocan?
\n– Bana \u00a0k\u00f6t\u00fcl\u00fck yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak i\u00e7in buraya gelmedim,art\u0131k ben onu istemiyorum.Ayr\u0131ca \u00a0isteyerek de evlenmi\u015f \u00a0de\u011filim onunla,zorla verdiler beni ona. \u015eimdi ondan \u00a0ayr\u0131lmak ve \u00a0ayr\u0131 ya\u015famak istiyorum, diyerek ezilip b\u00fcz\u00fclmeden ve \u00e7ekinmeden i\u00e7indekini aynen s\u00f6yledi Amdehan.
\n– Bug\u00fcne de\u011fin kendisiyle ge\u00e7inmi\u015fsin de art\u0131k neden ge\u00e7inmek istemiyorsun, diyerek, kutlu (m\u00fcbarek) biri imi\u015f de kad\u0131n\u0131 k\u0131n\u0131yormu\u015f gibi bir \u00e7al\u0131m tak\u0131narak sormu\u015ftu hac\u0131 Amdehan\u2019a. \u201dE\u015fini bu ya\u015fl\u0131 haliyle bir ba\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131p gitmeye kalk\u0131\u015fman\u0131 nas\u0131l a\u00e7\u0131klayabiliriz?
\n– Ben onunla isteyerek evlenmedim, \u015fimdiye de\u011fin umars\u0131zd\u0131m. Bana talak (bo\u015fanma) hakk\u0131 da tan\u0131mad\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc. Katlanmak zorunda kald\u0131m\u2026 \u00dcstelik o benden daha yaln\u0131z olan biri de\u011fil, \u00e7oluk \u00e7ocu\u011fu, bakacak bir s\u00fcr\u00fc kimsesi var. O beni sadece bir k\u00f6le (\u0443\u043d\u044d1\u0443\u0442\/v\u0131neut) gibi kullanmak, kendisine hizmet ettirmek i\u00e7in istiyor\u2026<\/p>\n

Eski yaralar\u0131 de\u015filmi\u015f de y\u0131llar\u0131n i\u00e7inde biriktirdi\u011fi onca ac\u0131 dolu birikimi d\u0131\u015far\u0131ya at\u0131yormu\u015f gibi a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r konu\u015fuyor, bu \u00e7ileye art\u0131k daha fazla katlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 belli ediyordu Amdehan.
\n– Peki, \u015fimdi kocan sana talak hakk\u0131 tan\u0131yor mu?
\n– Onun bana talak hakk\u0131 tan\u0131mas\u0131na gerek kalmad\u0131,yasalar bana bo\u015fanma <\/b>hakk\u0131 tan\u0131yor art\u0131k!<\/b><\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n s\u00f6zleri, hi\u00e7 beklemedikleri bir anda tepeden i\u00e7eriye d\u00fc\u015fen bir kum y\u0131lan\u0131 gibi odadakileri \u00e7arpm\u0131\u015f, herkesi \u00fcrk\u00fctm\u00fc\u015f ve \u015fa\u015fk\u0131na \u00e7evirmi\u015fti. Hac\u0131 da, dili dibinden kopup d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibi, g\u00f6z kapaklar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya indirmi\u015f, bir s\u00fcre \u00f6n\u00fcne bak\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131.
\n– Bak, g\u00fczel k\u0131z\u0131m, senin o gibi s\u00f6zler s\u00f6ylemen sana hi\u00e7 yak\u0131\u015fm\u0131yor, dedi hac\u0131 bir s\u00fcre sonra, adaleti arayan bir ki\u015fi postuna b\u00fcr\u00fcnerek. \u201dBak burada oturanlar aras\u0131nda seni sevmeyen ve sana zarar vermek isteyen kimse yok. Biz Adigeler olarak bug\u00fcne de\u011fin bir toplumsal gelene\u011fi izlemi\u015f, ili\u015fkilerini de ona g\u00f6re d\u00fczenlemi\u015f olan insanlar\u0131z, b\u00f6ylesine bir toplum olarak bug\u00fcnlere geldik.Yani insanl\u0131\u011fa, utanma ve arlanma duygular\u0131na de\u011fer vererek bug\u00fcnlere geldik. Ba\u015fka toplumlar taraf\u0131ndan Adige ad\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131, kirletilmemesi i\u00e7in elimizden gelen her \u015feyi yapt\u0131k. Bu g\u00fczel geleneklerimizi, insanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 yitirmezsek \u00e7ok daha iyi olur. Sen de dost bir Adige y\u00fcz\u00fc ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya ya\u015famak istiyorsan, Adigeli\u011fi ve Adigelere \u00f6zg\u00fc olan sayg\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yitirmemen, d\u0131\u015flamaman gerekir. Senin s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fin yeni yasalar kad\u0131nlarla ilgili olan \u00a0\u015feylerden de\u011fil,ayr\u0131ca yasalar bizi ba\u011flamaz. Herkes her akl\u0131na geleni yapamaz. Tanr\u0131 aln\u0131na ne yazm\u0131\u015fsa o olur, buna katlanman, bir M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funu da asla unutmaman gerekir. Er ge\u00e7 gidece\u011fin yer olan hesap g\u00fcn\u00fcn\u00fc (ahreti) akl\u0131ndan \u00e7\u0131karma. \u0130nsanlar\u0131n ve Tanr\u0131’n\u0131n ilencini (nefretini) \u00a0de \u00fczerine \u00e7ekme, kal kald\u0131\u011f\u0131n yerde kad\u0131n olarak! Burada toplanm\u0131\u015f hac\u0131, hoca ve ya\u015fl\u0131lar olarak sana s\u00f6yleyece\u011fimiz son s\u00f6z budur! diyerek, bir sar\u0131kl\u0131dan beklenmeyecek sert ifadelerle, kararl\u0131 ve i\u00e7indeki k\u0131zg\u0131n ate\u015fi ortaya d\u00f6ker bir bi\u00e7imde h\u00fckm\u00fcn\u00fc belirterek konu\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlad\u0131 hac\u0131.<\/p>\n

Hac\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan imam da uzun uzad\u0131ya bir konu\u015fma (vaaz, \u0443\u0430\u0437) yapt\u0131, k\u0131yamet g\u00fcn\u00fc ile \u015feriat\u0131n h\u00fck\u00fcmlerini bir bir anlatt\u0131,yalanc\u0131 d\u00fcnya nimetlerine aldan\u0131p Cehennemin yolunu tutacak olanlar\u0131 bekleyen azaplardan s\u00f6z etti. S\u00f6zlerinin daha etkili olmas\u0131 i\u00e7in Kuran\u2019dan Arap\u00e7a sureler okudu, b\u00f6ylece Arap\u00e7a bilmeyen \u00a0oradaki ki\u015fileri korkutmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131,yer yer \u00a0Arap\u00e7a s\u00f6zc\u00fckleri sesini y\u00fckselterek Adigece’ye \u00e7evirdi ve kendince de yorumlad\u0131.<\/p>\n

Amdehan ba\u015f\u0131 \u00f6ne e\u011fik ve sessiz bir bi\u00e7imde ayakta duruyordu. Ancak g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fcn kalk\u0131p inmekte olmas\u0131ndan i\u00e7indeki s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 fark etmemek de olanaks\u0131zd\u0131.
\n– Hoca, hele bir dur, diyerek, imam\u0131n konu\u015fmas\u0131na ara verdi\u011fi bir anda Bibolet konu\u015fmaya m\u00fcdahale etti. \u201dBurada akl\u0131m\u0131n yatmad\u0131\u011f\u0131 bir \u015fey var:Sizin insanl\u0131k, Adigelik ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k anlay\u0131n\u0131z \u00e7ok s\u0131\u011f ve s\u0131n\u0131rl\u0131,her nedense,sizing d\u00fcnyan\u0131zda kad\u0131na \u00a0kendi gelece\u011fini \u00f6zg\u00fcrce d\u00fczenleyebilmesi i\u00e7in \u00a0hi\u00e7bir yer b\u0131rakmam\u0131\u015f oldu\u011funuz anla\u015f\u0131l\u0131yor!<\/p>\n

Bibolet\u2019in konu\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlamas\u0131na f\u0131rsat vermeden,Amdehan, durdu\u011fu yerden ileriye do\u011fru bir iki ad\u0131m att\u0131, can\u0131n\u0131 di\u015fine takarak konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Anla\u015f\u0131lan as\u0131l sizler Allah\u2019tan hi\u00e7 korkmuyorsunuz! Ben Tanr\u0131’ya kar\u015f\u0131 ne gibi bir g\u00fcnah i\u015flemi\u015fim de bu durumlara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u00fcm? Bak\u0131n bir bana,bak\u0131n\u00a0 bir de\u00a0 beni birlikte ya\u015famaya zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z o ki\u015fiye! Ben onun gibi birisiyle nas\u0131l olur da ortak bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrebilirim!<\/p>\n

Amdehan \u015fal\u0131n\u0131 s\u0131rt\u0131ndan at\u0131p s\u0131k\u0131lmay\u0131 ve darlanmay\u0131 bir yana at\u0131p ya\u015fl\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dikildi. G\u00f6rmedi\u011fi d\u00fcnya nimetlerini ve kendisi i\u00e7in insanl\u0131\u011f\u0131 arayan bir kad\u0131n\u0131n gencecik v\u00fccudu \u00e7\u0131k\u0131vermi\u015fti ortaya.
\n-Sizin adalet ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131z bu kadarl\u0131k m\u0131?!<\/p>\n

Bu ac\u0131 s\u00f6zleri s\u00f6yledikten sonra Amdehan, insan\u0131n sadece g\u00f6rmekle bile i\u00e7ini karartacak \u00a0bir bi\u00e7imde, eliyle y\u00fcz\u00fcn\u00fc kapat\u0131p a\u011flayarak d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

Ya\u015fl\u0131lar, dilleri tutulmu\u015f gibi bir s\u00fcre sessizce oturdular.
\n– Vallahi, \u00e7ok do\u011fru s\u00f6yledi! Harun, \u00e7ok ya\u015fl\u0131 biri, zorlamas\u0131n kad\u0131n\u0131,\u00e7ekilsin kendi k\u00f6\u015fesine! Kendi kendisine s\u00f6yl\u00fcyormu\u015f gibi konu\u015farak sessizli\u011fi ilk bozan yine Halaho oldu.<\/p>\n

Ard\u0131ndan Bibolet aya\u011fa kalkt\u0131 ve konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Hi\u00e7 kimse dar\u0131ld\u0131m mar\u0131ld\u0131m demesin,sizin h\u00fck\u00fcm verme bi\u00e7iminiz, her \u015feyiyle yanl\u0131\u015f ve yasa d\u0131\u015f\u0131, bizim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcze g\u00f6re,sizin h\u00fck\u00fcm verme bi\u00e7iminiz,bizim yeni anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131za ve yasalara\u00a0 ayk\u0131r\u0131,ayr\u0131ca hi\u00e7 adil de\u011fil. Bo\u015fanma davalar\u0131nda karar verme yetkisi,sadece Sovyet yarg\u0131s\u0131na b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Devlete b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olan bir yetkiyi, siz, \u201c\u015feriat, h\u00fck\u00fcm, Adigelik ve Adige ay\u0131b\u0131 gibi\u201d gibi adlara s\u0131\u011f\u0131narak gasp edemezsiniz; kad\u0131na b\u00f6ylesine dayatmada bulunnay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr ve yasalar\u0131 \u00e7i\u011fnemeye devam ederseniz, er ge\u00e7 bunun ucu size de dokunabilir, hepiniz yapt\u0131klar\u0131n\u0131zdan sorumlu tutulabilirsiniz! Ya\u015fl\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda Adige gen\u00e7lerinin tak\u0131nd\u0131klar\u0131 \u00a0eziklik duygular\u0131n\u0131 bir yana atm\u0131\u015f ve \u015fimdiye de\u011fin kimsenin g\u00f6ze alamad\u0131\u011f\u0131 bir bi\u00e7imde, \u015fakaya da vurdurmadan ya da k\u0131zmadan konuyu ciddi olarak ortaya koymu\u015f oldu Bibolet\u2026
\n– Vallahi de Bibolet, hocaya hak etti\u011fi yan\u0131t\u0131 aynen verdin! dedi M\u0131hamet, toplant\u0131dan ayr\u0131l\u0131p d\u00f6nerlerken yolda, \u201dama ya\u015fl\u0131lar\u0131 da adamak\u0131ll\u0131 \u00f6fkelendirmi\u015f oldu\u011funu art\u0131k bilmelisin\u201d.
\n– \u00d6fkelenmi\u015flerdir\u00a0 ama hepsi de\u011fil. Bana k\u0131zmayan, benden yana \u00e7\u0131kmaya haz\u0131r yeteri say\u0131da insan da vard\u0131 orada.
\n– Behuko Hac\u0131, b\u00f6yle bir toplant\u0131ya nas\u0131l oldu da gelmemi\u015f ki, ilgin\u00e7 de\u011fil mi sence? Senin toplant\u0131da olaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f olmal\u0131 o ars\u0131z hac\u0131, diye s\u00f6zlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc M\u0131hamet.
\n– Ba\u015fkan (\u041f\u0440\u0435\u0434\u0441\u0435\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b; Muhtar) yok muydu, niye hi\u00e7 g\u00f6r\u00fcnmedi ki?
\n– Yoktu, ama gelse bile fark etmezdi. O, ya\u015fl\u0131lar\u0131n \u00e7izdi\u011fi \u00e7izgi d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kabilecek biri de\u011fil.
\n– B\u00f6yle bir ba\u015fkanl\u0131k (muhtarl\u0131k) olmaz, durumu hemen ilgili yere bildiririm ben. Kad\u0131n\u0131n durumunu ise savc\u0131l\u0131\u011fa bildirmek, o ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015fileri de yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131karmak gerekir, dedi Bibolet.<\/p>\n

(*) <\/b> Komsomol- Kom\u00fcnist Gen\u00e7ler Birli\u011fi. -HC<\/p>\n

 <\/p>\n

I. DE\u011eOTLUK (\u0414\u042d\u0413\u042a\u041e\u0422\u041b1\u042b\u041a\u042a\u0423)<\/strong><\/strong><\/p>\n

Son bahar sonuydu ve ak\u015fam h\u0131zla bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc yere do\u011fru adeta \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, kara bir \u00e7\u00fcven gibi yery\u00fcz\u00fcne abanm\u0131\u015f ve ortal\u0131k zifiri bir karanl\u0131\u011fa bo\u011fulmu\u015ftu. Y\u0131ld\u0131zlar da daha a\u015fa\u011f\u0131lara inip yery\u00fcz\u00fcne yakla\u015fm\u0131\u015flar, s\u0131\u011f, seyrek ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u0131\u015f\u0131k par\u00e7ac\u0131klar\u0131 bi\u00e7iminde g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne da\u011f\u0131l\u0131p tutu\u015fmu\u015flar, adeta birer ate\u015f par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 gibi par\u0131ldamaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

K\u0131rdan k\u00f6ye d\u00f6nen hayvanlar\u0131n ba\u011f\u0131rt\u0131 ve b\u00f6\u011f\u00fcrt\u00fc sesleri de kesilmi\u015f, ortal\u0131\u011f\u0131 bir sessizlik alm\u0131\u015f, siyah bir gelin \u00f6rt\u00fcs\u00fc (1) gibi ortal\u0131\u011f\u0131 saran karanl\u0131k i\u00e7inde, k\u00f6y adeta gizlenip sessizle\u015fmi\u015fti. Lambalar hen\u00fcz yak\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131, gaz ya\u011f\u0131 k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 vard\u0131 ve gaz, \u00e7ok sak\u0131n\u0131larak kullan\u0131l\u0131yordu. Ortal\u0131k iyice zifiri karanl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, karanl\u0131k g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn izlerini iyice bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda, i\u015fte ancak o zaman lambalar yak\u0131l\u0131rd\u0131. Nitekim ayr\u0131 ayr\u0131, birer iki\u015fer da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, \u00fcstlerinde ha\u00e7 gibi \u00e7apraz tahtalar\u0131 bulunan k\u00fc\u00e7\u00fck Adige evlerinin \u00e7arp\u0131k \u00e7urpuk pencerelerinden, birbiri ard\u0131ndan \u0131\u015f\u0131klar g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Orman i\u00e7indeki bir \u00e7ay\u0131rl\u0131kta yak\u0131lm\u0131\u015f ate\u015flerden s\u0131zan \u0131\u015f\u0131klar gibi, s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fac\u0131 ve bah\u00e7elerdeki m\u0131s\u0131r yapraklar\u0131 aras\u0131ndan baz\u0131 c\u0131l\u0131z \u0131\u015f\u0131klar solgun ve sararm\u0131\u015f bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde yans\u0131yorlard\u0131. K\u00f6y, gecenin karanl\u0131\u011f\u0131nda silinip yok olmu\u015f gibi k\u00f6yde bir \u00e7\u0131t bile \u00e7\u0131km\u0131yordu, ortal\u0131\u011f\u0131 insan\u0131n ruhunu daraltan bir sessizlik kaplam\u0131\u015ft\u0131\u2026<\/p>\n

– Ho\u015fgeldin, konu\u011fumuz!<\/p>\n

– Sa\u011f ve salim misiniz?<\/p>\n

– Ho\u015fgeldin, Bibolet, tam bir er ki\u015fi imi\u015fsin ger\u00e7ekten!<\/p>\n

– Bizi unutmam\u0131\u015f olman bile yi\u011fit biri oldu\u011funu kan\u0131tlamaya yeter, diye selamlar vererek, karanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131rtlar\u0131ndan at\u0131p silkiniyorlarm\u0131\u015f gibi, \u00a0birbiri ard\u0131ndan gen\u00e7ler ha\u00e7’e\u015fe (konuk evine) gelmeye ve Bibolet\u2019e ho\u015f geldin demeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Genellikle kara g\u00f6zl\u00fc ve kara ya\u011f\u0131z ki\u015filerdi bu gen\u00e7ler. Gecenin karal\u0131\u011f\u0131ndan da daha karayd\u0131lar, i\u00e7lerinde, \u00a0tam bir kar\u015f\u0131tl\u0131k olu\u015ftura mavi g\u00f6zl\u00fc ve k\u0131z\u0131lca sa\u00e7l\u0131 olanlar\u0131 da vard\u0131; sakal\u0131 b\u0131y\u0131\u011f\u0131 t\u0131ra\u015fl\u0131 olanlar yan\u0131nda, b\u0131y\u0131k ve sakal\u0131 yeni yeni terlemeye ba\u015flam\u0131\u015f olanlar, sivri \u00e7eneli ve uzunca y\u00fczl\u00fcler yan\u0131nda, yayvan \u00e7eneli ve geni\u015f\u00e7e y\u00fczl\u00fc olanlar da aralar\u0131nda vard\u0131.<\/p>\n

En gen\u00e7 olanlar\u0131, sanki birer delikanl\u0131 olmu\u015flar da konu\u011fun yan\u0131na geliyorlarm\u0131\u015f gibi, seslerini y\u00fckseltmeden ama tekerleme gibi Adige selam\u0131 veriyor, elini tutuyorlar, ard\u0131ndan da geri \u00e7ekilip duvar dibinde ayakta dikiliyorlard\u0131. Ya\u015f\u00e7a daha b\u00fcy\u00fck\u00e7e olanlar ise kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde bir durakl\u0131yor, yere inmi\u015f bir kartal gibi konuk odas\u0131n\u0131 bir s\u00fcz\u00fcyor, \u00f6nce konu\u011fu saptamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ard\u0131ndan g\u00fcvenli bir bi\u00e7imde ve dimdik y\u00fcr\u00fcyerek konu\u011fun yan\u0131na var\u0131yorlard\u0131. Bibolet’i tan\u0131yanlar, gelenek gere\u011fi bir selamla yetinmeyip selamlar\u0131na tatl\u0131 espriler de ekliyorlard\u0131; kendisini daha yak\u0131ndan tan\u0131yan ve ona kar\u015f\u0131 sempatisi olanlar, onu omuzlar\u0131ndan tutup \u015fakac\u0131ktan bir g\u00fc\u00e7 denemesi yap\u0131yor, sonra da onu kucakl\u0131yorlard\u0131:<\/p>\n

– Kent ya\u015fam\u0131 seni g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftirmi\u015f mi, Bibolet, bir bakay\u0131m hele? Yo, hala g\u00fcc\u00fcn yerinde, hala bir delikanl\u0131 say\u0131l\u0131rs\u0131n\u2026<\/p>\n

– Bibolet\u2019in i\u00e7ini bilemem ama d\u0131\u015f\u0131 ile kente yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f birine benzemiyor, diyor gelenlerden biri.<\/p>\n

– “Semiz et” mi yemi\u015f bilemeyiz ama yayladan yeni inmi\u015f birine benziyor, diyor, g\u00fcl\u00fcmseyerekten bir ba\u015fkas\u0131.<\/p>\n

Behukolar\u0131n ha\u00e7’e\u015fi sonunda iyice doluvermi\u015fti. Soylu \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn verdi\u011fi gururla ve sak\u0131narak Hac\u0131ret \u015e\u0131vm\u0131l<\/strong> da (\u0428\u044b\u0443\u043c\u044b\u043b1 \u0425\u044c\u044d\u0434\u0436\u044b\u0440\u044d\u0442) masaya Bibolet’in kar\u015f\u0131s\u0131na kuruluvermi\u015fti.<\/p>\n

\u0130ri k\u0131y\u0131m ve koca kalpakl\u0131 \u015eumafej de (\u0428\u0443\u043c\u0430\u0444 ya da \u0428\u0443\u043c\u044d\u0444\u044d\u0436\u044a; U\u011furlu atl\u0131) Bibolet’e yak\u0131n bir yerde oturuyordu. Kendisi iri k\u0131y\u0131m, bindi\u011fi ise k\u00fc\u00e7\u00fck c\u00fcsseli ve g\u00f6bekli at\u0131n biri oldu\u011fundan, kendisine ili\u015fkin espriler dola\u015f\u0131p gezinmekteydi k\u00f6yde: \u015eumafej, at\u0131yla kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yar\u0131\u015fta geride kal\u0131nca, at\u0131na bir tekme sallay\u0131p kendi ko\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f ve herkesi ge\u00e7mi\u015fti, diyorlard\u0131 makaraya sararak.<\/p>\n

Kel \u015euhay\u0131b<\/strong> da (\u0429\u0443\u0445\u044c\u0430\u0438\u0431) konu\u015fmadan ve b\u0131k\u0131p usanmadan, sessizce Bibolet\u2019e sokulmu\u015f, ona yak\u0131n bir yerde oturmaktayd\u0131. B\u00fct\u00fcn bir gece oturmu\u015f olsa da a\u011fz\u0131ndan tek bir s\u00f6zc\u00fck d\u00f6k\u00fclmezdi. Bazen dald\u0131\u011f\u0131 derin bir d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7inden yeni uyanm\u0131\u015f biri imi\u015f gibi, yan\u0131ndakine d\u00f6n\u00fcp: \u201dKalej <\/strong>(\u041a\u044a\u044d\u043b\u044d\u0436\u044a), bir duman t\u00fctt\u00fcrelim bari\u201d, der ve duman\u0131 i\u00e7ine \u00e7ekip salar ve \u00f6ylece oturdu\u011fu yerde oturur dururdu. Sessiz bir g\u00f6lgeymi\u015f gibi ha\u00e7\u2019e\u015fleri bir bir dola\u015f\u0131r, hangisini be\u011fenirse oraya girer oturur, ak\u015famlar\u0131 ha\u00e7\u2019e\u015f ha\u00e7\u2019e\u015f k\u00f6y\u00fc ar\u015f\u0131nlar dururdu. Girdi\u011fi bir yerde az ya da \u00e7ok, bir s\u00fcre oturur, o ak\u015fam orada dinledi\u011fi her \u015feyi birden yan\u0131tl\u0131yormu\u015f gibi bir s\u00f6zc\u00fck s\u00f6yler, kalkar, \u00a0ba\u015fka bir ha\u00e7\u2019e\u015f aramak \u00fczere bulundu\u011fu yerden ayr\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

M\u0131hamet de evine bir gidip d\u00f6nm\u00fc\u015f orada oturmaktayd\u0131. Daha ba\u015fka Hat\u0131v<\/strong> ( \u0425\u044c\u0430\u0442\u044b\u0443), Tit\u0131v<\/strong> (\u0422\u0438\u0442\u044b\u0443), \u00a0Can\u00e7at<\/strong> (\u0414\u0436\u0430\u043d\u0447\u0430\u0442 ), Vezermes<\/strong> (\u041e\u0437\u044d\u0440\u043c\u044d\u0441 ) ve Karbe\u00e7<\/strong>\u00a0 (\u041a\u044a\u0430\u0440\u0431\u044d\u0447 ) gibi kendini delikanl\u0131dan sayd\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan yeni yetmeler de ha\u00e7\u2019e\u015fte oturuyorlard\u0131.<\/p>\n

\u00d6nce kimin ne diyece\u011fini bilemeden ve konu\u015fmadan bir s\u00fcre sessizce oturdular. C\u0131garalar\u0131 birbirlerinden al\u0131p tutu\u015fturuyor, ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fck\u00e7e olanlar ise konu\u011fun paketinden yak\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

– Bizim kom\u00fcnistimiz de bu, \u00a0De\u011fotluk<\/strong> (\u0414\u044d\u0433\u044a\u043e\u0442\u043b1\u044b\u043a\u044a\u0443)! dedi Hac\u0131ret, i\u00e7eri yeni giren genci pek bir sevmiyormu\u015f gibi bir tav\u0131rla.<\/p>\n

– Kom\u00fcnist mi dedin, diyerek kalbi bir \u00e7arpm\u0131\u015ft\u0131 Bibolet\u2019in.<\/p>\n

– Kay\u0131tl\u0131 m\u0131 de\u011fil mi, bilemem ama Tanr\u0131 ve Adigelik gibi \u015feyleri takmayan k\u00f6ydeki yeni t\u00fcremelerden biri\u2026<\/p>\n

Olduk\u00e7a gen\u00e7 biriydi De\u011fotluk, hen\u00fcz yeni s\u00fcrm\u00fc\u015f bir fidan gibi de incecikti. Ancak davran\u0131\u015f ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, \u00a0onun yaman ve cesur y\u00fcrekli biri oldu\u011funu belli ediyordu, bunun i\u00e7in ona bir bakmak bile yeterdi. Uzun siyah kirpikleri aras\u0131ndan s\u00fcz\u00fclerek bakan g\u00f6zleri, oturanlar\u0131n \u00fczerinden ge\u00e7erek ta uzaklara uzan\u0131yorlar gibiydi. Sanki bir \u015feyi aramaya ve bulmaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f biri san\u0131rd\u0131n onu. Kal\u0131nca ka\u015flar\u0131ndan \u00f6fke yay\u0131l\u0131yor, ki\u015fide herkesle boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015fmeye haz\u0131r biriymi\u015f izlenimi yarat\u0131yordu, kendisine bakanlar \u00fczerinde.<\/p>\n

Hac\u0131ret\u2019in dokundurucu s\u00f6zlerine ald\u0131r\u0131\u015f etmedi bile, hafiften bir g\u00fcl\u00fcmseyerek onun yan\u0131ndan ge\u00e7ti ve Bibolet\u2019in yan\u0131na geldi.<\/p>\n

\u00c7ok eskiden beri birbirlerini tan\u0131yan ki\u015filerin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, kuvvetle ve b\u00fcy\u00fck bir istekle elini uzatm\u0131\u015f olmas\u0131, \u00a0Bibolet\u2019in de ilgisini \u00e7ekmi\u015fti. \u201dGer\u00e7ek bir kom\u00fcnist ise, onu \u015fimdiye de\u011fin niye tan\u0131mam\u0131\u015f\u0131m ki\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc i\u00e7inden ve yan\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra da, onu g\u00f6zleriyle bir s\u00fcre izledi: K\u00fc\u00e7\u00fck ve bas\u0131k bir kuzu kalpa\u011f\u0131 vard\u0131. G\u00fcne\u015fte yanm\u0131\u015f y\u00fcz\u00fc, \u00a0bak\u0131ra \u00e7al\u0131yordu. \u00dcst duda\u011f\u0131nda b\u0131y\u0131klar\u0131 hen\u00fcz terlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u201dDe\u011fotluk, Yus\u0131f s\u00f6z etmemi\u015f miydi bana ondan? O\u2019dur herhalde! \u00c7ocu\u011fu Yus\u0131f\u2019\u0131n kendisine anlatm\u0131\u015f oldu\u011funu an\u0131msam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet.<\/p>\n

Bir yetim \u00e7ocuktu o (\u0438\u0431\u044d \u0445\u044a\u0443\u0440\u0430\u0439). \u00c7ocuklu\u011fu zorluk i\u00e7inde ge\u00e7mi\u015fti. Bir par\u00e7a ekmek u\u011fruna nice ayak hizmetine ko\u015fmu\u015f, bir eski giysi ve y\u0131rt\u0131k bir ayakkab\u0131 i\u00e7in oradan oraya ko\u015fu\u015fturarak tamamlam\u0131\u015ft\u0131 \u00e7ocuklu\u011funu. \u201dBald\u0131r\u0131 \u00e7\u0131plak\u201d (\u043b\u044a\u0430\u043f\u04461\u044d) \u00a0ya da \u201c\u00e7irkin\u201d (1\u0430\u0435) gibi ek adlar takm\u0131\u015flard\u0131 ona, \u00f6yle \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yorlard\u0131. Y\u0131llarca s\u0131\u011f\u0131r ve koyun \u00e7obanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131. Ancak, ne denli zor da olsa, \u00e7ocuklu\u011fu daha iyi say\u0131l\u0131rd\u0131. Bir \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcnme, gelece\u011fini planlama gibi bir derdi de yoktu o zamanlar. Koyun \u00e7obanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda yan\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 kaval\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 g\u00fczel na\u011fmeler, i\u00e7inde gizli duygular uyand\u0131rmaktan geri kalm\u0131yorlard\u0131. Gerek evde ve gerekse k\u0131rda bir ba\u015f\u0131na ya\u015f\u0131yordu, bu ya\u015fam\u0131n bir sonucu olarak, \u00e7ocuklarla oynayamad\u0131\u011f\u0131ndan, k\u0131rdaki a\u011fa\u00e7lar\u0131 ya da \u00e7i\u00e7ekleri \u00e7ocuk yerine koyup onlarla dans ediyordu. O zamanlar a\u00e7 kalmak ve baz\u0131 aksi ki\u015filer taraf\u0131ndan d\u00f6v\u00fclmek d\u0131\u015f\u0131nda da bir kayg\u0131s\u0131 yoktu.<\/p>\n

\u00c7ocuklu\u011funu tamamlay\u0131p biraz b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce de bir soluma olana\u011f\u0131 yakalayamam\u0131\u015ft\u0131. Az bir \u00fccretle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor, kazand\u0131\u011f\u0131 \u00e7ekti\u011fi zahmete de\u011fmiyor, adeta k\u00f6le gibi, neredeyse kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

Bir ba\u015f\u0131na bir \u00e7ocuk olarak, ev ve bah\u00e7e k\u00f6\u015felerinde, adamdan say\u0131lmadan b\u00fcy\u00fcd\u00fc, sonunda da sayg\u0131l\u0131, akl\u0131 ba\u015f\u0131nda, kara ya\u011f\u0131z bir delikanl\u0131 oluvermi\u015fti. Akl\u0131 bir \u015feylere erip kendisini ezdirmemeye kalk\u0131\u015f\u0131nca da, mal ve m\u00fclk sahibi olan ki\u015filerle \u00e7at\u0131\u015fma i\u00e7ine girmi\u015f, onlar\u0131n buz gibi engellemeleriyle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Kendisinin alt taraf\u0131 bir yetim, bir k\u00f6le \u00e7ocu\u011fu oldu\u011funu hi\u00e7 unutmayan bu t\u00fcr ki\u015filerin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fcklerle ba\u015f ba\u015fa kald\u0131. Bunun \u00fczerine De\u011fotluk, kendisini insandan saymayan ve insan gibi ya\u015famas\u0131na da f\u0131rsat tan\u0131mayan bu t\u00fcrden ki\u015filerle didi\u015fmeye ve boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015fmeye kalk\u0131\u015ft\u0131. Kendisini soylu ve \u00fcst\u00fcn sayan ki\u015filere kar\u015f\u0131, i\u00e7indeki kin de g\u00fcnden g\u00fcne b\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flad\u0131. Kendisini verk (soylu) ve g\u00fc\u00e7l\u00fc sayanlar\u0131n \u00e7at\u0131p boyun e\u011fdirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ama onlara meydan okuyup duran ve k\u00f6yde yeni t\u00fcremi\u015f olan bir delikanl\u0131yd\u0131 art\u0131k. Ayr\u0131ca delikanl\u0131lar aras\u0131nda yap\u0131lan kaz\u0131kl\u0131 ve atl\u0131 kavgalara ve sava\u015f sporu m\u00fcsabakalar\u0131na en \u00f6n safta kat\u0131l\u0131yor, kavgalara da s\u0131k s\u0131k kar\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n

Daha sonra, i\u00e7 sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131 \u00fczerine k\u00f6yden ge\u00e7ip giden bir k\u0131z\u0131l birli\u011fin saflar\u0131na kat\u0131l\u0131p k\u00f6yden ayr\u0131ld\u0131. Sava\u015f bitinceye de\u011fin de kendisinden bir haber al\u0131namad\u0131. Unutulmu\u015f ve k\u00f6yde kendisinden hi\u00e7 s\u00f6z edilmez olmu\u015ftu, ancak beklenmedik bir anda, yeti\u015fkin bir delikanl\u0131 olarak, yeniden k\u00f6ye geri d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. Daha olgun, d\u00f6v\u00fc\u015f\u00e7\u00fc ve kavgac\u0131 yan\u0131n\u0131 terk etmi\u015f, yerinde ve d\u00fczg\u00fcn konu\u015fan biri olup \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Yerinde konu\u015fmalar\u0131 ve hakl\u0131 olan\u0131n taraf\u0131n\u0131 tutmas\u0131 nedeniyle ba\u015fkalar\u0131 da kendisinden \u00e7ekinmeye ve eski gelene\u011fin bir \u00f6zelli\u011fi olarak, art\u0131k kendisini hesaba katmaya, sayg\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. . .<\/p>\n

D\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc ilk g\u00fcnden ba\u015flayarak k\u00f6ydeki emek\u00e7i, yoksul ve \u0131rgatlar\u0131 bir araya getirmeye ve onlar\u0131 \u00f6rg\u00fctlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bireysel kavgalar\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015f, bir s\u0131n\u0131f bilincine ula\u015fm\u0131\u015f ve k\u00f6ydeki s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin kar\u015f\u0131s\u0131na dikilmi\u015fti.<\/p>\n

– Kom\u00fcnist mi dedin? O zaman k\u00f6y\u00fcn\u00fczdeki do\u011fru ve d\u00fczg\u00fcn ki\u015fi de o olmal\u0131! dedi di\u015fleri aras\u0131ndan, \u00a0uzaktan elini de kald\u0131rarak, \u015faka yap\u0131yormu\u015f gibi Hac\u0131ret\u2019e yan\u0131t verdi.<\/p>\n

– Tabii, \u00f6yle birine sahip olmak da bizim i\u00e7in bir \u015fans say\u0131lmal\u0131!. . dedi di\u015flerini g\u0131c\u0131rdatarak Hac\u0131ret.<\/p>\n

Hac\u0131ret\u2019in i\u00e7ten pazarl\u0131kl\u0131 biri oldu\u011fu s\u00f6z ve davran\u0131\u015f\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Sovyet iktidar\u0131n\u0131n getirdi\u011fi yasalara, umars\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in boyun e\u011fmi\u015f gibi davran\u0131yor ve muhalefetini ise g\u00fcl\u00fcmsemesinde sakl\u0131yordu. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yeni d\u00fczeni benimsemiyor, saym\u0131yormu\u015f gibi iki ka\u015f\u0131n\u0131 iyice yukar\u0131ya kald\u0131r\u0131yor, ka\u00e7amakl\u0131 g\u00f6zlerinden de gizli bir nefret duygusu yans\u0131yordu. Kas\u0131l\u0131yor ve \u00fcst\u00fcn g\u00f6r\u00fcyordu kendisini, g\u00fczel giyinmi\u015fti, i\u00e7indekileri gizlemeye, belli etmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, \u015faka yap\u0131yormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnerek, kendini ortama uydurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. B\u00fcy\u00fck bir d\u00fckkanlar\u0131 vard\u0131, ayr\u0131ca bin d\u00f6n\u00fcml\u00fck (\u0434\u0435\u0441\u044d\u0442\u043d\u0438\u0448\u044a\u044d) bir araziyi de ektiriyorlard\u0131, k\u00f6yde\u00a0 ad\u0131 s\u00f6ylenen birka\u00e7 varl\u0131kl\u0131 aileden birinin \u00e7ocu\u011fuydu. Bibolet ile De\u011fotluk gibi \u00a0a\u015fa\u011f\u0131 tabakadan gelen, soylu olmayan\u00a0\u00a0 ki\u015fileri kendi egemenlik d\u00f6nemlerinde, hele kendi gibileri otururken konu\u015fturmazlar, konu\u015fmalar\u0131na bile izin vermezlerdi, onlar \u015fimdiki gibi dolu dizgin konu\u015fmaya kalk\u0131\u015facak olurlarsa, g\u00f6r\u00fcrlerdi g\u00fcnlerini \u00a0o zaman!<\/p>\n

Bibolet, Hac\u0131ret\u2019in ne t\u00fcrden biri oldu\u011funu hemen anlam\u0131\u015ft\u0131, yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z ve ak\u0131l satar gibi s\u00f6zler ediyor, kurda ot yedirmeye kalk\u0131\u015f\u0131yor gibi oturuyordu yerli yerinde, herhangi bir iddiada bulunmak gibi bir derdi de yoktu.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019un kendisi, Hac\u0131ret\u2019in dokundurmas\u0131n\u0131 duymazl\u0131ktan gelmi\u015fti, g\u00fcl\u00fcmseyip \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7ip gitmi\u015fti.<\/p>\n

Bibolet ile De\u011fotluk konu\u015fmadan anla\u015fm\u0131\u015f gibi, kalp kalbe bir olmu\u015flard\u0131 sanki.<\/p>\n

– Bize bir \u015fey anlatsana Bibolet, diyerek tart\u0131\u015fma yolu a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nledi oturanlardan biri.<\/p>\n

– Ger\u00e7ekten \u00f6yle, biz konuktan yeni bir \u015feyler dinlemek i\u00e7in gelmi\u015ftik buraya, ama hi\u00e7 konu\u015fmuyor, diyerek \u015eumaf da bu \u00f6neriyi destekledi.<\/p>\n

– Size ne anlatay\u0131m, b\u00fct\u00fcn haberler sizde, de\u011fil mi, diyerek i\u015fi \u00fczerinden atmak istedi Bibolet.<\/p>\n

– Ne s\u00f6yleyece\u011fini sen bilirsin, bo\u015funa okumu\u015f de\u011filsin ya? D\u00fcnyada ne olup bitiyorsa, \u00a0anlat bize, diyerek lafa kar\u0131\u015ft\u0131 Hac\u0131ret.<\/p>\n

– Bibolet\u2019in anlataca\u011f\u0131 \u015feyler senin dinlemeyi istedi\u011fin \u015feyler olamaz, diye g\u00fcl\u00fcmseyerek De\u011fotluk da bir laf att\u0131 Hac\u0131ret\u2019e.<\/p>\n

– \u0130steyip istemeyece\u011fimi sen mi bileceksin yoksa?! diye sert bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapt\u0131 Hac\u0131ret, ka\u015flar\u0131n\u0131 iyice yukar\u0131 kald\u0131rarak.<\/p>\n

– Senin bekledi\u011fin haberler olmaz onun anlatacaklar\u0131\u2026<\/p>\n

– Benim neyi bekledi\u011fimi biliyorsan, sen anlat da dinleyelim \u00f6yleyse!<\/p>\n

– Bibolet olaylar\u0131, her ne ise, dosdo\u011fru, oldu\u011fu gibi anlat\u0131r, bu da senin i\u015fine gelmez\u2026 Sen daha ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc haberleri seversin\u2026<\/p>\n

– Haber dedin mi kimse Halaho\u2019yu bast\u0131ramaz, dedi oturanlardan biri, bir tats\u0131zl\u0131k \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in konuyu de\u011fi\u015ftirerek.<\/p>\n

– Vallahi de bu Halaho ilgin\u00e7 biri, onca haberi nerelerden bulup getirir ki, bilemiyorum, diyerek Yusuf masaya yakla\u015ft\u0131 ve bir sigara ald\u0131.<\/p>\n

– Ben de biraz \u00f6nce Halaho\u2019nun bana s\u00f6yledi\u011fi bir konuda konu\u011fa soru sormay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp duruyordum. Stanitsada (Kazak kasabas\u0131nda) duydu\u011funu s\u00f6yleyip Halaho\u2019nun bize anlatt\u0131\u011f\u0131 bir haber bu: Bol\u015feviklerle kom\u00fcnistler kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelip \u00e7at\u0131\u015fm\u0131\u015flar, \u015fimdi \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131ndan korkuluyor, i\u00e7 sava\u015f\u0131n yeniden ba\u015flayaca\u011f\u0131 s\u00f6yleniyor. Olabilir mi b\u00f6yle bir \u015fey Bibolet, diye ciddi ciddi bir soru y\u00f6neltti \u015eumaf.<\/p>\n

– O zaman Halaho ilgin\u00e7 bir haber getirmi\u015f olmal\u0131 size, diyerek g\u00fcl\u00fcmsedi Bibolet.<\/p>\n

Konu\u015fma ortam\u0131 do\u011funca Bibolet s\u00f6z\u00fc ald\u0131 ve baz\u0131 \u015feyler anlatt\u0131. Bol\u015feviklerle kom\u00fcnistlerin farkl\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 ki\u015filer oldu\u011funu, Sovyet \u00fclkesinin ba\u015fka \u00fclkelerle olan ili\u015fkilerini ve kapitalist d\u00fcnyas\u0131nda neler olup bitti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Bunlar\u0131 dinleyerek oturmakta olan ki\u015filer ise, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re yeti\u015fkin ve insanca duygular ta\u015f\u0131yan b\u00fcy\u00fck adamlar gibi, anlat\u0131lanlara dikkat kesilmi\u015flerdi, ama k\u00f6y\u00fc \u00e7evreleyen \u00e7itleri a\u015ft\u0131klar\u0131nda, ne \u00a0olup ne bitmekte oldu\u011fundan habersizdiler, anlat\u0131lan her \u015feyi kulaklar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f dinliyorlard\u0131.<\/p>\n

– Peki, Bibolet, Sovyet y\u00f6netiminin dini yok edece\u011fi s\u00f6yleniyor, bu do\u011fru mu, diye yeniden s\u00f6ze kar\u0131\u015ft\u0131<\/p>\n

Hac\u0131ret, konu\u015fman\u0131n araland\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada.<\/p>\n

– Sovyet iktidar\u0131n\u0131n kendisi dini yok edecek de\u011fil ama dinin insanlar\u0131 uyuttu\u011funu, onun asl\u0131nda ne anlama geldi\u011fini emek\u00e7i insanlara kavratmaya \u00e7al\u0131\u015facak, dedi ve i\u015fin i\u00e7ine pek \u00a0girmeden sorulan soruyu yan\u0131tlad\u0131 Bibolet.<\/p>\n

– Rahatlatt\u0131n onu, Bibolet, ona olacak \u015feyi dosdo\u011fru s\u00f6ylemek gerekir! Sovyet iktidar\u0131 dini yok etmeyecek ama, din uzun s\u00fcre ya\u015fayamayacak, kendi kendine yok olacak, diye diklendi De\u011fotluk, s\u00f6zlerini direkt Hac\u0131ret\u2019e y\u00f6nelterek.<\/p>\n

– Vay,vay, bu De\u011fotluk b\u00fcsb\u00fct\u00fcn de gavur olup \u00a0\u00e7\u0131km\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan!diye s\u00f6ze kar\u0131\u015ft\u0131 De\u011fotluk\u2019un yan\u0131nda oturan \u00a0ki\u015fi, De\u011fotluk\u2019un y\u00fcz\u00fcne bakarak.<\/p>\n

– Gavur oldu tabii, diyerek, De\u011fotluk\u2019a bakmaya bile gerek g\u00f6rmeden eklemede bulundu ve gitmek \u00fczere aya\u011fa kalkt\u0131 Hac\u0131ret de.<\/p>\n

Hac\u0131ret d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. B\u00fcy\u00fcklenerek, verkli\u011fine yara\u015f\u0131r bir bi\u00e7imde, i\u00e7ini yakan nefret ate\u015fini gizleyerek, ba\u015f\u0131n\u0131 al\u0131p gitti. Sak\u0131narak konu\u015ftu\u011fu gibi, sak\u0131narak hareket ediyordu. Ku\u015fkulu ku\u015fkulu, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r yere bas\u0131yordu, ama yi\u011fitli\u011fe de toz kondurmuyor, hi\u00e7 de acele etmeden at\u0131yordu ad\u0131mlar\u0131n\u0131.<\/p>\n

\u015euhay\u0131b da kalkt\u0131.<\/p>\n

– De\u011fotluk g\u00f6\u011fe boynuz at\u0131yor (\u0443\u0430\u0448\u044a\u043e\u043c \u0431\u0436\u044a\u0430\u043a\u044a\u043e\u043a1\u044d \u0435\u0434\u044b\u0441\u044b), dedi ve b\u0131y\u0131\u011f\u0131n\u0131 yukar\u0131 kald\u0131r\u0131p oday\u0131 terk etti.<\/p>\n


\n<\/strong> Ha\u00e7\u2019e\u015ftekilere ters d\u00fc\u015fen bu iki ki\u015fi ayr\u0131l\u0131nca, geride kalanlar daha rahat ve daha uyumlu bir topluluk (cemiyet) olu\u015fturmu\u015flard\u0131.<\/p>\n

– Bu \u015euhay\u0131b da art\u0131k gen\u00e7 biri say\u0131lmaz, ne diye gen\u00e7lerin aras\u0131na kat\u0131l\u0131yor b\u00f6yle, neyin pe\u015finde, \u00a0anlayamad\u0131m bir t\u00fcrl\u00fc! Niye \u00e7oluk \u00e7ocu\u011fu ile birlikte oturmuyor ki, dedi \u015euhay\u0131b\u2019\u0131n arkas\u0131ndan oturan gen\u00e7lerden biri.<\/p>\n

– Otursun, ne kaybeder ki? Can\u0131 s\u0131k\u0131l\u0131yor zavall\u0131n\u0131n\u2026 \u015euhay\u0131b\u2019\u0131n ha\u00e7\u2019e\u015fleri dola\u015fma nedenini biliyormu\u015f gibi konu\u015ftu M\u0131hamet de.<\/p>\n

– Anlatt\u0131\u011f\u0131n \u015feylerle Hac\u0131ret\u2019in d\u00fcnyas\u0131n\u0131 y\u0131km\u0131\u015f oldun Bibolet. Kendisi \u201c\u00f6tekilerin\u201d (2) d\u00f6nece\u011fi g\u00fcn\u00fc d\u00f6rt g\u00f6zle bekliyor, sen de Sovyet iktidar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendi\u011fini ve ileriye do\u011fru yeni ad\u0131mlar att\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek umutlar\u0131n\u0131 y\u0131kt\u0131n zavall\u0131n\u0131n, diye b\u0131y\u0131klar\u0131 aras\u0131ndan alayl\u0131 bir g\u00fcl\u00fcmseyiverdi \u015eumaf da.<\/p>\n

– De\u011fotluk, ne diye Hac\u0131ret\u2019le bu kadar birbirinize kar\u015f\u0131n\u0131z, niye s\u0131k s\u0131k \u00e7at\u0131\u015f\u0131yorsunuz? diye anlaml\u0131 anlaml\u0131 g\u00fcl\u00fcmseyerek sordu M\u0131hamet.<\/p>\n

– Davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 be\u011fenmiyorum. Ka\u015flar\u0131 g\u00f6\u011fe t\u0131rman\u0131yor sanki, o ka\u015flarda k\u00f6t\u00fcl\u00fck ve insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 olmaktan \u00f6te bir \u015fey bulamazs\u0131n\u2026 \u0130steksizce ama laf\u0131n\u0131 doland\u0131rmadan yan\u0131t\u0131n\u0131 verdi De\u011fotluk. G\u00f6zleri, \u00a0gitmi\u015f olan Hac\u0131ret\u2019in ard\u0131nda, karanl\u0131\u011fa a\u00e7\u0131lan a\u00e7\u0131k kap\u0131ya do\u011fru bak\u0131yordu. \u201dSanki onun ne denli M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funu bilmiyor mu\u015fuz gibi bize dinin yok olaca\u011f\u0131ndan kayg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor! Ancak adam\u0131, \u00a0bir f\u0131rsat bulup da bir ele ge\u00e7irdi mi, hi\u00e7 bakmaz \u00e7iy \u00e7iy yer. Onun gibilerin ya\u011fmac\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde nice umars\u0131z ki\u015fi zor durumlara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. At h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131p, s\u00fcr\u00fc halinde atlar \u00e7al\u0131n\u0131rken, nice emek\u00e7i de tek bir atla ne denli umars\u0131z durumlara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr!<\/p>\n

– \u00d6yle de olsa, De\u011fotluk, Tanr\u0131ya inanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yads\u0131yamazs\u0131n, diye \u015fakams\u0131 bir s\u00f6z att\u0131 ortaya \u015eumaf.<\/p>\n

Tanr\u0131!n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunu, \u00f6nemli bir \u015fey de\u011filmi\u015f gibi \u015fakaya getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu \u015eumaf ama bir yandan da kayg\u0131lanmakta oldu\u011funu belli ediyordu.<\/p>\n

– Aynen senin inanmad\u0131\u011f\u0131n gibi, ben de inanm\u0131yorum. Sana Tanr\u0131 vard\u0131r demi\u015f olmalar\u0131ndan \u00f6te, seni kayg\u0131land\u0131ran ne olabilir ki, diyerek, \u00a0\u015faka yollu bir yan\u0131t verdi De\u011fotluk da.<\/p>\n

– Sava\u015fa kat\u0131lmakla yaz\u0131k ettin kendine, gavur olup d\u00f6nm\u00fc\u015fs\u00fcn b\u00fcsb\u00fct\u00fcn!<\/p>\n

– Ger\u00e7ekten De\u011fotluk, neye inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 e\u011firip b\u00fckmeden dosdo\u011fru s\u00f6yler misin De\u011fotluk?Tanr\u0131 var m\u0131d\u0131r, yok mudur? Burada kendisinden \u00e7ekinece\u011fin kimse de yok, diyerek ona d\u00f6nd\u00fc ve ciddi bir bi\u00e7imde sordu M\u0131hamet.<\/p>\n

– M\u0131hamet, senin Tanr\u0131ya inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum, diye konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131 De\u011fotluk ciddi ciddi, ama bu senin inanma bi\u00e7iminde bir sahtekarl\u0131k, ba\u015fka bir ama\u00e7 yok, sadece inand\u0131\u011f\u0131n \u015feyleri yerine getiriyorsun. \u0130nanmazsan b\u0131rak\u0131rs\u0131n, yalanc\u0131ktan inan\u0131yormu\u015f gibi de yapmazs\u0131n. Senin dini inanc\u0131n\u0131 Hac\u0131ret\u2019in ki gibi g\u00f6rm\u00fcyorum. Tanr\u0131 konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsam, sana da aynen s\u00f6yleyeyim. \u0130\u00e7ime ilk ku\u015fkunun d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc \u015f\u00f6yle oldu: Ruslar\u0131n da ayr\u0131 bir Tanr\u0131lar\u0131 var, biz onlara nas\u0131l gavur diyorsak, onlar da bize gavur diyorlar. Bizim gibi M\u00fcsl\u00fcman olanlar\u0131n Cehennem odunu olacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Cephede ve daha ba\u015fka yerlerde de\u011fi\u015fik baz\u0131 adamlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Onlar\u0131n da daha ba\u015fka Tanr\u0131lar\u0131 var, onlar, \u00a0bizi ve Ruslar\u0131 da imans\u0131z, Cehennemlik olarak g\u00f6r\u00fcyorlar. Bunun \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm: \u201dNas\u0131l oluyor bu b\u00f6yle diye? Allah hepimizi yaratt\u0131, herkesin ba\u015f\u0131na gelecek olan\u0131 aln\u0131na yazd\u0131, hepsinin kalbine de\u011fi\u015fik dinler yerle\u015ftirdi. Herkes inand\u0131\u011f\u0131 dine g\u00f6re ya\u015f\u0131yor, kendi dinine inanmayan\u0131 gavur g\u00f6r\u00fcyor. \u00d6yleyse Tanr\u0131 onlara, ni\u00e7in\u00a0 \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada \u00a0azap \u00e7ektirsin ki? Onlar\u0131 \u00f6yle yaratt\u0131ktan, kalplerine de\u011fi\u015fik inan\u00e7lar yerle\u015ftirdikten sonra, onlar\u0131 ni\u00e7in Cehennem\u2019de yaks\u0131n ki!? O zaman daha adili olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenen Tanr\u0131n\u0131n adaleti mi kal\u0131rm\u0131\u015f?\u201d Daha ba\u015fka yerlerde de Tanr\u0131n\u0131n adaletini arad\u0131m ama hi\u00e7bir yerde \u00a0bulamad\u0131m onu\u2026 B\u00f6ylece yava\u015f yava\u015f bir Tanr\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na vard\u0131m, dedi De\u011fotluk.<\/p>\n

– Vallahi, De\u011fotluk, Tanr\u0131 g\u00fcnah yazmas\u0131n, her \u015feyi ger\u00e7ekmi\u015f gibi anlat\u0131yorsun ama, diye bir i\u00e7 \u00e7ekti M\u0131hamet ku\u015fku i\u00e7inde.<\/p>\n

Uzun uzad\u0131ya hararetli ha\u2019\u00e7e\u015f konu\u015fmalar\u0131 s\u00fcrerken \u015eumaf yine lafa kar\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n

– Yeter art\u0131k, konu\u011fun kafas\u0131n\u0131 \u015fi\u015firdi\u011fimiz, onu k\u0131zlar\u0131n yan\u0131na g\u00f6t\u00fcrelim.<\/p>\n

Hepsi i\u00e7tenlikle \u015eumaf\u2019a kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

– Hangi k\u0131z\u0131n yan\u0131na g\u00f6t\u00fcrsek daha uygun olur ki? diye sordu M\u0131hamet.<\/p>\n

– Konu\u015fmas\u0131n\u0131 bilen, Bibolet\u2019i alt edecek gibi bir k\u0131z\u0131n yan\u0131na g\u00f6t\u00fcrelim onu.<\/p>\n

– G\u00fczel k\u0131zlardan birinin yan\u0131na g\u00f6t\u00fcrelim onu, ba\u015fka t\u00fcrl\u00fcs\u00fc olmaz! Kulats<\/strong>\u2019\u0131n (\u041a\u0443\u043b\u0430\u0446\u044d) yan\u0131na g\u00f6t\u00fcrelim.<\/p>\n

– Onun kimi isteyece\u011fini biliyorum ben. Kulats\u2019\u0131n yan\u0131na gidece\u011fiz, dedi Yus\u0131f, b\u0131y\u0131k alt\u0131ndan g\u00fcl\u00fcmseyerek.<\/p>\n

– K\u0131z\u0131 pseluh (\u043f\u0441\u044d\u043b\u044a\u044b\u0445\u044a\u0443) (3) yapmam i\u00e7in \u0131srar etmeyece\u011finize s\u00f6z verirseniz giderim, diye bir ko\u015ful \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc Bibolet.<\/p>\n

– Karar\u0131n\u0131 gitti\u011fimiz yerde verirsin, hen\u00fcz g\u00f6rmemi\u015fken pseluh yap\u0131p yapmayaca\u011f\u0131na karar verme, dedi M\u0131hamet b\u0131y\u0131k alt\u0131ndan g\u00fcl\u00fcmseyerek.<\/p>\n

– \u201cAy\u0131y\u0131 bala g\u00f6t\u00fcrmek isterlerken kula\u011f\u0131n\u0131 koparm\u0131\u015flar\u201d<\/strong> (\u041c\u044b\u0448\u044a\u044d\u0440 \u0448\u044a\u043e\u0443\u043c \u0440\u0430\u043b\u044a\u044d\u0448\u044a\u0443\u043b1\u044d\u0437\u044d, \u044b\u0442\u0445\u044c\u0430\u043a1\u0443\u043c\u044d \u043f\u0430\u0447\u044b\u0433\u044a) dedikleri gibi olacak Bibolet, Kulats\u2019\u0131 bir g\u00f6rd\u00fckten sonra\u2026<\/p>\n

– Haydi gidelim, Kulats\u2019\u0131n yan\u0131na g\u00f6t\u00fcrmek gerek konu\u011fu!Kulats\u2019tan \u00e7ok k\u0131z karde\u015fi, Bibolet\u2019in ilgisini \u00e7ekecek biri\u2026diye, gizli ku\u015fkusunu da belirterek aya\u011fa kalkt\u0131 M\u0131hamet.<\/p>\n

Dar ve s\u00f6n\u00fck sokaklardan ilerleyerek k\u0131z\u0131n evine do\u011fru gitmekteydi grup. K\u00f6t\u00fc insanlarla ars\u0131z mandalar\u0131 engellemek i\u00e7in \u00e7ak\u0131lm\u0131\u015f dikenli \u00e7al\u0131lara tak\u0131l\u0131yorlard\u0131 karanl\u0131kta; kaz\u0131k tepelerinden u\u00e7u\u015fan ku\u015flar\u0131n ses ve kanat \u00e7\u0131rp\u0131\u015flar\u0131 da tepelerinde beliriyordu. G\u00f6z g\u00f6z\u00fc g\u00f6remeyecek gibi bir karanl\u0131k vard\u0131. Ev i\u00e7lerine al\u0131nmakta olan le\u011fenlerin sesleri ara s\u0131ra \u00e7an sesi imi\u015f gibi duyuluyor, ah\u0131rlardan i\u015fitilen hayvan solumalar\u0131 da, uzaklardan geliyorlarm\u0131\u015f gibi karanl\u0131ktan s\u00fcz\u00fcl\u00fc gelmi\u015f gibi duyuluyorlard\u0131. Ara s\u0131ra insan el ayak ve konu\u015fma sesleri de al\u00e7aktan, f\u0131s\u0131lt\u0131 bi\u00e7iminde duyulabiliyordu. Gece, adete bir korku gibi k\u00f6y\u00fc sarm\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6y, ne de olsa, ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne uzanm\u0131\u015f gelen g\u00fc\u00e7s\u00fcz d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir yerdi\u2026<\/p>\n

– Bibolet, sana baz\u0131 \u015feyler s\u00f6ylemek istiyordum, dedi De\u011fotluk, solundan Bibolet\u2019e yana\u015farak.<\/p>\n

Bibolet h\u0131z\u0131n\u0131 azaltarak grubun biraz gerisinde kald\u0131.<\/p>\n

– Komsomol (4) h\u00fccre \u00f6rg\u00fctlenmesinin nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131 soracakt\u0131m sana. Komsomola kat\u0131lmak isteyen gen\u00e7ler var k\u00f6yde, ama nas\u0131l kat\u0131laca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmiyoruz.<\/p>\n

– \u00c7ocuklar sa\u011flam ve g\u00fcvenilir kimseler mi?<\/p>\n

-Hepsi de\u011fil, ama i\u00e7lerinde d\u00fczg\u00fcn, yoksul ve \u0131rgat gen\u00e7ler de var k\u00f6yde.<\/p>\n

– Komsomol \u00f6rg\u00fctlenmesi kurmas\u0131 zor olan bir \u015fey de\u011fil, ama uygun olmayanlar\u0131n komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fcne kat\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok dikkatli olmak gerekir. Sadece silah ta\u015f\u0131ma izni koparmak i\u00e7in kat\u0131lmak isteyen sakat ki\u015filer de \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Buna dikkat edilmeli.<\/p>\n

– O konuda \u00f6d\u00fcn verecek kimselerden de\u011filiz.<\/p>\n

– \u00d6yleyse bu konuyu \u015fimdi burada g\u00f6r\u00fc\u015femeyiz. Yar\u0131n benimle bulu\u015fabilir misin? Ben yar\u0131n ak\u015fam gidece\u011fim, ona g\u00f6re.<\/p>\n

– Yar\u0131n gelirim yan\u0131na.<\/p>\n

– \u00d6yleyse yar\u0131n sabah d\u00fczg\u00fcn bir iki ge\u00e7 de yan\u0131na al\u0131p Behukolara gel. Orada konu\u015fma f\u0131rsat\u0131m\u0131z olmazsa, ba\u015fka bir yere gideriz. Olmaz m\u0131?<\/p>\n

– Olur.<\/p>\n

– Ben de bir konuda senden yard\u0131m isteyece\u011fim. Harun\u2019un kar\u0131s\u0131n\u0131n bo\u015fanma i\u015finden haberdar m\u0131s\u0131n?<\/p>\n

– Haberdar\u0131m, ya\u015fl\u0131lar \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015fler nefes ald\u0131rm\u0131yorlar zavall\u0131ya. Bug\u00fcn y\u00fcr\u00fctme komitesine gitti\u011fini ve konu\u015ftu\u011funu da duydum.<\/p>\n

– O halde, durumu biliyorsan, o kad\u0131na yard\u0131m etmek, bir dilek\u00e7e yaz\u0131p savc\u0131l\u0131\u011fa vermek gerekir. Bu i\u015f sadece basit bir bo\u015fanma i\u015fi de\u011fil, politik anlam\u0131 da olan bir sorun. \u0130htiyar, kad\u0131n\u0131 bo\u015famay\u0131 kabul etse bile, Sovyet yarg\u0131s\u0131n\u0131n bir karar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, y\u0131llard\u0131r ona yapt\u0131\u011f\u0131 k\u00f6leli\u011fin, hizmetin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alamam\u0131\u015f olur. Yar\u0131n beni o kad\u0131nla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcrebilseydin iyi olacakt\u0131.<\/p>\n

– Olur, seni o kad\u0131nla da g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr\u00fcm.<\/p>\n

– Bibolet, yolu \u015fa\u015f\u0131rmadan gelebiliyor musun, diye seslendi M\u0131hamet.<\/p>\n

– Evet, yar\u0131n!. . diyerek son s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi De\u011fotluk\u2019a, ard\u0131ndan da ad\u0131mlar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rd\u0131 Bibolet. \u201d\u015ea\u015f\u0131rmad\u0131m, senin izinden ilerliyorum, diye yan\u0131tlad\u0131 M\u0131hamet\u2019i.<\/p>\n

\u00d6nlerindeki bir \u00e7itten \u00e7\u0131-\u00e7\u0131-\u00e7\u0131\u00e7 diye korkun\u00e7 bir ses geldi, sanki k\u00f6y\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u00e7itleri bir ir, art arda devrilmi\u015fler gibiydi.<\/p>\n

– A, imans\u0131z. Bu bizim ars\u0131z mandam\u0131z olmal\u0131, diyerek M\u0131hamet ko\u015ftu ve karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine dald\u0131.<\/p>\n

– Mandan da senin gibi bir azman anla\u015f\u0131lan! diye kahkahay\u0131 bast\u0131 gruptan biri M\u0131hamet\u2019in arkas\u0131ndan.<\/p>\n

– Vay, vay, sizi gidi ars\u0131zlar sizi! diyen M\u0131hamet\u2019in ba\u011f\u0131rma sesi, ard\u0131ndan da manda solumalar\u0131 karanl\u0131k i\u00e7inden duyuldu.<\/p>\n

Biraz sonra birbiri ard\u0131ndan topa\u011f\u0131 bast\u0131rarak y\u00fcr\u00fcyen birka\u00e7 iri mandan\u0131n karalt\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131n ayak sesleri karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden belirir gibi oldu. Burun deliklerinden f\u0131\u015fk\u0131ran soluma sesleri ise tren cuf cuflamalar\u0131n\u0131 an\u0131msat\u0131yordu.<\/p>\n

– Bunlardan daha adisi yery\u00fcz\u00fcne gelmemi\u015ftir!. . Zavall\u0131 Halaho\u2019nun bah\u00e7esine dadanm\u0131\u015flar, \u00e7itlerini y\u0131k\u0131p duruyorlar. Onlar\u0131 durdurmak i\u00e7in dikenli \u00e7al\u0131larla \u00e7itleri \u00f6r\u00fcyoruz, ama onlar bunu s\u0131rtlar\u0131n\u0131 ka\u015f\u0131mada kullan\u0131yorlar, diye s\u0131z\u0131ldanarak sonunda M\u0131hamet de gruba kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

M\u0131hamet\u2019in Halaho demesi \u00fczerine, onun evini ve ev d\u00fczenini bir g\u00f6rmek i\u00e7in Bibolet hemen bir bakt\u0131 oraya do\u011fru. Ne yaz\u0131k ki Halaho\u2019nun bah\u00e7esi karanl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f durumdayd\u0131. Sadece bah\u00e7e kenarlar\u0131ndaki budanm\u0131\u015f ve bodurla\u015fm\u0131\u015f s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fa\u00e7lar\u0131 esen r\u00fczgara uymu\u015f sesler \u00e7\u0131kar\u0131yor, y\u0131ld\u0131zlar\u0131ndan yans\u0131yan c\u0131l\u0131z \u0131\u015f\u0131klar yard\u0131m\u0131yla karalt\u0131lar\u0131 ancak se\u00e7ilebiliyordu\u2026
\n D\u0130PNOTLAR:
\n1)<\/strong> Eskiden Adigelere gelin \u00f6rt\u00fcs\u00fc olarak, kara\u00e7ar\u015fafa benzeyen siyah \u00f6rt\u00fcler kullan\u0131rlard\u0131. -HCY.<\/p>\n

2)<\/strong> \u00d6teki\u2019den kas\u0131t beyazlar, yani kar\u015f\u0131devrimcilerdir.- HCY.<\/p>\n

3)<\/strong> Pseluh (\u043f\u0441\u044d+\u043b\u044a\u044b\u0445\u044a\u0443;pse=can\/yavuklu+tl\u0131xhu=arama; yavuklu arama)-Bir delikanl\u0131 be\u011fendi\u011fi bir k\u0131z\u0131 evlenebilece\u011fi bir aday olarak se\u00e7mek ister, k\u0131z da bunu isteyerek ya da nezaketen kabul eder. K\u0131z, o delikanl\u0131, \u00a0toplumca a\u015fa\u011f\u0131lanm\u0131\u015f biri de\u011filse, delikanl\u0131n\u0131n pseluh \u00f6nerisini, nezaketen de olsa reddetmez, en k\u00f6t\u00fc olas\u0131l\u0131kla \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnmeliyim\u201d bi\u00e7iminde bir yan\u0131t verir. Bu bir evlilik karar\u0131 de\u011fildir ve evlenmeyi kabul anlam\u0131nda bir ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Ancak, delikanl\u0131 pseluh k\u0131z\u0131n bulundu\u011fu bir yerde ba\u015fka bir k\u0131z\u0131 pseluh yapmaz, ayn\u0131 bi\u00e7imde bir k\u0131z da pseluhu delikanl\u0131n\u0131n bulundu\u011fu bir yerde ba\u015fka bir delikanl\u0131 ile pseluh anlam\u0131nda konu\u015fmaz. Bu gibi incitici olabilecek durumlardan ka\u00e7\u0131n\u0131l\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda her ikisi de s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da pseluh edinebilir. -HCY.<\/p>\n

4)<\/strong> Komsomol-Rusya\u2019da Kom\u00fcnist partisi gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fct\u00fc ve bu \u00f6rg\u00fct \u00fcyesi gen\u00e7. \u00a0-HCY.<\/p>\n

I. <\/strong><\/strong><\/p>\n

KIZIN EV\u0130NDE<\/strong><\/strong><\/p>\n

Yus\u0131f, k\u00f6yde g\u00fczel k\u0131z\u0131 olup da\u00a0 o t\u00fcr ailelerle yak\u0131n ili\u015fki kurmayacak biri de\u011fildi. V\u0131stanekolar\u0131n evine de s\u0131k s\u0131k girip \u00e7\u0131kard\u0131. Bu nedenle V\u0131stankolar\u0131n evine geldiklerinde, Yus\u0131f\u2019\u0131 k\u0131zlara haber vermesi i\u00e7in\u00a0 V\u0131stanekolara g\u00f6nderdiler. Kendileri ise ad\u0131mlar\u0131n\u0131 yava\u015flatt\u0131lar ve bah\u00e7e kaps\u0131n\u0131n yan\u0131nda beklemeye ba\u015flad\u0131lar. \u00a0V\u0131stanekolar\u0131n bah\u00e7esini \u00e7eviren \u00e7itler adeta kale duvarlar\u0131n\u0131 and\u0131rmaktayd\u0131. Y\u00fcksek ve dikenli \u00e7al\u0131larla \u00e7evrili, i\u00e7eri bak\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131z b\u00fcy\u00fck bir kara saray duvar\u0131 gibiydi, eme\u011fi ile ge\u00e7inen \u00a0ailelerin bah\u00e7e \u00e7itleri zaten \u00f6yleydi. \u0130\u00e7eriye ancak a\u011fa\u00e7tan yap\u0131lma bah\u00e7e kap\u0131s\u0131ndan bak\u0131labilirdi. Ayr\u0131ca gecenin ilerleyen karanl\u0131\u011f\u0131 bah\u00e7eyi g\u00f6rmeyi de olanaks\u0131zla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, her \u015feyi gizlemi\u015fti adeta. Bah\u00e7edeki baz\u0131 e\u015fya ve ara\u00e7lar\u0131n \u00fcst taraflar\u0131, bir arada bir k\u00f6\u015feye toplanm\u0131\u015flar gibi, ancak karlat\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcnebilecek bir bi\u00e7imde sessizce sinip oturmu\u015flard\u0131 sanki. Ana odadan sadece c\u0131l\u0131z bir lamba \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yans\u0131yordu. Buraya pek de uzak olmayan ba\u015fka bir odadan, kapal\u0131 bir perdeden de k\u0131l\u0131\u00e7 a\u011fz\u0131 gibi incecik bir \u0131\u015f\u0131k geliyordu. Bu arada a\u00e7\u0131l\u0131p kapat\u0131lan kap\u0131lar\u0131n sesleri duyuluyor, tela\u015fl\u0131 k\u0131z sesleri de f\u0131s\u0131lt\u0131 bi\u00e7iminde uzaktan duyulabiliyordu.<\/p>\n

Nafset\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ev i\u015fte bu evdi.B\u00f6ylesine karanl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fcl\u00fc bir ya\u015fam i\u00e7inde yery\u00fcz\u00fcne gelmi\u015fti zaten o da\u2026
\nNafset\u2019i an\u0131msay\u0131nca Bibolet\u2019in i\u00e7inde \u0131l\u0131k bir k\u0131p\u0131rdanma olu\u015ftu. Ondaki insanca \u00f6zlemleri, ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 arayan biri olmas\u0131n\u0131 an\u0131msad\u0131 bir anda, kimsesiz, bir ba\u015f\u0131na \u00e7\u0131rp\u0131nmakta olmas\u0131ndan duydu\u011fu \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc, k\u0131z\u0131n temiz duygular\u0131n\u0131, gelece\u011fe y\u00f6nelik umutlar\u0131n\u0131 yeniden an\u0131msad\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar onu k\u0131za daha da bir yak\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131. \u0130nsan\u0131n i\u00e7ine umutsuzluk zehri ak\u0131tan bu yaban\u0131m d\u00fcnya karanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7inde adeta\u00a0 kula\u00e7 at\u0131yor olsalar da, Nafset<\/strong>\u2019i g\u00f6rece\u011fi i\u00e7in,i\u00e7ini bir sevin\u00e7 duygusu kaplam\u0131\u015ft\u0131. Nafset\u2019in g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, ka\u011fn\u0131 arabas\u0131ndaki oturu\u015fu, \u015fal\u0131n\u0131n u\u00e7lar\u0131ndan tutmu\u015f, g\u00f6zlerini a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru mahzun bir bi\u00e7imde indirmi\u015f duru\u015fu, kendisini korumaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ve dudaklar\u0131n\u0131 biti\u015ftirmi\u015f oturmakta olmas\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde yeniden canlan\u0131vermi\u015fti.
\nGen\u00e7lerin bulundu\u011fu yere uzak\u00e7a olmayan bir yerden,karanl\u0131k\u00a0 bir sokaktan, sanki g\u00f6r\u00fcnmeyen bir gece ku\u015fu sesi imi\u015f gibi,bir kap\u0131 g\u0131c\u0131rt\u0131s\u0131 sesini duydular. Yanlar\u0131na do\u011fru iki ki\u015fi gelmekteydi. Birisinin giyimi ku\u015fam\u0131 yerindeydi. \u0130\u015flenmi\u015f kuzu derisinden kalpa\u011f\u0131 vard\u0131,ts\u0131ye<\/strong>si de (pard\u00f6s\u00fcs\u00fc) (1) bedenine g\u00f6reydi, g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle bu ki\u015fi iyi bir at binicisi olmal\u0131d\u0131. A\u011fz\u0131ndaki sigaras\u0131 karanl\u0131\u011f\u0131 delip de kendilerine tam g\u00f6r\u00fcnebilen tek \u015feydi. Gruba yakla\u015ft\u0131klar\u0131nda adam,k\u0131v\u0131lc\u0131mlar sa\u00e7t\u0131rarak \u00a0sigaras\u0131n\u0131 yere att\u0131.
\nAdam\u0131n yan\u0131ndaki ki\u015fi ise daha geni\u015f yap\u0131l\u0131, yayvan,bol \u00a0giyimli ve k\u0131sa boylu biriydi.
\n– Kim o, diyerek, sormaktan \u00e7ok bakarak seslendi uzunca boylu olan\u0131.
\n– \u0130smahil!<\/strong> (\u0418\u0441\u043c\u0430\u0445\u044c\u0438\u043b) Sen de g\u00fczel k\u0131z\u0131 g\u00f6z\u00fcne kestirmi\u015f olmal\u0131s\u0131n, diyerek \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k yan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131 onu M\u0131hamet de.
\n– A a, M\u0131hamet mi o? G\u00fczel k\u0131z\u0131 bulup da kim ka\u00e7m\u0131\u015f ki! \u015eakaya \u015fakayla kar\u015f\u0131l\u0131k vererek g\u00fcl\u00fcverdi \u00f6b\u00fcr\u00fc de.
\nY\u00fcksek\u00e7e bir sesle g\u00fcl\u00fcyordu adam, ama sesi yumu\u015fak\u00e7ayd\u0131 ve erkeklere \u00f6zg\u00fc kal\u0131nca sesi \u00a0sanki g\u00f6\u011fs\u00fcnden kopup geliyordu.Seninle \u015fakala\u015f\u0131yor ve sana tak\u0131l\u0131yor gibiydi o, espri yan\u0131 fazlayd\u0131, kendine g\u00fcvendi\u011fi, kendisini \u00fcst\u00fcn biri olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc de anla\u015f\u0131l\u0131yordu davran\u0131\u015flar\u0131ndan, erkek kumru sesine benzeyen sesine, kal\u0131n ve yumu\u015fak\u00e7a bir ses de ekleyebilmekteydi, bu da k\u0131zlar\u0131 ba\u015ftan \u00e7\u0131karan erkeklere \u00f6zg\u00fc \u00f6zelliklerden biri olmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n

– Gen\u00e7 bekarlar\u0131n k\u0131z pe\u015finde dolanmalar\u0131n\u0131 anlar\u0131m da, senin neyin pe\u015finde oldu\u011funu anlayam\u0131yorum bir t\u00fcrl\u00fc, M\u0131hamet, diyerek, eskimi\u015f ve yalama olmu\u015f bir ka\u011fn\u0131 arabas\u0131 gibi sesiyle g\u00fcld\u00fc \u0130smahil\u2019in yan\u0131ndaki de.
\n– Benim de bir d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm var, L\u0131huj<\/strong>! (\u041b1\u044b\u0445\u044a\u0443\u0436\u044a;Kahraman) Bu d\u00fcnyay\u0131 sizin gibi bekarlara \u00f6yle kolay kolay teslim etmem, dedi M\u0131hamet de.<\/p>\n

S\u00f6zlerinden \u00fcst\u00fc kapal\u0131 da olsa biraz g\u00fccenmi\u015f oldu\u011funu belli ediyordu, evlenme ve ya\u015fam gibi bir konuda M\u0131hamet\u2019in duygular\u0131yla oynand\u0131\u011f\u0131 ortadayd\u0131.
\n– Bu ak\u015fam M\u0131hamet i\u00e7in de\u011fil, konu\u011fumuz i\u00e7in bir i\u015f pe\u015findeyiz, diye konu\u015ftu \u015eumaf<\/strong> (u\u011furlu, yaman atl\u0131), bir ot y\u0131\u011f\u0131n\u0131 gibi hepsini a\u015fan uzun boyuyla.
\n– Konuk mu var yan\u0131n\u0131zda?
\n– Evet, k\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6stermeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcyoruz onu.
\n– \u00d6yleyse buyurun, yolunuz a\u00e7\u0131k olsun, biz sizin \u00f6n\u00fcn\u00fcz\u00fc kesmeyelim\u2026
\n– \u00d6n\u00fcm\u00fcz\u00fc kesecek gibi \u00f6nemli bir i\u015f pe\u015finde de\u011filiz, daha kalabal\u0131k olursak daha da \u00a0seviniriz, diyerek yan\u0131ndakilerin bu iki ki\u015fiyi uzakla\u015ft\u0131rmalar\u0131na gerek bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ima etmi\u015fti Bibolet.
\n– Burada habersiz kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k diye sizin gitmeniz gerekmez, birlikte olursak daha da g\u00fczel olur, dedi M\u0131hamet, Bibolet\u2019e destek \u00e7\u0131karak. \u201dDaha kalabal\u0131k olursak, daha ne\u015feli oluruz\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc i\u00e7inden.
\n– Gidelim, durmayal\u0131m b\u00f6yle, diye s\u00f6zlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc M\u0131hamet ve en \u00f6nden bah\u00e7eye girdi.
\n– Nereye gidiyorsun b\u00f6yle M\u0131hamet, ha\u00e7\u2019e\u015f (konuk odas\u0131) bu yanda ya, diye pe\u015finden seslendi \u015eumaf, M\u0131hamet\u2019in ha\u00e7\u2019e\u015fe\u00a0 de\u011fil,k\u0131zlar\u0131n odas\u0131na do\u011fru gitti\u011fini g\u00f6r\u00fcnce.
\n– Ha\u00e7\u2019e\u015fi bekleyip mi duraca\u011f\u0131z hala, k\u0131zlar neredeyse biz de oraya dalar\u0131z! dedi M\u0131hamet ve perde aral\u0131\u011f\u0131ndan \u0131\u015f\u0131k s\u0131zan odaya do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc.
\n– Buyurun! diyerek kap\u0131y\u0131 a\u00e7t\u0131 Yus\u0131f.
\nTiyatroda perdenin aniden kald\u0131r\u0131lmas\u0131 durumunda sahnede habersiz yakalanm\u0131\u015f bir oyuncu gibi, birinin alelacele odada bulundu\u011funu g\u00f6rd\u00fc Bibolet. Nafset\u2019ti o, oyun oynayan bir \u00e7ocukmu\u015f gibi, a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f kap\u0131dan bir bak\u0131p hemen Yus\u0131f\u2019\u0131n arkas\u0131na gizlendi. Ancak odaya girdiklerinde, g\u00fclmeden ya da g\u00fcl\u00fcmsemeden, Nafset\u2019in dimdik a\u011fa\u00e7 divan\u0131n yan\u0131nda ayakta dikilmekte oldu\u011funu yeniden g\u00f6rd\u00fc Bibolet.
\nNafset\u2019in ablas\u0131 Kulats<\/strong> (\u041a\u0443\u043b\u0430\u0446; Kulas), g\u00fczel bir gen\u00e7 k\u0131z idi, lamban\u0131n kondu\u011fu masan\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda ayaktayd\u0131. Lamba \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda\u00a0 batan g\u00fcne\u015fin \u015favk\u0131 gibi par\u0131ldayan k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 e\u015farb\u0131 \u00a0ba\u015f\u0131ndayd\u0131, sanki suda y\u00fcz\u00fcyormu\u015f gibi yere yumu\u015fak\u00e7a ayaklar\u0131n\u0131 basarak konuklar\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131. \u0130nsan bedeni ve ruhu bulunmayan biriymi\u015f gibi g\u00f6z kapaklar\u0131n\u0131 indirip konu\u011fun elini hafif\u00e7e tuttu. Gelinlik \u00e7a\u011f\u0131na geldi\u011fi i\u00e7in i\u015f ve g\u00fc\u00e7ten uzak tutuldu\u011fu ve kendisine bir konukmu\u015f gibi davran\u0131lan bir k\u0131z oldu\u011fu,pamuk gibi yumu\u015fac\u0131k ellerinden anla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

– Bak ve g\u00f6r, onun ne dalgac\u0131 bir k\u0131z oldu\u011funu! dedi M\u0131hamet, espriler yaparak Kulats\u2019\u0131n elini tuttu ve y\u00fcz\u00fcne bir bakt\u0131.
\nKulats, utanm\u0131\u015f halde hafiften bir g\u00fcl\u00fcmsedi,ama bir \u015fey demedi ve incecik bedenini bir y\u0131lan gibi k\u0131v\u0131rarak, elini M\u0131hamet\u2019in elinden kurtard\u0131, yan\u0131t da vermedi, M\u0131hamet\u2019in s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00fcst\u00fcne almam\u0131\u015f gibi yapt\u0131.
\nKulats\u2019\u0131n elini tuttuktan sonra Bibolet, Nafset\u2019in yan\u0131na gitti.
\n– Seni ger\u00e7ek bir arkada\u015f olarak kabul etti\u011fimi kan\u0131tlamak i\u00e7in, bak seni her yerde buluyorum, diyerek Nafset\u2019in elini tuttu.
\nNafset, bu s\u00f6zlerden pek emin olmam\u0131\u015ft\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck dudaklar\u0131yla bir g\u00fcl\u00fcmsedi ve g\u00f6zlerini yukar\u0131 kald\u0131rmadan elini uzatt\u0131. Elleri nas\u0131rl\u0131yd\u0131. Evin k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in i\u015fler \u015fimdi onun omuzlar\u0131nda olmal\u0131yd\u0131.
\nBir \u015fey demedi.
\nBirbiri ard\u0131ndan k\u0131zlar\u0131n elleri tutulduktan sonra \u0130smahil, gruptan ayr\u0131l\u0131p Bibolet\u2019in yan\u0131na geldi.
\n– Ho\u015f geldin, konuk (\u0424\u044d\u0441\u0430\u043f\u0449\u0438, \u0445\u044ca\u043a1\u044d)! Karanl\u0131kta sana bir ho\u015f gedin deme f\u0131rsat\u0131m\u0131z olmad\u0131, diyerek Bibolet\u2019in elini tuttu.
\nM\u0131hamet\u2019le birlikte g\u00fcnd\u00fczleyin y\u00fcr\u00fctme komitesi (muhtarl\u0131k) binas\u0131na giderlerken yolda g\u00f6rd\u00fckleri g\u00f6steri\u015fli atl\u0131n\u0131n bu \u0130smahil oldu\u011funu hemen anlam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet. M\u0131hamet\u2019in onun i\u00e7in kendisine, \u201cAt\u0131 s\u00fcrekli e\u011ferli olan atl\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda geleni de bu\u2026\u201d demi\u015f oldu\u011funu an\u0131msad\u0131.<\/p>\n

Bibolet dikkatlice \u0130smahil\u2019e bakt\u0131. Yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 biriydi, manda boynuzu gibi iki ucu k\u0131vr\u0131lm\u0131\u015f g\u00fcr siyah b\u0131y\u0131klar\u0131 vard\u0131. G\u00f6zleri yuvalar\u0131ndan f\u0131rlayacaklarm\u0131\u015f gibisine iriydiler, bakan\u0131 alaya al\u0131r, k\u00fc\u00e7\u00fcmser gibi bak\u0131yorlard\u0131. \u00c7ok \u015fakac\u0131 biriymi\u015f gibi bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc de vard\u0131, ger\u00e7ek ki\u015fili\u011fini gizleyen ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri zor anla\u015f\u0131labilen birine benziyordu. Eline ge\u00e7eni par\u00e7alamaktan geri kalmayacak \u00a0biri oldu\u011funu herkes kolayca fark edemezdi. Ancak dikkatli ve bilin\u00e7li bir bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u015fakac\u0131 tav\u0131r ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n alt\u0131nda,sald\u0131r\u0131ya haz\u0131rlanan sinsi bir k\u00f6pe\u011fin benzerini onda g\u00f6rmek pek de \u00a0zor olmazd\u0131. Sol ka\u015f\u0131n\u0131n \u00fczerindeki kocaman yara izi bile, onun bir k\u00f6t\u00fcl\u00fck kumkumas\u0131 oldu\u011funu anlatmaya yeterdi.
\nGen\u00e7ler oturdular. Kulats da normal bir k\u0131z gibi, masan\u0131n daha gerisinde, yazmas\u0131n\u0131 lamba \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcz\u00fcn\u00fc de k\u0131smen kaplayacak bir bi\u00e7imde \u00f6rt\u00fcnerek dikilmi\u015fti. K\u0131rm\u0131z\u0131 yazmas\u0131ndan yay\u0131lan k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, \u00fczerinden alt\u0131n huzmeleri d\u00f6k\u00fclen bir k\u0131z g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc veriyordu ona, bu da k\u0131z\u0131 daha da bir g\u00fczelle\u015ftiriyordu.
\nNafset de k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015f oldu\u011fundan divan\u0131n daha geri taraf\u0131nda ablas\u0131n\u0131n yan\u0131nda dikilmi\u015fti.
\nAdige gelene\u011fi gere\u011fince el tutma ve buyurma i\u015flemi uzun uzad\u0131ya ve \u00f6nem verilerek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Kar\u015f\u0131lamalar bitip oturduklar\u0131nda ise iyice sessizle\u015fmi\u015flerdi. Odadakilerin soluma sesleri zar zor i\u015fitilebiliyordu. \u015eumaf\u2019\u0131n t\u00fct\u00fcn i\u00e7i\u015fi, bir demirci k\u00f6r\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7ekiyormu\u015f gibi, di\u011ferleri i\u00e7inden fark edilebiliyordu. Kulats, sanki utan\u0131yormu\u015f gibi, ka\u00e7amak bak\u0131\u015flar at\u0131yor, g\u00f6zleri ile Yus\u0131f\u2019la bir konu\u015fuyor, bazen de g\u00f6zlerini M\u0131hamet\u2019e \u00e7eviriyordu, onlar\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli etmek istiyor gibiydi.
\nNafset, gruptan uzak d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir ta\u015f heykel gibi k\u0131m\u0131ldamadan dikilmi\u015f duruyordu yerinde. Odadakilere de\u011fil, daha uzaklara bak\u0131yor gibiydi. Bibolet, yan\u0131nda oturdu\u011fu masan\u0131n \u00fczerinde birka\u00e7 kitap ve defter bulundu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Kitaplar\u0131 al\u0131p incelemeye ba\u015flay\u0131nca, Nafset, durdu\u011fu yerden kayg\u0131lanmaya ba\u015flad\u0131. Bibolet\u2019in kitaplar\u0131 inceleyip i\u015fi defterlere getirmesine de\u011fin, Nafset yerinde durdu, ama s\u0131ra defterlere gelince, utand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli eder bir bi\u00e7imde odan\u0131n bir ba\u015f\u0131ndan gelerek defteri bir ucundan tuttu.
\n– Onlara bakmamal\u0131s\u0131n! dedi.
\n– Niye bakmayay\u0131m, sak\u0131ncal\u0131 bir \u015fey yok ki bunlarda.
\n– Bir \u015fey oldu\u011fundan de\u011fil, okuma yazma \u00f6\u011frenmek i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m karalamalar var bu defterlerde, bana g\u00fclmenden utan\u0131yorum, hadi ver onlar\u0131 bana.
\nNafset iyice utanm\u0131\u015ft\u0131, bir yandan \u0131srarla defterlerini almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, bir yandan da Bibolet\u2019in y\u00fcz\u00fcne bakmaktan \u00e7ekiniyor, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f gibi direnip duruyordu. Bibolet defteri vermedi, bu arada \u00e7eki\u015ftirip dururlarken g\u00f6z g\u00f6ze geldiler. Nafset\u2019in g\u00f6zleri bir g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapama s\u00fcresi kadar a\u00e7\u0131k kald\u0131 ve Bibolet\u2019e bakt\u0131lar. K\u0131zma ya da ba\u015fka bir olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcnce yans\u0131tmadan bir g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapama s\u00fcresince kendisine bakm\u0131\u015ft\u0131 k\u0131z. Bibolet bu bak\u0131\u015f\u0131 daha sonralar\u0131 da hi\u00e7 unutamam\u0131\u015ft\u0131. Soru ile korkuyu birlikte yans\u0131tan bu bak\u0131\u015f\u0131 neye yorumlayaca\u011f\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc kestirememi\u015f, bunu bir\u00e7ok kez an\u0131msam\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc Bibolet. Nafset\u2019in g\u00f6zlerindeki o soru ve korkunun nedenini Bibolet, birka\u00e7 y\u0131l sonra ancak \u00e7\u00f6zebilmi\u015fti. Defterleri \u00e7eki\u015ftirip dururlarken, az da olsa, aralar\u0131nda bir yak\u0131nla\u015fma do\u011fmu\u015f olmas\u0131 her ikisini de sevindirmi\u015f olmal\u0131yd\u0131.
\n– Anla\u015f\u0131lan bana hi\u00e7 g\u00fcvenmiyorsun! Ver de bir\u00a0 bakay\u0131m bu deftere,olmayacak bir \u015fey g\u00f6r\u00fcrsem hi\u00e7 okumam,hemen geri veririm,ben sadece senin nas\u0131l bir yaz\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek istiyorum (2).
\n–<\/strong> Ver, dedi Nafset de g\u00fcc\u00fc t\u00fckenmi\u015f halde. Sonunda, ba\u015faramayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca,defterin birini b\u0131rak\u0131p di\u011fer defterleri ald\u0131 ve onlar\u0131 bir yere saklad\u0131.<\/p>\n

Nafset \u00e7ok utanm\u0131\u015f, yanaklar\u0131 k\u0131zarm\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7erisinde Bibolet\u2019e bakaraktan yeniden eski yerinde aya\u011fa dikildi.
\nBibolet defter yapraklar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Ba\u015f k\u0131sm\u0131nda Rus\u00e7a yaz\u0131lm\u0131\u015f birka\u00e7 s\u00f6zc\u00fck vard\u0131, bunlar\u0131 bir yerlerden yazm\u0131\u015f ve \u00f6\u011frenmek istemi\u015f olmal\u0131yd\u0131, yaz\u0131 yazmaya yeni ba\u015flam\u0131\u015f olan birinin yazd\u0131\u011f\u0131 gibi yaz\u0131lar e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fcyd\u00fc.Rus\u00e7a s\u00f6zc\u00fcklerin kar\u015f\u0131s\u0131na Adigecelerini de yazm\u0131\u015ft\u0131. Bunun ard\u0131ndan ise, yaz\u0131 yazmaya yard\u0131mc\u0131 olan \u00f6rnekler bulunuyordu.
\nM\u0131hamet baya\u011f\u0131 bir y\u00fcksek sesle \u00f6ks\u00fcrd\u00fc. Elini cebine at\u0131p t\u00fct\u00fcn taba\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131, her zaman yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, hi\u00e7 acele etmeden, yava\u015f yava\u015f c\u0131garas\u0131n\u0131 sarmaya ba\u015flad\u0131. Dudaklar\u0131ndaki kurnazca g\u00fcl\u00fcmsemeden, bir \u015feyler yapmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131 ve bu \u015feyin kocaman bir kaya par\u00e7as\u0131 gibi yuvarlanarak gelmek \u00fczere oldu\u011fu anla\u015f\u0131labilirdi.
\n– Kulats, konuk bir kitap buldu ya, hi\u00e7birimiz art\u0131k onun umurunda de\u011filiz,anla\u015f\u0131lan sana bizden ba\u015fkas\u0131ndan hay\u0131r yok, ona bak\u0131p bo\u015funa bekleme. Sonunda yine bize kalaca\u011f\u0131n anla\u015f\u0131l\u0131yor\u2026 Bay\u0131rdan kocaman bir ta\u015f yuvarlanm\u0131\u015f\u00a0 gibi \u00a0patlat\u0131vermi\u015fti s\u00f6z\u00fcn\u00fc M\u0131hamet. Kurnaz kurnaz g\u00fcl\u00fcmsemeleriyle de Bibolet\u2019e de\u011fil, Kulats\u2019a bak\u0131yordu.
\nBibolet hemen kendisini toparlad\u0131. Bir grup i\u00e7inde iken kitap okuyup durman\u0131n uygun d\u00fc\u015fmeyece\u011fi kendisine bir g\u00fczel an\u0131msat\u0131lm\u0131\u015f ve Bibolet de \u015fa\u015f\u0131r\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131. M\u0131hamet, havaya kar\u0131\u015f\u0131p giden konu\u015fma sesini sadece kendi dinliyormu\u015f gibi, ba\u015f\u0131n\u0131 e\u011fip yandan da Bibolet\u2019e bir bak\u0131p sustu.
\n– Ne yaparsa yaps\u0131n,\u00f6ncelik konu\u011fun,o dururken,bizim\u00a0 kendimizi d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz uygun d\u00fc\u015fmez, konuk nas\u0131l istiyorsa biz de \u00f6yle yapar\u0131z, diye hafiften bir g\u00fcl\u00fcmseyerek kar\u015f\u0131l\u0131k verdi Kulats da M\u0131hamet\u2019e.<\/p>\n

Bibolet, k\u0131zla pseluh (\u043f\u0441\u044d\u043b\u044a\u044b\u0445\u044a\u0443;yavuklu) konu\u015fmas\u0131 yapmamak i\u00e7in diretyordu. Ancak M\u0131hamet durmadan kendisini buna zorluyordu, sonunda bir yan\u0131t vermesi\u00a0 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmu\u015ftu.
\n– M\u0131hamet,bak bilmiyordum , sen ger\u00e7ekten bir yalanc\u0131 imi\u015fsin, diyerek bir yan\u0131t verirken,bir yandan da elini sallayarak g\u00fcl\u00fcms\u00fcyordu Bibolet. Ard\u0131ndan ciddi bir tav\u0131r tak\u0131narak konu\u015ftu: \u201cBurada bir topluluk i\u00e7inde kitap okumakla hata etti\u011fimi kabul ediyorum. Ancak sen de, Behukolar\u0131n ha\u00e7\u2019e\u015finde bana vermi\u015f oldu\u011fun s\u00f6z\u00fcn\u00fc tutmayarak benden daha fazla hata etmi\u015f oldun, arkada\u015f isek bunun cezas\u0131n\u0131 \u00a0g\u00f6r\u00fc\u015fmemiz gerekir. Bu da benim sana bir yan\u0131t\u0131m olsun. Bu arada beni g\u00f6zetecek bi\u00e7imde hareket etmeyi kabul etti\u011fini s\u00f6yleyen Kulats\u2019a da \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ederim. Ancak as\u0131l niyetimi s\u00f6ylemeye kalk\u0131\u015f\u0131rsam, pi\u015fman olaca\u011f\u0131ndan korkar\u0131m\u2026\u201d
\n– Bibolet, dilin hi\u00e7 de yumu\u015fak bir dil de\u011fil, \u00e7ok sivri \u00a0dilli birisin anla\u015f\u0131lan!. . Bu son konunun d\u0131\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f gibi yava\u015f bir sesle konu\u015ftu M\u0131hamet.
\n– \u0130ki keskin dil, iki keskin k\u0131l\u0131\u00e7 gibi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015f anla\u015f\u0131lan\u2026 kendi kendisine s\u00f6ylenirmi\u015f gibi konu\u015ftu \u015eumaf da. Ba\u015flanm\u0131\u015f olan esprili konu\u015fmay\u0131 dinlemek i\u00e7in haz\u0131rlanmak istiyormu\u015f gibi bir c\u0131gara sarmak istedi, elini M\u0131hamet\u2019e do\u011fru uzat\u0131p \u201cVer bakal\u0131m bir nefeslik\u201d dedi.
\n– S\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc yerine getirmeyece\u011fimizi san\u0131yorsa konu\u011fumuz, bizi kenttekilere benzetmi\u015f olmal\u0131. Ancak ben s\u00f6z\u00fcm\u00fc geri \u00e7ekmek i\u00e7in s\u00f6ylemedim, diyerek Kulats Bibolet\u2019e arka \u00e7\u0131kt\u0131. Bunu s\u00f6yledikten sonra da bir g\u00f6z k\u0131rparak Yus\u0131f\u2019a bakt\u0131. \u00d6b\u00fcr\u00fc de g\u00f6z k\u0131rpmayla kar\u015f\u0131l\u0131k vererek,Bibolet\u2019i konu\u015fmaya zorlamas\u0131n\u0131 k\u0131zdan istedi.
\nB\u00f6ylece Bibolet giderek pseluh i\u015finin i\u00e7ine yuvarlanm\u0131\u015f oldu. \u0130smahil ile \u015eumaf da bir iki genci daha yanlar\u0131na al\u0131p pseluh i\u015fine kat\u0131ld\u0131lar. Bu gen\u00e7ler kendi k\u00f6yl\u00fcleri olan k\u0131za arka \u00e7\u0131kt\u0131lar ve onun aldanmas\u0131n\u0131 istemediklerini, en iyisi, bilmedikleri bir yabanc\u0131ya gidece\u011fine, k\u0131z\u0131n kendi k\u00f6ylerinden bir gen\u00e7te karar k\u0131lmas\u0131n\u0131n en isabetli karar olaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc savundular. Ard\u0131ndan \u0130smahil\u2019i de yava\u015f yava\u015f ayr\u0131 bir \u00a0rakip pseluh olarak Bibolet\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131lar. Bibolet\u2019in bir pseluh konu\u015fmas\u0131 yapmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc bast\u0131rmakta olan M\u0131hamet de sonunda Bibolet\u2019i destekler bir pozisyon ald\u0131. B\u00f6ylece Bibolet,Kulats \u00fczerine bir pseluh \u00a0konu\u015fmas\u0131n\u0131n i\u00e7ine \u00e7ekilmi\u015f oldu,yan\u0131t verme i\u015finde Kulats \u00a0ileri gitmeye ve bast\u0131rmaya ba\u015flay\u0131nca, Bibolet de bir ileri ad\u0131m daha atarak konu\u015fmalara taraf olarak iyice kat\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece pseluh konu\u015fmalar\u0131na dal\u0131p uzunca bir s\u00fcre konu\u015fup durdular. Sonunda Kulats, d\u00fcnyan\u0131n bir ucuna gitse bile,oraya Bibolet\u2019le birlikte gitmeye haz\u0131r oldu\u011funu,bir tek Bibolet\u2019e varmay\u0131 kabul etti\u011fini s\u00f6yledi.
\n– Vallahi de Kulats, b\u00f6yle bir karar verece\u011fini bilseydim e\u011fer, d\u00fcnyada Bibolet\u2019e arka \u00e7\u0131kmazd\u0131m! Yakt\u0131k kendi kendimizi. K\u00f6y\u00fcm\u00fczde g\u00fczel m\u0131z\u0131ka (\u043f\u0449\u044b\u043d\u044d\/p\u015f\u0131ne) \u00e7alan tek k\u0131z\u0131m\u0131zdan da olduk anla\u015f\u0131lan, diyerek M\u0131hamet, s\u00f6yle\u015fiyi sonunda \u015fakaya ba\u011flad\u0131. \u201dHaydi bize bir m\u0131z\u0131ka \u00e7al da, bizdenden hen\u00fcz ayr\u0131lmam\u0131\u015fken,son bir kez bize bir oyun oynama f\u0131rsat\u0131 ver bari.Ondan sonra ikinize de Tanr\u0131dan \u00a0iyi yolculuklar diyelim, dileriz birlikte uzun ve mutlu bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz\u2026
\nKulats m\u0131z\u0131kay\u0131 eline ald\u0131, ba\u015f\u0131n\u0131 g\u00fczel bir bi\u00e7imde \u00f6ne e\u011fip, parmaklar\u0131n\u0131 m\u0131z\u0131kan\u0131n tu\u015flar\u0131na yerle\u015ftirdi. \u00c7ok ayakl\u0131 bir b\u00f6ce\u011fin y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc gibi, Kulats, \u00f6nce yumu\u015fak beyaz parmak u\u00e7lar\u0131n\u0131 tu\u015flar\u0131n \u00fczerinde bir gezdirdi. Kumru sesi gibi kal\u0131nca sesler de \u00e7\u0131karan ve dalgalanan bir s\u0131\u011f\u0131rc\u0131k (\u043f\u0447\u044d\u043d\u0434\u044d\u0445\u044a\u0443) s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc\u00a0 and\u0131ran sesler de d\u00f6kt\u00fcren bir\u00a0 akordenon sesiyle, Adige dans havalar\u0131n\u0131 \u00e7almaya ba\u015flad\u0131. M\u0131hamet de aya\u011fa kalk\u0131p kuzu kap\u0131p kanatlanmak \u00fczere olan bir kartal gibi, omuzlar\u0131n\u0131 yukar\u0131 kald\u0131rarak dans etmek \u00fczere aya\u011fa kalkt\u0131.
\nBibolet de s\u0131ran\u0131n kendisine gelmesi \u00fczerine Nafset ile oynay\u0131p yerine oturdu.
\nNafset b\u00fct\u00fcn bir ak\u015fam ve b\u00fct\u00fcn bir gece boyunca, adeta bir ba\u015f\u0131na dikilmi\u015f, \u015fakala\u015fma ve g\u00fcl\u00fc\u015fmelere kat\u0131lmadan kendi yerinde ayakta durmu\u015ftu. Yap\u0131lan espri ve \u015fakalar\u0131 da be\u011fenmiyormu\u015f gibiydi. Bir t\u00fcr kayg\u0131 i\u00e7indeydi,ara s\u0131ra Bibolet\u2019e bir bakt\u0131\u011f\u0131 da oluyordu. Ancak Bibolet\u2019in bak\u0131\u015f\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, so\u011fuk ve ani bir tav\u0131rla g\u00f6zlerini ondan ka\u00e7\u0131r\u0131yordu.
\nNafset\u2019in i\u00e7inde bir s\u0131k\u0131nt\u0131 oldu\u011funu ve kalbinin de g\u00fcp g\u00fcp att\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0 bak\u0131\u015flar\u0131ndan anlam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet. Ancak bunu neye yoraca\u011f\u0131n\u0131 bilemiyordu. Bibolet\u2019in fark\u0131na vard\u0131\u011f\u0131 tek \u015fey, \u015fimdiki bak\u0131\u015f\u0131 ile ka\u011fn\u0131 arabas\u0131nda, birlikte oturduklar\u0131 zamanki bak\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00e7ok farkl\u0131 oldu\u011fu idi. Ka\u011fn\u0131 arabas\u0131ndaki kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131nda, Nafset\u2019in g\u00f6zlerinden kendisine kar\u015f\u0131 s\u0131cak bir duygu yans\u0131yordu. Kendisini k\u0131n\u0131yormu\u015f gibi olan \u015fimdiki so\u011fuk bak\u0131\u015f\u0131na Bibolet, bir t\u00fcrl\u00fc bir anlam veremiyordu. Kulats ile \u015fakac\u0131ktan da olsa bir pseluh konu\u015fmas\u0131 yapm\u0131\u015f olmas\u0131, Nafset\u2019i incitmi\u015f olmal\u0131yd\u0131. \u201dSen sonunda kendi yolunu kendin \u00e7izdin, art\u0131k ben senin i\u00e7in bir anlam ifade etmiyorum!. . Bundan b\u00f6yle, benim de kendi yolumu \u00e7izmem gerekir\u2026\u201d dermi\u015f gibi bir anlam sezinliyordu Bibolet, Nafset\u2019in bak\u0131\u015flar\u0131ndan. Onu b\u00f6yle \u00fczd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in bu k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131za ac\u0131maya, kendisine de k\u0131zmaya ve kendini ona daha da \u00a0yak\u0131n g\u00f6rmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet. K\u0131z\u0131n okumas\u0131, onun yeni d\u00fcnya d\u00fczeni i\u00e7inde sayg\u0131n bir yer edinmesi i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini \u015fimdi her zamankinden daha fazla \u00f6nemsemesi gerekti\u011fini kavramaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Elinden geldi\u011fince onu g\u00f6zetmeyi ve desteklemeyi \u00a0i\u00e7inden kararla\u015ft\u0131rd\u0131 sonunda.
\nBundan ba\u015fka Nafset\u2019e ili\u015fkin daha a\u011f\u0131r bir kayg\u0131 kaplam\u0131\u015ft\u0131\u00a0 Bibolet\u2019in i\u00e7ini. \u0130smahil\u2019in bir iki kez arzular bir bi\u00e7imde Nafset\u2019e bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130smail d\u0131\u015f\u0131nda, odadaki gen\u00e7lerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n da \u00a0istekle Nafset\u2019e bakmakta olduklar\u0131n\u0131 fark etmi\u015fti. Ancak di\u011ferlerinden \u00e7ok \u0130smahil\u2019in bak\u0131\u015flar\u0131 Bibolet\u2019in i\u00e7ine bir kurt d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130smahil\u2019in ne t\u00fcr bir insan oldu\u011funun, o yap\u0131daki ki\u015filerin kad\u0131nlara masumane g\u00f6zlerle bakmayacaklar\u0131n\u0131 biliyordu, Nafset\u2019in b\u00f6yle birinin eline d\u00fc\u015fmesi demek, onun yeni d\u00fcnyaya ve t\u00fcm umutlar\u0131na veda etmesi demek olacakt\u0131. Hen\u00fcz \u00a0\u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde bir bilin\u00e7lenme i\u00e7inde olan Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u0130smahil gibilerine kolayca yem olabileceklerini de biliyordu. Bu nedenle \u0130smahil\u2019in bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 be\u011fenmemi\u015f ve buna\u00a0 Nafset\u2019in gelece\u011fi kayg\u0131s\u0131 da eklenmi\u015fti.<\/p>\n

\u00c7ay tepsisi i\u00e7eri getirildi ve danslara bir ara verildi. \u00c7aylar i\u00e7ildikten sonra,daha fazla oturmad\u0131lar ve \u00e7\u2019ap\u015feye (\u043a1\u0430\u043f\u0449\u044d) (3) gitmek \u00fczere aya\u011fa kalkt\u0131lar. D\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kacaklar\u0131 bir s\u0131rada Bibolet Nafset\u2019e yana\u015ft\u0131 ve ciddi olarak:
\n– Nafset, sen bana hi\u00e7 g\u00fcvenmiyorsun, ama sana s\u00f6yledi\u011fim gibi okuman i\u00e7in her zaman beni yan\u0131nda bulabilirsin. Kimseyi dinleme, oku. Rus\u00e7a olsun, Adigece olsun, hangisi kolay\u0131na gelirse o dilde yaz\u0131\u015fal\u0131m, olmaz m\u0131?
\n– Olur, dedi Nafset. Ku\u015fkulu ve g\u00fcvenmiyormu\u015f gibi. Bakmadan da Bibolet\u2019in elini tutmu\u015ftu.
\n– Vallahi, konuk, \u00f6yle de olmaz ki, iki k\u0131z karde\u015fin ikisini de sana b\u0131rakamay\u0131z ki!. . dedi \u0130smahil, yalandan ve \u015faka yapar gibi.<\/p>\n

Ancak \u0130smahil\u2019in bu \u015fakas\u0131n\u0131n arkas\u0131nda \u00e7ok ciddi \u015feyler bulundu\u011funu sonradan \u00f6\u011frenecekti Bibolet.<\/p>\n

K\u0130TABIN B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM\u00dcN\u00dcN SONU<\/strong><\/p>\n

D<\/strong>\u0130PNOTLAR<\/strong>
\n1) <\/strong>Ts\u0131ye (\u0446\u044b\u0435), Adigelerin ve Kafkas halklar\u0131n\u0131n giydi\u011fi uzun elbise, yabanc\u0131lar \u00c7erkeska derler. Bug\u00fcn Ad\u0131geler cekete ts\u0131ye, pardes\u00fc ya da paltoya da \u201cts\u0131ye k\u2019ah\u201d (\u0446\u044b\u0435 \u043a1\u0430\u0445\u044c, \u0446\u044b\u0435 \u043a1\u044b\u0445\u044c;uzun ceket) derler. -HCY
\n2)<\/strong> 1927 y\u0131l\u0131na de\u011fin Adigece Arap harfleriyle yaz\u0131l\u0131yordu. O y\u0131l Latin harflerine ge\u00e7ildi, 1937\u2019de de Adigey<\/strong>\u2019de \u015fimdiki Kiril (Rus) harfleri kabul edildi. Kabardey-Balkarya<\/strong> ve Kara\u00e7ay-\u00c7erkesya<\/strong>\u2019da ise 1924 y\u0131l\u0131na de\u011fin Arap, 1924-1936 aras\u0131 Latin, 1936\u2019dan sonra da Kiril (Rus) harfleri kabul edildi. Shapsughya<\/strong>\u2019da ise ayn\u0131 s\u0131ra izlendi, ancak 1943\u2019te fiilen, 1945\u2019te de resmen \u00f6zerkli\u011fe son verildi, Adigece yaz\u0131 ve e\u011fitim
\nkald\u0131r\u0131ld\u0131. -HCY
\n3) <\/strong>\u00c7\u2019ap\u015fe (\u043a1\u0430\u043f\u0449\u044d), kemi\u011fi k\u0131r\u0131k olan ki\u015finin kemi\u011fi kaynay\u0131ncaya de\u011fin uyutulmamas\u0131 bi\u00e7iminde Adigelerce uygulanan eski bir tedavi y\u00f6ntemi. Aral\u0131ks\u0131z e\u011flenilerek ve hasta lafa tutularak uyutulmazd\u0131. Bu, ayn\u0131 zamanda insana verilen de\u011feri de g\u00f6steriyordu. -HCY<\/p>\n

\n

I. SOVYET KONGRES\u0130 DELEGES\u0130<\/strong>K\u00fc\u00e7\u00fck ha\u00e7’e\u015flerindeki tahta divan\u0131n \u00fczerinde uzanm\u0131\u015f yat\u0131yordu Bibolet. Kapal\u0131 pencere kepengindeki (\u043a\u044a\u044d\u0431\u044d\u043a\u044a) aral\u0131klardan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131klar\u0131 s\u0131z\u0131yor, g\u00fcm\u00fc\u015fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc bir s\u0131cakl\u0131k, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bi\u00e7imde i\u00e7eriye doluyordu.Gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geni\u015fleyen \u0131\u015f\u0131k, \u00a0keskin bir b\u0131\u00e7ak gibi karanl\u0131\u011f\u0131 yar\u0131yor, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck toz zerrecikleri de, g\u00fcm\u00fc\u015ften birer toz imi\u015fler gibi yava\u015f yava\u015f bo\u015flukta y\u00fcz\u00fcyorlard\u0131. Duvar\u0131n bir k\u00f6\u015fesinde (\u043f\u043b1\u044d\u043d\u044b\u0431) \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131na yakalanm\u0131\u015f bir sinek de v\u0131z\u0131lday\u0131p duruyordu. Hay\u0131r, bu bir sinek sesi de\u011fil, bu bir e\u015fek ar\u0131s\u0131 v\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131yd\u0131. Esintisiz ve bunalt\u0131c\u0131 bir yaz s\u0131ca\u011f\u0131 vard\u0131 ortal\u0131kta. Hay\u0131r, Bibolet ha\u00e7\u2019e\u015fte de\u011fil, s\u0131rt\u00fcst\u00fc uzanm\u0131\u015f bir \u00e7ay\u0131rl\u0131kta yat\u0131yor; boynu da otlardan g\u0131d\u0131klan\u0131yordu. Ba\u015fucunda ise, k\u0131m\u0131ldamaks\u0131z\u0131n e\u015fek ar\u0131s\u0131 duruyordu. Bir pervane gibi durmadan d\u00f6nen, ama d\u00f6n\u00fc\u015f hareketini g\u00f6remedi\u011fi ar\u0131n\u0131n kanat v\u0131z\u0131ldamalar\u0131, da\u011flara do\u011fru incecik bir \u00e7izgi bi\u00e7iminde uzan\u0131yor ve da\u011flar\u0131 delip gidiyormu\u015f gibi kula\u011f\u0131nda yank\u0131lan\u0131yordu.<\/p>\n

E\u015fek ar\u0131s\u0131 k\u0131m\u0131ldayam\u0131yordu, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclemeyen bir ipli\u011fe tak\u0131lm\u0131\u015f da kalm\u0131\u015f gibi durdu\u011fu yerde duruyordu. Ancak beklenmedik bir anda ba\u015fka bir y\u00f6ne do\u011fru h\u0131zla ka\u00e7\u0131yor, birka\u00e7 saniye i\u00e7in ortal\u0131ktan yok oluyor, ard\u0131ndan da ba\u015fka bir yerden ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bibolet dikkat kesilmi\u015f e\u015fek ar\u0131s\u0131na bak\u0131yordu, h\u0131zl\u0131 ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda g\u00f6zleriyle yakalamak istiyor gibiydi onu. “Bu\u011fdaylar\u0131 bi\u00e7mek gerekiyor, kimden ikinci ko\u015fum at\u0131n\u0131 \u00f6d\u00fcn\u00e7 alabiliriz, kime yalvarsak ki. Dizgin-ko\u015fum tak\u0131mlar\u0131n\u0131 onarmak, t\u0131rpan ve t\u0131rm\u0131klar da bulmak gerekiyor. Babas\u0131 bunlar\u0131 bulmak, bir araya toplamak i\u00e7in kayg\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde bah\u00e7ede ko\u015fu\u015fturuyordu. Kendi ise yatm\u0131\u015f uyuyordu!”<\/p>\n

Art\u0131k k\u0131ra \u00e7\u0131km\u0131\u015f, tarlada \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flar. Babas\u0131 g\u00fc\u00e7s\u00fcz bir ya\u015fl\u0131, kendi \u00f6n\u00fcnde, \u00a0ot bi\u00e7iyor. T\u0131rpan\u0131 zor \u00e7ekiyor, bacaklar\u0131n\u0131 ise zar zor s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. Omuzlar\u0131na ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131 bir y\u00fck y\u00fcklenmi\u015f anla\u015f\u0131lan. Babas\u0131 art\u0131k \u00e7ok ya\u015flanm\u0131\u015f. Ona tarifsiz ac\u0131yor Bibolet. Ancak kendi ot bi\u00e7mesini, t\u0131rpan \u00e7ekmesini beceremiyor, hen\u00fcz \u00e7ok gen\u00e7. Babas\u0131n\u0131 izliyor ve ancak ba\u011f yapabiliyor. Babas\u0131 arada bir arkas\u0131na d\u00f6n\u00fcp bak\u0131yor. Yorgun ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz sesiyle, kendisini hafif\u00e7e bir azarl\u0131yor:”Bu\u011fday\u0131 \u00f6teye beriye b\u00f6yle savurup da\u011f\u0131tman yak\u0131\u015f\u0131r m\u0131, a evlad\u0131m. “Bu s\u00f6zleri s\u00f6ylerken, \u00a0babas\u0131n\u0131n aln\u0131ndan ter bo\u015falmakta oldu\u011funu ve terin babas\u0131n\u0131n aksakal\u0131na kar\u0131\u015fmakta oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyordu Bibolet.<\/p>\n

Hay\u0131r, bu babas\u0131 de\u011fildi. Sakallar\u0131 da birbirine kar\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. Ke\u00e7i sakal\u0131 gibi ince ve \u015f\u0131k t\u0131ra\u015f edilmi\u015fti bu sakal. Ayr\u0131ca beli de b\u00fck\u00fclmemi\u015fti, dimdik ve kendinden emin bi\u00e7imde ayakta durmaktayd\u0131. \u00d6nem vermiyormu\u015f gibi, so\u011fuk so\u011fuk Bibolet’e sesleniyordu:”Evet, molodoy \u00e7elovek (gen\u00e7 adam), yine bir kez daha s\u0131nav i\u00e7in gelmen gerekecek”. Evet, kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kendi profes\u00f6r\u00fcyd\u00fc. Bibolet s\u0131nav\u0131 ba\u015faramam\u0131\u015ft\u0131. Utanc\u0131ndan yanaklar\u0131 k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 tutu\u015fmu\u015f yan\u0131yordu, gururu ayakalt\u0131 olmu\u015ftu.<\/p>\n

Buram buram ter i\u00e7inde Bibolet uyanm\u0131\u015ft\u0131. “Peki, neredeyim \u015fimdi ben?”. Hemen divan\u0131n \u00fczerinde do\u011frulup h\u0131zla sa\u011fa sola bir bak\u0131nd\u0131 ve nerede oldu\u011funu \u00e7\u0131kard\u0131 sonunda. Moskova’daki \u00f6\u011frenci yurdunda oldu\u011funu anlad\u0131, odas\u0131nda uyumakta olan \u00f6\u011frenci arkada\u015flar\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcp rahat bir nefes ald\u0131:”\u0130yi ki bir r\u00fcya imi\u015f. S\u0131nav diye bir sorunum yok zaten”. Ancak sine\u011fin ju-juju sesini yeniden duydu. “K\u0131\u015f g\u00fcn\u00fc sinek ne aras\u0131n burada? Hay\u0131r, bu bir sinek de\u011fil, pencere cam\u0131n\u0131n titre\u015fim sesiydi. Peki, pencereyi b\u00f6ylesine titre\u015ftiren \u015fey ne olabilirdi ki?” Sonunda Bibolet’in uykusu ka\u00e7t\u0131.<\/p>\n

Pencere camlar\u0131, d\u0131\u015far\u0131dan gelen yo\u011fun sesler nedeniyle g\u00fcmb\u00fcrdemekteydi.<\/p>\n

Bibolet yata\u011f\u0131ndan f\u0131rlay\u0131p pencereyi a\u00e7t\u0131. So\u011fuk bir hava i\u00e7eri girdi, so\u011fuk olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, d\u0131\u015far\u0131da, \u00a0olduk\u00e7a uzak bir yerde bir g\u00f6steri olmal\u0131yd\u0131, pencereleri zang\u0131rdatan da oradan gelen seslerdi. B\u00fcy\u00fck bir insan selinden y\u00fckselen seslere bando ve davul sesleri de kar\u0131\u015f\u0131yor, sesler g\u00f6k g\u00fcr\u00fcldemesi bi\u00e7iminde u\u011fuldayarak, neredeyse b\u00fct\u00fcn bir Moskova\u2019y\u0131 kapl\u0131yorlar, giderek de yakla\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Bibolet sesleri dinlemeye ba\u015flad\u0131:”Bir kutlama i\u00e7in mi, yoksa \u00fcz\u00fcc\u00fc bir olay i\u00e7in mi bu g\u00f6steri? \u00a0Bug\u00fcn i\u00e7in bir g\u00f6steri olsayd\u0131, herhalde okulda s\u00f6ylenirdi.”<\/p>\n

Sovyet Devleti i\u00e7 sava\u015ftan yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131, bir y\u0131ldan beri de bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015f\u0131yordu, ama bar\u0131\u015f\u0131n bu birinci y\u0131l\u0131nda yine kayg\u0131lar bitmemi\u015fti. Lord Curzon’<\/strong>un (1) \u00fcltimatomu ve Chamberlain’<\/strong>\u0131n (2) notas\u0131 yeni al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131, Vorovski’nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 nedeniyle de, Almanya’da devrim bekleniyor, \u00a0heyecanl\u0131 g\u00fcnler ya\u015fan\u0131yordu. Kapitalist d\u00fcnya, \u00a0Sovyet Devletine\u00a0 “de Jure”\u00a0 ya da “de Facto” bi\u00e7imlerinde katlan\u0131yordu, ama az\u0131l\u0131 bir canavar gibi \u00fclkeyi ku\u015fatm\u0131\u015f, abluka i\u00e7ine alm\u0131\u015ft\u0131. \u00dclkeye yeni bir m\u00fcdahale olmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve Sovyetlere yeniden \u00e7ullan\u0131lmas\u0131 tehlikesi vard\u0131. Moskova proletaryas\u0131 (3) devrime y\u00f6nelecek her bir tehlikeyi kar\u015f\u0131lamak \u00fczere tetikte beklemekteydi. Hemen her g\u00fcn bir sevin\u00e7li ya da \u00fcz\u00fcc\u00fc olay haberi duyuluyordu.<\/p>\n

Bibolet de ayn\u0131 kayg\u0131lar\u0131 ya\u015f\u0131yordu. Moskova proletaryas\u0131n\u0131n sevinciyle seviniyor, \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle de \u00fcz\u00fcl\u00fcyordu ve her olu\u015fumu aynen y\u00fcre\u011finde duyuyordu. Sabahlar\u0131 Moskova’daki sesleri dinledi\u011finde, o g\u00fcn\u00fcn, \u00fcz\u00fcc\u00fc ya da sevindirici ge\u00e7ip ge\u00e7meyece\u011fini art\u0131k kestirebiliyordu. Sabahlar\u0131 uyan\u0131r uyanmaz, ilk i\u015f olarak Moskova’daki sesleri dinleme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 edinmi\u015fti. Ard\u0131 arkas\u0131 gelmeyen tramvay sesleri, otomobil kornalar\u0131 ve otob\u00fcs g\u00fcr\u00fclt\u00fcleri ve bir insan selinin u\u011fultular\u0131, koyun b\u00f6\u011f\u00fcrt\u00fcleri gibi birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015f gidiyordu. Bazen, sabahlar\u0131, davul ve bando sesleri de insanlar\u0131n hep bir a\u011f\u0131zdan s\u00f6yledikleri \u015fark\u0131 ve mar\u015flara kar\u0131\u015f\u0131yor, insan selinin \u201cura!\u201d (ya\u015fas\u0131n) sesleri Moskova\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn semtlerini \u00e7\u0131nlat\u0131yor, sevin\u00e7 \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde, \u00a0bir insan seli bi\u00e7iminde Moskova proletaryas\u0131 \u015fahlanm\u0131\u015f y\u00fcr\u00fcmekteydi. B\u00f6ylesine kutlamalar d\u00fcnya proletaryas\u0131n\u0131n yeni bir ba\u015far\u0131s\u0131 ya da kazan\u0131m\u0131 ya da bir proleter bayram\u0131 anma nedeniyle yap\u0131l\u0131yordu. O zaman bandolar\u0131n ve davullar\u0131n sesleri ve m\u00fczikleri ba\u015fka oluyor, g\u00f6steri boyunca s\u00f6ylenen \u015fark\u0131lar, sanki birer dans m\u00fczi\u011fiymi\u015flercesine, gelece\u011fin d\u00fcnyas\u0131na damgas\u0131n\u0131 vuracak olan s\u0131n\u0131f\u0131n sevincini duyuruyorlard\u0131. O zaman tramvay, otomobil, motosiklet ve t\u00fcm ara\u00e7lar, kendilerinden ge\u00e7mi\u015f\u00e7esine korna ve d\u00fcd\u00fck \u00e7alma yar\u0131\u015f\u0131na giri\u015fiyor, g\u00f6steriye ayr\u0131 bir renk ve ne\u015fe kat\u0131yorlard\u0131\u2026<\/p>\n

Ancak bazen Moskova \u00fcz\u00fcc\u00fc bir sabaha da uyanabiliyordu. O zaman \u201cura\u201d sesleri duyulmuyordu. Sevin\u00e7 ve ne\u015fe ifade eden sesler hi\u00e7 duyulmazd\u0131 b\u00f6ylesine g\u00fcnlerde. \u0130\u015f\u00e7i g\u00f6sterileri cepheye g\u00f6nderilecek bir birlik gibi, yi\u011fit\u00e7e ve kararl\u0131 tav\u0131rlar i\u00e7inde, devrim u\u011fruna canlar\u0131n\u0131 vermeye haz\u0131r olarak, yollar boyunca ak\u0131p giderlerdi. Davullar ve bandolar da sava\u015f mar\u015flar\u0131 \u00e7alarlard\u0131. \u015eark\u0131lar da devrim \u00fczerine ant i\u00e7meye ve kendilerini devrime adamaya de\u011fgin olurdu. \u201dUra\u201d sesleri m\u0131zrak gibi g\u00f6\u011fe do\u011fru y\u00fckselirdi. Tramvay ve otomobiller de yakla\u015fan tehlikenin kayg\u0131 ve korkular\u0131 i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler gibi kornalar\u0131n\u0131 \u00f6tt\u00fcrerek birbirlerine yol verirlerdi.<\/p>\n

O zaman da proletaryan\u0131n bir tehlike kar\u015f\u0131s\u0131nda bulundu\u011fu, Moskova emek\u00e7ilerinin kayg\u0131l\u0131 g\u00fcnler ya\u015fad\u0131klar\u0131, ama yurdu korumak i\u00e7in proletaryan\u0131n can\u0131n\u0131 vermeye haz\u0131r oldu\u011fu g\u00f6sterilerle ortaya konurdu.<\/p>\n

Ancak Bibolet, \u015fu anda duydu\u011fu sesleri neye benzetece\u011fini bir t\u00fcrl\u00fc kestiremiyor ve kula\u011f\u0131n\u0131 d\u00f6rt a\u00e7m\u0131\u015f seslerin anlam\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n

G\u00f6stericiler yakla\u015fmaktayd\u0131. Bir ara ba\u015fka bir yere sap\u0131p gidiyorlarm\u0131\u015f gibi, sesler olduk\u00e7a yava\u015flam\u0131\u015ft\u0131, ama bir s\u00fcre sonra, \u00e7ok yak\u0131nlarda bir yerde, sesler g\u00fcr bir patlama sesi bi\u00e7iminde yeniden ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, azg\u0131n bir deniz dalgas\u0131, bir \u0131rmak seli gibi, b\u00fct\u00fcn caddeleri kaplam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bibolet h\u0131zla giyinip d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

Moskova y\u0131l\u0131n so\u011fuk g\u00fcnlerinden birini ya\u015f\u0131yordu. Caddeler, ev ve a\u011fa\u00e7lar demir ve mavi kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcme b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Elekten d\u00f6k\u00fcl\u00fcyormu\u015f gibi, incecik ve yumu\u015fak bir kar serpi\u015ftirmekteydi. So\u011fuk r\u00fczgar ise, \u00a0karlar\u0131 itip yuvarl\u0131yor ve kald\u0131r\u0131mlarda biriktiriyordu.<\/p>\n

Bibolet, o zamanlar say\u0131s\u0131 \u00e7ok olan e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fc sokak aralar\u0131ndan ilerleyerek Myanitski (4) caddesine ula\u015ft\u0131. G\u00f6stericiler b\u00fct\u00fcn bir caddeye dolu\u015fmu\u015f halde yol boyunca y\u00fcr\u00fcmekteydiler. Myanitski caddesini kar\u015f\u0131dan kar\u015f\u0131ya ge\u00e7meyi engelleyen otomobiller, \u015fimdi d\u00fcz asfalttan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131 ve her biri kendisi i\u00e7in bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu aramaktayd\u0131. Koca otob\u00fcsler de u\u011fultulu korkun\u00e7 yar\u0131\u015flar\u0131na bir ara verip uysalla\u015fm\u0131\u015flar, g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc yandan izleyerek yollar\u0131na devam etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Aradan pek fazla bir zaman ge\u00e7memi\u015fti ki, \u00a0g\u00f6stericiler tramvaylar\u0131 durdurdular ve yola \u00f6yle devam ettiler\u2026<\/p>\n

Bibolet \u00f6nce g\u00f6stericilere bir bakt\u0131. Her zaman oldu\u011fu gibi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 en \u00f6nde y\u00fcr\u00fcyordu. G\u00f6stericilerin y\u00fczlerinden sevin\u00e7 okunmaktayd\u0131, ad\u0131mlar\u0131n\u0131 uyumlu atmaya dikkat etseler bile, zaman zaman bunu co\u015fku i\u00e7inde unutuyor gibiydiler.<\/p>\n

Bibolet\u2019in as\u0131l dikkatini \u00e7eken \u015fey ise, bir toplulu\u011fun\u00a0 \u00f6n\u00fcnde giden bir bando tak\u0131m\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndaki davulcusu idi:Davulu g\u00f6be\u011finin \u00fczerindeydi, s\u0131rt\u0131n\u0131 da geriye do\u011fru vermi\u015f, hem davulunu \u00e7al\u0131yor, hem de davuluna uygun olarak b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar at\u0131yordu, kayg\u0131s\u0131z biriymi\u015f gibi dudaklar\u0131ndan g\u00fcl\u00fcmseme eksik olmuyordu, \u00a0s\u0131ran\u0131n en \u00f6n\u00fcnde dimdik y\u00fcr\u00fcyordu, \u00e7ocuklar\u0131 e\u011flendirmek i\u00e7in \u00a0davulunu\u00a0 keyifli keyifli \u00e7al\u0131yor gibiydi. Ancak dikkatle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bir tehlike belirdi\u011finde, davul tak\u0131rt\u0131s\u0131n\u0131 bir yana yap\u0131p t\u00fcfe\u011fini kapaca\u011f\u0131, \u00a0bamba\u015fka ve yi\u011fit bir ki\u015fili\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi de ku\u015fkusuzdu.<\/p>\n

G\u00f6sterinin bir kutlama nedeniyle yap\u0131lmakta oldu\u011funu kavramakta gecikmemi\u015fti Bibolet. \u015eimdi i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bir ba\u015far\u0131s\u0131 kutlan\u0131yor, bu kutlamaya ve davulcuya, her ikisine de seviniyordu, davulcuyu ard\u0131ndan bakarak uzun uzad\u0131ya izlemi\u015fti. Daha sonra kendi de genel havaya kap\u0131l\u0131p bandonun \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 mar\u015fa ayak uydurdu ve sonunda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolunun kenar\u0131ndan y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131. H\u0131zl\u0131 ak\u0131\u015fl\u0131 bir \u0131rmak gibi adeta ko\u015far ad\u0131m ilerleyen y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolunu yar\u0131p kar\u015f\u0131ya ge\u00e7mek i\u00e7in bir f\u0131rsat yakalayamad\u0131, b\u00f6ylece Lubyanski Meydan\u0131\u2019na vard\u0131. Orada Kitayski duvar\u0131n\u0131n bir ge\u00e7idinden ge\u00e7ip Sverdlov Meydan\u0131\u2019na do\u011fru k\u0131vr\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Meydan kar\u0131nca yuvas\u0131 gibi insanla kayn\u0131yordu. Tramvay yollar\u0131 birer boz y\u0131lan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc alm\u0131\u015ft\u0131, bunlar birbirine \u00e7apraz bi\u00e7imde meydana uzan\u0131yor, orada yerlerini al\u0131yorlard\u0131. Tramvaylar da bir dizi, bir konvoy halinde insan selinin i\u00e7inden s\u0131yr\u0131l\u0131p a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r ilerlemekteydiler. G\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Lubyanski Meydan\u0131\u2019n\u0131 ge\u00e7mi\u015f, \u00a0tramvay yolunun kenar\u0131ndan ileriye do\u011fru y\u00fcr\u00fcmekteydi. Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolu \u015fimdi Mal\u0131y Tiyatro yerinden d\u00f6nerek Bol\u015foy Tiyatrosu\u2019nun \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7mi\u015f, Ohotn\u0131y denilen yere ula\u015fm\u0131\u015f durumdayd\u0131. Kitlelerin \u201cUra!\u201d sesleri, bir top g\u00fcr\u00fcldemesini and\u0131rarak, Bol\u015foy Tiyatrosu\u2019nun \u00f6n\u00fcnde g\u00f6\u011fe y\u00fckselmekteydi.<\/p>\n

Pervope\u00e7atnik an\u0131t\u0131n\u0131 (pamyatnik) ge\u00e7mi\u015fken, bir bakt\u0131\u011f\u0131nda Bibolet, meydanda kayna\u015fmakta olan insan seli i\u00e7inde, deri montlu zay\u0131f\u00e7a birinin h\u0131zla caddeyi ge\u00e7mekte oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc ve dikkat kesildi. Yata\u011f\u0131ndan ta\u015fm\u0131\u015f bir \u0131rma\u011f\u0131 bir ba\u015f\u0131na ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fan bir atl\u0131 gibiydi o:Bazen \u00f6n\u00fcn\u00fc otomobil ve tramvaylar kesiyor, bazan da sele kap\u0131lm\u0131\u015f gibi oluyor, bazen da geriye do\u011fru ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 da \u00e7\u0131k\u0131yordu. Korku i\u00e7inde, \u015fimdi bir otomobile ezilecek derken, deri montlu kuru ki\u015fi Vtoroy Dom Sovet\u2019den <\/strong>(5) ge\u00e7ip Mal\u0131y Tiyatrosu \u00f6n\u00fcndeki kalabal\u0131\u011f\u0131 a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Belinden kemerli montu, bodur, ama tela\u015feli y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, k\u00fc\u00e7\u00fck t\u00fcyl\u00fc kalpa\u011f\u0131 ve ba\u015f\u0131n\u0131 e\u011fi\u015f bi\u00e7imi ile bu ki\u015fi Bibolet\u2019e yabanc\u0131 gelmemi\u015fti, onu bir yerlerden tan\u0131yor olmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Deri montlu ki\u015fi, uzun y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolunun bir ara bo\u015flu\u011funu f\u0131rsat bilip caddenin \u00f6b\u00fcr taraf\u0131ndaki kald\u0131r\u0131ma ula\u015ft\u0131. Zor yeri a\u015f\u0131nca, ge\u00e7meyi ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 elli metrelik caddeye, geri d\u00f6n\u00fcp bir daha \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n bir bakt\u0131. Biraz bekledi, ba\u015f\u0131n\u0131 sallad\u0131, boynunu bir d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc, tilki gibi montunun ucunu toplay\u0131p Mal\u0131y Tiyatrosu k\u00f6\u015fesine sapt\u0131 ve g\u00f6zden kayboldu.<\/p>\n

\u201cHalaho bu! Nereden \u00e7\u0131km\u0131\u015f ki? Ku\u015fkusuz o olmal\u0131!\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc Bibolet. \u0130yi bir kay\u0131k\u00e7\u0131n\u0131n yolunu bulmas\u0131 gibi, otomobil ve tramvaylar\u0131 dinlemeden, h\u0131zla caddeyi ge\u00e7ti ve deri montlu zay\u0131f ki\u015finin pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fc Bibolet.<\/p>\n

Mal\u0131y Tiyatrosu\u2019nu d\u00f6n\u00fcnce montlu ki\u015fiyi Mostorg\u2019daki vitrinlerde sergilenen ev e\u015fyalar\u0131na bakar halde g\u00f6rd\u00fc. Yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, \u201dyan\u0131lm\u0131\u015f olmayay\u0131m\u201d diye ku\u015fkulu ku\u015fkulu, yan\u0131ndan dolan\u0131p bir daha bakt\u0131, ger\u00e7ekten Halaho idi bu. Duydu\u011fu sevin\u00e7le adeta dili tutuldu, zorlukla konu\u015fabildi:
\n– Ho\u015f geldin, Halaho!<\/p>\n

K\u0131v\u0131rc\u0131k sa\u00e7l\u0131 ve sakall\u0131 biri olan Halaho hemen arkas\u0131na d\u00f6nd\u00fc. Bir s\u00fcre, bu ki\u015finin kim oldu\u011funu \u00e7\u0131karmak i\u00e7in olmal\u0131, ne diyece\u011fini bilemeden bekleyip durdu. Ard\u0131ndan ku\u015fkulu, \u00a0inanamayarak ve de sevinerek, bunlar\u0131n hepsini ifade eder bir bi\u00e7imde hayk\u0131rd\u0131:
\n– Vay, vay, vay, bu d\u00fcnyada bir Adige de kalm\u0131\u015f m\u0131yd\u0131! Ger\u00e7ekten \u015fansl\u0131ym\u0131\u015f\u0131m ki seni g\u00f6rd\u00fcm, diye at\u0131l\u0131p nas\u0131rl\u0131 elleriyle Bibolet\u2019in elini tuttu. Tuttu\u011fu eli b\u0131rakmadan \u00f6teki eliyle de Bibolet\u2019e bir sar\u0131ld\u0131.
\n– Burada\u00a0 bir Adige ile kar\u015f\u0131la\u015fmak bir yana, bir daha k\u00f6y\u00fcm g\u00f6rmekten bile umudumu kesmi\u015ftim!. . Ne de farkl\u0131 bir \u015fey bu i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fumuz \u015fey! Burada olup bitenleri, buradan yap\u0131lan \u015feyleri Allah bile bilir bilmez desem yeri var\u2026 Burada m\u0131 oturuyorsun b\u00f6yle, diye sevin\u00e7ten s\u00f6zlerini s\u0131ralamaktayd\u0131 ihtiyar.
\n– Ben burada okuyorum.
\n– \u00c7ok iyi, \u00e7ok g\u00fczel, b\u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir yerde okumakta olman. Ya\u015flanm\u0131\u015f biri oldu\u011fumuz halde, buradaki \u00fc\u00e7 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz boyunca, d\u00fcnya kadar bilmedi\u011fimiz \u015feyler g\u00f6rd\u00fck, \u00e7ok \u015feyi de \u00f6\u011frendik. Burada bir y\u0131l kalmak ise \u00f6mre bedel olmal\u0131! Seninle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fum i\u00e7in ger\u00e7ekten \u015fansl\u0131y\u0131m. Burada bir Adige\u2019nin bile bulunmas\u0131 \u00e7ok g\u00fczel bir \u015fey!
\n– Halaho, burada bir de\u011fil, \u00e7ok Adige var. Y\u00fcksek okullarda okuyan hayli Adige \u00f6\u011frenci var. Biz Adige \u00f6\u011frencilerin bir toplanma yerimiz bile var, her hafta b\u00fcy\u00fck bir grup halinde orada bir araya geliyoruz.
\n– \u00c7ok g\u00fczel \u015fey bu ger\u00e7ekten! Bizim Adige \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z \u00f6yle yerlerde okumaya ba\u015flam\u0131\u015flarsa, ne g\u00fczel bir geli\u015fme bu. O Adige \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 g\u00f6rseydim \u00e7ok sevinirdim. D\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde anlat\u0131rd\u0131m herkese. Su ak\u0131nt\u0131s\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f gibiyiz, nereye s\u00fcr\u00fcklendi\u011fimizi ve nereye gidece\u011fimizi bilmeden \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n gidiyoruz. Hey gidi, hey, burada ne ilgin\u00e7 ve de\u011fi\u015fik \u015feyler oluyor b\u00f6yle! Bu kadar \u00e7ok insan, bu kadar \u00e7ok g\u00f6sterinin bu d\u00fcnyada olabilece\u011fine r\u00fcyamda g\u00f6rsem inanmazd\u0131m, diyerek, bir yandan da hayret i\u00e7inde meydanda olup bitenlere bak\u0131p duruyordu Halaho.
\n– Bizim burada olmam\u0131z ilgin\u00e7 \u015fey de\u011fil asl\u0131nda, Halaho, ilgin\u00e7 olan\u0131 senin buraya gelmi\u015f olman, bizim Adige ya\u015fl\u0131lar\u0131 k\u00f6y d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmay\u0131 pek sevmezler, sahi sen niye geldin buraya?
\n– Biz de geldik i\u015fte, evlad\u0131m\u2026 Biraz \u00f6nce \u00e7ok sevinmi\u015f olmas\u0131, \u00a0ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir kez olsun kendisine unutturmu\u015ftu, hemen bu durumdan s\u0131yr\u0131l\u0131p kendisini toplad\u0131 ve konu\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc Halaho: Birka\u00e7 ki\u015fi Sovyet Kongresi\u2019ne geldik.<\/p>\n

Bibolet gerisine d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131, Sovyet Kongresi\u2019nin topland\u0131\u011f\u0131 Bol\u015foy Tiyatrosu g\u00f6revlilerce koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler i\u015fte bu g\u00f6revlilerin aras\u0131ndan y\u00fcr\u00fcy\u00fcp ge\u00e7iyor, Bol\u015foy Tiyatrosu \u00f6n\u00fcnden de k\u0131vr\u0131larak ilerliyorlard\u0131. \u201dUra\u201d sesleri, sevin\u00e7le Moskova semalar\u0131nda y\u00fckselmekte ve yank\u0131lanmaktayd\u0131.<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR:
\n1)<\/strong> \u0130ngiliz devlet adam\u0131.
\n2) <\/strong>\u0130ngiliz d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131.
\n3)<\/strong> Proletarya-Devrimci i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131.
\n4)<\/strong> \u015eimdiki Kirov Caddesi.
\n5)<\/strong> \u0130kinci Sovyet Evi (Saray\u0131).<\/p>\n

 <\/p>\n

I. SOVYET KONGRES\u0130 DELEGES\u0130 –<\/strong><\/p>\n

Bibolet, Halaho\u2019nun s\u00f6z\u00fcn\u00fcn Moskova’da dikkate al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 ummam\u0131\u015ft\u0131. Sovyet Kongresi delegesi olmas\u0131 ve y\u00fcklenmi\u015f oldu\u011fu g\u00f6rev onu h\u0131zla bilgilendirmi\u015f olmal\u0131yd\u0131. Halaho’nun k\u00f6y\u00fcne gitti\u011fi s\u0131rada Bibolet, olsa olsa b\u00fcy\u00fck kentten gelmi\u015f sayg\u0131de\u011fer, ama s\u0131radan bir konuktan ba\u015fkas\u0131 de\u011fildi. Halaho da, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve \u00f6nde ya\u015fl\u0131lar\u0131n gerisinden giden, toplant\u0131larda en a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fczeydeki saflara oturtulan yoksul k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn biriydi. \u015eimdiyse Halaho, Moskova’da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ki\u015fili\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

Halaho’daki bu g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fi\u015fimin fark\u0131na varan ilk ki\u015fi de Bibolet idi. Halaho, bir bulmu\u015fken Bibolet’i elinden ka\u00e7\u0131rmak istemedi, Moskova’da bulunduklar\u0131 s\u00fcrece kendisine rehber olmas\u0131n\u0131 ondan istedi.
\n– Moskova’da bulundu\u011fumuz s\u00fcrece g\u00f6rmeme de\u011fecek yerleri bize g\u00f6sterir, neyin ne oldu\u011funu bize anlat\u0131rs\u0131n. Ba\u015fka bir \u00fclkeden (\u0445\u044d\u0433\u044a\u044d\u0433\u0443)\u00a0 g\u00f6nderilip de anlatacak \u015feyi olmadan\u00a0 geri d\u00f6nmek olur mu hi\u00e7, ay\u0131p ka\u00e7maz m\u0131! diye kestirip atm\u0131\u015ft\u0131 Halaho.<\/p>\n

\u201cDerslerimden kal\u0131r\u0131m, okulum izin vermez\u201d diye \u00f6z\u00fcrlerini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc Bibolet.
\n– Burada topu topuna birka\u00e7 g\u00fcn kalaca\u011f\u0131z, bu s\u00fcreyi daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015farak kapatamayacak ve derslerinden kalacaksan, sen zaten ba\u015far\u0131l\u0131 bir say\u0131lmazs\u0131n! Okul i\u015fini bana b\u0131rak. Yetkili m\u00fcmessilimizden rica eder, seni izinli sayd\u0131r\u0131r\u0131z, diye yeniden kestirip att\u0131 Halaho.<\/p>\n

Nitekim Halaho dedi\u011fini yapt\u0131, okula yaz\u0131 yazd\u0131rd\u0131 ve Bibolet\u2019in birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne izinli say\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. B\u00f6ylece Bibolet, Halaho\u2019nun rehberi ve yard\u0131mc\u0131s\u0131 olmu\u015f oldu.<\/p>\n

Yurtta\u015f\u0131 oldu\u011fu Sovyet \u00dclkesi\u2019nde \u00f6nceli\u011fin emek\u00e7ilerde oldu\u011funu k\u0131sa s\u00fcrede kavram\u0131\u015ft\u0131 Halaho. Kongre\u2019ye kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ilk g\u00fcnden ba\u015flayarak, Halaho, g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde y\u00fcklenmi\u015fti ve kullanmaktayd\u0131 da. Bu konuda pek de \u015fa\u015f\u0131rm\u0131yor ve duraksam\u0131yordu, her \u015fey istedi\u011fi gibi y\u00fcr\u00fcyordu sanki.<\/p>\n

Ancak Bibolet durumu ilgin\u00e7 buluyor ve konuyu derinlemesine d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi. Halaho gibi yoksulluk ve umars\u0131zl\u0131ktan beli b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f bir Adige ya\u015fl\u0131s\u0131, nas\u0131l olur da ko\u015fullara b\u00f6ylesine ba\u015far\u0131l\u0131 bir uyum sa\u011flayabiliyordu? \u0130\u015fte buna \u015fa\u015f\u0131r\u0131yordu. \u00d6mr\u00fc boyunca k\u00f6y muhtar\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131rmaktan bile \u00e7ekinmi\u015f olan bu ezik ve s\u0131radan toprak emek\u00e7isi, \u015fimdi, Sovyet \u00dclkesi\u2019nde ya\u015famakta olman\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenle bamba\u015fka bir ki\u015fi olup \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131, art\u0131k kab\u0131na s\u0131\u011fam\u0131yor, bulundu\u011fu yerde adeta u\u00e7up duruyordu.<\/p>\n

Halaho, Moskova\u2019da bulundu\u011fu s\u00fcre i\u00e7inde birbirinden ilgin\u00e7 \u015feylerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. K\u00f6y\u00fcn sorunlar\u0131na ilgiyle yakla\u015f\u0131yor, yeteneklerini yeni haberler pe\u015finde k\u00f6yde ko\u015fturarak ve anlatarak kullan\u0131yordu. \u015eimdi Moskova\u2019ya geldi\u011finde, Moskova\u2019da olup biten ne varsa hepsini bir bir \u00f6\u011frenmeye kalk\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Delegelerin kald\u0131\u011f\u0131 ko\u011fu\u015ftaki yataklar i\u00e7inden Halaho\u2019ya ait olan\u0131 gecenin ilerlemi\u015f saatlerine de\u011fin derli toplu yerinde duruyordu;eski k\u0131sa montu solmu\u015f ve y\u0131pranm\u0131\u015f haliyle, at e\u011feri gibi k\u0131vr\u0131k ve \u00a0s\u0131k\u0131ca sar\u0131l\u0131 halde, geldi\u011fi g\u00fcnden\u00a0 beri\u00a0 yast\u0131k ucunda aynen \u00a0duruyordu; a\u011fa\u00e7tan yap\u0131lma k\u00fc\u00e7\u00fck alacal\u0131 bavulu ise, i\u00e7indeki iki kal\u0131p peynirle, yani Adigelerin geleneksel yolculuk gere\u00e7leri konmu\u015f olarak, kocaman kilidi kilitli, hi\u00e7 \u00f6nemsemeden somyas\u0131n\u0131n alt\u0131na itilmi\u015f duruyordu. Halaho\u2019nun kendisi ise, sar\u0131l\u0131p b\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir kuzu gibi, elinde bastonu olmad\u0131\u011f\u0131nda nereye gidece\u011fini saptayamaz halde, kongre \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00a0her bir ara verildi\u011finde kenti dola\u015fmaya devam ediyordu.<\/p>\n

Kongre \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda da Halaho yerli yerinde duram\u0131yordu. Duydu\u011fu ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her \u015feyi kendisine a\u00e7\u0131klamas\u0131 i\u00e7in Bibolet\u2019i soru ya\u011fmuruna tutuyordu. Bibolet\u2019in olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda da yan\u0131ndakilere soruyor, akl\u0131na tak\u0131lan her ayr\u0131nt\u0131y\u0131, kendi kendine s\u00f6yleniyormu\u015f gibi yap\u0131p soru \u00fcst\u00fcne soru soruyordu.<\/p>\n

– Do\u011fru. Vallahi de do\u011fru ya da Enta kto takoy? Vallahi meledetsgovorit! gibisine s\u00f6zc\u00fckler d\u00f6k\u00fcl\u00fcyordu dudaklar\u0131ndan.<\/p>\n

\u00d6teki delegelerle de kayna\u015fm\u0131\u015ft\u0131 Halaho, k\u00f6y\u00fcndekilerin kendisine al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 gibi buradakiler de k\u0131sa s\u00fcrede kendisine al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131, ona dost\u00e7a yakla\u015f\u0131yor ve onunla \u015fakala\u015f\u0131yorlard\u0131. Halaho\u2019nun sordu\u011fu \u015feylerin \u00e7ok olmas\u0131 onlar\u0131 da etkiliyor, kendisiyle derinlemesine konu\u015fmalara dal\u0131yorlar ve ondan \u00e7ok \u015feyleri de \u00f6\u011freniyorlard\u0131.<\/p>\n

Kongre\u2019de al\u0131nan kararlara ili\u015fkin da\u011f\u0131t\u0131lan bro\u015f\u00fcr ve belgelerin hi\u00e7birini almay\u0131 da ka\u00e7\u0131rm\u0131yordu. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n her birinin ne anlama geldi\u011fini Bibolet\u2019e soruyor, bunlar\u0131 \u00f6zenle \u00fcst \u00fcste koyup k\u00fc\u00e7\u00fck bavuluna yerle\u015ftiriyordu.<\/p>\n

Kongre\u2019de ele al\u0131nan konular i\u00e7inde Halaho\u2019nun en \u00e7ok dikkatini \u00e7eken, adeta soluk almadan dinledi\u011fi \u015feyler toprak ve tar\u0131m konular\u0131 ile ilgili olarak anlat\u0131lan \u015feyler idi. Bu konulara girildi\u011finde k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fakala\u015fmalar\u0131na ve soru sormalar\u0131na ara veriyor, kulaklar\u0131n\u0131 dikerek:\u201dAnlat bana bu anlat\u0131lanlar\u0131n ne demek oldu\u011funu\u201d diyerek Bibolet\u2019e soruyor ve onu dikkatle dinliyordu.<\/p>\n

Ancak Halaho\u2019yu en ilgin\u00e7 gelen \u015fey kent cadde ve sokaklar\u0131n\u0131 dolduran motorlu ara\u00e7lar\u0131n bollu\u011fu ve onlar\u0131n karma\u015f\u0131k hareketleriydi. Bibolet\u2019den ayr\u0131 olarak soka\u011fa her \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6teye beriye bak\u0131p gezerken\u00a0 yolunu \u015fa\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve polis yard\u0131m\u0131yla geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc durumlar\u00a0 da oluyordu.<\/p>\n

Bir sokak k\u00f6\u015fesinde durup bir sel ak\u0131nt\u0131s\u0131 gibi ara ara kendisine \u00e7arp\u0131p ge\u00e7enleri izledi\u011fi durumlar da \u00e7ok \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bak\u0131p bak\u0131p duruyor, bazen geri \u00e7ekiliyor, sonra da eski yerine d\u00f6n\u00fcyor ve gelip ge\u00e7enlere bakmaya devam ediyordu.<\/p>\n

\u0130\u015fine bir an \u00f6nce yeti\u015fmek i\u00e7in ko\u015fu\u015fturan ki\u015fileri izlemekten ayr\u0131 bir zevk al\u0131yordu Halaho. \u0130\u015f\u00e7i elbiseleri giymi\u015f olanlarla boyunba\u011fl\u0131lar kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131lar, \u00e7antalar\u0131 da ellerindeydi. G\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fu s\u0131ras\u0131ndaki orman ku\u015flar\u0131 gibi, y\u00fckselen konu\u015fma sesleri i\u00e7inde, sabahlar\u0131 ve \u00f6\u011fle sonralar\u0131, ge\u00e7it vermeyen bir insan seli Moskova caddelerini doldurmaktayd\u0131. E\u011fitim ve \u00e7al\u0131\u015fma olanaklar\u0131 sa\u011flayan bu yeni olu\u015fum, Adige emek\u00e7ilerinin de \u00f6zlemi olmal\u0131yd\u0131 art\u0131k. Halaho bir sokak k\u00f6\u015fesinde bir yere yaslanm\u0131\u015f, gelip ge\u00e7enlere g\u00f6nen\u00e7le bakmaktayd\u0131. \u0130\u015fine yeti\u015fmek i\u00e7in ko\u015fu\u015fturan ve tramvay bekleyen insanlar, Halaho\u2019ya eski zorlu ya\u015fam\u0131n\u0131 yeniden an\u0131msat\u0131yordu.<\/p>\n

O \u00e7al\u0131\u015fanlar gibi Halaho da, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yere yeti\u015febilmek i\u00e7in yol kenarlar\u0131nda say\u0131s\u0131z kez beklemi\u015fti. Ancak Halaho\u2019nun eskiden bekledi\u011fi \u015fey, \u00a0bir tramvay ya da toplu ta\u015f\u0131ma arac\u0131 de\u011fil, d\u0131\u015far\u0131ya, tarlaya \u00e7al\u0131\u015fmaya gitmesine yarayacak bir at arabas\u0131 olurdu. Sabah\u0131n k\u00f6r\u00fcnde k\u00f6yden \u00e7\u0131k\u0131p yol kenar\u0131nda beklerdi, ama yoksul biriysen, Adigelik de insanl\u0131k da senden ka\u00e7maya bakard\u0131, durup onu almaya bile zaman ay\u0131rmazlard\u0131, ko\u015fup kendisini arabaya atmas\u0131 gerekirdi. Gelip ge\u00e7en arabalar\u0131n baz\u0131lar\u0131ndan da saklanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131, bunlar alacakl\u0131 ailelerin arabalar\u0131 olurdu. Onlar Halaho\u2019y tarlalar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcp borcuna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya kalk\u0131\u015fabilirlerdi. Kendisini almak istemeyen ve k\u0131rba\u00e7 \u015faklat\u0131p h\u0131zla ge\u00e7en arabalarla da kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rd\u0131.
\n– Hey gidi hey, yoksulluk y\u00fcz\u00fcnden \u00e7ekmi\u015f oldu\u011fum onca \u00e7ileyi buradaki insanlar nereden bilecekler ki, diye i\u00e7in i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu Halaho. Kimsesiz, bir ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015f bir yetim \u00e7ocuktu, \u00e7ekti\u011fi \u00e7ile ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar yoksul ve kimsesiz olmas\u0131 nedeniyleydi\u2026 Burada bir tramvay ka\u00e7\u0131r\u0131lsa bile, ikincisi birka\u00e7 dakika i\u00e7inde yeti\u015fiyordu. Bekleyen yolcuyu almadan ge\u00e7ip gitmiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc tramvay birilerinin de\u011fil, herkese a\u00e7\u0131k, herkesin ortak kullan\u0131m arac\u0131. Burada Halaho\u2019nun kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu durumlar, arabaya do\u011fru ko\u015ftu\u011funda, atlar\u0131n k\u0131rba\u00e7lanmas\u0131 ve arabadakilerin a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bak\u0131\u015flarla onu almadan gitmeleri gibisine durumlar hi\u00e7 yoktu. A\u015fa\u011f\u0131lanma ve k\u0131zd\u0131rma durumlar\u0131 ya\u015fam\u0131yorlard\u0131 art\u0131k insanlar burada\u2026<\/p>\n

Bir sabah Halaho burada m\u00fckemmel bir ya\u015fama kavu\u015fmu\u015f ki\u015filerden biriyle kar\u015f\u0131la\u015fmak durumunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Kenti dola\u015f\u0131rken, e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fc sokaklar\u0131 nedeniyle yolunu \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc san\u0131rken hi\u00e7 g\u00f6rmedi\u011fi bir meydan\u0131n kenar\u0131nda bulmu\u015ftu kendisini. Bir k\u0131z\u0131 durdurup Vtoroy Dom Sovet\u2019in (\u0130kinci Sovyet Evi) hangi tarafta oldu\u011funu sordu.<\/p>\n

K\u0131z durdurulmu\u015f olmas\u0131na bozulmu\u015f ve ka\u015flar\u0131n\u0131 sinirli bir bi\u00e7imde yukar\u0131 kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ancak kendisini durduran ki\u015finin bir avu\u00e7luk bir ihtiyar par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu, \u00fcstelik sinirli haliyle onu korkuttu\u011funu ve bu k\u0131v\u0131rc\u0131k sa\u00e7l\u0131 ki\u015finin sinmi\u015f halde oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce, kad\u0131n\u0131n \u00a0y\u00fcz\u00fc birden bire de\u011fi\u015fti ve ihtiyara g\u00fcle\u00e7 y\u00fczl\u00fc bir \u00a0bi\u00e7imde sordu:
\n– Kongre\u2019ye delege olarak gelmi\u015f olmal\u0131s\u0131n? Haydi gidelim, g\u00f6stereyim sana oray\u0131, deyip \u00f6n\u00fcnden y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.
\n– Kongre\u2019ye geldik, ama b\u00fcy\u00fck kentlere al\u0131\u015f\u0131k de\u011filiz, yolumuzu \u015fa\u015f\u0131r\u0131p kal\u0131yoruz b\u00f6yle, gibi \u015feyler s\u00f6ylemek i\u00e7in Halaho Adigece-Rus\u00e7a karmas\u0131 baz\u0131 \u015feyler m\u0131r\u0131ldand\u0131 k\u0131z\u0131n arkas\u0131ndan ama yeti\u015femiyor ve h\u0131zl\u0131 bir dans yar\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ine girmi\u015f gibi k\u0131z\u0131n pe\u015finden ko\u015fuyordu.
\n– \u0130\u015fte, \u00a0tan\u0131d\u0131n de\u011fil mi? Vtoroy Dom Sovet i\u015fte bu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn b\u00fcy\u00fck bina, dedi. Kad\u0131n caddenin k\u00f6\u015fesinde durdu. Art\u0131k gidebilirsin, de\u011fil mi?<\/p>\n

Halaho\u2019nun kaybolmu\u015f olmas\u0131n\u0131 \u015fakayla kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f ve g\u00fcle\u00e7 g\u00f6zleriyle ona bir kez daha bakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kad\u0131n\u0131n g\u00f6zleri berrak bir p\u0131nar\u0131, mavi bir g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc yans\u0131tacak bi\u00e7imde yemye\u015fildi. Sa\u00e7lar\u0131 ipek sar\u0131s\u0131yd\u0131 ve hafif\u00e7e dalgalan\u0131yordu, per\u00e7emleri gen\u00e7li\u011finin sevimlili\u011fini g\u00f6sterir bir bi\u00e7imde hafif\u00e7e y\u00fcz\u00fcne do\u011fru iniyordu. U\u00e7u\u015fan sa\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00fczerinde, g\u00fcne\u015f alt\u0131ndaki sararm\u0131\u015f ot \u00fcst\u00fcnde oturmu\u015f bir g\u00fcvercin gibi k\u00fc\u00e7\u00fck bir ye\u015fil beresi duruyordu. Sar\u0131 derili k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7antas\u0131 ise koltu\u011fundayd\u0131. Yanaklar\u0131 so\u011fuktan biraz pembele\u015fmi\u015fti, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve hastal\u0131ks\u0131z oldu\u011fu ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131, adeta y\u00fcz\u00fcnden f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yor gibiydi. Yolu g\u00f6sterdi\u011fi ve insan gibi davrand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Halaho\u2019nun i\u00e7i k\u0131za kar\u015f\u0131 sevin\u00e7 ve huzurla dolmu\u015ftu.
\n– Te\u015fekk\u00fcr ederim, yolda\u015f! Va\u015fa khoro\u015f \u00e7elovek, va\u015fa pokhoja ad\u0131g, va\u015fa Ad\u0131ge abi\u00e7ay znay, khoro\u015fo gost provojay, diye bir ya\u015fl\u0131ya \u00f6zg\u00fc gereken te\u015fekk\u00fcr s\u00f6zlerini s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131 Halaho.<\/p>\n

Bir Adige\u2019ye benzeterek, kad\u0131na en derin te\u015fekk\u00fcr ve \u00f6vg\u00fclerini s\u0131ralayan ihtiyar\u0131n dediklerini kad\u0131n\u0131n nas\u0131l kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu s\u00f6zlere ne anlam verdi\u011fini bilemeyiz, ama ye\u015fil g\u00f6zleriyle ya\u015fl\u0131ya kar\u015f\u0131 yeniden bir g\u00fcl\u00fcmsedi. \u201dArt\u0131k sen kendi kendine gidebilirsin\u201d diyerek ayr\u0131ld\u0131 ve yoluna devam etti.<\/p>\n

Adigelerin eski ya\u015fam bi\u00e7imlerinde birbiriyle \u00e7eli\u015fen \u00e7ok \u015fey vard\u0131. Halk\u0131n insanl\u0131\u011fa b\u00fcy\u00fck bir de\u011fer vermesi yan\u0131nda, \u00e7a\u011fa uymayan gelenek ve g\u00f6renekleri de vard\u0131, bunlar\u0131n uyu\u015fmayan yanlar\u0131 \u00e7oktu. Erkek elbiseleri giyip kahramanca davranm\u0131\u015f olan Adige kad\u0131nlar\u0131na ili\u015fkin anlat\u0131lan masallar \u00e7oktu ve seviliyorlard\u0131, ancak kad\u0131n, Adige gelene\u011finde k\u00f6le konumundayd\u0131 ve bir t\u00fcr zincire vurulmu\u015f durumdayd\u0131. E\u011fitimli Rus kad\u0131n\u0131na, Adigeler her zaman de\u011fer verirlerdi, k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczeylerini ve \u00f6zg\u00fcrce karar vermelerini sayg\u0131yla kar\u015f\u0131larlard\u0131, kendi kad\u0131nlar\u0131na ise, Adige gelene\u011finin dar buka\u011f\u0131lar\u0131 vurulmu\u015ftu, kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcr ve serbest davranmalar\u0131na asla izin tan\u0131mazlard\u0131, b\u00fcy\u00fck evin i\u00e7indeki dar mezar \u00e7ukuruna hapsedilmi\u015f durumdayd\u0131lar kad\u0131nlar. Adige emek\u00e7i ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya bak\u0131\u015f bi\u00e7imi de, egemen s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131 do\u011frultusunda d\u00fczenlenmi\u015fti, din ve \u015feriat kurallar\u0131 bu duruma uygun bi\u00e7imde uygulan\u0131yordu, b\u00fct\u00fcn bunlar karma\u015f\u0131k ve alt\u0131ndan kalk\u0131lmas\u0131 zor olacak bir bi\u00e7imde kad\u0131nlar\u0131 iyice ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Halaho\u2019nun g\u00f6z\u00fcn\u00fc ba\u011flayan ve yabanc\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten perde yava\u015f yava\u015f aralanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Yerinden k\u0131m\u0131ldamadan uzunca bir s\u00fcre kad\u0131n\u0131n arkas\u0131ndan bak\u0131p durdu. B\u00f6ylesine k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ki\u015filerden olu\u015fmu\u015f ailelere i\u00e7inden imrendi. Art\u0131k Halaho\u2019nun kafas\u0131nda, Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131n yeti\u015fme ve ya\u015fam bi\u00e7imi, izledikleri ya\u015fam \u00e7izgisi, Adige bebeklerinin b\u00fcy\u00fct\u00fclme bi\u00e7imi \u00fczerine de\u011fi\u015fik ve \u00e7eli\u015fik d\u00fc\u015f\u00fcnceler u\u00e7u\u015fmaktayd\u0131.<\/p>\n

O kad\u0131nla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 andan ba\u015flayarak, i\u015fini severek yapan ve tramvaylara dolu\u015fan Moskova\u2019daki insanlara farkl\u0131 bir g\u00f6zle bakmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 Halaho. \u015eimdiye de\u011fin, Halaho, kentte ya\u015fayan insanlara, bir k\u00f6\u015fede durup bakmakla yetiniyordu. Onlar\u0131n ger\u00e7ek ya\u015famlar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6rmek ve \u00f6\u011frenmek durumu ile kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. Kentlilerin k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam bi\u00e7imlerine imreniyordu, ama onlara kar\u015f\u0131 biraz ku\u015fku ve so\u011fukluk da duyuyordu. Kentlilerin kolay i\u015fleri kendilerine ay\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131, zorlu i\u015fleri de k\u00f6yl\u00fclere b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131, onlar\u0131n k\u00f6yl\u00fclerin s\u0131rt\u0131ndan ge\u00e7inmekte olduklar\u0131n\u0131 san\u0131yordu, yani geleneksel \u00e7ift\u00e7i ku\u015fkusunun etkisindeydi Halaho da. Bu nedenle kentli insanlara kar\u015f\u0131 mesafe koyuyor ve ku\u015fkulu davran\u0131yordu. Ancak bu k\u0131zla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ktan sonra, kentlilere kar\u015f\u0131 olan bu duygular\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011frad\u0131. K\u0131z\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi insanca davran\u0131\u015f\u0131, kendisine kar\u015f\u0131 sayg\u0131l\u0131 davranmas\u0131, kendisini i\u00e7ten ve s\u0131cak kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f olmas\u0131 ve bu arada g\u00fcler y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmesi sonras\u0131nda, kentli ya\u015fam ger\u00e7e\u011fini kavraman\u0131n tutamaklar\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015f oldu. Birka\u00e7 saat, birka\u00e7 dakika i\u00e7inde, bir e\u011fitim, bir bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma gerektiren bir a\u015fama ger\u00e7ekle\u015ftirerek, sorunu d\u00fc\u015f\u00fcnsel d\u00fczeyde kavramaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

\u015eimdi Halaho kent insanlar\u0131na daha s\u0131cak ve daha sevecen bakmaktayd\u0131. \u00d6b\u00fcrleri de k\u00fc\u00e7\u00fck eski mont giyimli bu Adige ihtiyar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6steriyor ve ge\u00e7i\u015f \u00f6nceli\u011fini ona veriyorlard\u0131, Halaho da kendisine g\u00f6sterilen bu dost\u00e7a yakla\u015f\u0131mlar\u0131n anlam\u0131n\u0131 kavr\u0131yordu. Onlara kar\u015f\u0131 i\u00e7inde bulunan biraz ku\u015fku ve so\u011fukluk da art\u0131k da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, \u015fimdi Halaho onlara dost\u00e7a duygular duyuyor ve onlar\u0131n ya\u015famlar\u0131na imreniyordu. Bu kentli insanlar\u0131n davran\u0131\u015f ve ya\u015fam bi\u00e7imleri, \u00fcrettikleri \u015feyler, toprak emek\u00e7ileri i\u00e7in de ya\u015fama ge\u00e7irilebilseydi ne iyi olurdu? Bu bi\u00e7imdeki d\u00fc\u015f\u00fcncelerin tutamaklar\u0131n\u0131 yakalam\u0131\u015ft\u0131 art\u0131k Halaho.<\/p>\n

\u00d6nceleri Moskova sokaklar\u0131n\u0131 dolduran insan seline bilin\u00e7sizce bak\u0131p duruyordu, \u015fimdiyse bu insanlar\u0131 daha yak\u0131ndan izlemeye ve onlar\u0131 birbirinden ayr\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130mrendi\u011fi ve \u00f6zendi\u011fi ki\u015filer yan\u0131nda, nefret etti\u011fi ve g\u00f6z\u00fcne batan ki\u015filer de bulundu\u011funu saptar olmu\u015ftu.<\/p>\n

Bu t\u00fcr be\u011fenmedi\u011fi ki\u015filer daha \u00e7ok ak\u015fam\u00fczerleri soka\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yorlard\u0131. Ak\u015fam\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131nda birtak\u0131m k\u00f6\u015felerden s\u00fcz\u00fcl\u00fcp asfaltl\u0131 d\u00fczg\u00fcn caddelerde dola\u015f\u0131yorlard\u0131. Kendilerini \u00fcst\u00fcn g\u00f6ren, birbirlerine benzeyen, \u015fi\u015finen ve \u00e7atacak birilerini arayan ki\u015filermi\u015f gibi dola\u015f\u0131p duruyorlard\u0131. Bak\u0131\u015flar\u0131 dost\u00e7a de\u011fildi ve so\u011fuktular, yeni ya\u015fama kar\u015f\u0131 olduklar\u0131 y\u00fczlerinden okunuyordu. Bir bakmakla bunu anlamak olanakl\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Bazen Halaho\u2019nun onlarla y\u00fcz y\u00fcze geldi\u011fi de oluyordu. O zaman, ba\u015flar\u0131ndan so\u011fuk su d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f gibi, nefretle ve tiksinir bir bi\u00e7imde kendisine bak\u0131yorlard\u0131. Bu k\u0131v\u0131rc\u0131k sa\u00e7l\u0131 ihtiyar par\u00e7as\u0131n\u0131 adamdan saymak istemediklerini belli ediyorlard\u0131. \u201dBu ki\u015fi ne t\u00fcr bir vah\u015fi yarat\u0131k ola ki?\u201d der gibi bakmakta olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve alg\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

B\u00f6yle durumlarda Halaho da bir durakl\u0131yor, iki elini arkas\u0131ndan ba\u011flayarak, \u201dbu edepsizler de nereden \u00e7\u0131km\u0131\u015flar ki b\u00f6yle?\u201d der gibi onlara bak\u0131yor, onlar\u0131 daha da be\u011fenmez hale geliyor, nefretle, sert ifadelerle ve yan g\u00f6zle bak\u0131yor ve yol veriyordu onlara.<\/p>\n

Y\u00f6netim ad\u0131na gelen ve Kongre\u2019de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc liderlerden en be\u011fendi\u011fi, sevgi dolu g\u00f6zlerle bakt\u0131\u011f\u0131 ki\u015fi ise Kalinin<\/strong> (1) idi.<\/p>\n

Kongre \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, Mihail \u0130vanovi\u00e7 (Kalinin) de t\u0131pk\u0131 Halaho gibi, yerli yerinde duram\u0131yor, Kongre Divan\u0131 (prezidyum)\u00a0 ard\u0131nda geziniyor, birinin yan\u0131ndan ayr\u0131l\u0131p \u00f6tekinin yan\u0131na gidiyordu, bunu \u00a0g\u00f6ren Halaho da sevgi dolu bak\u0131\u015flarla onu izliyordu.
\n– Vallahi bu Kalinin\u2019den daha ilgin\u00e7 bir ihtiyar yoktur burada!Kab\u0131na s\u0131\u011famayan yaman biri olmal\u0131 bu ihtiyar, bi\u00e7iminde kendi kendine m\u0131r\u0131ldand\u0131\u011f\u0131 duyuluyordu.<\/p>\n

K\u00f6ylerinde ya\u015fanan bir toprak sorunuyla ilgili olarak, Halaho, Kalinin ile g\u00f6r\u00fc\u015fmek istiyor ve bunun i\u00e7in \u0131srar ediyordu.
\n– K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn omzuma y\u00fckledi\u011fi toprak i\u015fi bir yana, biz toprak emek\u00e7ileri aras\u0131ndan yeti\u015fmi\u015f bu ya\u015fl\u0131 \u00f6nderi g\u00f6rmeden ve onunla tan\u0131\u015fmadan d\u00f6nmem uygun d\u00fc\u015fmez. Sibirya\u2019n\u0131n \u00f6b\u00fcr ucundan gelip \u00e7ift\u00e7iler onunla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyorlar, haz\u0131r buraya gelmi\u015fken onunla g\u00f6r\u00fc\u015fmeden gitmem hi\u00e7 de iyi olmaz. G\u00f6r\u00fc\u015fece\u011fim \u015fey de \u00f6yle basit bir sorun de\u011fil. Kom\u015fu kut\u0131r \u00a0(2) arazimizi kapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, her \u00e7ift s\u00fcrme d\u00f6neminde bir arbede (\u00e7at\u0131\u015fma) ya\u015f\u0131yor, huzursuz oluyoruz, diye tutturmu\u015ftu Halaho.<\/p>\n

Temsilcilere s\u00f6yleyerek, Kalinin\u2019le g\u00f6r\u00fc\u015fmek iste\u011fini belirtti. Birka\u00e7 delege ile birlikte ak\u015famleyin Kalinin\u2019i g\u00f6rmeye gidebilece\u011fi kendisine s\u00f6ylendi. Ancak Bibolet, o ak\u015fam i\u00e7in orada olmad\u0131\u011f\u0131ndan, refakat i\u00e7in yan\u0131na ba\u015fka bir \u00f6\u011frenci verilerek Kalinin\u2019in yan\u0131na g\u00f6nderildi Halaho.<\/p>\n

Bibolet, ertesi g\u00fcn Halaho\u2019ya gitti\u011finde, onu iki kat b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f biri gibi buldu. Kalinin\u2019le g\u00f6r\u00fc\u015fmesini basit bir g\u00f6r\u00fc\u015fme olarak g\u00f6rm\u00fcyordu Halaho, biraz \u00f6zetleyerek, biraz da abartarak g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi heyecanla anlatmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Mihail \u0130vanovi\u00e7\u2019in s\u00f6zleri \u00e7ok yerinde. Kendisiyle toprak sorunumuzla ilgili olarak konu\u015ftu\u011fumda \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi. \u201d\u0130\u015fleyecek yeterli topra\u011f\u0131n\u0131z yoksa ve biti\u015fik kom\u015fular\u0131n\u0131z\u0131n fazla topra\u011f\u0131 varsa, yaz\u0131s\u0131n\u0131 yazar ve oradan size toprak verdiririz. Ancak sizin fazla topra\u011f\u0131n\u0131z var da, kom\u015fu mezralar\u0131n\u0131z\u0131n (kut\u0131r) yeterli topraklar\u0131 yoksa, sizin de onlara toprak vermeniz gerekir. Toprak d\u00fczenlemeleri her yerde ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f durumda, sizin toprak sorununuz da o \u00e7er\u00e7evede \u00e7\u00f6z\u00fcmlenebilir, kimse topra\u011f\u0131n\u0131z\u0131 sizden zorla alamaz. K\u00f6y\u00fcne d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde bu durumu anlat, kulak (3) propagandas\u0131na kap\u0131lmadan, kut\u0131r ile gerekli g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunsunlar. Ben de aran\u0131zdaki sorunu tez yoldan \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeniz i\u00e7in sizin oblast (4) y\u00fcr\u00fctme komitesine (oblispolkom) bir yaz\u0131 yazaca\u011f\u0131m\u201d dedi. Toprak i\u015fi konusunda bana s\u00f6yledikleri i\u015fte bunlard\u0131r.<\/p>\n

Hala b\u00fct\u00fcn bir g\u00fcn\u00fc Kalinin\u2019le yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi de\u011ferlendirmeye, bazan ona s\u00f6ylediklerinin ya da onun s\u00f6ylediklerinin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131 Halaho, ikide bir bu konuya de\u011finmekteydi.<\/p>\n

Ak\u015famleyin hayli dola\u015fm\u0131\u015f ve yorulmu\u015f halde Sverdlov Meydan\u0131<\/strong>\u2019nda bir yere oturdular. Halaho hi\u00e7 konu\u015fmadan bir s\u00fcre oturdu, ard\u0131ndan yoruldu\u011funu belli eder bir bi\u00e7imde y\u00fcz\u00fcndeki k\u0131llar\u0131 bir \u00a0s\u00fcre kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceli olarak konu\u015ftu:
\n– Vallahi de \u00e7ok ak\u0131ll\u0131 bir ya\u015fl\u0131 bu Kalinin!\u201dKulak s\u00f6zlerine, oyunlar\u0131na gelmeyin\u201d (\u041a\u0443\u043b\u0430\u043a \u0433\u0443\u0449\u044b1\u044d\u0440 \u0437\u044b\u0442\u0435\u0448\u044a\u0443\u043c\u044b\u0433\u044a\u0430\u043a1\u043e\u0443), diyor\u2026 Biliyor, vallahi de her k\u00f6yde olup biteni biliyor. Behukolarla Al\u0131kolar\u0131n dam\u0131zl\u0131k k\u0131srak, hayvan ve koyun s\u00fcr\u00fclerinin otlayaca\u011f\u0131 yerler i\u00e7in biz zavall\u0131 yoksullar, onlar ad\u0131na kavgalara giri\u015fiyor, ko\u015fu\u015fturup duruyoruz. Arazi i\u015finde\u00a0 k\u00f6yl\u00fcy\u00fc \u00a0k\u0131\u015fk\u0131rtanlar da en \u00e7ok onlar\u2026<\/p>\n

Biraz d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra yeniden s\u00f6zlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:
\n– Hey gidi Bibolet, hey, biz hen\u00fcz yarar\u0131m\u0131z\u0131n nerede yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmekten \u00e7ok uzaktay\u0131z. Senin dedi\u011fin gibi, iyi bir ya\u015fam d\u00fczeni kurmam\u0131z i\u00e7in, \u00a0bundan sonra da \u00e7ok \u00e7aba g\u00f6stermemiz gerekiyor.<\/p>\n

Halaho konu\u015fmalar\u0131na ara verip bir s\u00fcre sustu. Akl\u0131na k\u00f6yde iken g\u00f6rmeye al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fu y\u0131ld\u0131zlar\u0131 g\u00f6rmek geldi ve g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne do\u011fru bir bakt\u0131. Ancak g\u00f6ky\u00fcz\u00fc yerine elektrik \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n pembele\u015ftirdi\u011fi bir kal\u0131n bulut vard\u0131 \u00fcstlerinde. Kent oldu\u011fu gibi elektrik lambalar\u0131yla ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, sanki binlerce y\u0131ld\u0131z her bir k\u00f6\u015feye serpi\u015ftirilmi\u015f gibiydi. Otomobiller, gerilerinde \u0131\u015f\u0131k b\u0131rakarak ge\u00e7i\u015fiyorlard\u0131, gece karanl\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fclemiyor, ama farlar\u0131 bir ba\u015flar\u0131na \u00f6teye beriye gidiyorlarm\u0131\u015f gibi farkediliyordu. Tramvaylar da i\u00e7leri ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f bir i\u00e7imde dan dun sesleri i\u00e7inde ge\u00e7i\u015fiyorlar, korna seslerinin ise ard\u0131 arkas\u0131 kesilmiyordu.<\/p>\n

Sovyetlerin \u0130kinci Evi ise bir s\u00fcr\u00fc lamba taraf\u0131ndan ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f halde i\u015fte kar\u015f\u0131lar\u0131ndayd\u0131. Ev, Halaho\u2019nun k\u00f6y\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n\u0131 i\u00e7ine alacak geni\u015flikteki iri g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle kar\u015f\u0131lar\u0131nda dikilmi\u015f durmaktayd\u0131, kentteki ya\u015fam\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imini sergilemek i\u00e7in in\u015fa edilmi\u015f bir yap\u0131 \u00f6rne\u011fi gibiydi sanki.<\/p>\n

Ya\u015fam\u0131 boyunca fazladan bir \u015feyler d\u00fc\u015f\u00fcnmeye al\u0131\u015fm\u0131\u015f biri de\u011fildi Halaho. Moskova\u2019da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve duydu\u011fu \u015feyleri bir t\u00fcrl\u00fc tam kavrayamadan Halaho, yorulup durgunla\u015fm\u0131\u015f bir bi\u00e7imde oturmaktayd\u0131. Ancak bu g\u00f6rd\u00fckleri sayesinde bir \u015feyi iyi kavram\u0131\u015f ve onu en \u00f6ne \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Sovyet y\u00f6netiminin art\u0131k mutlu bir yeni ya\u015fam\u0131\u00a0 uygulamaya koyaca\u011f\u0131na olan inanc\u0131 daha da peki\u015fmi\u015fti. Ayr\u0131ca Moskova\u2019da g\u00f6rm\u00fc\u015f olduklar\u0131n\u0131n ve kavrad\u0131klar\u0131n\u0131n sonucu olarak, d\u00fcnyay\u0131 yeni ba\u015ftan bir g\u00f6zden ge\u00e7irmeye ve k\u00f6ydeki olaylar\u0131 da ona uygun d\u00fc\u015fecek bi\u00e7imde yeniden de\u011ferlendirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Olaylar\u0131 Bibolet\u2019e anlatmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131:
\n– Hey gidi hey, o Behuko-Al\u0131ko grubunun k\u00f6yde yapm\u0131\u015f olduklar\u0131 \u015feyleri anlatmaya kalk\u0131\u015fsam, buna zaman yetmez. Onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 fenal\u0131klar ve hileli i\u015fler anlatmakla bitecek gibi de\u011fil!. . K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn kan\u0131n\u0131 emerek ya\u015fad\u0131lar bunlar. \u015eimdi halk onlara kan\u0131n\u0131 emdirmemeye, di\u015flerini bedenlerinden s\u00f6kmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu ki\u015filer \u00e7ok huzursuzlar, umutsuzcas\u0131na son hamlelerini yapmak istiyorlar. Dillerinden yalan ve dolan eksilmiyor\u2026 Ancak o Behuko\u2019nun hakk\u0131ndan da gelindi, gelen de \u0130van oldu. \u00c7oktan beri bir Rus \u0131rgat\u0131 vard\u0131 Behuko\u2019nun. Onun kadar zor ko\u015fullarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan birini daha g\u00f6rm\u00fc\u015f de\u011filim. Behuko Hac\u0131\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u015flerini yapan ki\u015fi, \u0130van\u2019d\u0131 desem yalan olmazd\u0131. \u00a0Zavall\u0131 \u0130van yar\u0131 a\u00e7, \u00a0yar\u0131 tok, k\u00f6pek gibi kap\u0131da s\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu, ona \u00f6denmesi gereken az\u0131c\u0131k \u00fccret bile k\u0131rp\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Ancak o g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn \u0130van\u2019a, De\u011fotluk\u2019un komsomol grubu arka \u00e7\u0131kt\u0131 ve dava etmesini sa\u011flad\u0131. \u00a0Hac\u0131 \u0130van\u2019a bin Ruble tazminat \u00f6demek zorunda kald\u0131. Hac\u0131 \u00f6yle bir bozuldu, \u00f6yle bir y\u0131rt\u0131nd\u0131 ki!<\/p>\n

Amdehan\u2019\u0131n bo\u015fanmas\u0131 davas\u0131nda da \u00e7ok zor bir duruma d\u00fc\u015ft\u00fcler onlar. Zalimliklerini ve edepsizliklerini insanlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde sergilemi\u015flerdi. Sert su\u00e7lamalar kar\u015f\u0131s\u0131nda, onlar\u0131n k\u00f6yden s\u00fcr\u00fcleceklerini bile d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131k. Kafam\u0131z biraz dinlenir diye de sevinmi\u015ftik, ama s\u00fcr\u00fclmediler. Onlara baz\u0131 toplumsal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ceza olarak verildi ama bu kadarl\u0131kla onlar yola gelirler mi hi\u00e7!<\/p>\n

Halaho konu\u015fmalar\u0131na ara verip bir s\u00fcre sustu, sonra yeniden konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Buraya gelecek olmam Behuko grubunu baya\u011f\u0131 kayg\u0131land\u0131rd\u0131. Kendilerini dinleyecek durumda olan herkesi toplad\u0131lar, topra\u011f\u0131 neredeyse t\u0131rnaklar\u0131yla e\u015feleyecek denli de sinirliydiler. Ancak k\u00f6y, art\u0131k eski k\u00f6y de\u011fil. Art\u0131k komsomollar\u0131m\u0131z ve kom\u00fcnistlerimiz var. Emek\u00e7iler ve t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlar, art\u0131k daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir dayan\u0131\u015fma i\u00e7indeyiz.<\/p>\n

Halaho akl\u0131na gelen, kendisini sevindiren ya da kayg\u0131land\u0131ran her \u015feyi anlat\u0131yordu, b\u00f6ylesine epeyce oturdular. \u0130htiyar\u0131n konu\u015fmaya ara vermesini f\u0131rsat sayan Bibolet, \u00e7oktan beri ona sormak istedi\u011fi bir \u015feyi sordu:
\n– Halaho, k\u00f6y\u00fcn\u00fczde bir k\u0131z vard\u0131, ciddi bi\u00e7imde okuma yazma \u00f6\u011frenmek istiyordu. San\u0131r\u0131m V\u0131stanekolar\u0131n k\u0131z\u0131 olmal\u0131. Ad\u0131 da Nafset. Tan\u0131yor musun onu?K\u0131z\u0131n okuma i\u015fi ne oldu acaba?
\n– Tan\u0131maz olur muyum Nafset\u2019i! B\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7le hayk\u0131rd\u0131 Halaho.
\n– Benim elimde b\u00fcy\u00fcd\u00fc desem yeridir. \u00c7ok iyi bir k\u0131z o! Benim kocam\u0131\u015f arkada\u015f\u0131m V\u0131staneko Karbe\u00e7\u2019in o\u011flunun k\u0131z\u0131 o!Tan\u0131yor musun diyorsun! Tan\u0131maz olur muyum bizim k\u00fc\u00e7\u00fck Nafset\u2019imizi! Ah, bir okuyabilseydi o k\u0131zca\u011f\u0131z, buradaki, kentteki k\u0131zlardan geri kal\u0131r yan\u0131 kalmazd\u0131!Ancak, as\u0131l sorun, bizim Adigeler olarak \u00e7ok bilin\u00e7siz olmam\u0131z, Nafset\u2019in okumas\u0131na, en ba\u015fta \u00a0anne ve \u00a0babas\u0131 izin vermiyor\u2026<\/p>\n

Halaho konu\u015fmas\u0131na biraz ara verip derin bir i\u00e7 \u00e7ekti, ard\u0131ndan konu\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:
\n– Hey, Bibolet, bizim gibi e\u011fitimsiz ki\u015fileri al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ya\u015fam bi\u00e7iminden ay\u0131rmak \u00a0kolay olmaz!
\n– \u00d6yle de olsa, Halaho, sen yolunu h\u0131zla de\u011fi\u015ftirmi\u015fsin, bunu g\u00f6r\u00fcyorum ben! diye g\u00fcl\u00fcmsedi Bibolet.
\n– Bir tek ben neyi ifade ederim ki! diyerek Halaho Bibolet\u2019in \u015fakas\u0131na kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli etti. Tek \u00f6k\u00fcz, \u00a0boyunduru\u011fu \u00e7ekerken, boynunu s\u0131y\u0131r\u0131r, derler. \u00d6nemli olan\u0131 \u00e7o\u011funlu\u011fu d\u00fczg\u00fcn yola sokmak, as\u0131l sorun da bu!<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR:
\n1)<\/strong> Mihail \u0130vanovi\u00e7 Kalinin (1875-1946), Sovyet siyaset\u00e7isi, 1919-1946 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda SSCB Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\n2)<\/strong> Kut\u0131r (\u043a\u044a\u0443\u0442\u044b\u0440), k\u00fc\u00e7\u00fck Rus yerle\u015fimi, mezra.
\n3) <\/strong>Kulak, geni\u015f arazi sahibi zengin k\u00f6yl\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131. Bu s\u0131n\u0131f Stalin d\u00f6neminde tasfiye edilmi\u015ftir.
\n4)<\/strong> Oblast, il y\u00f6netimi, burada Adige \u00d6zerk Oblast\u0131 kastediliyor.<\/p>\n

 <\/p>\n

II. FABR\u0130KA<\/b><\/span><\/p>\n

Sabahleyin erkenden Halaho ile Bibolet Lubyanka Meydan\u0131’na giden yoldan ilerleyip meydan\u0131 ge\u00e7tiler. \u00d6nde Bibolet, gen\u00e7 olmas\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 avantaj ve \u00e7eviklikle, \u00f6n\u00fcnden y\u00fcr\u00fcmekte olan ki\u015fileri yanlay\u0131p ge\u00e7iyordu onlar\u0131. Omzunu h\u0131zla d\u00f6nd\u00fcr\u00fcyor, \u015fimdi \u00e7arp\u0131\u015facakm\u0131\u015f gibi, ku\u015fkulu yakla\u015fan ki\u015fileri, biraz s\u00fcrt\u00fcnerek ya da yana e\u011filerek uygun bi\u00e7imde ge\u00e7iyor, \u00f6n\u00fcnde beliren s\u0131rtlar\u0131 da dolan\u0131yor ve ku\u015fun gibi saflar\u0131 yar\u0131p ilerliyordu. Halaho ise ona yeti\u015femedi\u011finden s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131yd\u0131. \u00dcst\u00fcndeki mont da onu engelliyordu. \u0130htiyar \u00f6n\u00fcnde beliren \u00e7ok say\u0131da ki\u015fiden s\u0131yr\u0131lma ve ilerleme konusunda zorlan\u0131yordu. \u00d6n\u00fcnde a\u011f\u0131r aksak ilerleyenleri a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ba\u015fkalar\u0131 araya giriyor ve \u00f6n\u00fcn\u00fc kesiyordu. A\u015famad\u0131\u011f\u0131 ki\u015filer de, en \u00e7ok, Halaho gibi sallan\u0131p giden ve s\u0131rtlar\u0131 kamburla\u015fm\u0131\u015f olan ya\u015fl\u0131lard\u0131. Bazen umars\u0131zca baz\u0131lar\u0131n\u0131 omzundan yakal\u0131yordu, omzundan yakalad\u0131\u011f\u0131 ki\u015fi ise k\u0131zg\u0131nca bir bakt\u0131ktan sonra ona yol veriyordu. Halaho da ayn\u0131 bi\u00e7imde, \u00a0yolda kendisine rahat bir yol vermeyen ki\u015filere k\u0131z\u0131yordu. K\u0131zm\u0131\u015f, can\u0131ndan bezmi\u015f ve nefret ifade eden en a\u011f\u0131r s\u00f6zleri m\u0131r\u0131ldanarak ilerliyordu. \u00d6nde giden Bibolet’i \u015fapkas\u0131ndan izlemeye \u00e7al\u0131\u015farak, e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fc yollardan y\u00fcr\u00fcmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. K\u00f6yde bastonu ile dola\u015fan ya\u015fl\u0131n\u0131n biri de\u011fildi san\u0131rd\u0131n art\u0131k onu. \u015eimdi Halaho, can\u0131n\u0131 di\u015fine takm\u0131\u015f olanca h\u0131z\u0131yla ilerliyordu.
\n– Vallahi de Bibolet, yaman gidiyorsun, baya\u011f\u0131 yordun bizi, dedi Halaho, tramvay dura\u011f\u0131na vard\u0131klar\u0131nda. “Bu kentte ilerlemek, kal\u0131n kar i\u00e7inde ilerlemekten farks\u0131z…”<\/p>\n

Halaho kalpa\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131 bir havaland\u0131rd\u0131, kafas\u0131nda biriken terleri eliyle bir sildi.<\/p>\n

Halaho’nun d\u00f6n\u00fc\u015f g\u00fcn\u00fcne yak\u0131n, ona bir fabrikay\u0131 g\u00f6stermek ve gezdirmek istiyordu Bibolet. Gittikleri fabrika, parti ad\u0131na i\u015f\u00e7ilere okuma yazma \u00f6\u011fretti\u011fi ve elektrik motorlar\u0131 \u00fcretmekte olan bir fabrika idi.<\/p>\n

Tramvaya bindiler. Halaho, bir pencere kenar\u0131na oturup sessizce d\u0131\u015far\u0131y\u0131 g\u00f6zlemeye ba\u015flad\u0131. \u00a0B\u00fcy\u00fck kentin de\u011fi\u015fik semtlerini izleyerek yola devam ediyorlard\u0131, k\u0131ll\u0131 bir kedi gibi k\u00f6\u015fesine kurularak, uzun bir s\u00fcre d\u0131\u015far\u0131y\u0131 g\u00f6zledi. D\u00fckkan vitrinlerini g\u00f6zden ge\u00e7irdi. Giderek evler daha da k\u00fc\u00e7\u00fclmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, s\u0131vas\u0131z ve k\u0131rm\u0131z\u0131 tu\u011flal\u0131 binalar \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturuyordu.<\/p>\n

Tramvay k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u0131rmak \u00fczerindeki bir k\u00f6pr\u00fcy\u00fc ge\u00e7ti. Art\u0131k fabrikalar g\u00f6r\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Y\u00fcksek fabrika bacalar\u0131, g\u00f6\u011fe y\u00fckselen birer dev gibi g\u00f6r\u00fcnmekteydiler.<\/p>\n

Tu\u011fla ve de\u011fi\u015fik gere\u00e7lerin y\u0131\u011f\u0131l\u0131 oldu\u011fu ve tramvay\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 son dura\u011f\u0131n bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck bir meydana geldiler ve tramvaydan indiler. Halaho tramvaydan indi\u011finde, kendi k\u00f6y baltal\u0131\u011f\u0131na gelmi\u015f ve burada kura \u00e7ekilmi\u015f de kendine pay\u0131na d\u00fc\u015fen yakacak odununu ar\u0131yormu\u015f gibi etraf\u0131na bir bak\u0131nd\u0131, nereye gidece\u011fini ya da yolunu nas\u0131l bulaca\u011f\u0131n\u0131 bilemedi\u011fi bir orman\u0131n i\u00e7ine dalm\u0131\u015f gibi olmu\u015ftu.<\/p>\n

\u00d6nde Bibolet, bir d\u00f6nemeci d\u00f6nd\u00fcler ve oradan yola koyuldular. Caddenin her iki yan\u0131nda toz ve topra\u011fa g\u00f6m\u00fcl\u00fc bir s\u00fcr\u00fc ufak tefek ev s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131. Evlerin aras\u0131ndan ilerlediler. Eski evler sanki y\u0131k\u0131lacaklarm\u0131\u015f gibiydiler ve d\u00f6k\u00fcl\u00fcyorlard\u0131. Aralar\u0131nda yeni yap\u0131lm\u0131\u015f ve yeni camlar tak\u0131lm\u0131\u015f tek t\u00fck y\u00fcksek betonarme binalar da bulunuyordu. Keresteleri ve merdivenleri hen\u00fcz \u00e7at\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131m\u0131 tamamlanmam\u0131\u015f bir in\u015faat\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7tiler.<\/p>\n

Bibolet duraklad\u0131 ve Halaho\u2019nun kendisine yeti\u015fmesini bekledi, ard\u0131ndan a\u00e7\u0131klamada bulundu:
\n– Bu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn gecekondu evler i\u00e7inde en k\u00f6t\u00fc olanlar\u0131 \u00c7arl\u0131k d\u00f6neminde i\u015f\u00e7ilerin bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 konutlar idiler. Bu evlerde oturma \u015fans\u0131n\u0131 da en \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fanlar ve torpilliler hak etmekteydiler. Daha iyisine eri\u015fme umudu ya da \u00f6zlemi bile yoktu. \u015eimdi kent merkezindeki konutlar\u0131n \u00e7o\u011funda i\u015f\u00e7iler oturuyorlar. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni evler de i\u015f\u00e7iler i\u00e7in yap\u0131lanlardan. \u00c7ok ge\u00e7meden kent varo\u015flar\u0131, Sovyet y\u00f6netimi sayesinde, yak\u0131nda b\u00f6ylesine g\u00fczel konutlarla donat\u0131lm\u0131\u015f olacak. \u0130n\u015faatlar s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

\u0130\u00e7inden hart hurt sesleri gelen ve duvarlar\u0131 tozlanm\u0131\u015f birka\u00e7 fabrikay\u0131 daha geride b\u0131rakt\u0131lar.<\/p>\n

Halaho g\u00f6r\u00fcnen \u00e7ok y\u00fcksek bacal\u0131 b\u00fcy\u00fck bir fabrikaya gitmekte olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu, ancak y\u00fcksek ya da al\u00e7ak bir bacas\u0131 bile bulunmayan ve etraf\u0131ndaki tahta \u00e7itlerden neredeyse se\u00e7ilemeyen bir yere geldiler. O denli koca fabrikalar\u0131 ge\u00e7ip b\u00f6ylesine k\u00fc\u00e7\u00fck bir fabrikaya gelmi\u015f olmalar\u0131n\u0131 bir talihsizlik saym\u0131\u015ft\u0131 Halaho. \u00c7ok \u00fcz\u00fcld\u00fc ve ay\u0131plarm\u0131\u015f gibi Bibolet\u2019e serzeni\u015fte bulundu:
\n– Bizi onca dola\u015ft\u0131r\u0131p getirece\u011fin fabrika bu mu yani, Bibolet!
\n– K\u00fc\u00e7\u00fck bir fabrika bu, ama \u00e7ok yaman bir fabrika. Yepyeni tezgahlarla donat\u0131lm\u0131\u015f ve yeni yap\u0131lm\u0131\u015f en son fabrikalardan biri buras\u0131, dedi Bibolet, Halaho\u2019nun neler d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn kestirmi\u015f gibi.<\/p>\n

Fabrika konusunda Halaho\u2019nun d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011framas\u0131 yetmemi\u015f gibi, bir de fabrikaya giri\u015f i\u015fi sorun olmu\u015ftu. K\u00fc\u00e7\u00fck bir kul\u00fcbede bir bek\u00e7i bulunuyordu. Bek\u00e7i fabrika m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile bir telefon konu\u015fmas\u0131 yapt\u0131. Halaho bekletildi, Bibolet i\u00e7eri g\u00f6nderildi.<\/p>\n

Halaho yaln\u0131z kal\u0131nca bir s\u00fcre bak\u0131n\u0131p durdu. Ad\u0131ndan-\u015eto va\u015fa tak karaulit, vor mnogo? diyerek bek\u00e7iyle konu\u015fmaya hen\u00fcz ba\u015flam\u0131\u015fken Bibolet geri geldi. \u0130zin ka\u011f\u0131d\u0131n\u0131 bek\u00e7iye verdi.
\n– Fabrikay\u0131 sabotajc\u0131lardan korumam\u0131z gerekiyor!-diyerek bek\u00e7i Halaho\u2019yu yan\u0131tlad\u0131. \u201dHaydi, \u015fimdi i\u00e7eri girebilirsiniz\u201d dedi bek\u00e7i.<\/p>\n

\u00d6nce y\u00f6netim odas\u0131na u\u011frad\u0131lar. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 her ki\u015fi kendi i\u015fi pe\u015findeydi. Herkesin belli bir dakika, belli bir s\u00fcre i\u00e7inde kendi i\u015fini yapmakta oldu\u011funu anlam\u0131\u015ft\u0131 Halaho.<\/p>\n

Fabrika y\u00f6neticileri Halaho\u2019yu \u00e7ok sayg\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lad\u0131lar ve de\u011fer verdiler, \u00a0iki \u00fc\u00e7 ki\u015fi Halaho\u2019nun elini s\u0131kt\u0131. Her \u015feyi g\u00f6stermesi i\u00e7in fabrikay\u0131 gezdirmek \u00fczere bir genci g\u00f6revlendirdiler.<\/p>\n

\u00d6nce pres at\u00f6lyesinden geziyi ba\u015flatt\u0131lar. Tavan cam kapl\u0131yd\u0131, i\u00e7erisi ayd\u0131nl\u0131kt\u0131. Bir\u00e7ok ilerleyen bant ilgin\u00e7 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm sergiliyordu, kenarlarda pres tezgahlar\u0131 s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131. Her tezgah\u0131n ba\u015f\u0131nda bir i\u015f\u00e7i duruyordu. Bi\u00e7ilmi\u015f ve rendelenmi\u015f demir-\u00e7elik k\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131 etrafa sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bir tarafta ince dilimlenmi\u015f demirler, \u00f6b\u00fcr yanda da presten ge\u00e7irilmi\u015f tabakalar istifleniyordu. Her birka\u00e7 saniyede, yukar\u0131dan pres tezgah\u0131na demir par\u00e7alar\u0131 indiriliyor, i\u015f\u00e7i bast\u0131rarak, tak tuk sesleri \u00e7\u0131kartarak makineyle ince dilimler kesiyor; demiri a\u015fa\u011f\u0131 indiren k\u00fc\u00e7\u00fck elektromotor, \u00e7\u0131\u011f s\u0131r\u011f sesleri \u00e7\u0131kararak yukar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Arkadan gelecek demir k\u00fctlelerine de\u011fin i\u015f\u00e7i h\u0131zla ba\u015fka demirleri dilimletiyordu. \u0130\u015f\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imleri de, tezgahlar\u0131n saniyelere ba\u011fl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gibi dakikti, hi\u00e7 kimse hi\u00e7bir i\u015fi ka\u00e7\u0131rm\u0131yordu. \u0130\u015f\u00e7i preslenmi\u015f olanlar\u0131 al\u0131yor, yere koyuyordu; sonra dilimlenmi\u015f demirleri prese sokuyordu, bir iki, tak tuk bu b\u00f6yle devam edip gidiyordu. Preslenecek ince demir dilimlerini ta\u015f\u0131mak i\u00e7in ayr\u0131ca i\u015f\u00e7i kullan\u0131lm\u0131yordu. K\u00fc\u00e7\u00fck bir araba ile demirler getiriliyor, preslenmi\u015f olanlar da \u00a0g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu, sonunda bunlar motorlar\u0131n birle\u015ftirilip \u00fcretildi\u011fi tezgaha ta\u015f\u0131n\u0131yordu. Her tezgah\u0131n ba\u015f\u0131ndaki i\u015f\u00e7i, \u00fcretilecek olan elektromotorun bir par\u00e7as\u0131n\u0131 imal ediyor, par\u00e7alar hepsi birbirine uyumlu olacak bi\u00e7imde, milimetrik hesaplanarak \u00fcretiliyordu. Ayn\u0131 bi\u00e7imde de\u011fi\u015fik tezgahlarda, pres, torna ve sarma tezgahlar\u0131ndan ge\u00e7irilmi\u015f olan par\u00e7alarlar, sonunda motorun \u00fcretilece\u011fi tezgaha ula\u015f\u0131yor, orada de\u011fi\u015fik kilovatlar g\u00fcc\u00fcnde motorlar halinde monte ediliyorlard\u0131.<\/p>\n

Bibolet b\u00fct\u00fcn bu a\u015famalar\u0131 yava\u015f yava\u015f Halaho\u2019ya anlatmaktayd\u0131. Halaho\u2019nun kendisi ise, kemik par\u00e7alar gibi i\u015fleyen iri tezgahlardan ve gar gur bi\u00e7iminde \u00e7al\u0131\u015fan motor seslerinden \u00fcrk\u00fcp sesizle\u015fmi\u015f, \u00a0sak\u0131n\u0131r halde Bibolet\u2019in pe\u015finden y\u00fcr\u00fcmekteydi. Halaho\u2019nun anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekti\u011fi \u015fey ise, onca kocaman tezgahlarda, b\u00f6ylesine ayarlan\u0131p ince demirler kesmek i\u00e7in, neden o denli u\u011fra\u015f\u0131lmakta olmas\u0131yd\u0131. Preslenmi\u015f demirlerden birini al\u0131p sordu:
\n– Do\u011frusu Bibolet, bu kocaman presin bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck \u015feyin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc anlayabilmi\u015f de\u011filim, dedi.
\n– Pres ne denli b\u00fcy\u00fck olursa o denli g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yap\u0131c\u0131 oluyor, i\u015fi kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor. Bak buna, diyerek, Bibolet demir dilimi Halaho\u2019dan ald\u0131. \u201dBu ince demir diliminden gerekli de\u011fi\u015fik par\u00e7alar\u0131 \u00fcretmeleri i\u00e7in, pres olmasayd\u0131 ka\u00e7 i\u015f\u00e7i ne kadar bir s\u00fcre \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kal\u0131rd\u0131? Hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn m\u00fc? Bir par\u00e7ay\u0131 yar\u0131m saatten \u00f6nce hi\u00e7bir i\u015f\u00e7i tamamlayamazd\u0131. Ancak \u015fimdi bir i\u015f\u00e7i, bu pres tezgah\u0131nda birka\u00e7 saniye i\u00e7inde ona istenen bi\u00e7imi verebiliyor, dakikada doksan, yar\u0131m saatte ise \u00fc\u00e7 y\u00fcz adet \u00fcretebiliyor. Bu tezgahtaki bir i\u015f\u00e7i, makinesiz \u00e7al\u0131\u015fan \u00fc\u00e7 y\u00fcz i\u015f\u00e7inin \u00fcretti\u011fini bir ba\u015f\u0131na \u00fcretiyor. Sizin baharlar\u0131 \u00e7ift s\u00fcrerken kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z sabanlar gibi basit \u015feyler de\u011fil bunlar.
\n– Tanr\u0131 bilir bizim bu a\u015famalara ne zaman gelece\u011fimizi, dedi Halaho bir s\u00fcre sonra umutsuz bir bi\u00e7imde.<\/p>\n

Pres tezgahlar\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden ayr\u0131l\u0131p torna tezgahlar\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ge\u00e7tiler. Burada da ayn\u0131 bi\u00e7imde torna tezgahlar\u0131 s\u0131ralanm\u0131\u015f uzanmaktayd\u0131. Ba\u015flar\u0131nda da birer i\u015f\u00e7i vard\u0131. Halaho\u2019nun en fazla dikkatini \u00e7eken ve g\u00f6zlerini bir t\u00fcrl\u00fc ay\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 \u015fey ise, i\u015f\u00e7ilerin elinin i\u015fe yatk\u0131n olmalar\u0131yd\u0131. Sa\u011fa sola abanmadan, acele etmeden, \u015fa\u015f\u0131rmadan, dikkatle ve ustaca i\u015f g\u00f6r\u00fcyor, \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Uzan\u0131p birini tornadan ge\u00e7iriyor, ard\u0131ndan aban\u0131p bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 tornaya s\u00fcr\u00fcyor, tornadan ge\u00e7irdiklerini de yan\u0131nda bir yere b\u0131rak\u0131yordu. Koca demiri ya\u011f gibi, k\u00f6p\u00fckler d\u00f6kt\u00fcrerek tornadan ge\u00e7iriyordu. Ard\u0131ndan bunu yukar\u0131 kald\u0131r\u0131yor bir k\u00fc\u00e7\u00fck borudan akan k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 bir su-ya\u011f kar\u0131\u015f\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 tutuyor, yeniden bir kez daha tornadan ge\u00e7iriyordu.<\/p>\n

Fabrikan\u0131n i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan, g\u00fc\u00e7 ve becerinin bir araya geldi\u011fi, i\u015f\u00e7i ve m\u00fchendis i\u015fbirli\u011fi ile i\u015f yap\u0131lan, uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir disiplin i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi bir yer oldu\u011funu Halaho yava\u015f yava\u015f anlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015f ve emek birle\u015fmi\u015fti burada, \u00e7al\u0131\u015fmalar bir sonuca y\u00f6nelmi\u015fti, g\u00fc\u00e7l\u00fc makineler sayesinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fcretim yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, fabrikan\u0131n kocaman bir \u00fcretim yeri oldu\u011fu, art\u0131k Halaho taraf\u0131ndan da anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6ydeki \u00e7al\u0131\u015fmalar ise, da\u011f\u0131n\u0131k, ki\u015fisel \u00e7\u0131kar ve \u00f6zel m\u00fclk i\u00e7in bir didi\u015fme bi\u00e7iminde idi, b\u00fct\u00fcn bunlar Halaho\u2019ya zavall\u0131ca \u015feyler gibi gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, bir imrenme i\u00e7inde ve biraz da utanarak ba\u015f\u0131n\u0131 hafif\u00e7e \u00f6ne e\u011fmi\u015f fabrikay\u0131 bir g\u00f6zden ge\u00e7irmekteydi.<\/p>\n

Bobinaj tezgahlar\u0131na geldiklerinde, Halaho iyice sessizle\u015fmi\u015fti. \u0130lkbahar\u0131n en g\u00fczel, gelinciklerin yeni a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00a0bir g\u00fcnde, kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bah\u00e7esine girivermi\u015f gibi sand\u0131 kendisini. K\u0131rm\u0131z\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fcler, a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f gelincikler gibi tezgahlar\u0131n ba\u015flar\u0131nda da\u011f\u0131lm\u0131\u015f duruyorlard\u0131. Birbirlerinden ay\u0131rt edilmesi zor bir s\u00fcr\u00fc gen\u00e7 kad\u0131n tezgahlar\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131. Hepsinin ba\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131rm\u0131z\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fclerle ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. Mavi \u00f6nl\u00fckler takm\u0131\u015flard\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n hemen hepsi pembe yanakl\u0131 ve alt\u0131n sar\u0131s\u0131 sa\u00e7l\u0131yd\u0131lar. Esmer olanlar\u0131 tek t\u00fckt\u00fc. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 fabrikan\u0131n, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 yeni ya\u015fam\u0131n de\u011ferini kavram\u0131\u015f ve g\u00f6nen\u00e7li ki\u015filer olduklar\u0131 her hallerinden anla\u015f\u0131l\u0131yordu, aralar\u0131nda \u015fakala\u015farak ve gizli espriler yaparak, g\u00fcl\u00fcc\u00fckler i\u00e7inde i\u015flerini yap\u0131yorlard\u0131. \u0130\u00e7lerinden ya\u015f\u0131 ilerlemi\u015f birka\u00e7 kad\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcnde, sanki ge\u00e7mi\u015fin ac\u0131lar\u0131 yans\u0131yor gibiydi. Di\u011ferleri, \u00a0k\u0131m\u0131z\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc ve pembe yanakl\u0131 olanlar ise, y\u0131\u011f\u0131l\u0131 koca demirlerden iki\u015fer \u00fc\u00e7er adet al\u0131yor ve elektromotorun i\u00e7inde sar\u0131lmas\u0131 gereken alt\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc telleri rotor ve statorlara sar\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Bunlar\u0131 g\u00f6ren Halaho, bir sabah yolunu yitirdi\u011finde kendisine yard\u0131m eden o sevimli gen\u00e7 k\u0131z\u0131 yeniden an\u0131msad\u0131. Bu kad\u0131nlar da onun gibi pembe yanakl\u0131 ve \u00a0sar\u0131 sa\u00e7l\u0131 idiler, onlar gibi y\u00fczlerinden ve ye\u015fil g\u00f6zlerinden sevin\u00e7 ve g\u00fcl\u00fc\u015fler sa\u00e7\u0131yorlard\u0131, aynen onun gibi bu k\u0131v\u0131rc\u0131k sa\u00e7l\u0131 ihtiyar Adige\u2019yi de g\u00fcler y\u00fczle kar\u015f\u0131l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Yanlar\u0131ndan ge\u00e7tikleri bir s\u0131rada Bibolet bir kad\u0131n i\u015f\u00e7i grubunu selamlad\u0131.
\n– Tovari\u015f Mozokov (Yolda\u015f Mezoko), grup \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ne zaman yap\u0131lacak, diye gruptan bir k\u0131z sordu. Soru\u015f bi\u00e7iminden \u00f6\u011frenmek istedi\u011fi \u015feyi bildi\u011fini ve o \u015feyle ilgilendi\u011fini belli ediyordu. G\u00f6zleri dikkat kesilmi\u015f, \u015faka yapmamak i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131rm\u0131\u015f gibi, pot k\u0131rmamak amac\u0131yla \u00f6zenerek bak\u0131yordu Bibolet\u2019e.
\n– \u00c7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fcn\u00fc fabrika y\u00f6netimi bildirecek. Bundan \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcn\u00fcm\u00fczde toplanamam\u0131\u015f olmam\u0131z benden kaynaklanm\u0131yor, bunu biliyorsunuz, diyerek \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k g\u00fczel bir yan\u0131t verdi Bibolet de.<\/p>\n

Biraz daha ya\u015fl\u0131ca bir kad\u0131n i\u015f\u00e7i ise bir espri yapt\u0131:
\n– \u00d6yle olmad\u0131\u011f\u0131, \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, k\u0131zlar\u0131m\u0131z sevgilileri ile bulu\u015fam\u0131yorlar, k\u0131zlara ka\u00e7amak yapma saatleri verilmesi gerekmez mi sizce?<\/p>\n

Bu s\u00f6zleri duyanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc kahkahay\u0131 bast\u0131. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n yanaklar\u0131 ise iyice k\u0131zard\u0131.
\n– Sana sormuyorlar, diye sert bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapt\u0131 ilk soruyu soran k\u0131z, k\u0131zm\u0131\u015f bir halde.
\n– \u00c7al\u0131\u015fma g\u00fcnlerimizin bir takvime ba\u011flanmam\u0131\u015f olmas\u0131 beni de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor\u2026 Bir plana ba\u011fl\u0131 olarak bir araya gelmemiz i\u00e7in hep birlikte bir istekte bulunal\u0131m, -diye eklemede bulundu g\u00fclerek Bibolet de.
\n– \u00c7ok g\u00fczel k\u0131zlar var burada, dedi Halaho, bu \u015fen \u015fakrak k\u0131zlar\u0131n yan\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra. \u201dArt\u0131k Adige k\u0131zlar\u0131n\u0131 be\u011fenmez, sen de onlardan bir k\u0131zla evlenip kay\u0131plara kar\u0131\u015f\u0131rs\u0131n!\u201d dercesine gizli bir serzeni\u015f seziliyordu Halaho\u2019nun s\u00f6zlerinden.<\/p>\n

\u0130\u015f\u00e7i kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrce \u00e7al\u0131\u015fmakta olmalar\u0131, onlar\u0131n mutluluk ve \u00f6zlemleri Halaho\u2019nun \u00e7ok ho\u015funa gitmi\u015f bir bi\u00e7imde tezgahlar\u0131n bulundu\u011fu son b\u00f6l\u00fcmden ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Halaho\u2019nun bir t\u00fcrl\u00fc anlayamad\u0131\u011f\u0131 ve biraz da ku\u015fku i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131 \u015fey ise, o denli de\u011fi\u015fik tezgahlarda ayr\u0131 ayr\u0131 yap\u0131lan bu farkl\u0131 par\u00e7alar\u0131n sonunda nas\u0131l olur da bir elektromotora d\u00f6n\u00fc\u015fmekte oldu\u011fu konusuydu. Bunu da sonunda montaj at\u00f6lyesinde g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n

Yan\u0131t\u0131n\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 orada g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc; par\u00e7alar, sonunda y\u00fcksek beygir g\u00fcc\u00fcnde \u015fi\u015f g\u00f6bekli k\u00fc\u00e7\u00fck elektro motorlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

Halaho\u2019ya yak\u0131n bir elektro motora cereyan verilince Halaho \u00fcrk\u00fcp geriye ka\u00e7t\u0131. Ard\u0131ndan korktu\u011fu i\u00e7in utanm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek ister gibi konu\u015ftu:
\n– Vay anas\u0131n\u0131! Azg\u0131n bir k\u00fc\u00e7\u00fck bo\u011fa gibi sanki\u2026<\/p>\n

Halaho uzun s\u00fcre bay\u0131l\u0131rm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na motora bak\u0131p durdu. Ayr\u0131lacaklar\u0131nda da k\u0131r at\u0131n\u0131 ok\u015far gibi yana\u015f\u0131p eliyle motoru bir ok\u015fad\u0131.
\n– Avl toje tak mojna rabotay, (Bu motor nerelerde kullan\u0131labiliyor?) diye sordu montajc\u0131ya.
\n– Nerede bir elektrik santral\u0131 varsa orada kullan\u0131labilir, diye yan\u0131t verdi montajc\u0131 da.
\n– Yaz\u0131k, k\u00f6ylerde elektrik santralleri yok, k\u00f6yler yararlanamayacaklar bunlardan, dedi morali bozulmu\u015f bi\u00e7imde Halaho.
\n– \u015eimdilik yok, ama \u00e7ok ge\u00e7meden kavu\u015fursunuz siz de elektri\u011fe, diye inand\u0131r\u0131c\u0131 bi\u00e7imde yan\u0131t verdi montajc\u0131.<\/p>\n

K\u00f6ylerinde bir elektrik santral\u0131 kurulaca\u011f\u0131 umudunu bir d\u00fc\u015f olarak i\u00e7ine g\u00f6m\u00fcp susmu\u015ftu Halaho.<\/p>\n

Bibolet, Moskova\u2019da bundu\u011fu s\u00fcrece Halaho\u2019ya ilgin\u00e7 \u015feyler g\u00f6stermi\u015fti. Ancak hepsini bast\u0131ran \u015fey elektrik motoru fabrikas\u0131nda g\u00f6rd\u00fckleriydi.<\/p>\n

Fabrikadan ayr\u0131l\u0131\u015flar\u0131 i\u015f\u00e7ilerin sabah kahvalt\u0131lar\u0131 ile denk gelmi\u015fti. Ayr\u0131lacaklar s\u0131rada fabrika kap\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir i\u015f\u00e7i grubunun toplanm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler. Birden bire Halaho duraklad\u0131.
\n– Hele bir dur, Bibolet, i\u015f\u00e7ileri selamlamadan ayr\u0131lmam\u0131z uygun d\u00fc\u015fmez, diyerek Bibolet\u2019in ne diyece\u011fine ald\u0131rmadan i\u015f\u00e7ilere do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Halaho\u2019nun i\u015f\u00e7ilerin aras\u0131na dald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce:
\n– Fabrikalar\u0131n\u0131 bize g\u00f6sterdikleri i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr etmek istedi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n

Halaho ciddi bi\u00e7imde \u00f6nderli\u011fi y\u00fcklenmi\u015fti. Bibolet ne diyece\u011fini bilemez halde kalm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015f\u00e7ilere d\u00f6n\u00fcp seslendi:
\n– Yolda\u015flar! Adige \u00d6zerk Oblast\u0131<\/b> delegesi olarak Sovyet Kongresi\u2019ne kat\u0131lan Halaho, fabrikan\u0131zda g\u00f6rd\u00fcklerine ili\u015fkin bir konu\u015fma yapmak istiyor.<\/p>\n

\u0130\u015f\u00e7iler hemen derli toplu bir bi\u00e7imde topland\u0131lar, oturanlar da aya\u011fa kalkt\u0131lar ve toplulu\u011fa kat\u0131ld\u0131lar. Uzaklarda olan birka\u00e7 ki\u015fi de ko\u015far ad\u0131m yeti\u015fip toplulu\u011fa kat\u0131ld\u0131. Halaho\u2019nun kar\u015f\u0131s\u0131nda adeta b\u00fcy\u00fck bir miting alay\u0131 toplanm\u0131\u015f gibi oldu. Halaho ise yeni ba\u015ftan bir b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f gibi vakur bir bi\u00e7imde i\u015f\u00e7ilerin kar\u015f\u0131s\u0131na dikildi. Ba\u015f\u0131ndaki yana yat\u0131k duru\u015flu k\u0131v\u0131rc\u0131k t\u00fcyl\u00fc kalpa\u011f\u0131n\u0131 yukar\u0131 kald\u0131rarak, ona d\u00fczg\u00fcn bir bi\u00e7im verdi. Elini kamas\u0131na do\u011fru uzatt\u0131, parmaklar\u0131yla kamas\u0131n\u0131 tutmak istedi, ama bulamay\u0131nca kemerini tutmakla yetindi. Bibolet\u2019in ummad\u0131\u011f\u0131, ak\u0131c\u0131\u00a0 bir bi\u00e7imde, Adigece aksanl\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k Rus\u00e7a \u00a0konu\u015fmas\u0131na ba\u015flad\u0131.
\n– Tovari\u015f rabo\u00e7a!Na\u015fa va\u015fa zavod posmotrel\u2019. Horo\u015fa zavod, horo\u015fa ma\u015fina. Va\u015fa hara\u015fo rabotay, Na\u015fa avl hozyaystvo ploho rabotay. Avl ma\u015fina netu. Sovet s\u2019ezd govoril:avl, krest\u2019yan ma\u015fine na\u015fa avl nada. Va\u015fa rabotay ma\u015fine davay nada. Va\u015fa rabo\u00e7e na\u015fa avl pomogay nada. Cpasib, tovari\u015f rabo\u00e7a, na\u015fa horo\u015fo posmotrel\u2019 va\u015fa zavod. Edravstvuy Sovetska vlast!<\/p>\n

Alk\u0131\u015flar aras\u0131nda Halaho konu\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlad\u0131.<\/p>\n

Bibolet de bir konu\u015fma yapma gere\u011fi duydu. \u0130\u015f\u00e7ilerden biri de kar\u015f\u0131lar\u0131na ge\u00e7ip bir kar\u015f\u0131l\u0131k ve te\u015fekk\u00fcr \u00a0konu\u015fmas\u0131 yapt\u0131.
\n– Kent ve k\u00f6y, elbirli\u011fi i\u00e7inde ya\u015fas\u0131n, diyerek gruptan biri y\u00fcksek bir sesle hayk\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Alk\u0131\u015f ve \u201cura\u201d (ya\u015fas\u0131n) sesleri birlikte ortal\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131nlatt\u0131.<\/p>\n

Te\u015fekk\u00fcr-sa\u011fol sesleri aras\u0131nda Halaho gruptan ayr\u0131l\u0131p yola koyuldu.<\/p>\n

Halaho g\u00f6rd\u00fckleri ve i\u015f\u00e7ilerin kar\u015f\u0131lamalar\u0131 nedeniyle i\u00e7i g\u00f6nenmi\u015f ve sevin\u00e7 g\u00f6zya\u015flar\u0131 d\u00f6kerek, g\u00f6zleri yere bakar bir bi\u00e7imde Bibolet\u2019le birlikte y\u00fcr\u00fcyordu.
\n– Halaho, tam bir kom\u00fcnist gibi davrand\u0131n. Delege olman\u0131n hakk\u0131n\u0131 verdin, dedi Bibolet, biraz uzakla\u015ft\u0131klar\u0131nda.<\/p>\n

Halaho hi\u00e7bir \u015fey demedi. Biraz y\u00fcr\u00fcd\u00fckten sonra konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Hey gidi Bibolet, hey, onlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi ile bizimkisi aras\u0131nda da\u011f gibi fark var. Onlara yeti\u015fmemiz i\u00e7in \u00e7ok zaman gerekir\u2026
\n– \u00d6yle ama, siz \u00e7ift\u00e7iler de, i\u015f\u00e7iler gibi g\u00fc\u00e7lerinizi birle\u015ftirmedi\u011finiz ve makineli tar\u0131ma ge\u00e7medi\u011finiz s\u00fcrece, mutlu bir gelece\u011fe eri\u015femeyeceksiniz.<\/p>\n

B\u00f6ylesine konu\u015fup d\u00f6nerlerken, i\u015f\u00e7iler i\u00e7in yap\u0131lan yeni bir binan\u0131n \u00f6n\u00fcne geldiler. Halaho duraklad\u0131 ve kalpa\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrcesine ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p, uzunca bir s\u00fcre apartman\u0131n \u00fcst katlar\u0131na do\u011fru bak\u0131p durdu. Geli\u015fleri s\u0131ras\u0131nda, i\u015f\u00e7ilerin eskiden ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 gecekondu ve derme \u00e7atma kerpi\u00e7 binalarla \u015fimdi i\u015f\u00e7iler i\u00e7in yap\u0131lmakta olan evler konusunda Bibolet\u2019in s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu s\u00f6zleri bir kez daha an\u0131msam\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u00f6zlerin anlam\u0131n\u0131 o zaman yeterince kavrayamam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6mr\u00fc boyunca varl\u0131kl\u0131lar\u0131n iyi evlerde oturduklar\u0131n\u0131, i\u015f\u00e7i ve \u0131rgat tayfas\u0131n\u0131n da ine benzeyen basit kondularda bar\u0131nmakta olduklar\u0131n\u0131 biliyor ve bunu do\u011fal kar\u015f\u0131l\u0131yor ve yad\u0131rgam\u0131yordu. Ancak i\u015f\u00e7ilerin tezgahlar\u0131 ba\u015f\u0131nda, milimetrik hata bile yapmadan par\u00e7alar ve motorlar \u00fcrettiklerini, o denli ustala\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fckten sonra, durumu derinlemesine kavram\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece eski ve yeni d\u00fcnya aras\u0131ndaki fark\u0131n nedenini g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu. \u015eimdi Sovyet iktidar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7iler i\u00e7in in\u015fa etti\u011fi bu bina, \u00a0bir kan\u0131t olarak kar\u015f\u0131s\u0131nda duruyordu. Bu yeni binalarda, eski kent evlerindeki gibi s\u00fcslemeler fazla de\u011fildi, ama \u00f6tekilerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u015fan zarif bir mimariyi de yans\u0131tmaktayd\u0131lar. Bir koca dev gibi ve geni\u015f kayalar\u0131n \u00fcst \u00fcste bindirilmesiyle olu\u015fmu\u015f gibi, bina kat kat y\u00fckselmekteydi. Torna tezgah\u0131nda demirlerin t\u0131ra\u015flanmakta olmas\u0131 gibi, binalar\u0131n k\u00f6\u015feleri ve kenarlar\u0131 da tornadan ge\u00e7irilmi\u015f gibi d\u00fczg\u00fcnd\u00fcler. Pencereler g\u00fcne\u015fi ve temiz havay\u0131 i\u00e7eri alacak bi\u00e7imde yerlerine geni\u015f olarak yerlerine yerle\u015ftirilmi\u015flerdi. Sanki duvardan \u00e7ok pencere vard\u0131 binalarda. Bu bina, bir ba\u015f\u0131na ve kocaman, kendine g\u00fcven i\u00e7inde bir insan gibi, \u00e7evredeki eski kondulardan fark edilir bir bi\u00e7imde, d\u00fczg\u00fcn, y\u00fcksek ve gelecek umudunu simgeliyormu\u015f gibi yerli yerinde dikiliyordu.<\/p>\n

Halaho g\u00f6zlerini ay\u0131r\u0131p \u00f6teki darac\u0131k pencerelere bir bakt\u0131. Bu t\u00fcr binalara dolu\u015fup ya\u015fam\u0131\u015f insanlarla kendi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Adige k\u00f6y \u0131rgatlar\u0131n\u0131n evleri aras\u0131nda pek bir fark bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 akl\u0131na getirdi ve durumu g\u00f6zlerinde canland\u0131rd\u0131. Toz duman i\u00e7inde, kap kacaklar, ev e\u015fyalar\u0131, b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck ev halk\u0131 bir araya y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f bar\u0131n\u0131yorlard\u0131 o evlerde. Dumandan ve pis havadan bunalan \u00e7ocuklar durmadan a\u011flamaktayd\u0131lar; mutlu bir ya\u015fam g\u00f6rmemi\u015f ve zorluk i\u00e7inde \u00e7\u0131rp\u0131nan zavall\u0131 ve hastal\u0131kl\u0131 anneleri, g\u00f6zya\u015flar\u0131 ak\u0131tarak ve inleyerek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 azarl\u0131yorlar, bir yandan da kararm\u0131\u015f \u00e7\u00fcveni (*) temizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u0130ki darac\u0131k pencerenin biri yar\u0131 a\u00e7\u0131k, di\u011feri ise s\u00fcrekli kapal\u0131yd\u0131, pencerenin birinin yar\u0131s\u0131 hamurlanm\u0131\u015f gazete ka\u011f\u0131d\u0131yla yamanm\u0131\u015f, zar zor i\u00e7eri s\u0131zabilen \u0131\u015f\u0131k ancak birbirini g\u00f6rmeye yetiyordu. Kap\u0131 dibinden ve pencere kenarlar\u0131ndan k\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7eri giren so\u011fuk, herkesi titretiyor ve \u0131s\u0131nmay\u0131 engelliyordu\u2026<\/p>\n

Halaho son kez bu yeni yap\u0131lan binay\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irip yeniden Bibolet\u2019in pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

(*) <\/b> \u00c7\u00fcven (\u0448\u044b\u0443\u0430\u043d)- Adigelerin ve Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda bar\u0131nan insanlar\u0131n \u201cka\u00e7amak\u201d (mam\u0131rsa\/\u043f1\u0430\u0441\u0442\u044d) pi\u015firdikleri k\u00fc\u00e7\u00fck kazan. -HCY.<\/p>\n

 <\/p>\n

III. DEDE<\/b><\/span><\/p>\n

V\u0131staneko (\u0423\u0441\u0442\u0430\u043d\u044d\u043a\u044a\u043e) ailesinden, en b\u00fcy\u00fck olan \u00fc\u00e7 erkek karde\u015f, aralar\u0131nda bir anla\u015fma olsun yapmadan, \u00f6ylesine birer pay al\u0131p aileden ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Babalar\u0131 Yed\u0131g <\/b>(1) ise (\u0415\u0434\u044b\u0434\u0436), ha\u015fin ve sert biri idi, zaten do\u011fu\u015ftan eksik olan t\u00fcm sevgi ve ilgisini, aile oca\u011f\u0131n\u0131 t\u00fctt\u00fcrmesini ve ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendisine bakmas\u0131n\u0131 bekledi\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011fluna vermi\u015fti. K\u0131zlar\u0131 ile ailenin ad\u0131na bir leke getirmemeleri d\u0131\u015f\u0131nda, pek ilgilenmiyordu. K\u0131zlar\u0131na “K\u0131z \u00e7ocu\u011fu emanet mal gibidir” anlay\u0131\u015f\u0131yla yakla\u015f\u0131yor ve t\u00fcm ilgisini en k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011fluna veriyordu.<\/p>\n

Baban\u0131n k\u0131zlarla pek ilgilenmemesi, anneyi \u00fcz\u00fcyordu, anne H\u0131msad<\/b>‘\u0131n (\u0425\u044a\u044b\u043c\u0441\u0430\u0434) k\u0131zlar\u0131na birer yetimmi\u015f gibi kol kanat germesi, sevgi ve ilgisini, babalar\u0131nkinden farkl\u0131 olarak k\u0131zlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde toplamas\u0131, \u00a0kocas\u0131 ile s\u0131k s\u0131k kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmesine de neden oluyordu.<\/p>\n

Bu arada ana, en \u00e7ok b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131na ilgi duyuyor ve en \u00e7ok da onu seviyordu. \u00c7ok sert bir kad\u0131n olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, H\u0131msad, s\u00f6z konusu olan b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131 Kulats<\/b> (\u041a\u0443\u043b\u0430\u0446) oldu\u011funda birdenbire yumu\u015fay\u0131veriyordu. Ana sevgisinin boyutunu kim \u00e7izebilir, ama eli ve aya\u011f\u0131 daha d\u00fczg\u00fcn g\u00f6r\u00fcnen Kulats, fidan gibi ince uzun boyu ve endam\u0131 ile g\u00fczel bir k\u0131zd\u0131. Bu nedenle midir ne, Kulats\u2019\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda adeta eli aya\u011f\u0131 ve dili tutuluyordu. Ana, ya\u015fam\u0131 boyunca g\u00f6rmedi\u011fi mutlulu\u011fu k\u0131z\u0131 Kulats g\u00f6rs\u00fcn istiyordu. Bunun \u00f6zlemini i\u00e7inde, Kulats i\u00e7in daha g\u00fczel elbiseler al\u0131yor, onu kolluyor ve onu yorucu i\u015fler d\u0131\u015f\u0131nda tutuyordu i\u00e7inde. Kulats, y\u0131lan gibi e\u011frilebilen ince, uzun ve zarif v\u00fccudu ile ger\u00e7ekten \u00e7ok g\u00fczel bir k\u0131zd\u0131. \u00c7ift \u00f6rg\u00fcl\u00fc sa\u00e7lar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131, omuzlar\u0131na de\u011fin iniyor, evin sayg\u0131n kedisi gibi yumu\u015fak yumu\u015fak ad\u0131mlar atarak y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, sevgisini art\u0131k i\u00e7ine g\u00f6memiyor, \u00e7akt\u0131rmadan onu s\u00fczmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, evine her gelen sayg\u0131n ki\u015fiye, \u00a0onu bir bi\u00e7imde g\u00f6stermenin yolunu ar\u0131yordu.<\/p>\n

Nafset, pek de \u00f6nemsemedi\u011fi ikinci k\u0131z\u0131yd\u0131. Baban\u0131n o\u011fluna, anan\u0131n da Kulats’a olan ilgileri, o ikisine ayr\u0131cal\u0131k sa\u011fl\u0131yor, onlara y\u00fcklenmesinden ka\u00e7\u0131n\u0131lan, odun ve su getirme gibi ev i\u015fleri hen\u00fcz k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131z oldu\u011fu g\u00fcnlerden ba\u015flanarak Nafset\u2019in s\u0131rt\u0131na y\u00fcklenmi\u015fti. Evdekilerin Nafset’i b\u00f6ylesine ihmal etmekte olmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck baba Karbe\u00e7’in, ona ayr\u0131 bir ilgi g\u00f6stermesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Karbe\u00e7 (2) y\u00fcz ya\u015f\u0131na basm\u0131\u015f, sa\u00e7\u0131 ve sakal\u0131 kartopu gibi beyazla\u015fm\u0131\u015f aksakall\u0131n\u0131n biriydi art\u0131k. Rus ordusunun Adige \u00dclkesi’ni ate\u015f \u00e7emberinden ge\u00e7irerek istila edi\u015fini g\u00f6rm\u00fc\u015f ve ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle Rus olan her \u015feye kar\u015f\u0131 i\u00e7inde t\u00fckenmez bir nefret ve so\u011fukluk ta\u015f\u0131yordu. Rus sobas\u0131 istemedi\u011finden, ailenin kald\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck evin yan\u0131nda, i\u00e7inde Adige bacas\u0131 (3) olan ayr\u0131 bir k\u00fc\u00e7\u00fck ev (oda) in\u015fa etmi\u015flerdi onun i\u00e7in. Ev ve d\u00fcnya i\u015flerinden el ayak \u00e7ekmi\u015fti. D\u00fcnya \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile istemiyormu\u015f der gibi, \u00a0uzun kirpikleri ve g\u00fcr ka\u015flar\u0131 adeta g\u00f6zlerini kapat\u0131r olmu\u015ftu. Unutmad\u0131\u011f\u0131 ve ilgi duydu\u011fu \u015feyler ise eski Adige ya\u015fam\u0131 \u00fczerine anlat\u0131lar ve an\u0131lar\u0131 idi. Ocak ba\u015f\u0131nda ya da namazl\u0131\u011f\u0131nda oturmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, b\u0131k\u0131p usanmadan eski Adige ev e\u015fyalar\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck benzerlerini odunlar \u00fczerinde yontuyor ve i\u015fliyordu. Bunlar\u0131 odas\u0131ndaki raflarda diziyor ve onlar\u0131 sevdi\u011fi \u00e7ocuklara veriyordu. Ancak be\u011fendi\u011fi \u00e7ocuk da pek az \u00e7\u0131kard\u0131. Hele \u015fimdiki \u00e7ocuklar i\u00e7inde be\u011fendikleri, belki y\u00fczde bir \u00e7\u0131kard\u0131. Onlar da g\u00f6z kapaklar\u0131 daha \u015fi\u015f\u00e7e, daha uzun burunlu ve daha kirli y\u00fczl\u00fc olanlar olurdu. Nerede olursa olsun \u00f6yle bir \u00e7ocukla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, “Yavrum, senin bulundu\u011fun k\u00f6yde az da olsa bir bereket kalm\u0131\u015f olmal\u0131\u2026” gibi s\u00f6zler s\u0131ralar, \u00e7ocu\u011fu al\u0131p evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, oyuncaklardan birini verir, doyurur, ard\u0131ndan evine b\u0131rak\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Karbe\u00e7’in bir de \u00e7ok ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 eski bir Adige kemen\u00e7esi<\/b> (\u043f\u0445\u044a\u044d\u043f\u0449\u044b\u043d\u044d\u0436\u044a) vard\u0131. Armut a\u011fac\u0131n\u0131n i\u00e7ini oymu\u015f, g\u00f6be\u011fini bir ka\u011f\u0131t gibi incelterek kemen\u00e7esini kendisi yapm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7ok da \u00f6nemli bir \u015feymi\u015f gibi i\u015f edinip, yedi y\u0131l e\u011fer vurulmam\u0131\u015f dam\u0131zl\u0131k atkuyru\u011fu k\u0131llar\u0131n\u0131 aratm\u0131\u015f ve buldurmu\u015ftu. Onu ocak k\u00fcl\u00fc ile birlikte kaynat\u0131p pi\u015firmi\u015f ve kemen\u00e7esine yay yapm\u0131\u015ft\u0131. Belli bir s\u00fcreye ba\u011fl\u0131 olmadan, ne zaman akl\u0131na eserse, kemen\u00e7esini eline al\u0131p \u00e7alard\u0131. Bir ba\u015f\u0131na oldu\u011funda, solu\u011fu g\u00fc\u00e7s\u00fcz oldu\u011fundan, sesini fazla uzatamaz, herkesin \u00f6yle kolayca anlayamayaca\u011f\u0131 bir sesle, \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini ortaya d\u00f6k\u00fcyormu\u015f gibi, kemen\u00e7esi e\u015fli\u011finde m\u0131r\u0131ldan\u0131rcas\u0131na \u015fark\u0131lar s\u00f6ylerdi.<\/p>\n

K\u0131\u015f ak\u015famlar\u0131, Nafset, dedesinin kendisine anlatt\u0131\u011f\u0131 eski destan ve \u00f6yk\u00fcleri dinler, \u00a0kemen\u00e7esini ve \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131 da be\u011fenip onun yan\u0131nda otururdu. \u00c7ocuklu\u011fundan beri Nafset, dinleye dinleye bunlar\u0131 \u00f6\u011frenip al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve ilgi duyar olmu\u015ftu. Nafset ile dedesi aras\u0131ndaki yak\u0131nl\u0131k da daha \u00e7ok bu ortak zevke dayan\u0131yordu.<\/p>\n

Sabah alacakaranl\u0131\u011f\u0131nda do\u011fuda g\u00f6r\u00fcnen Dahe (\u0414\u0430\u0445\u044d) Da\u011f\u0131nda ya\u015fayan ak cinlerin padi\u015fah\u0131n\u0131n, ordusuyla birlikte d\u00fcze inip kara cinlerle sava\u015fmas\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcnden tutun da, olup bitmi\u015f tarihsel \u00f6yk\u00fclere (\u0442\u0430\u0443\u0440\u044b\u0445\u044a\u044b\u0436\u044a)\u00a0 de\u011fin her olay\u0131, ge\u00e7mi\u015fin derinliklerinden \u00e7\u0131kagelmi\u015f biri imi\u015f gibi anlat\u0131p dururdu. Olaylara kendince eklemelerde bulunur, bunlar\u0131 daha da ilgin\u00e7le\u015ftiren ve korkun\u00e7la\u015ft\u0131ran \u015feyler, ha \u015fimdi bir karabasan gibi tepelerine dikilmek \u00fczerelermi\u015f gibi, acayip bir bi\u00e7emle anlat\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Hen\u00fcz \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckken, Nafset, bu anlat\u0131lanlar\u0131 ger\u00e7ekmi\u015f san\u0131p solu\u011funu tutmu\u015f dikkatle dedesini dinlerdi. \u015eimdi dedesinin anlatt\u0131\u011f\u0131 \u00f6yk\u00fclerin i\u00e7inde \u00e7eli\u015fik ve akla uymayan onca \u015feyin bulundu\u011funu art\u0131k ay\u0131rt eder olmu\u015ftu. Yine de bunlar\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcp dedesini s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak ve \u00fczmek istemiyordu. Yava\u015f yava\u015f, \u00a0dedesinin anlatt\u0131\u011f\u0131 olaylardan \u00a0\u00e7ok, o anlat\u0131larda bulunan \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f sorunlar \u00fczerinde daha \u00e7ok durur \u00a0olmu\u015ftu Nafset.<\/p>\n

Ayak i\u015fleri g\u00f6rd\u00fcr\u00fclmesi, kendisine k\u0131z\u0131lmas\u0131, ba\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 ve korkutulmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir g\u00fcn y\u00fcz\u00fc g\u00f6rmemi\u015f, bir ba\u015f\u0131na ve yetim gibi b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc Nafset, bu y\u00fczden k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z, i\u00e7ine kapan\u0131k ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini d\u0131\u015fa vurmayan biri olup \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Huzuru dedesinin odas\u0131nda buluyor, onun anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 dinlerken derin d\u00fc\u015flere dal\u0131p gidiyordu.<\/p>\n

Ak\u015famlar\u0131 Nafset dedesine yakacak odun ve su g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, ba\u015fka birileri yoksa sessizce dedesinin yan\u0131na otururdu. En sevdi\u011fi oturma yeri de Karbe\u00e7’in kendi yapt\u0131\u011f\u0131 eski Adige tahta divan\u0131n y\u00fcksek\u00e7e bir k\u00f6\u015fesine kurulmak olurdu. Ancak Karbe\u00e7 ihtiyar\u0131 ocak ba\u015f\u0131nda ise, \u00a0gider, uysal bir kuzucuk gibi, ba\u015f\u0131n\u0131 kuca\u011f\u0131na yaslay\u0131p onun yan\u0131na otururdu. Karbe\u00e7 ilkin ana evde olup bitenleri ona sorard\u0131 (kendisi gelenek gere\u011fi \u015fimdiye de\u011fin gelini H\u0131msad\u2019a g\u00f6r\u00fcnmemi\u015fti), konu\u015fma i\u00e7inde giderek eski \u00f6yk\u00fclere s\u0131ra gelir ve onlar\u0131 anlatmaya ba\u015flard\u0131. Her ikisi kendi ayr\u0131 d\u00fcnyalar\u0131na dalm\u0131\u015f bi\u00e7imde, g\u00fcr\u00fclt\u00fc e\u015fli\u011finde Nafset\u2019in \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131na de\u011fin, sessizce otururlard\u0131. <\/b><\/p>\n

Karbe\u00e7’in eski \u00f6yk\u00fclerini dinlemeye gelenler de \u00e7ok olurdu. Ancak adam\u0131n \u00e7ok ya\u015fl\u0131 olmas\u0131, g\u00fcr\u00fclt\u00fc pat\u0131rt\u0131ya katlanamayacak ve her s\u00f6yleneni de kald\u0131ramayacak olmas\u0131 gibi nedenlerle gen\u00e7lerin fazla u\u011frad\u0131klar\u0131 bir yer de\u011fildi Karbe\u00e7\u2019in evi. Yan\u0131na en \u00e7ok, ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ve d\u00fcnya i\u015flerinden el ayak \u00e7ekmi\u015f ve onunla anla\u015fabilecek durumdaki ki\u015filer gelirlerdi.<\/p>\n

Bu t\u00fcr ihtiyarlar i\u00e7inde Karbe\u00e7’e en fazla u\u011frayan, Karbe\u00e7’in de ilgiyle ve sevinerek kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ki\u015fi ise Halaho idi. D\u00fcnya haberlerinden ve k\u00f6yde olup bitenlerden s\u0131yr\u0131l\u0131p Halaho, bastonuna dayanarak, bir \u0131rmak k\u0131y\u0131s\u0131na kurulmu\u015f gibi, eskiden olup bitmi\u015f olan \u015feyleri dinleyip otururdu Karbe\u00e7\u2019in yan\u0131nda. Ancak Halaho da, t\u0131pk\u0131 Nafset gibi, Karbe\u00e7’in anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnya i\u015fleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak de\u011ferlendirme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 edinmi\u015fti. Dinler dinler, ard\u0131ndan k\u00f6y haberlerini Karbe\u00e7’e anlat\u0131rd\u0131. Sevmedi\u011fi ya da sevdi\u011fi, arzulad\u0131\u011f\u0131 ve mutluluk duydu\u011fu her \u015feyi Karbe\u00e7’e s\u00f6ylerdi. Karbe\u00e7 de, hi\u00e7 fark\u0131nda olmaks\u0131z\u0131n, Halaho’nun i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya olaylar\u0131 ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f gibi olurdu. Her d\u00f6rt be\u015f g\u00fcnde bir Karbe\u00e7’in yan\u0131na gelip d\u00fcnya olaylar\u0131n\u0131 ona anlatmas\u0131 nedeniyle, sonunda Karbe\u00e7 de Halaho gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6yden Halaho\u2019nun sevmediklerini onunla birlikte sevmemeye, k\u0131nad\u0131klar\u0131n\u0131 da k\u0131namaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Karbe\u00e7 her sorunu eski zaman \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re de\u011ferlendirmeye, Halaho’nun kendi de bunlar\u0131 d\u00fcnya i\u015fleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmeye, her ikisinin akl\u0131 birbirine yatmaya ve iki dost ki\u015fi gibi birlikte hareket etmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131<\/b><\/p>\n

A\u00c7IKLAMALI NOTLAR:<\/strong>
\n1)<\/b> Adige ve Kabardey edebiyat dillerinde \u201cge\u201d sesi yoktur ya da d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r ama onu kar\u015f\u0131layan bir \u201cce\u201d sesi de vard\u0131r. Bu nedenle \u201cg\u201d sesi ve Latin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131, sonuna \u201co\u201d ya da \u201cu\u201d sesi gelmedi\u011fi s\u00fcrece \u201cc\u201d olarak okunmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u201dYed\u0131g\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \u201cYed\u0131c\u201d bi\u00e7iminde okunmal\u0131d\u0131r. \u201dGe\u201d sesi Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan Natuhay, Shapsugh, Hak\u2019u\u00e7, Wub\u0131h, vb taraf\u0131ndan konu\u015fulan Adige leh\u00e7elerinde ve baz\u0131 Kabardey leh\u00e7elerinde vard\u0131r, ama \u015fimdiki resmi Adige ve Kabardey yaz\u0131 dillerinde yoktur, bu sesler sadece Rus\u00e7a kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda asl\u0131na uygun sesler olarak kullan\u0131lmaktad\u0131rlar: \u00d6rne\u011fin, Rus\u00e7a olarak \u201cKemal\u201d yaz\u0131l\u0131rken, Adigece ve Kabardeyce olarak da, \u201d\u0447\u044a\u201d, yani esas \u201c\u00e7\u201d sesi de\u011fil \u201cke\u201d kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00e7\u201d (\u0447) sesi kullan\u0131larak \u00a0\u201c\u00c7emal\u201d (\u0427\u044d\u043c\u0430\u043b) bi\u00e7iminde yaz\u0131lmakta ve okunmaktad\u0131r. \u201dK\u2019era\u015f\u201d (\u041a1\u044d\u0440\u0430\u0449) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de \u201c\u04471\u201d (\u00e7\u2019) kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, \u201d\u043a1\u201d (k\u2019) kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir sesle \u201c\u00c7\u2019era\u015f\u201d bi\u00e7iminde okunmaktad\u0131r. Bu durum Shapsughlar ve baz\u0131 Kabardeyler i\u00e7in ku\u015fkusuz yaz\u0131 yazmada bir zorluk yaratmaktad\u0131r. \u00a0-HCY
\n2)<\/b> Karbe\u00e7 (\u041a\u044a\u0430\u0440\u0431\u044d\u0447)- T\u00fcrk\u00e7e ve Tatarca k\u00f6kenli bir s\u00f6zc\u00fck olup, \u201dKarbek\u201d, \u201dKarbeg\u201d = \u201cKar Bey\u201d anlam\u0131ndad\u0131r. -HCY
\n3)<\/b> Eski Adige bacas\u0131, evin ya da odan\u0131n ortas\u0131nda olur, orada ate\u015f yak\u0131l\u0131r, mutfaktaki oca\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcndeki \u00e7engellere kurutulmas\u0131 i\u00e7in et ve peynir as\u0131l\u0131r, kar\u015f\u0131s\u0131nda halka olu\u015fturularak oturulurdu. O zamanlar odun \u00e7ok oldu\u011fundan bu baca reva\u00e7tayd\u0131. Bug\u00fcn terk edilmi\u015ftir. Eski Adigeler k\u0131\u015fa girerken mutlaka hayvan keser, etini kurutur ve k\u0131\u015f boyunca da yerlerdi. – HCY<\/p>\n

I. DERTL\u0130 KEMEN\u00c7E <\/strong> (\u041f\u0425\u042a\u042d\u041f\u0429\u042b\u041d\u042d\u0420 \u0417\u042b\u041a1\u042d\u0422\u0425\u042c\u0410\u0423\u0421\u042b\u0425\u042d\u0429\u0422\u042b\u0413\u042a\u042d\u0420<\/p>\n

Geceler uzamaya, g\u00fcnd\u00fczler de k\u0131salmaya ba\u015flay\u0131nca, havan\u0131n so\u011fumas\u0131na ko\u015fut olarak ya\u011fmur ya\u011f\u0131\u015flar\u0131 da artmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.Ard\u0131ndan, fazla bir s\u00fcre ge\u00e7meden ya\u011fmur yerini lapa lapa kar ya\u011f\u0131\u015flar\u0131na b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Giderek de her taraf karla kaplanm\u0131\u015ft\u0131. Esmekte olan so\u011fuk r\u00fczgarlar da kar\u0131n geli\u015fi ile birlikte ne yapacaklar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015flar gibi duraklam\u0131\u015flard\u0131. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc ka\u015flar\u0131n\u0131 iyice \u00e7at\u0131p yery\u00fcz\u00fcne do\u011fru iyice \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, iri iri taneler bi\u00e7iminde kar d\u00f6kmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Evlerin damlar\u0131, a\u011f\u0131llar ve her taraf kal\u0131n kar tabakalar\u0131yla \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc, a\u011fa\u00e7lar\u0131n \u00fczerleri kargalar\u0131 bile dondurmu\u015f gibi kar kapl\u0131yd\u0131. Ak\u015fama de\u011fin, k\u00fcmese d\u00f6nmesi gereken tavuklar kar\u0131 a\u015famayarak, g\u0131dakl\u0131yorlar, ah\u0131rlar\u0131n siperlerine do\u011fru u\u00e7u\u015fuyorlard\u0131. G\u00f6ky\u00fcz\u00fc ka\u015flar\u0131n\u0131 hen\u00fcz indirmeden gece karanl\u0131\u011f\u0131 da bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, \u00a0durmadan kar ya\u011fmaktayd\u0131.<\/p>\n

Hen\u00fcz karanl\u0131k tam bast\u0131rmadan Nafset, so\u011fuktan korunmak i\u00e7in \u00fczerine ald\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fal ile bah\u00e7edeki karlar\u0131 yararak ilerlemeye ba\u015flad\u0131. \u0130nce pabu\u00e7lar\u0131 \u0131slan\u0131p su almaya ve ayaklar\u0131 donmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca \u00fcst\u00fcne ya\u011fmakta ve y\u00fcz\u00fcnde erimekte olan karlar y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u0131d\u0131kl\u0131yorlard\u0131. . .<\/p>\n

Nafset, karlar\u0131 yararak Karbe\u00e7’in evine giden ince bir yol a\u00e7m\u0131\u015f oldu sonunda.<\/p>\n

Karbe\u00e7 odun ate\u015fi ba\u015f\u0131nda, kemen\u00e7esini ac\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde \u00e7al\u0131p duruyordu. K\u00fcrk\u00fcn\u00fc giymi\u015f, koyun derisinden kalpa\u011f\u0131n\u0131 iyice ba\u015f\u0131na ge\u00e7irmi\u015fti, sakal ve b\u0131y\u0131\u011f\u0131 ise \u00fczerine kar ya\u011fm\u0131\u015f gibi bembeyazd\u0131. Daha da b\u00fck\u00fclm\u00fc\u015f, kamburla\u015fm\u0131\u015f bi\u00e7imde g\u00f6zleri ocaktaki korlara d\u00f6n\u00fck kemen\u00e7esinin sesini dinlemekteydi. G\u00f6zleri ya\u015farm\u0131\u015f, \u00fczerlerine avu\u00e7 avu\u00e7 k\u0131rm\u0131z\u0131 y\u0131ld\u0131zlar serpilmi\u015f gibi ate\u015fin kar\u015f\u0131s\u0131nda par\u0131ld\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

\u0130\u00e7eri girmi\u015f olan Nafset’e bakmad\u0131 ve bir \u015feycikler olsun s\u00f6ylemedi. B\u00f6yle durumlarda dedesini \u00fczmemesi gerekti\u011fini biliyordu Nafset, konu\u015fmadan gidip divan\u0131n bir k\u00f6\u015fesine ili\u015fti.<\/p>\n

Nafset kemen\u00e7e sesini pek sevmezdi. Bir yak\u0131nma sesini and\u0131r\u0131yor ve insan\u0131n i\u00e7ini burkuyordu. \u0130\u00e7indeki ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortamdaki bitmez t\u00fckenmez yak\u0131nmalar gibi, i\u00e7inde bir s\u00fcr\u00fc soru yarat\u0131yordu. Ancak i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 toplumun \u00f6zlem, sevin\u00e7 ve \u00fcz\u00fcnt\u00fclerine al\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu gibi, dedesinin kemen\u00e7esinden yay\u0131lan dertli \u015fark\u0131lar\u0131 oturup dinlemeye al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Nafset hala i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar\u0131 derinlemesine kavramaktan ve onlara ak\u0131lc\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler getirmekten uzakt\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcnmekte oldu\u011fu \u015feyler ise, kemen\u00e7enin s\u00f6yledikleri gibi, belirginle\u015fmemi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6zlemler gibisine \u015feylerdi, kendisini \u00e7evreleyen insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131nda olu\u015fmakta olan d\u00fc\u015f\u00fcnce ve \u00f6zlemlerle s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Ancak en \u00e7ok da \u00fczerinde durdu\u011fu \u015feyler, kendi pek fark\u0131nda olmasa da, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 umutsuz ortamdan bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulma \u00fczerine olan \u015feylerdi.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn g\u00fcn Mele\u00e7han<\/strong>\u2019\u0131n (\u041c\u044d\u043b\u044d\u0447\u0445\u044a\u0430\u043d\/Melekhan) ba\u015f\u0131na geleni d\u00fc\u015f\u00fcnmekten kendini al\u0131koyamam\u0131\u015ft\u0131. Bu kom\u015fu k\u0131z ge\u00e7en y\u0131l kocaya varm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi d\u00fcn t\u0131\u015fase (\u0442\u044b\u0449\u0430\u0441\u044d) olarak baba evine ilk kez ziyarete gelmi\u015fti. Kom\u015fu k\u0131zlar\u0131 i\u00e7inde Nafset\u2019in en sevdi\u011fi ve en fazla ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011fu k\u0131z da oydu. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topluma ele\u015ftirel bir g\u00f6zle bakmayan, \u00fcz\u00fcc\u00fc bir durumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p, keyfi ka\u00e7sa bile, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir mutlu duruma tan\u0131k oldu\u011funda \u00e7ocuk gibi sevinen ve derinlemesine d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen ne\u015feli k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131zd\u0131. Ancak bir y\u0131l i\u00e7inde ne hale gelmi\u015fti \u015fimdi. Sisten, toz dumandan yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015f biriymi\u015f gibi, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc Nafset\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131nda duruyordu. Yalanc\u0131ktan da olsa tatl\u0131 dilini hala yitirmemi\u015fti, ancak k\u0131zl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemindeki umursamazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve ne\u015feli havas\u0131n\u0131n zerresi bile kalmam\u0131\u015ft\u0131. Yalanc\u0131ktan g\u00fcl\u00fcmsemesinin ard\u0131ndan yatan derin umutsuzlu\u011fu g\u00f6rmek zor bir \u015fey de\u011fildi. G\u00fcl\u00fcmsedi\u011finde bile, umutsuzlu\u011fu g\u00f6zlerinden okunuyordu. Kan\u0131 son damlas\u0131na de\u011fin \u00e7ekilmi\u015f gibi benzi sapsar\u0131yd\u0131, ya\u015fl\u0131 suratlarda g\u00f6rmeye al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fumuz \u00f6zellikler, \u015fimdi, bir zay\u0131fl\u0131k belirtisi olarak, y\u00fcz\u00fcnden yans\u0131yordu. B\u00fcy\u00fck bir belan\u0131n i\u00e7inden \u00e7\u0131km\u0131\u015f, yeniden o belan\u0131n i\u00e7ine d\u00fc\u015fme korkusu i\u00e7inde imi\u015f gibi bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc veriyor, bu korku y\u00fcz\u00fcnden ta\u015f\u0131yordu. K\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcvene dayanarak sordu\u011funda bile, kad\u0131n, Nafset\u2019i yabanc\u0131 bir imi\u015f gibi yan\u0131tlamaktan ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Gitti\u011fi yerde mutlu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyordu, ama s\u00f6zlerinde s\u00f6ylemekten ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yanlar bulundu\u011fu seziliyordu. Korktu\u011funu ve korkutulmu\u015f oldu\u011funu, zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131ndan saklarm\u0131\u015f gibi bir hali vard\u0131. Bu durum her halinden anla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

Bir canl\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcne tan\u0131k olmak ne denli i\u011fren\u00e7 bir \u015fey ise ve o t\u00fcr g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerden korkuluyorsa, Mele\u00e7han\u2019n\u0131n bu duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmas\u0131n\u0131 g\u00f6rmek Nafset\u2019i \u00fcrk\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fc. \u201dBa\u015fka bir aileye kat\u0131lmak o denli bir belaya m\u0131 yol a\u00e7\u0131yor?\u201d der gibisine bir kayg\u0131 do\u011fmu\u015ftu i\u00e7inde.<\/p>\n

Sorusuna verilmi\u015f bir yan\u0131t gibi Darihan<\/strong>\u2019\u0131n (\u0414\u0430\u0440\u0438\u0445\u044a\u0430\u043d) g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de Nafset\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131nda canlanm\u0131\u015ft\u0131. Bir deri bir kemik kalm\u0131\u015ft\u0131 Darihan ama v\u00fccuduna elini dayayarak dik durmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Yumu\u015fak ad\u0131m at\u0131yor ama g\u00fcc\u00fcne hala g\u00fcveniyor olmal\u0131, ayaklar\u0131n\u0131 yere sa\u011flam bas\u0131yordu. Sevecen ve iyiliksever bir ya\u015fl\u0131 kad\u0131n olarak hala dimdik ayaktayd\u0131. Tek o\u011flunu yitirmi\u015f, kocas\u0131 ile bir ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015ft\u0131, V\u0131stanekolar\u0131n hemen biti\u015fik kom\u015fusuydu. Yitirdi\u011fi \u00e7ocu\u011fu yerine koyup Nafset\u2019e kol kanat geren tek ki\u015fi de oydu. Ya\u015fl\u0131 kocas\u0131 karabiber gibi ate\u015f sa\u00e7an aksi biriydi, i\u00e7i s\u0131k\u0131nt\u0131 ve kayg\u0131dan ge\u00e7ilmiyordu, ama art\u0131k kan\u0131 \u00e7ekilmi\u015f ya\u015fl\u0131 bir adamca\u011f\u0131zdan ba\u015fkas\u0131 de\u011fildi, ba\u011f\u0131rma sesi konu kom\u015fu ve b\u00fct\u00fcn bir mahalleye yetiyordu. Ya\u015famlar\u0131n\u0131 yoksulluk i\u00e7inde ge\u00e7irmi\u015flerdi. Yoksullu\u011fa ve aksi kocas\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131rma ve azarlamalar\u0131na katlanarak \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlamaktayd\u0131 Darihan. \u201dDarihan\u2019daki bu sab\u0131r\u201d diye k\u00f6yde ad\u0131 s\u00f6ylenen biri olmu\u015ftu. Bir at ya da arabalar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan, kendileri o i\u015fi y\u00fcklenmi\u015f, bir y\u00fck\u00fc koltu\u011funa alm\u0131\u015f ya da omzuna atm\u0131\u015f gitmekte olduklar\u0131n\u0131 k\u00f6yde ya da k\u0131rda olsun herkes g\u00f6rmeye al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Devrimden \u00f6nce hasta olup yata\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcrece \u00e7ekmi\u015f oldu\u011fu ac\u0131lar\u0131 Nafset\u2019in unutmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131. \u00dc\u00e7 y\u0131l boyunca a\u011fz\u0131ndan k\u00fcller savrularak ocak ba\u015f\u0131nda yatm\u0131\u015f, iniltisi \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca k\u00f6yde duyulmu\u015ftu. Sanc\u0131s\u0131 tuttu\u011funda, art\u0131k dayanam\u0131yor, \u00a0inildiyor, ba\u011f\u0131r\u0131yor, evin toprak taban\u0131n\u0131 t\u0131rnaklar\u0131yla t\u0131rm\u0131kl\u0131yor ve oday\u0131 adeta eliyle kaz\u0131yordu. Uzaktaki kent hastanesine g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in gerekli paray\u0131 bulam\u0131yorlard\u0131, elde avu\u00e7ta olan\u0131 yitirip bulmaktan da korkuyor, kendi ailesi ve kocas\u0131 \u00e7ekti\u011fi onca ac\u0131ya kar\u015f\u0131n durumu \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca seyretmekle yetinmi\u015flerdi. Sonunda kocas\u0131 dayanamad\u0131 ve tek ine\u011fini sat\u0131p kar\u0131s\u0131n\u0131 kente g\u00f6t\u00fcr\u00fcp tedavi ettirmi\u015f ve iyile\u015ftirilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Darihan, Nafset\u2019in yan\u0131na her geli\u015finde, umars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilememenin kayg\u0131s\u0131yla, Nafset\u2019in hala bir \u00e7ocuk oldu\u011funu unutuyor, i\u00e7ini ona a\u00e7\u0131yor ve dertlerini onunla payla\u015f\u0131yordu.
\n– A benim biricik g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131m (\u0441\u0438\u0449\u044d\u0449\u044d \u0442\u044b\u0433\u044a\u044d \u043d\u044d\u0431\u0437\u044b\u0439 \u04461\u044b\u043a1\u0443), senin de benim gibi nasipsiz olmaman i\u00e7in Ulu Tanr\u0131\u2019ya yalvar\u0131yorum, diyordu s\u0131k s\u0131k Nafset\u2019e.<\/p>\n

Ancak \u00e7o\u011fu zaman, hasta d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcnlerden beri, Darihan ellerini bacaklar\u0131 \u00fczerinde, \u00e7enesini ellerine dayam\u0131\u015f ocak ate\u015finin kar\u015f\u0131s\u0131nda oturmay\u0131, a\u011f\u0131tlar s\u00f6yleyip kendi ba\u015f\u0131na yak\u0131n\u0131p durmay\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmi\u015fti. Darihan\u2019\u0131n a\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131, dedesinin kemen\u00e7esinden d\u00f6k\u00fclenlere benzetiyor, s\u0131k s\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu bu durumu. Darihan da dedesi de benzer bi\u00e7imde ve umutsuzcas\u0131na g\u00f6zlerini ate\u015ften ay\u0131rm\u0131yorlard\u0131. Onlar\u0131 o denli d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren ve umutsuzluk i\u00e7ine d\u00fc\u015f\u00fcren \u015feylerin ne olabilece\u011fini ise, bir t\u00fcrl\u00fc anlayam\u0131yordu Nafset\u2026<\/p>\n

Onlardan ayr\u0131 olarak Nafset\u2019i kayg\u0131land\u0131ran k\u00f6ydeki ya\u015flanm\u0131\u015f k\u0131zlar i\u00e7inde \u015e\u2019evel\u2019\u0131lar\u0131n \u00c7ab<\/strong>\u2019\u0131 da vard\u0131 (\u0428\u044a\u044d\u043e\u043b1\u044b\u043c\u044d \u044f \u0427\u0430\u0431). Ad\u0131 bir delikanl\u0131 y\u00fcz\u00fcnden k\u00f6t\u00fcye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan, evde kalm\u0131\u015ft\u0131. Kendisinin sevebilece\u011fi gibi birisi de kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131 ondan sonra. \u0130steyenleri de o be\u011fenmemi\u015fti. \u00dcz\u00fcnt\u00fc ve durumunu d\u00fc\u015f\u00fcnme kayg\u0131lar\u0131 i\u00e7inde hastal\u0131k kapm\u0131\u015ft\u0131 sonunda. Eski geleneksel anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, bir koca bulamad\u0131\u011f\u0131ndan, art\u0131k d\u00fcnyal\u0131k bir beklentisi de kalmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bir k\u0131z oldu\u011funun g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, \u00a0bir zincirden buka\u011f\u0131 gibi kendisini ba\u011flam\u0131\u015f, koca bulma umudunu da yitirmi\u015fti ve y\u00fcz\u00fcn\u00fc ba\u015fkalar\u0131ndan saklamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor , \u201d\u00c7abe gibi\u201d denilerek k\u00f6yde s\u00f6ylenen ve fazlal\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir insan g\u00f6lgesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc\u2026<\/p>\n

Dedesinin kemen\u00e7esinden d\u00f6k\u00fclen na\u011fmeler, \u00a0\u00f6ylelerinin yak\u0131nmalar\u0131 ve mutsuzluk i\u00e7inde yitip gitmi\u015f olanlar\u0131n a\u011f\u0131tlar\u0131 imi\u015fler gibi geliyordu Nafset\u2019e. \u0130\u00e7i burukla\u015fm\u0131\u015f, zor soluyormu\u015f gibi, kemen\u00e7enin ya\u015fl\u0131lara \u00f6zg\u00fc \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u015fark\u0131 sesleri Nafset\u2019in g\u00f6zlerini ya\u015fartm\u0131\u015ft\u0131, \u00fcz\u00fcnt\u00fc ile ac\u0131ma duygular\u0131 i\u00e7inde, i\u00e7i eritmekteydi. Elinden gelse t\u00fcm mutsuz ve zavall\u0131lar i\u00e7in can\u0131n\u0131 ortaya koymaya haz\u0131rm\u0131\u015f gibi kalbi onlar i\u00e7in \u00e7arp\u0131yor, kemen\u00e7e sesi Nafset\u2019in i\u00e7ini s\u0131zlat\u0131yordu. Dans havalar\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131rken bile, \u00a0kemen\u00e7e, bitmez t\u00fckenmez arzu ve umutsuzluklar\u0131 d\u00f6kt\u00fcrmekten eksik kalm\u0131yordu. Kendi sorununu, umut ve \u00f6zlemini\u00a0 kendi \u00e7\u00f6zme olana\u011f\u0131ndan yoksun Adige k\u0131zlar\u0131, gizli bir umut ve tatl\u0131 bir dil bi\u00e7iminde b\u00fct\u00fcn bu \u00fcz\u00fcnt\u00fcleri \u015fark\u0131lar\u0131na yans\u0131tm\u0131\u015flard\u0131\u2026<\/p>\n

Bunlar\u0131 yeterince anlayacak bir d\u00fczeye eri\u015fmemi\u015f olsa da, Nafset onlar\u0131 i\u00e7inden seziyor, bulan\u0131k ve sise g\u00f6m\u00fcl\u00fc umut ve arzular\u0131 beyninde dola\u015f\u0131yor, ama onlara yine bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulam\u0131yordu. Kendi ba\u015f\u0131na gelebilecek olan \u015feyleri de d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Yoksul ve s\u0131k\u0131nt\u0131 dolu bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcklerini biliyordu, \u00e7evresindeki insanlar\u0131n bilgi ve bilin\u00e7lerinin geli\u015fmi\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kavramaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ve \u00e7oluk \u00e7ocuk, Adige gelene\u011fine g\u00f6re dinlemesi ve sayg\u0131 g\u00f6stermesi gereken ki\u015filerdeki eksiklikleri g\u00f6r\u00fcr gibi olmu\u015ftu.<\/p>\n

D\u00fcn ak\u015fam birka\u00e7 gen\u00e7 Kulats\u2019\u0131n yan\u0131na oturmaya gelmi\u015fti. K\u00f6ydeki en varl\u0131kl\u0131 ve en sayg\u0131n, k\u00f6ydeki k\u0131zlar\u0131n varmak i\u00e7in can att\u0131\u011f\u0131 gen\u00e7lerdendi bunlar. Pseluh diyerek, \u015fakala\u015farak ve e\u011flenerek gece yar\u0131s\u0131na de\u011fin oturmu\u015flard\u0131. \u0130\u00e7lerinden biri Rus\u00e7aya a\u011f\u0131rl\u0131k veriyor, anla\u015f\u0131lmayan s\u00f6zc\u00fckler s\u0131ralayarak oturuyordu. Ayn\u0131 ki\u015fi bir sigara \u00a0paketi \u00e7\u0131kar\u0131p:
\n– Biliyor musunuz \u201cAntik\u201d dedikleri \u015fey i\u015fte bu! deyip elini paketin \u00fczerinde gezdirdi.<\/p>\n

Oturanlardan biri \u00a0\u201c\u0130sterse antik olsun, isterse olmas\u0131n, ver bakal\u0131m biz onu \u015fimdi antik yapar\u0131z!\u201d diyerek elini uzatt\u0131. Ayn\u0131 bi\u00e7imde di\u011ferleri de ellerini uzatt\u0131lar.
\n– Olmaz, o sizin i\u00e7ti\u011finiz t\u00fct\u00fcnlerden de\u011fil, siz kendi t\u00fct\u00fcnlerini i\u00e7ebilirsiniz, ben onu Amerika\u2019dan, Paris\u2019ten getirttim, diye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

Aralar\u0131ndaki tart\u0131\u015fma tam bir saat s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak Paris\u2019in Amerika\u2019da de\u011fil, Fransa\u2019n\u0131n ba\u015fkenti oldu\u011funu bileni yoktu i\u00e7lerinde. Nafset ise, Adige gazetesinden okumu\u015ftu ve durumu biliyordu, ama bilgisizliklerini ba\u015flar\u0131na vurmay\u0131 uygun bulmam\u0131\u015f, \u00f6nemli de \u00a0bulmayarak ve i\u00e7inden onlar\u0131 ay\u0131playarak ayakta dikiliyordu.<\/p>\n

Kulats\u2019\u0131, sonunda i\u00e7lerinden biriyle evlenmeye raz\u0131 ettiklerini belirterek aya\u011fa kalkm\u0131\u015flard\u0131.
\n– Haydi, ger\u00e7ekten bana varmay\u0131 istiyorsan hemen gidelim, diyerek \u00e7ocuk Kulats\u2019\u0131n elini tutmu\u015ftu.
\n– Niye olmas\u0131n, istiyorsan ben d\u00fcnden haz\u0131r\u0131m! diyerek Kulats da onunla birlikte gitmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bah\u00e7e kap\u0131s\u0131na ula\u015ft\u0131klar\u0131nda Kulats elini kurtar\u0131p geriye ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. \u00d6b\u00fcrleri de tabancalar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p \u00fc\u00e7 el havaya ate\u015f a\u00e7\u0131p gitmi\u015flerdi. Onlar\u0131n bu silah s\u0131kma g\u00f6sterileri Nafset\u2019e g\u00fcl\u00fcn\u00e7 gelmi\u015fti\u2026<\/p>\n

Bir ak\u015fam kom\u015fu bir k\u00f6yden ba\u015fka bir gen\u00e7, pseluh i\u00e7in Kulats\u2019\u0131n yan\u0131na gelmi\u015f oturuyordu. Kendini \u00fcst\u00fcn biriymi\u015f gibi g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, \u00f6v\u00fcn\u00fcp duruyordu. Olduk\u00e7a g\u00fczel giyinmi\u015fti, ama giydikleri kendisinin de\u011filmi\u015f de emanet imi\u015f gibiydi, v\u00fccuduna tam oturmam\u0131\u015ft\u0131. Yalanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir gibi g\u00f6zleri f\u0131ld\u0131r f\u0131ld\u0131r d\u00f6n\u00fcyor, dudaklar\u0131ndan da sahtekarca g\u00fcl\u00fcmsemeler d\u00f6k\u00fcl\u00fcyordu, s\u00f6zlerini bir k\u00f6stebek zinciri gibi birbirine ba\u011flay\u0131p oturuyordu. Bir s\u00fcre \u00f6yle oturdu, sonra elini cebine sokup birka\u00e7 anahtar \u00e7\u0131kard\u0131.
\n– Bak hele, ben ne yapm\u0131\u015f\u0131m! diye b\u00fcy\u00fck bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f gibi yap\u0131p s\u00f6ze ba\u015flad\u0131, sonra da sustu.
\n– Ne yapm\u0131\u015fs\u0131n ki, diye sordu yan\u0131ndaki arkada\u015f\u0131.
\n– Vallahi de b\u00fcy\u00fck bir hata i\u015flemi\u015fim. D\u00fckkan\u0131n anahtarlar\u0131n\u0131 bilmeden yan\u0131mda getirmi\u015fim\u2026
\n– A\u00e7amazlar m\u0131 art\u0131k d\u00fckkan\u0131?
\n– B\u00fcy\u00fck bir kilidi var, kocaman bir demirden, asla a\u00e7amazlar. Babam\u0131z bizi adamak\u0131ll\u0131 azarlayacak anla\u015f\u0131lan\u2026 Ancak ondan da\u00a0 \u00f6nemli olan\u0131 Kulats\u2019\u0131 yeterince g\u00f6rmeden ayr\u0131lacak duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmam\u0131z\u2026<\/p>\n

Daha sonra, birine sorduklar\u0131nda bir d\u00fckkanlar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yalan s\u00f6yledi\u011fini \u00f6\u011frendiler. Kulats\u2019\u0131 kand\u0131ramayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca da, k\u00f6yden ba\u015fka bir k\u0131z\u0131 kand\u0131r\u0131p g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

Bir tek De\u011fotluk<\/strong> onlara benzemiyordu. Bir yere gidece\u011finde o t\u00fcr g\u00fcvenilmez ki\u015fileri yan\u0131na almazd\u0131. \u00c7o\u011funca bir ba\u015f\u0131na Nafset\u2019lere gelirdi, a\u011f\u0131r bir i\u015f y\u00fcklenmi\u015f de d\u00fc\u015f\u00fcnceye dalm\u0131\u015f gibi, gizlice \u00fcz\u00fclmekte oldu\u011fu y\u00fcz\u00fcnden okunarak, fazla konu\u015fmadan otururdu. Yorgun arg\u0131n, derdini d\u00f6kecek birilerini ar\u0131yormu\u015f gibi, \u00e7ok kalmaz kalk\u0131p giderdi. K\u0131zlar\u0131n her zaman yapt\u0131klar\u0131 gibi, Kulats da evlenme ve yuva kurma benzeri i\u015flerine dald\u0131\u011f\u0131nda, De\u011fotluk b\u00f6yle \u015feyleri dinlemeyi pek sevmezdi. Kulats\u2019\u0131n be\u011fenip \u00f6vd\u00fc\u011f\u00fc ki\u015fileri ise De\u011fotluk so\u011fuk kar\u015f\u0131l\u0131yor, \u00f6ylelerini iteleyip alaya al\u0131yordu. De\u011fotluk kimi sevdi\u011fini ve kimin pe\u015finde oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemezdi. B\u00fcy\u00fck bir i\u015f pe\u015findeymi\u015f, s\u0131rr\u0131n\u0131 i\u00e7inde sakl\u0131yormu\u015f gibi konu\u015fuyordu. Kulats\u2019\u0131n ciddi bi\u00e7imde s\u00f6ylediklerini ise \u015fakaym\u0131\u015f gibi kar\u015f\u0131l\u0131yor ve ge\u00e7i\u015ftiriyordu. \u0130\u00e7indekini Kulats\u2019a dosdo\u011fru s\u00f6ylemiyordu bir t\u00fcrl\u00fc. Bu durum Kulats\u2019\u0131n da merak\u0131na yol a\u00e7\u0131yor, erkeklerin arzulu bak\u0131\u015flar\u0131na al\u0131\u015f\u0131k olan bu g\u00fczel k\u0131z duruma \u00fcz\u00fcl\u00fcyor, dudaklar\u0131n\u0131 \u0131s\u0131r\u0131yor ve kibirle kar\u0131\u015f\u0131k kendini tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Birbirlerine a\u00e7\u0131lamam\u0131\u015f bir bi\u00e7imde De\u011fotluk da \u00e7\u0131k\u0131p gidiyordu.<\/p>\n

Kulats bir kayg\u0131 duymadan De\u011fotluk aleyhinde ileri geri s\u00f6zler edebiliyordu, ama onun s\u00f6zlerinden de \u00e7ok \u00e7ekiniyordu. De\u011fotluk\u2019un Kulats aleyhinde konu\u015ftu\u011fu hi\u00e7 duyulmam\u0131\u015ft\u0131, ama yine de Kulats\u2019ta g\u00fcven yaratacak bir davran\u0131\u015fta da bulunmuyordu. Bundan dolay\u0131 Kulats biraz kayg\u0131l\u0131yd\u0131, korkuyor ve De\u011fotluk\u2019tan \u00e7ok \u00e7ekiniyordu. Bir araya geldiklerinde \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k, ama inat\u00e7\u0131 bir bi\u00e7imde birbirleriyle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 lafa tutu\u015fuyorlard\u0131.<\/p>\n

Nafset, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 gen\u00e7lerden en \u00e7ok De\u011fotluk\u2019a de\u011fer veriyordu. Kulats ile yapt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalarda, anlam\u0131n\u0131 pek anlayamasa da i\u00e7ten De\u011fotluk\u2019u destekliyordu. De\u011fotluk\u2019un kendisi de Nafset\u2019in kendisini desteklemekte oldu\u011funu biliyormu\u015f, sanki iki ki\u015fi ad\u0131na konu\u015fuyormu\u015f gibi Kulats\u2019\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dikiliyordu. Ancak De\u011fotluk Nafset\u2019e ili\u015fkin bir ka\u015fen (evlenme ama\u00e7l\u0131 arkada\u015f se\u00e7me) ve pseluh (evlenme ama\u00e7l\u0131 sohbet)\u00a0 davran\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ine girmiyordu. Nafset\u2019in bir\u00e7ok ki\u015fide g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu arzulu bak\u0131\u015flar De\u011fotluk\u2019da yoktu. Okuma ve yazma gibi i\u015fler pe\u015finde olmas\u0131, di\u011ferleri gibi De\u011fotluk\u2019un can\u0131n\u0131 s\u0131km\u0131yordu. \u00a0Tam aksine i\u015f edinip yan\u0131na oturuyor ve Rus\u00e7a s\u00f6zc\u00fcklerin anlam\u0131n\u0131 Nafset\u2019e a\u00e7\u0131kl\u0131yordu. Beldeye (stanitsa) indi\u011finde de Nafset\u2019e defter ve kitap getirdi\u011fi oluyordu.
\n– Nafset, sen okuma yazma i\u015finden geri kalma, yoksa Kulats\u2019\u0131n kocaya varmak d\u0131\u015f\u0131nda okumak gibi bir niyeti yok, diye ara s\u0131ra tak\u0131l\u0131yor ve Kulats\u2019\u0131 korkutuyordu.<\/p>\n

De\u011fotluk ile Bibolet\u2019in huylar\u0131 birbirine \u00e7ok benziyordu\u2026<\/p>\n

Bu s\u00f6zler \u00fczerine Nafset, Bibolet\u2019i an\u0131msad\u0131 ve i\u00e7i c\u0131z etti. Bibolet\u2019e kar\u015f\u0131 duydu\u011fu duygudan korkmu\u015f gibi, an\u0131msamakla bir kusur i\u015flemi\u015f ve bunu d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi bile istemiyormu\u015f gibi, kendisini bir silkeledi ve ba\u015f\u0131n\u0131 yukar\u0131 kald\u0131rd\u0131. T\u00fcm kan\u0131, sanki y\u00fcz\u00fcne do\u011fru y\u00fckselmi\u015f gibi iki yana\u011f\u0131na vurmu\u015f, k\u0131z\u0131la d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Arkas\u0131na d\u00f6n\u00fcp dedesine yard\u0131m etmek istermi\u015f gibi bir bakt\u0131. Karbe\u00e7, s\u0131rt\u0131 kendisine d\u00f6n\u00fck, kemen\u00e7esini \u00e7al\u0131p ocaktaki korlara bak\u0131p oturuyordu\u2026 Odaya karanl\u0131k basmak \u00fczereydi. Gaz lambas\u0131 oca\u011f\u0131n alt\u0131nda, ocak ba\u015f\u0131nda bir raf \u00fczerinde duruyordu, bacan\u0131n \u00fczerindeki geni\u015f davlumbaz b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6lge olu\u015fturuyordu, bu g\u00f6lge y\u00fcz\u00fcnden \u00e7at\u0131 direkleri g\u00f6r\u00fcnmez olmu\u015ftu. Evin i\u00e7ine kar d\u00fc\u015f\u00fcyor ve so\u011fuk oday\u0131 sar\u0131yordu.<\/p>\n

Odadaki k\u0131\u015f so\u011fu\u011fu ve sessizlik, umutsuzcas\u0131na Bibolet\u2019i an\u0131msam\u0131\u015f olmas\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015f bir halde, i\u00e7inde bir s\u0131k\u0131nt\u0131 duydu. Dedesi ona bir yabanc\u0131 imi\u015f gibi gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 art\u0131k\u2026<\/p>\n

Fazla oturamad\u0131, gitmek \u00fczere kap\u0131ya y\u00f6neldi\u011finde eve do\u011fru gelmekte olan bir ayak sesini i\u015fitti. Ayak sesi evin k\u00f6\u015fesini d\u00f6n\u00fcp karlar\u0131 yara yara kap\u0131ya ula\u015ft\u0131. Kap\u0131y\u0131 a\u00e7t\u0131, ama dar kap\u0131y\u0131 ge\u00e7mekte zorland\u0131, \u00fcst\u00fcndeki kepenek (\u043al\u0430\u043al\u043e) ve ba\u015f\u0131ndaki ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 (\u0448\u044a\u0445\u044c\u0430\u0440\u044b\u0445\u044a\u043e\u043d) ile i\u00e7eriye bir karalt\u0131 bi\u00e7iminde girdi. \u0130\u00e7eri girer girmez silkinmeye ve \u00fcst\u00fcndeki karlar\u0131 d\u00f6kmeye ba\u015flad\u0131. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00e7evirir \u00e7evirmez Nafset Halaho\u2019yu tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

 <\/p>\n

V. AK C\u0130NLER \u0130LE KARA C\u0130NLER<\/b><\/span><\/p>\n

– Selam\u00fcn Aleyk\u00fcm! diye selam verdi Halaho. Karbe\u00e7 ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7evirip de selama bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermedi, kemen\u00e7esini \u00e7almaya devam etti.<\/p>\n

– Sela-m\u00fcn Aley-k\u00fcm! diye uzatarak ve sesini iyice y\u00fckselterek yeniden selam verdi Halaho.<\/p>\n

Karbe\u00e7 yine bir yan\u0131t vermedi, kemen\u00e7esinin tellerini daha bir g\u0131c\u0131rdatmaya, sesini daha y\u00fcksek \u00e7\u0131kartt\u0131rmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Halaho ne diyece\u011fini bilmeden \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n bak\u0131n\u0131p duruyordu. Karbe\u00e7 ise ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rm\u0131yor, daha da \u00fczerine e\u011filmi\u015f bi\u00e7imde \u00e7alg\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7almaya devam ediyordu. Bir ara fark\u0131na varmadan, Karbe\u00e7 kemen\u00e7esiyle a\u011f\u0131t \u00e7almaktan vazge\u00e7ti, h\u0131zl\u0131 Abzegh dans havalar\u0131ndan birini (A\u0431\u0434\u0437\u044d\u0445\u044d \u043a\u044a\u044d\u0448\u044a\u043e \u043b\u044a\u0430\u0442\u044d) \u00e7almaya ba\u015flad\u0131. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc neredeyse kemen\u00e7eye dayam\u0131\u015f oraya buraya s\u0131\u00e7rar gibi yaparak a\u011flama ve g\u00fclme kar\u0131\u015f\u0131k bir bi\u00e7imde h\u0131zl\u0131 z\u0131plama havas\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131yordu.<\/p>\n

F\u0131rt\u0131na i\u00e7indeki hortuma yakalanm\u0131\u015f gibi m\u00fczi\u011fin temposu ihtiyar\u0131 sarm\u0131\u015ft\u0131 ve adam, kendinden ge\u00e7mi\u015f bir haldeydi.<\/p>\n

Halaho, Karbe\u00e7’in dalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendinden ge\u00e7mi\u015f haldeki bu kemen\u00e7e \u00e7al\u0131\u015f\u0131n\u0131 neye yoraca\u011f\u0131n\u0131 bilemeden bir s\u00fcre ona bak\u0131p durdu, ard\u0131ndan, s\u0131rt\u0131ndaki kepene\u011fi \u00e7\u0131kar\u0131p toplad\u0131 ve duvara ast\u0131. Elindeki ka\u011f\u0131da sar\u0131l\u0131 paketi de Nafset\u2019e uzatt\u0131. Karbe\u00e7’in ne demek istedi\u011fini anlam\u0131\u015f gibi, kemen\u00e7enin \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 havaya ayaklar\u0131n\u0131 uydurarak dans etmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Karbe\u00e7 de Halaho\u2019ya yan\u0131t olarak kemen\u00e7esini daha da h\u0131zl\u0131 \u00e7almaya ba\u015flad\u0131. Halaho durumu anlam\u0131\u015ft\u0131. K\u0131ll\u0131 bir ay\u0131 gibi \u00fcst\u00fcnde duran gocu\u011fundaki kar par\u00e7alar\u0131n\u0131 yere d\u00f6kt\u00fcrerek ve silkinerek odan\u0131n i\u00e7inde oynamaya ba\u015flad\u0131. Karbe\u00e7 p\u015f\u0131ne\u2019sini (kemen\u00e7esini) iyice h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015f \u00e7al\u0131yordu. Halaho da ona uydurarak oyununu h\u0131zland\u0131rmaktayd\u0131. Sonunda ba\u015f\u0131ndaki kalpa\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p eline ald\u0131 ve son h\u0131z oynamaya devam etti\u2026<\/p>\n

Nafset durdu\u011fu yerde ta\u015f kesilmi\u015f, bu iki ya\u015fl\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 \u015fakalara \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f, g\u00f6zlerini dikmi\u015f onlara bak\u0131p durmaktayd\u0131.<\/p>\n

Kemen\u00e7esinin tellerini kopart\u0131rcas\u0131na bast\u0131rarak bir s\u00fcre \u00e7ald\u0131ktan sonra Karbe\u00e7, kemen\u00e7e \u00e7almaya bir ara verdi. Halaho da \u00e7ak\u0131lm\u0131\u015f bir kaz\u0131k gibi ayaklar\u0131 \u00e7apraz orta yerde kalm\u0131\u015ft\u0131. Daralm\u0131\u015ft\u0131 ve s\u0131k s\u0131k soluyordu ama yenik d\u00fc\u015fmemi\u015f birinin gururlu bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 and\u0131ran bir bi\u00e7imde, ba\u015f\u0131 dik arkada\u015f\u0131na bakmaktayd\u0131.
\n– Halaho, ne de g\u00fczel oynuyorsun b\u00f6yle! diyerek g\u00fcl\u00fcmseyerek seslenmi\u015fti Nafset. Yan\u0131na yakla\u015f\u0131p Halaho\u2019nun gocu\u011funu ald\u0131.<\/p>\n

Karbe\u00e7 kemen\u00e7esini bir yana att\u0131, kollar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p dostunu kar\u015f\u0131lad\u0131. Abzegh kirpik ve ka\u015flar\u0131ndan sevin\u00e7 dolu parlak g\u00f6zleri fark ediliyordu.
\n– Aferim Halaho\u2019m benim, aferim! Adam olan i\u015fte b\u00f6yle oynar, diyerek g\u00fc\u00e7s\u00fcz kollar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p Halaho\u2019yu ba\u011fr\u0131na bast\u0131. Her ikisinin sakal ve b\u0131y\u0131klar\u0131 birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131, Halaho\u2019nun g\u00fcr k\u0131z\u0131l sakal\u0131 ile Karbe\u00e7\u2019in seyrek ve kar topu gibi ak sakal\u0131 birbirine girmi\u015fti.<\/p>\n

Karbe\u00e7 dostluk ta\u015fan bir sevgi ve \u00f6zlemle Halaho\u2019nun ellerini s\u0131k\u0131ca s\u0131kmaktayd\u0131. Tabureyi uzat\u0131p onu oturtmak i\u00e7in uzunca bir u\u011fra\u015f verdi.
\n– Halaho, ne gibi yerleri g\u00f6r\u00fcp geldin b\u00f6yle, diye sorular\u0131na ba\u015flad\u0131 Karbe\u00e7.
\n– Uzak bir yerden.
\n– Uzak yer neresi?
\n– Eskiden Adigelere ait bir k\u0131l\u0131 bile kargalar\u0131n ula\u015ft\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok uzak bir yerden\u2026
\n– Ne getirdin (\u0421\u0430\u0443\u0433\u044a\u044d).
\n– Az getirdim diye bana g\u00fccenme\u2026<\/p>\n

Halaho cebine elleyip sar\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k iri taneli bir namaz tespihi \u00e7\u0131kard\u0131 ve Karbe\u00e7\u2019e uzatt\u0131.
\n– Az ya da \u00e7ok \u00f6nemli de\u011fil, bizi unutmad\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim. \u00c7ok de\u011ferli bir \u015feymi\u015f gibi Karbe\u00e7 hediyeyi al\u0131p avucuna koydu.
\n– \u00c7oktan beri b\u00f6yle bir \u015fey istiyordum, dedi, bir yandan tespihini \u00e7ekerken soru sormaya devam etti.
\n– Gitti\u011fin yerden ne haber, diye s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc Karbe\u00e7.
\n– \u00c7ok g\u00fczel, bar\u0131\u015f dolu\u2026
\n– Ne g\u00f6rd\u00fcn, ne duydun?
\n– Bu koca d\u00fcnyada yeterince ilgin\u00e7 \u015fey var ama en ilginci benim gitti\u011fim yerdekiydi, dedi Halaho, ya\u015fl\u0131lar\u0131n adeti oldu\u011fu \u00fczere, haberleri anlatmaya ge\u00e7meden \u00f6nce.<\/p>\n

Karbe\u00e7 de bunu biliyor ve Halaho\u2019yu acele etmesi i\u00e7in zorlam\u0131yor, ya\u015fl\u0131lara \u00f6zg\u00fc bir bi\u00e7imde sabrediyordu.
\n– Gitti\u011fim yerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m en ilgin\u00e7 \u015fey, Ruslar\u0131n art\u0131k bizim bildi\u011fimiz eski Ruslardan farkl\u0131 kimseler haline gelmi\u015f olmalar\u0131, diyerek sonunda as\u0131l konu\u015fmas\u0131na ba\u015flad\u0131 Halaho.<\/p>\n

Karbe\u00e7 uzam\u0131\u015f g\u00fcr ka\u015flar\u0131n\u0131 yukar\u0131ya kald\u0131rd\u0131. Fersiz kalm\u0131\u015f ya\u015fl\u0131 g\u00f6zlerini, soru ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde Halaho\u2019ya dikti.
\n– Tavuk kovalayan k\u00f6pekler gibi \u00fcst\u00fcm\u00fcze sald\u0131ran Ruslar kalmad\u0131 art\u0131k. Biraz\u0131 kalm\u0131\u015f da olsa, onlar art\u0131k g\u00fc\u00e7s\u00fczler. Tanr\u0131 biz Adigelerin dualar\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f anla\u015f\u0131lan, bize k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapan Ruslar cezalar\u0131n\u0131 buldular.
\n– Rus Rus olmayacak da ne olacak, d\u00fcnyan\u0131n alt\u0131 \u00fcst\u00fcne gelmedikten sonra? Gavur yine gavurdur, dedi Karbe\u00e7, Halaho\u2019nun s\u00f6yledi\u011fine inanmayarak.
\n– Benim aralar\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm Ruslar aras\u0131nda ger\u00e7ek bir insanl\u0131k, yeterli bir anlay\u0131\u015f ve bizim r\u00fcyam\u0131zda bile g\u00f6rmedi\u011fimiz \u00fcst\u00fcn \u00fcretim ve beceriler var. Dilerim Tanr\u0131 biz Adigeleri de o d\u00fczeye \u00e7\u0131kars\u0131n. Biz zavall\u0131 toprak emek\u00e7ileri k\u00f6y muhtar\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7almaktan bile \u00e7ekiniyorduk. Kazak beldesi (stanitsa) ataman\u0131 ve bristaflar\u0131n (amirlerin) \u00fczerimize y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri ve bize \u00e7ektirdikleri \u015feylerin s\u00f6z\u00fcn\u00fc etmiyorum art\u0131k! Benim gibi bir emek\u00e7i ihtiyarc\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131lan\u0131\u015f\u0131 ve bana verilen onca de\u011feri g\u00f6rd\u00fckten sonra! Bunu unutamam. Zavall\u0131 Lal\u0131v\u0131j (\u041b\u0430\u043b\u044b\u0443\u0436\u044a) durmadan anlat\u0131rd\u0131. Birinin \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 atlar ve bize \u00e7ektirilenler i\u00e7in \u015fikayette bulunmak i\u00e7in, birka\u00e7 ki\u015fi se\u00e7ip, belde y\u00f6neticisinin (ataman) yan\u0131na g\u00f6ndermi\u015flerdi. \u00dc\u00e7 g\u00fcn belde kap\u0131s\u0131nda bekletilip y\u00f6neticinin yan\u0131na al\u0131nmadan gerisin geri g\u00f6nderilmi\u015flerdi. \u015eimdi ben, bu solmu\u015f ve y\u0131pranm\u0131\u015f gocu\u011fumla \u00fclkenin en \u00fcst y\u00f6neticisi olan Kalinin\u2019le (devlet ba\u015fkan\u0131) \u00e7ay i\u00e7ip s\u00f6yle\u015fide bulundum!
\n– Do\u011frusu, bilemiyorum, d\u00fcnya daha iyiye do\u011fru de\u011fi\u015fmiyorsa, diyerek ku\u015fku ve g\u00fcven ifade etmeyen g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc belirtti Karbe\u00e7. \u201dA benim k\u0131z\u0131m (\u0410 \u0441\u0438\u0449\u0430\u0449), diyerek ayakta dikilen Nafset\u2019e d\u00f6nd\u00fc, \u201dbu tespihi al da iyi bir yerde sakla. Bize de \u00e7ay getir\u201d dedi.
\n– Kalinin ilgin\u00e7 bir ya\u015fl\u0131, diye yeniden s\u00f6ze ba\u015flad\u0131 Halaho, seninle benim konu\u015fmam gibi t\u00fcm i\u00e7tenli\u011fiyle, aram\u0131zda oturdu ve bizimle s\u00f6yle\u015fide bulundu. Ya\u015fl\u0131 ama ak\u0131ll\u0131 biri o. B\u00fcy\u00fck bir g\u00f6rev y\u00fcklenmi\u015f olmak d\u0131\u015f\u0131nda, koca \u00fclkede olup biten her \u015feyden haberdar, dahas\u0131 bizim k\u00f6y\u00fcm\u00fczde olup biteni de hemen kavrad\u0131.<\/p>\n

Bu s\u0131rada Nafset odaya semaveri getirip kaynatmaya ba\u015flad\u0131, \u00fc\u00e7 ayakl\u0131 yuvarlak sofray\u0131 da haz\u0131rlay\u0131p getirdi. Aradan ge\u00e7en uzunca s\u00fcreye kar\u015f\u0131n Halaho\u2019nun anlat\u0131lar\u0131na yeti\u015fmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131.
\n– Bu bizim \u00fclkemiz \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00fclke, ucu buca\u011f\u0131 yok gibi. Kongre boyunca adlar\u0131n\u0131 hi\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131m insan topluluklar\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f delegelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Sular\u0131n\u0131 denetim alt\u0131na alm\u0131\u015f oblastlar (iller) da var. Kentlerde sokak ve yol boylar\u0131nda su borular\u0131 uzan\u0131yor, her binaya su veriliyor. Bu gibi boru ve kanallarla topra\u011f\u0131, tarlalar\u0131 da suluyorlar. \u201d\u0423\u043f\u04471\u044d\u0440 \u0437\u0438\u0443\u043d\u044d\u0443, \u043a\u044a\u044b\u043c\u044b\u0437\u044b\u0440 \u0437\u0438\u0448\u044a\u0443\u0430\u0442\u201d (konutu \u00e7ad\u0131r, i\u00e7kisi k\u0131m\u0131z) diye \u015fark\u0131lar\u0131m\u0131zda yer alan insan topluluklar\u0131ndan gelme ki\u015filerle de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m orada. Kalinin ile g\u00f6r\u00fc\u015fmemiz s\u0131ras\u0131nda b\u00f6yle bir ihtiyar da vard\u0131 yan\u0131m\u0131zda. \u0130\u015fte bu insan topluluklar\u0131ndan gelme b\u00fct\u00fcn delegeler bir karde\u015f ve Moskova\u2019y\u0131 da sanki k\u00f6y\u00fcm\u00fcz gibi sevip birbirimizi kucaklad\u0131k ve bir arada oturduk. \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131 d\u00f6neminde zulme u\u011fram\u0131\u015f her t\u00fcrl\u00fc halk\u0131n daha iyi bir ya\u015fama kavu\u015fturulmas\u0131 ve bu halklar\u0131n kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmalar\u0131 konular\u0131 kongre boyunca g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc.
\n– Meskev (Moskova) b\u00fcy\u00fck bir yer mi, diye sordu Karbe\u00e7.<\/p>\n

Karbe\u00e7 g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla, Halaho\u2019nun s\u00f6ylediklerinden ku\u015fku duymay\u0131 bir yana atm\u0131\u015ft\u0131 ama d\u00fcnyan\u0131n ve Ruslar\u0131n o denli de\u011fi\u015fmi\u015f olmalar\u0131na da bir t\u00fcrl\u00fc ak\u0131l erdiremiyordu, eski d\u00fc\u015f\u00fcnce mant\u0131\u011f\u0131 ile bunlar\u0131 tartmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.
\n– Yar\u0131m g\u00fcn boyunca y\u00fcr\u00fcd\u00fcm, Moskova\u2019n\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131na bile ula\u015famad\u0131m. Oradaki binalardan biri b\u00fct\u00fcn bu k\u00f6y\u00fcm\u00fczdeki insanlar\u0131 i\u00e7ine al\u0131r. Yollar\u0131 m\u00fcthi\u015f. Ta\u015fm\u0131\u015f \u0131rmak gibi:\u0130nsanlar de\u011fi\u015fik ara\u00e7larla durmaks\u0131z\u0131n yar\u0131\u015f\u0131p duruyorlar, caddeyi bir yandan \u00f6te yana ge\u00e7mek olanaks\u0131z.
\n– Eskiler dememi\u015fler bo\u015funa: \u201d\u00c7ok ya\u015fayan de\u011fil, \u00e7ok g\u00f6ren\u201d diye (\u0411\u044d \u0437\u044b\u0433\u044a\u044d\u04481\u0430\u0433\u044a\u044d \u043d\u0430\u0445\u044c\u0438, \u0431\u044d \u0437\u044b\u043b\u044a\u044d\u0433\u044a\u0443\u0433\u044a). \u00c7aya yakla\u015f, Halaho, dedi Karbe\u00e7, Nafset\u2019in getirdi\u011fi sofraya d\u00f6nerek. Ard\u0131ndan \u00e7ay barda\u011f\u0131n\u0131 bir s\u00fcre kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, kendi kendine konu\u015fuyormu\u015f gibi konu\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:
\n– Ruslar aras\u0131nda da, cinler aras\u0131ndaki ak cinler ve kara cinler gibi, bize kar\u015f\u0131 k\u00f6t\u00fc ve iyi olanlar da varm\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan. Bir zamanlar Adigelerin el sanatlar\u0131n\u0131 ve bilimi ak cinlerden alm\u0131\u015f olmalar\u0131 gibi, o Bol\u015feviklerin de biz zavall\u0131 Adigelere mutluluk, g\u00fczel sanatlar ve bilim getirmelerini Tanr\u0131’dan dileyelim, diyerek Karbe\u00e7, eskiye uygun bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu bulmu\u015ftu.<\/p>\n

Bir s\u00fcre sessizce oturdular, Halaho\u2019nun g\u00f6zlerinden merakl\u0131 bir soru okundu\u011funu g\u00f6ren Karbe\u00e7 sormadan edemedi:
\n– Bilmiyor musun bu i\u015fin nas\u0131l oldu\u011funu?
\n– Bize hi\u00e7 anlatmad\u0131n ki, nas\u0131l bilelim, dedi Halaho.<\/p>\n

Karbe\u00e7 bir yan\u0131t vermedi, Halaho da bize anlat diye bir s\u00f6z s\u00f6ylemedi. Karbe\u00e7\u2019in huyunu biliyordu. Kendi kendine konu\u015fma aras\u0131nda konuyu ba\u015flat\u0131rd\u0131, yoksa rica minnetle onu konu\u015fturmak olanaks\u0131zd\u0131. Karbe\u00e7\u2019in kendili\u011finden konu\u015fmas\u0131n\u0131 bekleyerek ve umarak, Halaho ba\u015fka bir konuya atlad\u0131:
\n– Moskova\u2019da yaman bir Adige delikanl\u0131s\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Ablas\u0131 Behukolar\u0131n gelini, onun yan\u0131na geliyor. Moskova\u2019daki en y\u00fcksek okullardan birinde okuyor. Kitaplar\u0131 derinlemesine okumu\u015f biri, diyerek ayr\u0131nt\u0131 bir \u015feymi\u015f gibi konu\u015ftu Halaho ilk \u00e7ay barda\u011f\u0131n\u0131 bitirdi\u011finde.
\n– Moskova\u2019da okuyan bir Adige genci mi dedin, Karbe\u00e7 ka\u015flar\u0131n\u0131 oynat\u0131p yeniden ka\u015flar\u0131n\u0131 yukar\u0131 dikti.
\n– Orada bir de\u011fil, bir\u00e7ok Adige genci \u00f6\u011frenim g\u00f6r\u00fcyor. En y\u00fcksek okullarda okuyorlar. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim gen\u00e7, hepsinden daha iyi ve se\u00e7kin biri. Bizi b\u00fcy\u00fck bir insanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131yla kar\u015f\u0131lad\u0131. Bize Moskova\u2019y\u0131 durmadan gezdirdi ve \u00f6nemli yerleri g\u00f6sterdi. A benim g\u00fczel Nafset\u2019im, diyerek Nafset\u2019e d\u00f6nd\u00fc, bu ka\u011f\u0131da sar\u0131l\u0131 pakette kitaplar var. Moskova\u2019daki Adige \u00f6\u011frenciler sana vermemi s\u00f6ylediler. Senin okumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyduklar\u0131nda \u00e7ok sevindiler.
\n– Vay, kitapm\u0131\u015f, diye sevin\u00e7le m\u0131r\u0131ldand\u0131 Nafset, paketlenmi\u015f kitaplar\u0131 g\u00f6\u011fs\u00fcne bast\u0131rarak.
\n– Tanr\u0131 onlara sa\u011fl\u0131k versin, b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in! B\u00fcy\u00fck bir insanl\u0131k g\u00f6sterdiler, bilin\u00e7li ve bilgili olduklar\u0131 belli, dedi Karbe\u00e7 de.<\/p>\n

Doldurmak i\u00e7in Halaho\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7ay barda\u011f\u0131 Nafset\u2019in elinde titremeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Solu\u011funu tuttu. K\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 kesilen y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6stermemek i\u00e7in, sak\u0131narak \u00e7ay\u0131 dolduruyormu\u015f gibi yaparak, y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131ya indirdi. Ard\u0131ndan bu duyduklar\u0131n\u0131 \u00f6nemsemiyormu\u015f gibi yap\u0131p geriye do\u011fru \u00e7ekildi ve lamban\u0131n az ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6lgemsi bir k\u00f6\u015fede dikildi. Ancak y\u00fcre\u011fi \u00e7arp\u0131yor, anlat\u0131lanlar\u0131 da dikkatle dinliyordu. Solu\u011funu tutmu\u015f, Bibolet\u2019e ili\u015fkin daha ba\u015fka bir haber varsa duymak istiyordu. Ancak ya\u015fl\u0131lar Bibolet\u2019e ili\u015fkin haberi orada kesmi\u015flerdi.<\/p>\n

\u00c7aylar i\u00e7ildikten sonra, Nafset\u2019in sofray\u0131 kald\u0131rmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, Halaho\u2019nun bekledi\u011fi cinlerle ilgili s\u00f6zlerine yeniden ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 Karbe\u00e7:
\n– K\u00f6y\u00fcn birinde eski bir caminin yan\u0131nda, terk edilmi\u015f bir eski medrese varm\u0131\u015f\u2026<\/p>\n

Nafset \u00e7ay sofras\u0131n\u0131 al\u0131p d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131, Bibolet haberi y\u00fcre\u011fini k\u0131p\u0131rdatm\u0131\u015ft\u0131, karanl\u0131k bah\u00e7eyi bir s\u00fcre \u00f6ylesine dola\u015f\u0131p durdu. Karbe\u00e7\u2019in anlataca\u011f\u0131 masal da art\u0131k umurunda de\u011fildi. Karbe\u00e7\u2019in odas\u0131na d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde masal\u0131n ancak son ucuna yeti\u015febilmi\u015fti.
\n– Dedikleri gibi de yapt\u0131lar. Marangozluk, demircilik ve alt\u0131n i\u015f\u00e7ili\u011fi gibi Adigelerde bulunan de\u011ferli sanat ve meslekler \u00f6ylece ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldular, dedi ve \u00f6yle de oldu\u011fundan ku\u015fku duymayarak Karbe\u00e7 s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.
\n– Do\u011frusu adam\u0131n cin kar\u0131s\u0131 amma da ak\u0131ll\u0131 biriymi\u015f. \u201dSanat ve bilim olmad\u0131ktan sonra, alt\u0131n\u0131n de\u011feri de olmaz\u201d (1\u044d\u04481\u0430\u0433\u044a\u044d\u0440\u044d \u04481\u044d\u043d\u044b\u0433\u044a\u044d\u0440\u044d \u0449\u044b\u043c\u044b1\u044d\u043c\u044d, \u0434\u044b\u0448\u044a\u044d\u043c\u0438 \u0437\u0438 \u043f\u043a1\u044d \u04381\u044d\u043f) dedikleri do\u011fruymu\u015f ger\u00e7ekten, dedi Halaho. Ard\u0131ndan biraz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp durduktan sonra eklemede bulundu:
\nBeni de onlara benzer bir bi\u00e7imde Moskova\u2019da kar\u015f\u0131lad\u0131lar. Peki, Karbe\u00e7, cinler neye benzerdi, insan m\u0131yd\u0131lar?
\n– Cinler insan de\u011fildiler. Kendilerini g\u00f6sterdiklerinde insan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne b\u00fcr\u00fcn\u00fcrlerdi. Ak cinler insan dostuydular, kara cinlerse zarar verirlerdi. Ak cinlerle kara cinler d\u00fc\u015fmand\u0131lar, birbirleriyle sava\u015f\u0131rlard\u0131. Ak cinler kazand\u0131\u011f\u0131nda Adigeler bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015farlard\u0131. Sava\u015f\u0131 kara cinlerin kazand\u0131\u011f\u0131 durumlarda da, Adigeler s\u0131k\u0131nt\u0131 ve darl\u0131k i\u00e7ine d\u00fc\u015ferlerdi, diyerek ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak bir bi\u00e7imde s\u00f6zlerini tamamlad\u0131 Karbe\u00e7.<\/p>\n

 <\/p>\n

VI. YA\u015eLI (\u0416\u042a\u042b\u0413\u042a\u042d\u0420)<\/b><\/span><\/p>\n

Bahard\u0131. G\u00fcnlerden Cuma idi.<\/p>\n

Sabah vakti, \u00a0sanki \u00fczerlerinden bir ak koyun s\u00fcr\u00fcs\u00fc ge\u00e7mi\u015f gibi, duru g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde, \u00a0birer ak koyunmu\u015f gibi, beyaz bulutlar \u00f6teye beriye as\u0131lm\u0131\u015f duruyorlard\u0131. Bunlar uzaklardan g\u00f6r\u00fcnen sivri ye\u015fil da\u011f doruklar\u0131ndan zincirleme halde, acele etmeden ve y\u00fczerek bu yana do\u011fru geliyorlard\u0131. G\u00f6lgeleri \u00fcrkm\u00fc\u015f koyun s\u00fcr\u00fcs\u00fc gibi, k\u0131rlarda ko\u015fu\u015fturmakta ve V\u0131stanekolar\u0131n bah\u00e7esine de\u011fin uzanmaktayd\u0131. G\u00fcne\u015flenmek \u00fczere d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan Karbe\u00e7 k\u00fcrk\u00fcne iyice sar\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Gagalanma sonucu kanayan zay\u0131f mandan\u0131n s\u0131rt\u0131nda ise kargalar <\/b>ko\u015fu\u015fuyor, hayvan\u0131 bu so\u011fukta titretiyorlard\u0131. Bah\u00e7elerde yeni b\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flam\u0131\u015f olan nisan otlar\u0131 <\/b>\u00fczerinden ge\u00e7mekte olan \u00a0<\/b>bulutlar\u0131n g\u00f6lgeleri havaya <\/b>daha bir kasvet kat\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Giderek \u00f6\u011fle \u00fczeri g\u00fcne\u015f havay\u0131 olduk\u00e7a \u0131s\u0131tm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lkbahar g\u00fcne\u015finin \u0131s\u0131tmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bah\u00e7elerden s\u0131cak ve i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 bir buhar kokular\u0131 yay\u0131lmakta, insan\u0131n i\u00e7ini g\u00f6nendirmekte, yeni duygu ve \u00f6zlemler insan\u0131n i\u00e7ini tatl\u0131 bir sis gibisine doldurmaktayd\u0131.<\/p>\n

Karbe\u00e7’in k\u00fc\u00e7\u00fck evinin sa\u011f taraf\u0131nda \u00e7itlerle \u00e7evrilmi\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir bah\u00e7e bulunuyordu. Karbe\u00e7, Abzeghlerin (\u0410\u0431\u0434\u0437\u0430\u0445) eski bah\u00e7e k\u00fclt\u00fcrlerinin bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 olarak bah\u00e7esini seviyordu. Bah\u00e7eyi kuran, etraf\u0131n\u0131 \u00e7itle \u00e7eviren de kendisiydi. Bah\u00e7eye \u00e7oluk \u00e7ocuk ve tavuk sokmuyor ve temiz tutuyordu.<\/p>\n

Bu k\u00fc\u00e7\u00fck bah\u00e7ede bir kay\u0131s\u0131 a\u011fac\u0131 vard\u0131. A\u011fac\u0131 dikerken Karbe\u00e7, kendisine k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir k\u0131z olarak yard\u0131m eden Nafset’in ad\u0131n\u0131 vermi\u015fti: “Bu a\u011fa\u00e7 senin, benim \u015fa\u015f\u0131m (g\u00fczel k\u0131z\u0131m), bu a\u011fa\u00e7, senin mutluluk a\u011fac\u0131n olsun. Tanr\u0131 gelece\u011fini o a\u011fac\u0131n \u00e7i\u00e7eklerinin g\u00fczelli\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde g\u00fczel k\u0131ls\u0131n!” diye Nafset’e s\u00f6ylemi\u015fti. O andan ba\u015flayarak kay\u0131s\u0131 a\u011fac\u0131n\u0131n \u00e7i\u00e7ek a\u00e7mas\u0131n\u0131 her bahar \u00f6zlemle bekler olmu\u015ftu Nafset de.<\/p>\n

\u015eimdi k\u00fc\u00e7\u00fck kay\u0131s\u0131 a\u011fac\u0131 di\u011fer a\u011fa\u00e7lardan \u00f6nce \u00e7i\u00e7eklenmi\u015f ve \u00fczerine k\u00f6zler d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f gibi g\u00fcne\u015fe kar\u015f\u0131 par\u0131ld\u0131yordu.<\/p>\n

Tomurcuklan\u0131p \u00e7i\u00e7ek a\u00e7maya haz\u0131rlanan bah\u00e7edeki di\u011fer a\u011fa\u00e7lardan da tatl\u0131 bir zamk (kitre) kokusu yay\u0131lmaktayd\u0131. Toprak, \u00e7imen ve a\u011fa\u00e7lar, her \u015fey bahar\u0131n tazeli\u011fine kap\u0131lm\u0131\u015f ya\u015fam\u0131n doyumsuzlu\u011funa kendilerini b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131. Bu arada s\u0131cak hava, Karbe\u00e7’in oturdu\u011fu evin yan\u0131nda, \u00f6nemsiz say\u0131l\u0131p bah\u00e7enin kenar bir k\u00f6\u015fesine itilmi\u015f olan eski erik a\u011fac\u0131n\u0131 bile etkilemi\u015f, o da \u00e7i\u00e7eklerle bezenmi\u015fti.<\/p>\n

Ya\u015fl\u0131lar\u0131n gen\u00e7lik g\u00fcnlerini \u00f6zleyerek i\u00e7 ge\u00e7irdikleri, gen\u00e7lerin de mutlu bir gelece\u011fin umudu pe\u015finde ko\u015fu\u015fturduklar\u0131 g\u00fczel g\u00fcnler, y\u0131l\u0131n en g\u00fczel bir d\u00f6nemi ya\u015fan\u0131yordu.<\/p>\n

H\u0131msad, g\u00f6r\u00fclmekten ka\u00e7\u0131narak b\u00fcy\u00fck evin k\u00fc\u00e7\u00fck kap\u0131s\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131ya dikkatle bir bakt\u0131. Kol yenleri yukar\u0131ya \u00e7ekikti, hamur yo\u011furdu\u011fu kollar\u0131na bula\u015fm\u0131\u015f unlardan belli oluyordu. Ard\u0131nda da b\u00fcy\u00fck evin i\u00e7inde, mavi bir ejderha gibi sar\u0131l\u0131p y\u00fckselmekte olan oca\u011f\u0131n duman\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

H\u0131msad bah\u00e7eyi dikkatle bir s\u00fczd\u00fc. \u00dczerinde titredi\u011fi hindi yavrular\u0131 “p\u0131v-p\u0131v-p\u0131v, pa-pav” diyerek at ah\u0131r\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde otlamaktayd\u0131lar. Ancak ana hindi bir \u015feyden kayg\u0131lanm\u0131\u015f olmal\u0131 ara yerde duruyordu. Ba\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6\u011fe do\u011fru kald\u0131rm\u0131\u015f, g\u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00f6rt a\u00e7m\u0131\u015f bir yere bakmaktayd\u0131.
\nKurrt, kurrt! (\u041a\u044a\u0443\u0440\u0440\u04421, \u043a\u044a\u0443\u0440\u0440\u04421!)<\/p>\n

H\u0131msad, yazmas\u0131ndan ta\u015fm\u0131\u015f sa\u00e7lar\u0131n\u0131 hemen toplad\u0131. Karbe\u00e7 bah\u00e7ede mi diyerek, bah\u00e7eyi yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irdi, ormandan \u00e7\u0131km\u0131\u015f \u00fcrkek bir orman tavu\u011fu gibi, sak\u0131narak sundurman\u0131n alt\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Elini aln\u0131n\u0131n \u00fczerine getirerek ana hindinin bakt\u0131\u011f\u0131 yana, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne do\u011fru bakt\u0131. G\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde tek ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015f ve g\u00f6bek k\u0131sm\u0131 siyah bir k\u00fc\u00e7\u00fck bulut par\u00e7as\u0131 bulunuyordu. Bulutun alt\u0131nda da kanatlar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f ama sallamayan b\u00fcy\u00fck bir kartal yava\u015f\u00e7a s\u00fcz\u00fclmekteydi.
\n– Seni gidi imans\u0131z seni! diyerek kartala do\u011fru bir yumruk sallad\u0131 H\u0131msad.<\/p>\n

Hindi yavrular\u0131 H\u0131msad’\u0131 g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez ko\u015fmaya ve u\u00e7u\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. Ana hindi de d\u00fc\u015fman\u0131 fark etmi\u015f olman\u0131n gururu i\u00e7indeymi\u015f gibi, verk (\u043e\u0440\u043a\u044a\/zadegan) ad\u0131m\u0131 atarm\u0131\u015f gibi b\u00fcy\u00fcklenerek ince bacaklar\u0131yla ad\u0131m atmaya ba\u015flad\u0131. Ancak Karbe\u00e7’in k\u00fc\u00e7\u00fck evi ile at ah\u0131r\u0131 aras\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, hemen duruverdi, ince boynunu b\u00fckerek, \u00fcrkek bi\u00e7imde geriye do\u011fru \u00e7ekilmeye ba\u015flad\u0131.
\n– Kurrrrt, kurt, kurt!<\/p>\n

At ah\u0131r\u0131n\u0131n gerisinden bir \u00e7itin g\u0131c\u0131rt\u0131 sesi geldi. Ars\u0131z bir k\u00f6pe\u011fin hindilere sald\u0131rmas\u0131ndan kayg\u0131lanan H\u0131msad, dikkatli bir bi\u00e7imde e\u011filip sesin geldi\u011fi yere do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Ancak at ah\u0131r\u0131n\u0131n ard\u0131nda g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ak\u0131l\u0131p kald\u0131. Yere bir sopa saplanm\u0131\u015ft\u0131, tepesinde de Karbe\u00e7\u2019in kalpa\u011f\u0131 vard\u0131. Karbe\u00e7\u2019in kendi de \u00e7it kaz\u0131klar\u0131ndan birine as\u0131lm\u0131\u015f do\u011frulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ancak bir deri bir kemik kalm\u0131\u015f olan v\u00fccudunu kald\u0131ram\u0131yor, zay\u0131f kollar\u0131 ile \u00e7ite as\u0131lm\u0131\u015f bekliyordu, hem g\u00fcl\u00fcnecek ve hem \u00fcz\u00fclecek bir manzara vard\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda. As\u0131l\u0131 bi\u00e7imde biraz durup dinlenmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 Karbe\u00e7. Seyrelmi\u015f ve akla\u015fm\u0131\u015f sa\u00e7lar\u0131 esen hafif yele uyumlu bir bi\u00e7imde dalgalanmaktayd\u0131. U\u00e7u\u015fan k\u0131v\u0131rc\u0131k ak sakallar\u0131yla Karbe\u00e7\u2019in g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc H\u0131ristiyanlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 Tanr\u0131 resimlerine benziyordu. Birazdan aya\u011fa kalkmak i\u00e7in yeniden bir hamlede bulundu ama g\u00fc\u00e7s\u00fcz bacaklar\u0131 bu i\u015fi ba\u015faramad\u0131 ve yeniden yere \u00e7\u00f6kt\u00fc. Bir s\u00fcre derin bir nefes ald\u0131. Bir h\u0131rs\u0131z, su\u00e7 i\u015flemi\u015f biriymi\u015f gibi sessizce etraf\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irdi, acaba d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bu durumu g\u00f6ren biri etrafta var m\u0131 ki, der gibi. Ard\u0131ndan kamburla\u015fm\u0131\u015f belini daha da bir e\u011ferek yere \u00e7ak\u0131l\u0131 sopas\u0131na do\u011fru ilerledi\u2026
\n– \u00c7ok k\u00f6t\u00fc, \u00e7ok ya\u015fl\u0131 biri bu, yaz\u0131k \u2018\u2019ya\u015fl\u0131l\u0131k kimsenin isteyece\u011fi bir \u015fey de\u011fil\u2019\u2019 diye \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini kendi kendine s\u0131ralad\u0131 H\u0131msad. Hemen oradan uzakla\u015ft\u0131 ve b\u00fcy\u00fck evin kap\u0131 aral\u0131\u011f\u0131na sakland\u0131. G\u00f6zlerinden ya\u015flar d\u00f6k\u00fcld\u00fc, b\u00fcy\u00fck bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc i\u00e7inde Karbe\u00e7 geri d\u00f6nene de\u011fin onu izledi.<\/p>\n

Karbe\u00e7 sopas\u0131n\u0131 ilkin bah\u00e7e \u00e7itine dayad\u0131. Geri \u00e7ekilip bir s\u00fcre durdu, zor d\u00f6n\u00fc\u015f yapan bir at gibi zar zor bir d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131p sopas\u0131n\u0131 \u00e7itin \u00f6b\u00fcr yan\u0131ndan beriki yana ge\u00e7irmeyi ba\u015fard\u0131. Bir kedi surat\u0131 gibi k\u0131ll\u0131 olan y\u00fcz\u00fcn\u00fc ayarlay\u0131p yukar\u0131ya, g\u00fcne\u015fe do\u011fru bir bakt\u0131. Halsiz bir ya\u015fl\u0131 hayk\u0131rmas\u0131yla seslendi:
\n– K\u0131z\u0131m! (\u0421\u0438\u0449\u0430\u0449!)
\n– Ne oldu, baba? Geliyorum!<\/p>\n

Yeni de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015f bir gen\u00e7 k\u0131z sesi, Nafset\u2019in sesi bah\u00e7eden duyuldu.
\n– \u0130bri\u011fime su dolduruver, k\u0131z\u0131m!
\n– Hemen, baba!<\/p>\n

Karbe\u00e7 kayg\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde ayaklar\u0131n\u0131 sa\u011fa sola oynatarak bir s\u00fcre ayakta dikildi, ard\u0131ndan sopas\u0131n\u0131 yukar\u0131 kald\u0131rarak, lo\u015f ve so\u011fuk bir hava yans\u0131yan oda kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p i\u00e7eri girdi. \u015ei\u015f g\u00f6bekli k\u00fc\u00e7\u00fck ibri\u011fini d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p kap\u0131 \u00f6n\u00fcne koydu.<\/p>\n

Nafset kovay\u0131 almak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck eve gitti. Annesinin kap\u0131da dikildi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce bir anlam veremeyerek oldu\u011fu yerde duraklad\u0131. H\u0131msad\u2019\u0131n y\u00fcz\u00fcnde kayg\u0131l\u0131 bir ifade vard\u0131, namaza durmu\u015f gibi ellerini g\u00f6be\u011finin \u00fcst\u00fcnde ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131, yan\u0131p tutu\u015fmu\u015f gibi \u00fczg\u00fcn \u00fczg\u00fcn oda i\u00e7inde dikilmekteydi. Annesi, evde a\u011f\u0131r bir hastal\u0131k durumu belirdi\u011finde b\u00f6ylesine umars\u0131z ve \u015fa\u015fk\u0131n durumlara d\u00fc\u015ferdi\u2026
\n– Dedenin ibri\u011fini olsun zaman\u0131nda g\u00f6t\u00fcrm\u00fcyorsun! diye s\u00f6ylendi Nafset\u2019e annesi.
\n– Ne oldu, anne, \u00e7ok kayg\u0131l\u0131s\u0131n, diye s\u00f6ze ba\u015flad\u0131 Nafset. Ancak \u00e7ok sinirlenmi\u015f olan annesi k\u0131z\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc sert bir bi\u00e7imde kesti.
\n– Ne mi olmu\u015f? Bir \u015fey olmad\u0131. Zavall\u0131 ya\u015fl\u0131 deden g\u00fc\u00e7s\u00fcz d\u00fc\u015ft\u00fc, bir ba\u015f\u0131na kald\u0131. Ona gerekti\u011fi gibi bakam\u0131yoruz!<\/p>\n

Nafset bu s\u00f6zleri neye yoraca\u011f\u0131n\u0131 kestiremedi ve sesini keserek bir kova al\u0131p d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

Ancak annesi Nafset\u2019in \u00fcz\u00fcnt\u00fcden moraran k\u00fc\u00e7\u00fck dudaklar\u0131n\u0131n ve g\u00f6zlerinden okunan keyifsiz g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn fark\u0131na vard\u0131. Bir su\u00e7u olmayan k\u0131z\u0131n\u0131 b\u00f6ylesine azarlam\u0131\u015f olmas\u0131ndan pi\u015fmanl\u0131k duydu.<\/p>\n

Bir y\u0131ld\u0131r Nafset\u2019e kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi sert davran\u0131\u015flar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc anne pi\u015fmanl\u0131klar duymaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden bu yana k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131na kar\u015f\u0131 sert davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 inatla s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. \u00dcstelik nedensiz yere k\u0131z\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k azarl\u0131yordu. K\u0131z da g\u00f6zlerinden yans\u0131yan zekice, ama \u00fczg\u00fcn bak\u0131\u015flar\u0131yla annesine keyifsiz bak\u0131yor, i\u00e7 \u00e7ekiyor, ama annesine bir kar\u015f\u0131l\u0131k da vermiyordu. Annesi ise, \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f ve ne diyece\u011fini bilmez durumda kal\u0131yordu, su\u00e7suz birini azarlad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 k\u0131nan\u0131yormu\u015f gibi, zor i\u015fitilecek bir sesle, k\u0131z\u0131ndan ho\u015fnut olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belli eden bir homurtu ile yetiniyordu. Ancak bir s\u00fcre sonra yeniden Nafset\u2019e k\u0131zar ve bu kez daha sert davran\u0131rd\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde, onu d\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fcndeki gibi \u00fcst\u00fcne y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc de olurdu, b\u00f6ylece k\u0131z\u0131n\u0131 terbiye etme hakk\u0131n\u0131n kendinde oldu\u011funu k\u0131z\u0131na g\u00f6stermek isterdi. Ancak bundan da bir \u015fey \u00e7\u0131kmazd\u0131. K\u0131z\u0131n \u00fcst\u00fcne her y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde, Nafset\u2019in \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc g\u00f6zlerinden d\u00f6k\u00fclen ya\u015flar\u0131 g\u00f6r\u00fcr, k\u0131z\u0131n\u0131n kendisini su\u00e7larm\u0131\u015f gibi olan sessiz ama \u00fczg\u00fcn bak\u0131\u015flar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Sonunda, \u00a0k\u0131z\u0131n\u0131n \u00e7ocukluk \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onun bir gen\u00e7 k\u0131z oldu\u011funu H\u0131msad da g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak aralar\u0131nda az da olsa, bir mesafe, bir yabanc\u0131l\u0131k izi kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

K\u0131z\u0131 yan\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, k\u0131z\u0131n\u0131n al\u0131\u015f\u0131k olunmayan bir yola koyuldu\u011funu, s\u00f6z\u00fcn\u00fc ve otoritesini ona\u00a0 pek duyuramad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00a0k\u0131z\u0131n\u0131n art\u0131k elden gitmekte oldu\u011funu anlam\u0131\u015f olmas\u0131, \u00a0anneyi ciddi bir bi\u00e7imde kayg\u0131land\u0131r\u0131yordu. Eri\u015fkinli\u011fe ilk ad\u0131m\u0131n\u0131 atm\u0131\u015f olan k\u0131z\u0131na, ya\u015fam yolunda nas\u0131l yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini bilemiyordu. K\u0131z\u0131na bir yard\u0131m eli uzatmak, onu tehlikelerden uzakla\u015ft\u0131rmak, t\u00f6kezledi\u011finde ona dayanak olmak, ya\u015fam\u0131n zorluklar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ona kendisini k\u00f6pr\u00fc etmek, sevgili \u00e7ocu\u011funun ya\u015fam yolunu kolayla\u015ft\u0131rmak, zor duruma d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde onu sevgiyle kucaklay\u0131p ba\u011fr\u0131na basmak, onu olas\u0131 tehlikelerden uzak tutmak, annenin istedi\u011fi \u015feyler i\u015fte bunlard\u0131. Ancak bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiremiyordu. Yumu\u015fak davranmay\u0131 gelenekten d\u0131\u015flam\u0131\u015f olan sert ve eskimi\u015f Adige gelene\u011fine uygun bir bi\u00e7imde ve Adige utanga\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131n delili\u011fine tak\u0131l\u0131 kalarak, \u00e7ocu\u011funu kalben kendisinden uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f oldu. \u015eimdi k\u0131z\u0131na yakla\u015fmaya, ok\u015fay\u0131c\u0131 s\u00f6zlerle onunla konu\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, s\u0131rlar\u0131n\u0131 kendisi ile payla\u015fmay\u0131 istiyordu ama bunu nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fini de bilemiyordu.<\/p>\n

Anne, Kulats\u2019\u0131, b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131n\u0131 daha iyi anl\u0131yordu, onunla bir ileti\u015fimi vard\u0131. Kulats\u2019\u0131n bir bakmas\u0131yla ve bir davran\u0131\u015f\u0131yla, \u00a0onun d\u00fc\u015f\u00fcncelerini okuyabiliyordu. Kulats\u2019\u0131n ya\u015fama bak\u0131\u015f bi\u00e7imini daha iyi kavram\u0131\u015ft\u0131 H\u0131msad: Kulats, annesinin ve b\u00fct\u00fcn Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131n geleneksel olarak izledi\u011fi yoldan y\u00fcr\u00fcyordu. K\u0131z\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi tehlikeleri az \u00e7ok kestirebiliyordu. Kulats\u2019\u0131n akl\u0131ndan ge\u00e7enleri, isteklerini, huyunu, \u00a0\u00f6zelliklerini ve buna benzer \u015feyleri biliyordu.<\/p>\n

Nafset ona benzemiyordu. Onun ki\u015fili\u011fini ve se\u00e7ti\u011fi yolu hi\u00e7 be\u011fenmiyordu. Nafset\u2019in kendisini dinlememesi anan\u0131n can\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131yordu. Nafset\u2019in yeni huy ve \u00f6zellikleri anneyi korkutuyordu. De\u011fotluk\u2019un k\u0131z\u0131 ile i\u00e7tenlikli bir arkada\u015f olmas\u0131, bu son d\u00f6nemde k\u00f6y okulunda \u00e7ocuklar\u0131 okutan \u00f6\u011fretmenin k\u0131z\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k ziyaret etmesi, sonunda da, inatla okumakta oldu\u011fu kitaplar\u0131n g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha da \u00e7o\u011falm\u0131\u015f olmas\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar anay\u0131 korkutuyordu. En \u00e7ok da bu son y\u0131l i\u00e7inde Nafset\u2019in se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu yolda inatla ilerlemekte olmas\u0131 anay\u0131 \u00fcz\u00fcyordu. Ancak bir ikna ve \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemi de bulam\u0131yordu. Sopay\u0131 ele al\u0131p k\u0131z\u0131n\u0131 zorla kendi istedi\u011fi y\u00f6ne \u00e7ekmeye de cesaret edemiyordu, k\u0131z\u0131n\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yitirmekten korkuyordu.<\/p>\n

Nafset\u2019in huy ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bu son bir y\u0131l i\u00e7inde de\u011fi\u015fim ge\u00e7irdi\u011finin ana fark\u0131ndayd\u0131. \u0130nsan\u0131n y\u00fcre\u011fini hoplatan k\u0131z\u0131n\u0131n tok sesi gitmi\u015f, \u015fen \u015fakrak hali ve kahkahalar\u0131 pek duyulmaz olmu\u015ftu. Eski e\u011flence bi\u00e7imleri ile de fazla ilgilenmiyordu, ayr\u0131ca ilgilendi\u011fi \u015feyleri ho\u015f g\u00f6rm\u00fcyorlar diye, Kulats ve o\u011flan karde\u015fi ile eskiden oldu\u011fu gibi fazla dala\u015fm\u0131yordu. G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcncelere dal\u0131p gidiyor, \u00e7o\u011funca da y\u00fcz\u00fcnden \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc ifadeler okunuyordu.<\/p>\n

Nafset\u2019teki bu de\u011fi\u015fimin nedeni konusunda annede baz\u0131 ku\u015fkular belirmi\u015fti. Ka\u011fn\u0131 arabalar\u0131 bata\u011fa sapland\u0131\u011f\u0131 s\u0131radave orada Mezokolar\u0131n o\u011fluyla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda, o\u011flan\u0131n Nafset\u2019e s\u00f6ylemi\u015f olduklar\u0131n\u0131 unutmuyordu H\u0131msad, okuma i\u015fi \u00f6tesinde, \u00e7ocu\u011fun k\u0131z\u0131na ayr\u0131 bir de\u011fer vermi\u015f ve onu y\u00f6nlendirmek istemi\u015f olmas\u0131 da g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131. Ertesi ak\u015fam, Bibolet evlerine geldi\u011finde, konu\u011fu en iyi bir bi\u00e7imde a\u011f\u0131rlamak i\u00e7in Nafset\u2019in didinip durdu\u011funu, k\u0131z\u0131n her iki yana\u011f\u0131n\u0131n da ate\u015ften birer kor gibi tutu\u015fmu\u015f olduklar\u0131n\u0131 fark etmi\u015fti\u2026<\/p>\n

Ayr\u0131ca bu son d\u00f6nemde k\u00f6y\u00fcn en g\u00f6zde gen\u00e7lerinin ciddi bir bi\u00e7imde Nafset\u2019in pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olduklar\u0131n\u0131n da fark\u0131ndayd\u0131 H\u0131msad. \u0130smahil\u2019in de \u015fakaya vurdurarak, gizli bir ka\u015fenlik (evlenme)\u00a0 arzusuyla k\u0131z\u0131n\u0131n pe\u015finde oldu\u011funu da biliyordu.<\/p>\n

Ana \u0130smahil\u2019i daha be\u011feniyor, Bibolet\u2019den ise \u00e7ekiniyordu, Bibolet\u2019in se\u00e7ti\u011fi ku\u015fkulu yeni yol anay\u0131 \u00fcrk\u00fct\u00fcyordu. Bibolet\u2019in uzakta olmas\u0131 ve ileti\u015fim yoklu\u011fu ana i\u00e7in tek teselli idi. Ancak bazen yemek yenece\u011finde, Nafset\u2019in uysal ve yumu\u015fak bir sesle ama \u00fczg\u00fcn bir bi\u00e7imde \u201cyemek yiyemeyece\u011fim, anne\u201d demesi, annenin y\u00fcre\u011fine, bir e\u015fek ar\u0131s\u0131 sokmu\u015f\u00e7as\u0131na, \u00e7ok ac\u0131 bir bi\u00e7imde bat\u0131yordu.<\/p>\n

K\u0131z\u0131 i\u00e7in \u00fcz\u00fclmek, ona ac\u0131mak, bazen da k\u0131z\u0131p onu azarlamak ve b\u00fct\u00fcn bunlar karma\u015f\u0131k bir bi\u00e7imde anan\u0131n y\u00fcre\u011fine yerle\u015fmi\u015fti.<\/p>\n

\u015eimdi Karbe\u00e7\u2019in ya\u015flanm\u0131\u015f ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f hali ve bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda duydu\u011fu \u00fcz\u00fcnt\u00fc ve kayg\u0131, \u00a0H\u0131msad\u2019a k\u0131z\u0131n\u0131 unutturmu\u015f gibiydi. Bu kayg\u0131yla dolu olarak kap\u0131ya yana\u015f\u0131yor ve Nafset\u2019i ar\u0131yordu. Yap\u0131s\u0131 ve di\u011fer \u00f6zellikleri ile Nafset\u2019in \u00f6b\u00fcr insanlara benzemedi\u011fi gibisine ku\u015fkulara kap\u0131l\u0131yordu. Sa\u00e7lar\u0131n\u0131 ya\u011fl\u0131 kocaman kuyruklu bir koyun gibi ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst ensesinde topuz yapm\u0131\u015ft\u0131, yuvarlak bir somunu and\u0131ran Rus sa\u00e7\u0131na ya da sar\u0131lm\u0131\u015f y\u0131lana benzeyen Adige sa\u00e7 tipine de uymuyordu bu saz tarz\u0131! B\u00f6yle bir sa\u00e7 modelini bug\u00fcne de\u011fin sadece Nafset\u2019in yan\u0131na gelmekte olan k\u00f6y \u00f6\u011fretmeninde g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

H\u0131msad\u2019\u0131n en sevdi\u011fi \u015feyler olarak Kulats\u2019da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yumu\u015fak y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ve Adige \u00e7ekingenli\u011fi (utanma) gibi \u015feyler Nafset de yoktu. Nafset\u2019in y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f bi\u00e7imi anas\u0131n\u0131n ho\u015funa gitmiyordu. Kibirli ve kendine g\u00fcvenli hareket ediyor, ellerini sallam\u0131yor, dondurulmu\u015f bir s\u00fctun gibi, ancak ince beli biraz belli olur bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fcyordu.<\/p>\n

\u201cK\u00f6ydeki onca g\u00f6zde ve varl\u0131kl\u0131 gen\u00e7, Kulats gibi bir k\u0131z dururken, onu iteleyip bu dik ba\u015fl\u0131 k\u0131zda ne buluyorlar ki\u201d diye i\u00e7inden ge\u00e7iriyordu ana.<\/p>\n

Beyaz bir dil gibi ak\u0131tarak kovadan ibri\u011fe su dolduruyordu Nafset. \u0130bri\u011fi doldururken bile, k\u0131z v\u00fccudunun dikli\u011fini koruyor, e\u011filmiyor, sadece ince belini a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru biraz k\u0131v\u0131rmakla yetiniyordu. \u201dNereden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ve neye benzedi\u011fi belirsiz biri!\u201d diye i\u00e7 \u00e7ekip kap\u0131dan uzakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131 H\u0131msad.<\/p>\n

Karbe\u00e7 abdest i\u00e7in kollar\u0131n\u0131 s\u0131vad\u0131 ve ibri\u011fi Nafset\u2019den ald\u0131.
\n– \u0130\u00e7eriden k\u00fc\u00e7\u00fck taburemi getir, a benim d\u00fcnyalar g\u00fczeli k\u0131z\u0131m.<\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck tabure ve havlu ile kar\u015f\u0131s\u0131na geldi\u011finde, ya\u015fl\u0131l\u0131ktan fersiz d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f g\u00f6zleriyle, hi\u00e7 yapmad\u0131\u011f\u0131 gibi torununa uzun uzun bakt\u0131 ve yumu\u015fak bir ses tonuyla konu\u015ftu:
\n– Bah\u00e7ede ne yap\u0131yordun g\u00fczel k\u0131z\u0131m?
\n– \u0130nci\u00e7i\u00e7e\u011fi (m\u00fcge) diktim.
\n– Ne dedin, diye Karbe\u00e7 kula\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131.
\n– \u0130nci\u00e7i\u00e7e\u011fi!
\n– Neymi\u015f bu inci\u00e7i\u00e7e\u011fi?
\n– B\u00f6yle bir \u00e7i\u00e7ek var, baba, k\u00fc\u00e7\u00fck beyaz \u00e7ana benzeyen \u00e7i\u00e7ekler a\u00e7ar. G\u00fczel kokar\u2026 D\u00fcn ormandan s\u00f6k\u00fcp getirdim. \u0130lk kez \u00f6\u011fretmenin k\u00fc\u00e7\u00fck bah\u00e7esinde bulundu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm o \u00e7i\u00e7e\u011fin, diyerek durumu Karbe\u00e7\u2019e a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n

Ancak Karbe\u00e7, Nafset\u2019in verdi\u011fi yan\u0131t\u0131 \u00f6nemsememi\u015f gibi, g\u00f6zlerini ay\u0131rmadan \u00f6yle bak\u0131yor. Ard\u0131ndan yan\u0131na sokulup Nafset\u2019in yumu\u015fak sa\u00e7 tellerini kocam\u0131\u015f ve buru\u015fmu\u015f ellerine yer yer tak\u0131larak, ba\u015f\u0131n\u0131 ok\u015fuyor, dua eder gibi konu\u015fuyor:
\n– Tanr\u0131 seni uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc ve baht\u0131 a\u00e7\u0131k etsin, g\u00fczel k\u0131z\u0131m.<\/p>\n

Dedesinin g\u00f6zlerindeki ula\u015f\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131z umars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 fark etmi\u015fti Nafset. Ancak bu \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn nedenini anlayam\u0131yordu, uzaklardaki uzun ve korku dolu bir yola \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi, kendisi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir duada bulunmu\u015f olmas\u0131n\u0131n da nedenini anlayam\u0131yordu.<\/p>\n

Karbe\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck taburesine oturdu. Sallanan g\u00fc\u00e7s\u00fcz kollar\u0131n\u0131 dizlerine koydu, kollar\u0131n\u0131n deri \u00fcstlerine do\u011fru \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar yapm\u0131\u015f olan mavi damarlar\u0131, birer s\u00fcl\u00fck imi\u015fler gibi kollar\u0131n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan adeta ta\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u0130bri\u011fin dik ve y\u00fcksek a\u011f\u0131z b\u00f6l\u00fcm\u00fcne bir s\u00fcre bakt\u0131, ard\u0131ndan ibri\u011fe s\u00f6yl\u00fcyormu\u015f gibi, yere do\u011fru bakarak yava\u015f yava\u015f konu\u015ftu:
\n– Biz ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7i\u00e7eklerin bile fark\u0131na varmadan ge\u00e7irdik ve bug\u00fcnlere getirdik. Hayvan gibi ayaklar\u0131m\u0131zla topra\u011f\u0131 teperek dola\u015f\u0131p durduk\u2026 \u00c7ok te\u015fekk\u00fcr ederim, g\u00fczel k\u0131z\u0131m. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrece ya\u015fam\u0131n\u0131 \u00e7i\u00e7ek ve insanl\u0131k ile g\u00fczelle\u015ftir.<\/p>\n

Bah\u00e7e kap\u0131s\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bir g\u0131c\u0131rt\u0131 sesi geldi. De\u011fotluk bah\u00e7eye girmi\u015fti. Bir asker gibi, ince v\u00fccudunu dik tutarak kendilerine do\u011fru geliyordu. Koltu\u011funun alt\u0131nda rule halinde k\u0131z\u0131l renkli bir kuma\u015f par\u00e7as\u0131 tutuyordu. De\u011fotluk\u2019un \u00f6\u011fle vakti g\u00f6lgesi, geni\u015f atletik omuzlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnde kal\u0131nla\u015f\u0131yor, bel k\u0131sm\u0131nda da iri bir kar\u0131nca gibi inceliyordu.
\n– G\u00fcnayd\u0131n, Karbe\u00e7! (\u0423\u0438\u043c\u0430\u0444\u044d \u04481\u0443, \u041a\u044a\u0430\u0440\u0431\u044d\u0447!) diyerek sayg\u0131 dolu ve utanga\u00e7 bir gen\u00e7lik selam\u0131 verdi.<\/p>\n

De\u011fotluk, Karbe\u00e7 ile her kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, Karbe\u00e7\u2019in \u00a0ya\u015f\u0131 ve temiz y\u00fcre\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda sivri dilini geri \u00e7ekiyor, dikba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ku\u015fkucu tav\u0131rlar\u0131n\u0131 bir yana b\u0131rak\u0131yordu.
\n– Allah \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzun etsin, o\u011flum! Buyurun. Kor gibi k\u0131z\u0131l bir kuma\u015f alm\u0131\u015fs\u0131n.
\n– Bu, 1 May\u0131s Kutlamas\u0131 (\u041c\u044d\u0444\u044d\u043a1 \u043c\u0430\u0444\u044d) i\u00e7in. Adigece sloganlar\u0131 Nafset\u2019e yazd\u0131rmak i\u00e7in ricaya geldim. Rus\u00e7alar\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmenimiz yazacak.
\n– Yazmak m\u0131! Ben onu yazamam ki! diye ger\u00e7ekten kayg\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde ellerini ba\u015f\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc Nafset.
\n– Ne demek bu 1 May\u0131s Kutlamas\u0131, diyerek, \u00a0oyna\u015fan kirpiklerini yukar\u0131 kald\u0131rarak bir bakt\u0131 Karbe\u00e7.
\n– Eme\u011fi ile ge\u00e7imini sa\u011flayan b\u00fct\u00fcn insanlar 1 May\u0131s G\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fc bayram (\u043c\u044d\u0444\u044d\u043a1) olarak kutluyorlar. O g\u00fcn b\u00fct\u00fcn emek\u00e7ilerin karde\u015f olduklar\u0131, kendilerini s\u00f6m\u00fcrmekte olan s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclere kar\u015f\u0131 dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olmalar\u0131 gerekti\u011fini vurguluyorlar.
\n– Onlar bizim zavall\u0131 Adige emek\u00e7ilerimizi aralar\u0131na almazlar san\u0131r\u0131m, diye kendi kendisine s\u00f6yl\u00fcyormu\u015f gibi \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc konu\u015ftu Karbe\u00e7.
\n– Emek\u00e7iler Adige, Rus ve Frans\u0131z gibi toplum (\u043b\u044a\u044d\u043f\u043a\u044a) ay\u0131r\u0131m\u0131 yapm\u0131yorlar. Emek\u00e7ilerin t\u00fcm\u00fc karde\u015ftir. Hepsi de her yerde ayn\u0131 zorluklar\u0131 ya\u015fad\u0131lar. Her yerde bask\u0131 alt\u0131nda idiler.
\n– \u00d6yleyse, iyi. Tanr\u0131 ne istekleri varsa yerine getirsin. Emek\u00e7iler birle\u015fik hareket ettikleri s\u00fcrece hep kazan\u0131rlar. P\u015f\u0131-verk Sava\u015f\u0131 (1) (\u041f\u0449\u044b-\u043e\u0440\u043a\u044a \u0437\u0430\u0443) s\u0131ras\u0131nda Bjedugh emek\u00e7ileri ac\u0131mas\u0131z beyleri (\u043f\u0449\u044b-\u043e\u0440\u043a\u044a) topraklar\u0131ndan kovmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131.
\n– Nas\u0131l yaz\u0131lacak bu yaz\u0131? Korkuyla kar\u0131\u015f\u0131k yeniden sordu Nafset.
\n– Boya ile kuma\u015fa yaz\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Karbe\u00e7 sen bir marangozsun. Biraz olsun beyaz ya\u011fl\u0131 boyan var m\u0131?
\n– Bir kutuda biraz beyaz boya kalm\u0131\u015ft\u0131 san\u0131r\u0131m. Arar\u0131m.
\n– Yand\u0131m, ben onu nas\u0131l yazay\u0131m ki! Ben \u00f6yle bir \u015feyi hi\u00e7 yazm\u0131\u015f de\u011filim, diye kayg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131 Nafset.
\n– Yazars\u0131n, yazars\u0131n, g\u00fczel k\u0131z\u0131m. Emek\u00e7ilerin kutlama g\u00fcn\u00fcne herkes bir katk\u0131da bulunmal\u0131. Bir deneyimin olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu i\u015f sana zor geliyor. \u00d6zenirsen ba\u015far\u0131rs\u0131n. Ba\u015flanmam\u0131\u015f i\u015fin i\u00e7inde y\u0131lan bulunur, derler (1\u043e\u0444 \u043c\u044b\u0443\u0431\u043b\u044d\u043c \u0431\u043b\u044d \u0445\u044d\u0441). Hangi g\u00fcn kutlama yap\u0131lacak, diye konu\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc Karbe\u00e7, De\u011fotluk\u2019a d\u00f6nerek.
\n– Yar\u0131ndan sonra.
\n– Vay, sadece bir g\u00fcn kalm\u0131\u015f! Nafset\u2019in morali iyice \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fc.
\n– Evet, fazla zaman kalmad\u0131. Yine de az zaman de\u011fil. Ciddi olarak i\u015fe koyulursan bitirirsin, diyerek Karbe\u00e7, Nafset\u2019e moral vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. B\u00fcy\u00fck evin kap\u0131s\u0131ndan H\u0131msad\u2019\u0131n bakmakta oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce de (Nafset\u2019e kar\u015f\u0131 h\u0131r\u00e7\u0131n oldu\u011fundan dolay\u0131, Karbe\u00e7 biraz da olsa H\u0131msad\u2019a kar\u015f\u0131 bir so\u011fukluk duyuyordu), s\u00f6zlerine eklemede bulundu:\u201dYaz\u0131y\u0131 burada benim odamda yaz, yoksa o anlay\u0131\u015fs\u0131zlar yaz\u0131 yazmana da engel olurlar\u2026<\/p>\n

O ak\u015fam gecenin ilerlemi\u015f saatlerine, b\u00fcy\u00fck evin ate\u015fi k\u00fclle \u00f6rt\u00fclene de\u011fin, k\u00fc\u00e7\u00fck kandil s\u00f6nd\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra bile, Karbe\u00e7\u2019in evinde iki ki\u015fi var g\u00fc\u00e7leriyle \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131lar. Yere yayd\u0131klar\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 bez \u015feridin k\u00f6\u015felerine \u00e7eki\u00e7, balta ve di\u011fer demir a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 koymu\u015flard\u0131. Her iki ki\u015fi de bezin ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Karbe\u00e7, bir puhu ku\u015fu gibi kurulmu\u015f ve g\u00f6lgesi duvara d\u00fc\u015fecek bi\u00e7imde tabure \u00fczerinde oturuyor, Nafset\u2019in yapt\u0131klar\u0131n\u0131 dikkatle izliyordu. Nafset dizleri \u00fczerinde oturup kuma\u015f \u00fczerine e\u011filmi\u015fti, k\u00fc\u00e7\u00fck f\u0131r\u00e7ay\u0131 acemice kullan\u0131yor ve k\u0131z\u0131l kuma\u015f\u0131n \u00fczerinde gezdiriyordu. F\u0131r\u00e7a darbeleri sonucu, e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fc Adige harfleri (2) kuma\u015f \u00fczerinde beyaz renkli boya lekeleri b\u0131rak\u0131yordu.<\/p>\n

\u00c7ok ge\u00e7meden Karbe\u00e7 \u00f6ne at\u0131ld\u0131, ciddi ve i\u00e7inden kopup gelmi\u015f gibi Nafset\u2019e seslendi:
\n– \u00d6yle yapmaman gerekti\u011fini sana s\u00f6ylemedim mi?Yaz\u0131lar\u0131 birbirine uygun ve d\u00fczg\u00fcn yazm\u0131yorsun, g\u00fczel k\u0131z\u0131m!
\n– K\u0131zma bana, baba. Ben bunu ilk kez yaz\u0131yorum. A\u011flamakl\u0131 bir sesle yalvar\u0131r gibiydi Nafset. Ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p e\u011fri gitmekte olan yaz\u0131 dizesini g\u00f6zden ge\u00e7irdi.
\n– Sana k\u0131zm\u0131yorum, ama b\u00f6yle hatal\u0131 da yaz\u0131l\u0131r m\u0131 hi\u00e7! B\u00fct\u00fcn bir k\u00f6y halk\u0131 g\u00f6recek bunu. Biraz aksi davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131p pi\u015fman olmu\u015f ve yeniden yumu\u015fam\u0131\u015ft\u0131 Karbe\u00e7.
\n– Peki dizeleri nas\u0131l d\u00fczg\u00fcn yazabilirim? Dizeleri ayn\u0131 hizada g\u00f6t\u00fcremiyorum, diyerek yak\u0131nmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 Nafset.
\n– Hele bir bekle, g\u00fczel k\u0131z\u0131m. \u0130\u015fin buras\u0131nda benim marangozlu\u011fum i\u015fe yarayacak. Karbe\u00e7 bir \u015feyi an\u0131msay\u0131p aya\u011fa kalkt\u0131. Divan\u0131n\u0131 alt\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir kutudan bir kur\u015fun kalem, yast\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndan da marangoz cetvelini \u00e7\u0131kar\u0131p Nafset\u2019e verdi.
\n– \u00d6nce cetvelle bir \u00e7izgi \u00e7ek, ard\u0131ndan \u00e7izgi do\u011frultusunda harfleri d\u00fczg\u00fcn \u00e7iz, sonra boyalar\u0131n\u0131 \u00fczerlerinden ge\u00e7ersin. \u0130\u015fte b\u00f6yle yap\u0131l\u0131r\u00a0 bu t\u00fcr i\u015fler! diyerek yol g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131 Karbe\u00e7.<\/p>\n

Ayn\u0131 s\u0131ralarda H\u0131msad, gece yar\u0131s\u0131nda Karbe\u00e7\u2019e ili\u015fkin g\u00f6rd\u00fcklerini kocas\u0131na anlatmaktayd\u0131.
\n– Hey gidi, hey, dedi kocas\u0131 Yed\u0131g, her bahar\u0131n geli\u015finde onu hep \u00f6yle g\u00f6r\u00fcyorum. \u00c7ok yaman bir ya\u015fl\u0131 o:Pes etmeye niyetli de\u011fil, g\u00fcc\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131yor\u2026<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR
\n1)<\/b> P\u015f\u0131-verk Sava\u015f\u0131-1796 y\u0131l\u0131nda zalim derebeylerine kar\u015f\u0131 ayaklanan Bjedugh emek\u00e7ileri (serbest k\u00f6yl\u00fc\/\u0444\u044d\u043a\u044a\u043e\u043b1 ve k\u00f6leler\/\u043f\u0449\u044b\u043b1\u044b), Ruslardan destek alan k\u00f6y derebeylerini yenip topraklar\u0131ndan kovmu\u015flard\u0131. B\u00fcy\u00fck Adige halk ozan\u0131 Ts\u0131\u011fo Tev\u00e7oj<\/b>\u2019un (\u0422\u044d\u0443\u0446\u043e\u0436\u044a \u0426\u044b\u0433\u044a\u0443) ayn\u0131 adl\u0131 \u015fiirsel bir destan\u0131 vard\u0131r. -HCY.
\n2) <\/b>Adigece o s\u0131ralar (1927 y\u0131l\u0131na de\u011fin) Arap harflerinden geli\u015ftirilmi\u015f Adige alfabesiyle yaz\u0131l\u0131yordu. -HCY.<\/p>\n

 <\/p>\n

VIII. MAYIS’IN \u0130LK G\u00dcN\u00dc<\/b><\/span><\/p>\n

\u0130lkbahar g\u00fcne\u015fi hen\u00fcz iki s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fac\u0131 boyu y\u00fckselmi\u015fken, olduk\u00e7a erken bir saatte, k\u00f6yl\u00fc, K\u00f6y Sovyeti binas\u0131 (sel\u2019sovet) \u00f6n\u00fcnde toplanm\u0131\u015f haldeydi. Ge\u00e7 kalm\u0131\u015f \u00e7oluk \u00e7ocuk ise, etraf\u0131na bak\u0131narak, ba\u015f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya e\u011fmi\u015f ve kimi de ko\u015fu\u015ftururcas\u0131na toplant\u0131 yerine do\u011fru gelmekteydi. Gen\u00e7leri, daha geriden, ayaklar\u0131na buka\u011f\u0131 (zincir)\u00a0 vurulmu\u015f gibi, utanmakta, ezilip b\u00fcz\u00fclmekte olan bir iki k\u0131z izliyordu. Onlar Sovyet binas\u0131n\u0131n arka taraf\u0131nda oyun oynanmakta olan yere (gegu\u2019ya) do\u011fru gitmekteydiler.<\/p>\n

Oyun (gegu) yerinden m\u0131z\u0131ka ve el \u00e7\u0131rpmas\u0131 sesleri, sanki ilkbahar ku\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6t\u00fc\u015fleriymi\u015f gibi geliyor ve sesler b\u00fct\u00fcn bir alana yay\u0131l\u0131yordu. T\u00f6ren vaktini beklemeden, \u00e7oluk \u00e7ocuk kendili\u011finden e\u011flentileri ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131. Oyuncular\u0131n her biri birer hindi gibi kabarm\u0131\u015ft\u0131, elbiselerinin etekleri de r\u00fczgardan u\u00e7u\u015fup balon gibi \u015fi\u015fmi\u015fti, h\u0131zl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015fl\u00fc danslar\u0131yla gen\u00e7ler neredeyse b\u00fct\u00fcn bir meydan\u0131 doldurmu\u015f gibiydiler.<\/p>\n

K\u00f6y Sovyeti binas\u0131 \u00f6n\u00fc ile bah\u00e7e \u00e7iti aras\u0131ndaki bir k\u00f6\u015feye, \u00fcrkm\u00fc\u015f bir koyun s\u00fcr\u00fcs\u00fc gibi bir kad\u0131n grubu y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f duruyordu. Onlar buraya De\u011fotluk ile komsomollar\u0131n yo\u011fun \u00e7abalar\u0131 sonucu gelmi\u015f olan bir b\u00f6l\u00fcm kad\u0131nd\u0131. Onlar yeralt\u0131ndan yery\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun olarak yeralt\u0131nda bar\u0131nmak zorunda olan Gnomelere (*) benziyorlard\u0131 ve onlar eski gelenek uyar\u0131nca b\u00fcy\u00fck evlerin karanl\u0131k dehlizlerine t\u0131k\u0131lm\u0131\u015f kad\u0131nlard\u0131 ve \u015fimdiye de\u011fin de, karanl\u0131ktan bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu bulamam\u0131\u015f bir topluluk durumunda kalm\u0131\u015flard\u0131. Onlar\u0131 t\u0131k\u0131ld\u0131klar\u0131 karanl\u0131k dehlizlerinden \u00e7\u0131karmak hi\u00e7 de kolay olmam\u0131\u015ft\u0131. Onlar\u0131 o yerlerden \u00e7\u0131kart\u0131p k\u00f6ydeki toplant\u0131ya katmak i\u00e7in komsomollar (**), molla ve ya\u015fl\u0131lar\u0131n \u00f6nlerinde s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131 y\u00fczlerce engeli a\u015fmak zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Bug\u00fcn bu yere ilk kez gelmi\u015f olan bu kad\u0131nlar, daha \u00e7ok, ya\u015fam kar\u015f\u0131s\u0131nda umutlar\u0131n\u0131 iyice t\u00fcketmi\u015f ve darbeler alt\u0131nda ezilmi\u015f olan kad\u0131nlard\u0131. Bunlar evliliklerine ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn umutlar\u0131n\u0131 yitirmi\u015f durumdayd\u0131lar. Bunlar, eskimi\u015f kat\u0131 geleneksel ya\u015fam nedeniyle i\u00e7leri yan\u0131p kavrulmu\u015f olan bahts\u0131z kad\u0131nlard\u0131, bunlar i\u00e7lerindeki bu yang\u0131nl\u0131k nedeniyle, \u00a0tanr\u0131n\u0131n adaletinden medet umma umudunu da yitirme durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan kad\u0131nlard\u0131. Yeni ya\u015fam\u0131n (devrimin) do\u011fmakta olan parlak g\u00fcne\u015fi, onlar\u0131n karanl\u0131k dehlizlerini, d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 bir ucundan hen\u00fcz ayd\u0131nlatmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Gelen yenid\u00fcnyan\u0131n do\u011fmaya ba\u015flayan bu g\u00fcne\u015fi, onlar\u0131n bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 karanl\u0131k dehlizleri, az\u0131c\u0131k da olsa, \u0131\u015f\u0131ldat\u0131r olmu\u015ftu. Yeni ya\u015famla birlikte gelen g\u00fczel \u00f6zlemler ve \u00f6zg\u00fcr bir ya\u015fam\u0131n y\u00fcreklere s\u0131cakl\u0131k veren gelecek umudu, art\u0131k onlara da ula\u015f\u0131r olmu\u015ftu. Mutlulu\u011fun alaca karanl\u0131\u011f\u0131 yava\u015f yava\u015f ayd\u0131nlanmaya ve onlara yeni de ufuklar a\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ancak onlar, yine de, gelecek umudu diye bir mutluluk r\u00fczgar\u0131n\u0131 hen\u00fcz yakalayamam\u0131\u015f ki\u015filerdi, yakalayabileceklerine ili\u015fkin bir umut da ta\u015f\u0131m\u0131yorlard\u0131. Onlar mutsuzluk \u00fczerine kurgulanm\u0131\u015f bir yazg\u0131yla d\u00fcnyaya gelmi\u015f ki\u015filer olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131 kendilerini. Adige gelene\u011fi diye \u00f6nlerine konan tutsakl\u0131k kapanlar\u0131ndan bir t\u00fcrl\u00fc kurtulam\u0131yorlard\u0131. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ay\u0131p (\u0435\u043c\u044b\u043a1\u0443) demelerinden ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n kendilerini cezaland\u0131rmas\u0131ndan\u00a0 korkuyorlard\u0131, g\u00fcnde be\u015f kez cami m\u00fcezzininin an\u0131msat\u0131p durdu\u011fu Cehennem\u00a0 ate\u015fi\u00a0 i\u00e7lerine korku sal\u0131yordu. D\u00fcnyal\u0131klar\u0131 olarak ellerinde kalm\u0131\u015f tek \u015fey olan ocak ate\u015flerini, yuvalar\u0131n\u0131 olsun kurtarma kayg\u0131lar\u0131 i\u00e7indeydiler. Yeterince g\u00fcvenemedikleri i\u00e7in, yeni ya\u015fama ili\u015fkin geli\u015fmeleri izlemekle yetiniyor, olanlara bir t\u00fcrl\u00fc inanam\u0131yor, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u00fczerine s\u00f6ylenmekte olan s\u00f6zleri ku\u015fkuyla kar\u015f\u0131l\u0131yor ve bu umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 k\u0131rp\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6zlemle i\u00e7lerinde sakl\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

\u00d6zg\u00fcr olmad\u0131klar\u0131n\u0131n ve kul k\u00f6le gibi ya\u015famakta olduklar\u0131n\u0131n birer kan\u0131t\u0131 imi\u015f gibi, ellerini g\u00f6beklerinin \u00fczerine gelecek bir bi\u00e7imde \u00fcst \u00fcste ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131. Korku ve \u00f6zlem, bu ikisi birlikte harmanlanm\u0131\u015ft\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc y\u00fczlerinden okunuyordu, bir k\u00f6\u015fesinden de gegu\u2019ya (oyunlara) bak\u0131yorlard\u0131. Dans eden gen\u00e7lerin kayg\u0131s\u0131z hallerini g\u00f6r\u00fcyor, onlara g\u0131pta ile bak\u0131yor ve kendi gen\u00e7lik g\u00fcnlerine yeniden d\u00f6nmek ister gibi oluyorlard\u0131. Arzular\u0131n\u0131 i\u00e7lerine g\u00f6merek, m\u0131z\u0131kan\u0131n (\u043f\u0449\u044b\u043d\u044d) \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 m\u00fczi\u011fi dinliyorlard\u0131. M\u0131z\u0131kaya da pek bir g\u00fcvenleri kalmam\u0131\u015ft\u0131, m\u0131z\u0131ka da onlara oyun oynam\u0131\u015ft\u0131. Gen\u00e7 k\u0131zl\u0131klar\u0131 d\u00f6neminde m\u0131z\u0131ka e\u015fli\u011finde s\u00f6ylenen g\u00fczel \u015fark\u0131lar ve bu \u015fark\u0131lar\u0131n onlar\u0131n i\u00e7lerinde uyand\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu mutluluk \u00f6zlemleri, me\u011fer birer d\u00fc\u015ften, birer hayalden ba\u015fka bir \u015fey de\u011filmi\u015f! Bu yalanc\u0131 p\u015f\u0131ne (m\u0131z\u0131ka), onlara olmayan bir\u00a0 kanat tak\u0131p onlar\u0131 mutluluk d\u00fcnyas\u0131 i\u015fte kar\u015f\u0131n\u0131zda diyerek, d\u00f6n\u00fc\u015fs\u00fcz bir d\u00fc\u015f d\u00fcnyas\u0131na g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f, t\u00fcm umutlar\u0131n\u0131 y\u0131km\u0131\u015ft\u0131! En g\u00f6zde Adige oyun havalar\u0131 bile, onlar\u0131n \u00f6zlemlerini kanl\u0131 bir irine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekten ba\u015fka bir i\u015fe yaramam\u0131\u015ft\u0131. Adige \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131n hi\u00e7biri onlara iyi bir \u015fey getirmemi\u015f, sadece \u00a0i\u00e7lerinde birer gizli yara a\u00e7\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftu\u2026<\/p>\n

Bu mutsuz kad\u0131nlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Darihan duruyordu. Dimdikti,. Bir deri, bir kemi\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Yine de s\u00fcr\u00fcy\u00fc pe\u015finden s\u00fcr\u00fckleyen ya\u015fl\u0131 bir di\u015fi manda imi\u015f gibi, dikkatli ve \u00f6fke dolu idi, bir tehlike belirecek olursa, kar\u015f\u0131lamaya haz\u0131rm\u0131\u015f gibi, kendinden emin kad\u0131nlar\u0131 arkas\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kad\u0131nlar\u0131n topla\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu bu yerde, ge\u00e7mi\u015fin prangalar\u0131ndan kurtulmu\u015f olan ve \u00f6zg\u00fcrce hareket edebilen tek bir kad\u0131n vard\u0131. O da Amdehan\u2019d\u0131.<\/p>\n

K\u00f6y Sovyeti binas\u0131nda ya\u015fl\u0131lar\u0131n kendisi hakk\u0131nda verdikleri karar\u0131 duyduktan sonra, Amdehan, eski d\u00fcnyada adalet diye bir \u015feyin kalmam\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Adigeli\u011fi, Adige gelene\u011fini ve \u015feriat\u0131 savundu\u011funu ve o yolda olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen ya\u015fl\u0131 hac\u0131-hoca tak\u0131m\u0131n\u0131n, s\u0131ra kad\u0131na geldi\u011finde, son derece ac\u0131mas\u0131z kesildiklerine g\u00f6zleriyle tan\u0131k olmu\u015ftu. Can\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na takm\u0131\u015f, bu i\u015fe Adige gelene\u011fine ve Adigeli\u011fe ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor dememi\u015f, i\u015fi Sovyet yarg\u0131s\u0131na g\u00f6t\u00fcrmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Mahkeme Amdehan\u2019\u0131n bo\u015fanma talebini onaylamakla yetinmemi\u015f, ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 eski e\u015finin mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 Amdehan\u2019a vermi\u015fti. Amdehan\u2019a zorluk \u00e7\u0131karan hac\u0131 hoca tak\u0131m\u0131n\u0131 da, g\u00f6zda\u011f\u0131 anlam\u0131nda k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na dikmi\u015f ve onlara haks\u0131zl\u0131k yapt\u0131klar\u0131n\u0131 kabul ettirmi\u015f ve bu t\u00fcr davran\u0131\u015flar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri halinde cezaland\u0131r\u0131lacaklar\u0131n\u0131 bildirmi\u015fti.<\/p>\n

Amdehan umars\u0131z ve zorluklar\u0131 tek ba\u015f\u0131na y\u00fcklenmi\u015f olma durumundan kurtulmu\u015ftu. Adaleti yan\u0131nda g\u00f6rm\u00fc\u015f olman\u0131n sevinciyle, adeta kanatlanm\u0131\u015ft\u0131, \u00fcst\u00fcndeki y\u00fck hafiflemi\u015f, ba\u015f\u0131 dik olarak mahkemenin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Ancak, yarg\u0131 sonras\u0131nda eskinin ac\u0131mas\u0131z gelene\u011fi yeniden pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve onu tedirgin etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00dcst\u00fcnden zar zor atabildi\u011fi prangalar\u0131, yeniden kendisine takmak i\u00e7in sinsi oyunlar oynanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Nereye baksa kendisini k\u0131nayan so\u011fuk ve nefret dolu bak\u0131\u015flarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor, arkas\u0131ndan k\u00f6t\u00fc k\u00f6t\u00fc konu\u015fuluyordu. Ak\u015fam\u0131n bir karanl\u0131\u011f\u0131nda yolunu kesip \u00f6l\u00fcm tehditleri savuranlar da oluyordu: \u201dSenin gidi ipsiz kanc\u0131k bir k\u00f6pe\u011fi, seni, bu k\u00f6yde senin gibileri ya\u015fatmayaca\u011f\u0131z. Kad\u0131nsan kad\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bil, yerinde dur, aksi takdirde seni bir b\u00f6cek gibi ezer, bir kedi gibi gebertir ge\u00e7eriz!\u201d.<\/p>\n

\u201cUtan\u0131p, arlan\u0131p\u201d boyun e\u011fme bi\u00e7imindeki ve \u00a0eski d\u00fcnyaya ait\u00a0 son esaret halkalar\u0131n\u0131, Amdehan, o an, \u00fczerinden atm\u0131\u015ft\u0131: Kendisini tehdit edenleri hemen Sovyet yarg\u0131s\u0131na bildirece\u011fini s\u00f6yleyerek \u00fcrk\u00fctm\u00fc\u015f ve ka\u00e7\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131. Ancak bu t\u00fcr k\u00f6t\u00fc insanlar\u0131n kendisi i\u00e7in oyun tezgahlamaktan vaz ge\u00e7meyeceklerini de biliyordu, bu nedenle geceleri i\u015fitti\u011fi seslerden \u00fcrperir olmu\u015ftu. Geceleri, \u00f6l\u00fcm korkular\u0131 i\u00e7inde bir cehennem ya\u015fam\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ninesinin k\u00f6y\u00fcn bir ucundaki evinde kalmay\u0131 g\u00f6ze alamam\u0131\u015f, gece boyu kalabilece\u011fi yerler bulma aray\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7ine girmi\u015fti.<\/p>\n

\u0130t-pu\u015ft tak\u0131m\u0131n\u0131n kendisi i\u00e7in oyunlar tezgahlad\u0131\u011f\u0131 yak\u0131nmas\u0131yla, K\u00f6y Sovyet\u2019ine ba\u015fvurularda bulunuyordu. Ancak, gizlice Amdehan\u2019\u0131n kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 kollamakta olan K\u00f6y Sovyet\u2019i Ba\u015fkan\u0131 kendisine y\u00fcz vermemi\u015f, onu ba\u015f\u0131ndan atm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6l\u00fcm kemendinden ka\u00e7\u0131\u015f umudunu t\u00fcketmi\u015f bir halde, \u00a0De\u011fotluk\u2019un i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 k\u00f6y komsomoluna gitmi\u015fti sonunda. Komsomolun okuma salonuna kad\u0131n olarak gidip oturmaya, \u00a0bir ba\u015f\u0131na ve hi\u00e7bir \u015fey demeden \u00fczg\u00fcn \u00fczg\u00fcn konu\u015fmalar\u0131 izlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaktan \u00e7atlam\u0131\u015f ve nas\u0131rla\u015fm\u0131\u015f elleriyle masa \u00fczerindeki eski gazeteleri elleriyle yeniden d\u00fczeltiyor, \u00a0d\u00fczenliyor, konu\u015fulanlara da kulak misafiri oluyordu. Ancak sorunlar\u0131n \u00f6z\u00fcne inemiyor, ger\u00e7e\u011fi kavrayam\u0131yor, yine de \u00fczerinde durdu\u011fu konular konu\u015fulurken, daha dikkatle kulak misafiri oluyor ve konu\u015fulanlar\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n

Amdehan kendi se\u00e7ti\u011fi bu yolda bir ba\u015f\u0131nayd\u0131 ve k\u00f6ydeki ilk eylemci kad\u0131nd\u0131. Yaln\u0131z kalm\u0131\u015f olmak ona a\u011f\u0131r geliyor ve \u00e7ok \u00fcz\u00fcl\u00fcyordu. Kendisi gibi bir\u00e7ok kad\u0131n vard\u0131 bu k\u00f6yde, onlar\u0131n kendi yan\u0131na gelmelerini bekliyordu, onlarla birlikte olmak, onlar\u0131n insanca deste\u011fini ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 payla\u015fma \u00f6zlemi i\u00e7indeydi. Kendisi gibi kad\u0131nlarla birlikte, kendisine onca y\u0131l irin i\u00e7irmi\u015f olan eski d\u00fczenin ac\u0131mas\u0131z geleneklerine kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mak istiyordu. Bunun i\u00e7in haz\u0131rlan\u0131yor, i\u00e7in i\u00e7ine s\u0131\u011fm\u0131yordu, bir yandan da korkuyor ve kayg\u0131l\u0131 anlar ya\u015f\u0131yordu. \u0130\u015fe neresinden ba\u015flan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini de bilmiyordu. Komsomola g\u00fcveniyordu, ama komsomollar\u0131n h\u0131zl\u0131 hareket etmediklerini g\u00f6r\u00fcyor ve onlara da k\u0131z\u0131yordu. Bazen konu\u015fmalar\u0131na kar\u0131\u015f\u0131yor, a\u011fz\u0131ndan ate\u015f sa\u00e7\u0131l\u0131rcas\u0131na \u00e7ocuklar\u0131 azarl\u0131yor, onlar\u0131 Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilmeleri i\u015fine\u00a0 daha etkin bi\u00e7imde omuz vermeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

Bazen tek bir kad\u0131n olarak aralar\u0131nda bulundu\u011fundan, \u00e7ocuklar\u0131n konu\u015fmalar\u0131n\u0131 ve yapacaklar\u0131 i\u015fleri engelliyormu\u015f san\u0131s\u0131na kap\u0131l\u0131yor, i\u00e7inde bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc beliriyor, durumu daha da zora ko\u015fmamak i\u00e7in kalk\u0131p gidiyordu.<\/p>\n

Yine de komsomollar\u0131n i\u015fleri a\u011f\u0131rdan ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve onlara k\u0131z\u0131yordu, bu arada yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015fleri onlara anlatmak gerek diyerek uzunca bir s\u00fcre boyunca oyalan\u0131p durmu\u015ftu. Ard\u0131ndan komsomollarla pek bir \u015fey yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131 ve bir ba\u015f\u0131na m\u00fccadele etme karar\u0131 ald\u0131. Kendisine cehennem hayat\u0131 ya\u015fatm\u0131\u015f, s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ektirmi\u015f ve i\u00e7inde kapanmaz yaralar b\u0131rakm\u0131\u015f olan ge\u00e7mi\u015fin karanl\u0131k d\u00fcnyas\u0131ndan, \u00a0\u00a0Adige kad\u0131nlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in, onlara yap\u0131lan bask\u0131lara kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir sava\u015f a\u00e7t\u0131. Sonunda kendi gibi \u00f6zg\u00fcrle\u015fmek isteyen kad\u0131nlar\u0131n yak\u0131nmalar\u0131n\u0131 Sovyet yarg\u0131s\u0131na iletmeye ba\u015flad\u0131. Ana\u00e7 tavu\u011fun kartala kar\u015f\u0131 dikili\u015fi gibi, \u00e7o\u011funca duyars\u0131z K\u00f6y Sovyet\u2019i Ba\u015fkan\u0131na kar\u015f\u0131 dikleniyor, yard\u0131m aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde s\u0131k s\u0131k De\u011fotluk\u2019un yan\u0131na ko\u015fuyordu. \u00c7ok ge\u00e7meden Amdehan k\u00f6y kad\u0131nlar\u0131n\u0131n bir kurtulu\u015f umudu haline geldi. Kad\u0131nlar kendisine g\u00fcvenmeye, dert ve s\u0131rlar\u0131n\u0131 ona a\u00e7maya ba\u015flad\u0131lar. Amdehan, giderek kad\u0131nlara bask\u0131 uygulayan k\u00f6ydeki Adige erkeklerinin korkulu r\u00fcyas\u0131 \u00a0oldu.<\/p>\n

G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e ve g\u00fc\u00e7lendik\u00e7e, Amdehan\u2019\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131 da \u00e7o\u011fal\u0131yordu; d\u00fc\u015fmanlar\u0131, dillerini sark\u0131tm\u0131\u015f birer zehirli kobra y\u0131lan\u0131 gibi onu sokmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, Amdehan aleyhinde uydurulmu\u015f bin t\u00fcrl\u00fc fitne-fesat, yalan ve dolan evden eve gezinip duruyordu. Amdehan, \u00f6ylesine ki\u015fileri yola getirmenin olanaks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor ve m\u00fccadelesini sonu\u00e7 alaca\u011f\u0131 alanlara y\u00f6nlendiriyordu, k\u00f6t\u00fclerinin kar\u015f\u0131s\u0131na ise, en kat\u0131 ve en sert bir bi\u00e7imde dikiliyor, asla geri ad\u0131m atm\u0131yordu. Onlara kar\u015f\u0131 edilgen davranm\u0131yor, ba\u015f\u0131n\u0131 daima daha dik tutuyor ve kar\u015f\u0131lar\u0131nda kal\u0131n ka\u015flar\u0131n\u0131 daha sert bir bi\u00e7imde \u00e7at\u0131yordu.<\/p>\n

Bug\u00fcn Amdehan daha \u015f\u0131k giyinmi\u015f, ba\u015f\u0131na da k\u0131z\u0131l bir yazma ba\u011flam\u0131\u015f bir bi\u00e7imde K\u00f6y Sovyeti binas\u0131n\u0131n koridorunda ko\u015fu\u015fturmaktayd\u0131: Toplant\u0131 i\u00e7in gerekli Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 masas\u0131n\u0131 haz\u0131rl\u0131yor, sandalyeleri diziyor, direklere sar\u0131lm\u0131\u015f olan sivri s\u00f6\u011f\u00fct dallar\u0131n\u0131 eliyle temizliyor ve d\u00fczeltiyordu. Solgun ve zay\u0131f y\u00fcz\u00fc k\u0131z\u0131l ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda daha da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmu\u015ftu. Dost ve d\u00fc\u015fmana inat ba\u015f\u0131n\u0131 daha da yukar\u0131 kald\u0131r\u0131yor, ka\u015flar\u0131n\u0131 daha sert bi\u00e7imde \u00e7at\u0131yordu. \u201d\u0130stedi\u011finizi s\u00f6yleyin, umurumda de\u011filsiniz, ben kendi yolumu se\u00e7tim!\u201d der gibi bir hali vard\u0131.<\/p>\n

Ya\u015fl\u0131lar biraz uzakta, k\u00fcme k\u00fcme meydan\u0131n orta yerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f oturuyorlard\u0131. Eskimi\u015f Sovyet binas\u0131, hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir bi\u00e7imde yenilenmi\u015f, badanas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, d\u00f6\u015feme tahtalar bile y\u0131kan\u0131p temizlenmi\u015fti, en \u00f6nemli \u015fey de bug\u00fcn kad\u0131n\u0131n -Amdehan\u2019\u0131n- y\u00f6netici konumuna eri\u015fmi\u015f olmas\u0131yd\u0131, bu y\u00fczden ya\u015fl\u0131lar \u00fcrkm\u00fc\u015fler ve K\u00f6y Sovyeti binas\u0131ndan uzak durmay\u0131 ye\u011flemi\u015flerdi.<\/p>\n

Behuko-Al\u0131ko grubu da, meydan\u0131n biraz daha \u00f6tesinde oturuyordu. Onlar bug\u00fcn\u00fc hafife alm\u0131yorlard\u0131, aralar\u0131nda \u015fakala\u015fm\u0131yor ve \u00f6nderlik taslama gibisine i\u015flere de kalk\u0131\u015fm\u0131yorlard\u0131. \u00a0Umursamadan b\u00f6yle bir g\u00fcn\u00fcn haz\u0131rlanm\u0131\u015f olmas\u0131 onlar\u0131 iyice \u00fcrk\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fc. Toplant\u0131 boyunca ne t\u00fcr bir yol tutturacaklar\u0131n\u0131, nas\u0131l bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fcteceklerini de bilemiyor, karamsar bir bi\u00e7imde oturmu\u015f bekliyorlard\u0131. Aralar\u0131nda pek konu\u015ftuklar\u0131 da g\u00f6r\u00fclm\u00fcyordu. G\u00fcn\u00fc sabote i\u00e7in \u00e7evirecekleri entrikalar\u0131, ak\u0131tacaklar\u0131 zehri, bir f\u0131rsat\u0131n\u0131 yakalay\u0131p Halaho-De\u011fotluk grubuna f\u0131rlatmak i\u00e7in, birer ejderha gibisine sivri dillerini \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f beklemekteydiler.<\/p>\n

K\u00f6y Sovyeti binas\u0131n\u0131n sol taraf\u0131nda a\u011fa\u00e7tan bir \u00e7it boyunca e\u011ferli atlar dizilmi\u015fti. Ayr\u0131ca at ba\u011flama yerlerine de atlar bir daire olu\u015fturacak bi\u00e7imde ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131. Oraya uzak olmayan ba\u015fka bir yerde de Adige giysileri i\u00e7inde ve bellerinde kamalar, bir grup delikanl\u0131 ayaktayd\u0131. Aralar\u0131ndan devasa boyu ile \u015eumaf\u2019\u0131n ba\u015f\u0131 se\u00e7ilebiliyordu. \u015eumaf, Mu\u015ftak adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6bekli at\u0131n\u0131n dizginini gemi hizas\u0131ndan tutuyordu. Grup onu ku\u015fatm\u0131\u015f, ciddi bir bi\u00e7imde onunla \u015fakala\u015fmaktayd\u0131. \u015eumaf\u2019\u0131n sesi bir g\u00f6k g\u00fcr\u00fcldemesini and\u0131r\u0131r bir bi\u00e7imde\u00a0 hemen fark edilebiliyordu:
\n– Hey-hey-hey bu benim Mu\u015ftak\u2019\u0131m, onun b\u00f6yle \u00e7elimsiz g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne aldanmay\u0131n, yaman bir at bu benim at\u0131m! Bu benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz Mu\u015ftak\u2019\u0131m Kuyj\u0131y<\/b> (\u041a\u044a\u0443\u0439\u0436\u044a\u044b\u0439;Kelo\u011flan) gibi: G\u00fcc\u00fcyle ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131n\u0131, zekas\u0131yla ba\u015far\u0131r. Mu\u015ftak i\u00e7in bu eskimi\u015f kalpa\u011f\u0131m\u0131 ortaya koyar\u0131m, demi\u015f ve ard\u0131ndan bir kahkaha patlatm\u0131\u015ft\u0131 \u015eumaf.
\n– Senin be\u015f para etmez kalpa\u011f\u0131n neye yarar ki? O, ancak hindi yumurtalar\u0131n\u0131 koymak i\u00e7in yuva yapmaya yarar. Ger\u00e7ekten \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve \u00e7ok da y\u00fcnl\u00fc, dedi o s\u0131ra yanlar\u0131na gelmi\u015f olan \u0130smahil.<\/p>\n

Gruptan y\u00fckselen kahkaha sesleri yak\u0131n yerdeki ba\u011flanm\u0131\u015f atlar\u0131 \u00fcrk\u00fctmeye yetmi\u015fti. \u015eumaf\u2019\u0131n Mu\u015ftak\u2019\u0131 da, sahibine sata\u015f\u0131lmas\u0131na k\u0131zm\u0131\u015f gibi, kuyru\u011funu sallayarak gerisin geri \u00e7ekilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.
\n– Vay anas\u0131n\u0131, bu senin Mu\u015ftak\u2019\u0131n yaman m\u0131d\u0131r, nedir bilemem ama sonunda bizi \u00e7i\u011fnettireceksin, uzakla\u015ft\u0131r onu buradan, diye ka\u00e7\u0131verdi at\u0131n gerisinde duran delikanl\u0131.<\/p>\n

At\u0131 \u00e7evreleyen ki\u015filer de korkup uzakla\u015ft\u0131lar.<\/p>\n

\u015eumaf \u0130smahil\u2019e d\u00f6n\u00fcp \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k bir yan\u0131t verdi:
\n– Kalpa\u011fa bi\u00e7ilen\u00a0 de\u011fer, bilmiyorsan hadi \u00f6\u011fren, kalpa\u011f\u0131n g\u00fczelli\u011fine \u00a0de\u011fil, kalpa\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yana g\u00f6re\u00a0 de\u011fi\u015fir!Bo\u015f kafaya en g\u00fczel kalpa\u011f\u0131 ge\u00e7irsen bile be\u015f para etmez, \u015fakadan da anlamaz, ona ba\u015fka bir \u00a0\u015feymi\u015f gibi gelir!<\/p>\n

\u015eumaf\u2019\u0131n s\u00f6zlerinden bir tats\u0131zl\u0131k \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in, oradakiler i\u015fi \u015fakaya vurdurmak istediler ama pek de ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131lar.<\/p>\n

\u0130smahil de \u00f6nce morard\u0131, ard\u0131ndan y\u00fcz\u00fcne kan s\u0131\u00e7rad\u0131, ama i\u015fi ileriye g\u00f6t\u00fcrmenin do\u011fru olmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131. Yalanc\u0131ktan \u015fakaya vurdu:
\n– Kalpa\u011f\u0131 iri olan\u0131n kafas\u0131 \u00e7ok \u015fey al\u0131yorsa, senin kafanda da \u00a0\u00e7ok \u015fey olmal\u0131, dedi.
\n– Senin Mu\u015ftak\u2019\u0131n \u00e7ok iyi bir at, ama \u00f6nden ya da arkadan yakla\u015fmaya gelmiyor, dedi M\u0131hamet, gruptan ayr\u0131lmak \u00fczereyken kendi kendine s\u00f6yleniyormu\u015f gibi. S\u00f6zlerinde s\u0131cak ve i\u00e7ten gelen yumu\u015fakl\u0131k, ayn\u0131 zamanda \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k tats\u0131z bir hava vard\u0131. \u015eumaf\u2019\u0131n g\u00f6bekli at\u0131na ili\u015fkin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u015fakan\u0131n ard\u0131nda gizli bir ama\u00e7 bulundu\u011funu \u00e7ok iyi biliyordu M\u0131hamet.
\n– M\u0131hamet, diye pe\u015finden seslendi \u0130smahil.<\/p>\n

M\u0131hamet durdu.
\n– Birlikte alm\u0131\u015f oldu\u011fumuz s\u00f6z\u00fcn hala ge\u00e7erli mi? At\u0131n\u0131 yar\u0131\u015fa sokacak m\u0131s\u0131n?<\/p>\n

Konu\u015fma bi\u00e7iminden, \u0130smahil\u2019in at\u0131na ve kendine \u00e7ok g\u00fcvenen biri olarak bir laf atm\u0131\u015f oldu\u011funu anlam\u0131\u015ft\u0131 M\u0131hamet. Hemen d\u00f6n\u00fcp so\u011fuk bir tav\u0131rla yan\u0131t\u0131n\u0131 vermekte gecikmedi:
\n– Benim s\u00f6z\u00fcm, \u00e7it kaz\u0131\u011f\u0131 tepesindeki saksa\u011fan kekelemesi de\u011fildir! Sana kar\u015f\u0131 bir s\u00f6z \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcysem, bu s\u00f6z\u00fcm \u00a0ge\u00e7erlidir!<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR:
\n(*) <\/b>Gnome- Bir Karlik insan toplulu\u011fu olup yer alt\u0131ndaki hazineleri koruma g\u00f6reviyle y\u00fck\u00fcml\u00fc olarak, k\u00f6stebekler \u00a0gibi\u00a0 yer alt\u0131nda ya\u015famak zorunda olan ve Kuzeybat\u0131 Avrupa mitolojisinde yer alan\u00a0 c\u00fcce ve kamburumsu insanlar.
\n(**) <\/b>Komsomol- Kom\u00fcnist gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fct\u00fc ve bu \u00f6rg\u00fct\u00a0 \u00fcyesi olan ki\u015fi. <\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

IX. DE\u011e\u0130\u015e\u0130K B\u0130R TOPLANTI<\/b><\/span><\/p>\n

Bug\u00fcn, daha \u00f6nceki, yani eski gelene\u011fe g\u00f6re d\u00fczenlenen toplant\u0131lardan farkl\u0131 bir toplant\u0131 yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusuydu. Toplant\u0131, eski toplant\u0131lardan farkl\u0131 bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdiye de\u011fin toplant\u0131lar \u015f\u00f6yle yap\u0131l\u0131yordu: Ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015filer bir araya gelir, ortalar\u0131nda da bir hac\u0131 hoca grubu yer al\u0131rd\u0131. \u0130\u00e7lerinden Behuko Hac\u0131’n\u0131n sar\u0131\u011f\u0131 ile Al\u0131ko’nun kaliteli Buhara kalpa\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Di\u011ferleri karma\u015f\u0131k bir bi\u00e7imde bu ikisinin gerisinde yer al\u0131rlard\u0131. \u00c7oluk-\u00e7ocuk ve gen\u00e7ler ise, onlar\u0131n aras\u0131na girmezdi, \u00e7\u0131ksa bile onlara konu\u015fma hakk\u0131 tan\u0131nmazd\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n ise, \u00a0ortal\u0131kta hi\u00e7 g\u00f6r\u00fcnmezdi. Konu\u015fan ya da karar verici olanlar da \u00f6nde gelen birka\u00e7 ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015fi olurdu. Ya\u015fl\u0131lara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 durumlar\u0131 ise, k\u00f6y\u00fcn ikiye ayr\u0131l\u0131p kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011fi \u00e7at\u0131\u015fma anlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilirdi.<\/p>\n

Bug\u00fcn farkl\u0131 bir g\u00fcnd\u00fc. K\u00f6y Sovyeti (Sel’sovet\/\u0421\u0435\u043b\u044c\u0441\u043e\u0432\u0435\u0442) binas\u0131 koridorundaki y\u00fcksek masaya, kor gibi, kocaman bir k\u0131z\u0131l \u00f6rt\u00fc serilmi\u015fti. Masan\u0131n gerisinde s\u00fcslenmi\u015f bir dizi sandalye s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131. Masan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda olduk\u00e7a geni\u015f bo\u015f bir alan b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, bo\u015f alan\u0131n \u00e7evresi insanla dolmu\u015ftu. \u0130nsan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda bo\u015f bir aral\u0131k, bir koridor uzan\u0131yordu, koridor kad\u0131nlarla erkekleri ay\u0131rmaktayd\u0131. \u00a0Kad\u0131nlar, \u00a0gizlendikleri k\u00f6\u015felerden, alaca bulaca elbiseler giyinmi\u015f halde meydan\u0131n bir kenar\u0131nda durmakta olan k\u0131zlar\u0131n gerisine, Amdehan <\/b> taraf\u0131ndan getirilmi\u015flerdi, getirildikleri bu yerde de \u00fcrkm\u00fc\u015f bir ceylan s\u00fcr\u00fcs\u00fc gibi s\u0131rtlar\u0131n\u0131 a\u011fa\u00e7 \u00e7itlere verecek bi\u00e7imde y\u0131\u011f\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015flard\u0131, korku ve utan\u00e7 duygular\u0131 i\u00e7inde kendilerini gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Erkekler ise \u0131s\u0131rmaya haz\u0131r sar\u0131ca ar\u0131, birer heykel gibi duruyorlard\u0131, kad\u0131nlar\u0131 g\u00f6rmezlikten geliyor, durumdan ho\u015fnut olmad\u0131klar\u0131n\u0131 da belli ediyor gibiydiler.<\/p>\n

Amdehan d\u0131\u015f\u0131nda, k\u0131zlar aras\u0131nda k\u0131z\u0131l ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc iki \u00fc\u00e7 k\u0131z daha se\u00e7ilebiliyordu. Bunlardan biri de Nafset<\/b>‘ti.<\/p>\n

Nafset sessizce ve fark ettirmeden Sovyet Binas\u0131’n\u0131n (Sel\u2019sovet) \u00fczerinde boylu boyunca as\u0131l\u0131 duran k\u0131rm\u0131z\u0131 bez \u015feride bak\u0131yordu. Bu k\u0131z\u0131l bez g\u00f6zlerinden adeta k\u0131v\u0131lc\u0131mlar sa\u00e7\u0131yor gibiydi, \u00fczerinde Arap harfleriyle (*) e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fc yaz\u0131lm\u0131\u015f olan yaz\u0131lar ise Nafset\u2019e g\u00fczel g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu, bunlar\u0131 yazmay\u0131 becermi\u015f olmas\u0131na bir t\u00fcrl\u00fc inanam\u0131yor gibiydi. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olan bu d\u00fczg\u00fcn yaz\u0131y\u0131 kendisinin yazm\u0131\u015f olmas\u0131na ak\u0131l erdiremiyor gibiydi. “Benim yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131 bu mu acaba?” diye ku\u015fkuland\u0131, hafif\u00e7e bir yan bak\u0131\u015fla ikinci \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez yaz\u0131ya art arda bakt\u0131. Evet, bu, kesinlikle kendi yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131yd\u0131. \u0130\u015fte, e\u011fri b\u00fc\u011fr\u00fc yazmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in dedesinden z\u0131lg\u0131t yedi\u011fi k\u0131s\u0131m da oradayd\u0131. Bu yaz\u0131y\u0131 kendisinin yazm\u0131\u015f oldu\u011funu art\u0131k herkesin bilmesini arzu ediyordu, ama \u00f6v\u00fcn\u00fcyor demelerinden \u00e7ekiniyor ve utan\u0131yordu. \u015eimdiye de\u011fin g\u00f6rmedi\u011fi bir sevin\u00e7le dolmu\u015ftu i\u00e7i, ba\u015f\u0131n\u0131 daha dik olarak yukar\u0131ya kald\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

Yan\u0131ndaki k\u0131z\u0131n kula\u011f\u0131na f\u0131s\u0131ldad\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu:”Nafset, bu yaz\u0131y\u0131 senin yazd\u0131\u011f\u0131n s\u00f6yleniyor. Ne mutlu sana b\u00f6yle bir yaz\u0131 yazabildi\u011fin i\u00e7in!” Bu s\u00f6zler Nafset’in i\u00e7ini ate\u015f gibi \u0131s\u0131tm\u0131\u015f, kan\u0131n\u0131 adeta tutu\u015fturmu\u015ftu, y\u00fcz\u00fc de k\u0131z\u0131l ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc gibi k\u0131zarm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131 \u00e7itin \u00f6n\u00fcnde ya\u015fl\u0131lar toplu bir halde durmaktayd\u0131lar. En arkada Behuko Hac\u0131<\/b> ile Al\u0131ko<\/b> bulunuyordu. Ba\u015flar\u0131 e\u011fikti, toz topraktan \u00e7\u0131km\u0131\u015fa benziyorlard\u0131. Kendilerini kimselerin itekleyip ge\u00e7emeyece\u011fi d\u00f6nemlerdeki eski g\u00fcvenleri kalmam\u0131\u015ft\u0131. G\u00fccenmi\u015f ve k\u0131zg\u0131n bir bi\u00e7imde, durumla dalga ge\u00e7er gibi, aralar\u0131nda yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z aflar ediyor, kudurmu\u015f gibi tuhaf tuhaf bak\u0131n\u0131p duruyorlard\u0131. Toplant\u0131n\u0131n haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda komsomollar\u0131n kendilerine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f olduklar\u0131 bilgilendirme (ajitasyon) kampanyas\u0131ndan haberdard\u0131lar. De\u011fotluk<\/b> ile Halaho<\/b> \u00f6nderli\u011finde d\u00fczenlenmi\u015f olan bu toplant\u0131da kendilerine bir g\u00f6rev d\u00fc\u015fmeyece\u011fini de biliyorlard\u0131. Onlar iyi bir niyetle buraya gelmi\u015f ki\u015filer de\u011fildiler. Aralar\u0131nda gizli kararlar alm\u0131\u015f ve k\u00f6t\u00fc ama\u00e7larla toplant\u0131ya gelmi\u015flerdi: Yeni ya\u015fam d\u00f6neminde ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015filerin iteklenmekte oldu\u011funu, kendileri gibilerine art\u0131k de\u011fer verilmedi\u011fini k\u00f6yl\u00fcye g\u00f6stermek, f\u0131rsat \u00e7\u0131kacak olursa sorun yaratmak ve ortal\u0131\u011f\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmak, k\u00f6ydeki devrimci ki\u015filere kar\u015f\u0131 bir nefret dalgas\u0131 olu\u015fturmak amac\u0131yla buraya gelmi\u015flerdi. Ancak \u015fimdiye de\u011fin bir f\u0131rsat yakalayamam\u0131\u015flard\u0131, kendilerini \u00f6nemseyen de yoktu, bu nedenle bir kenarda durmu\u015f bekle\u015fiyorlard\u0131. K\u00f6ydeki ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ve kaba k\u0131ll\u0131 kalpaklar ta\u015f\u0131yan emek\u00e7iler ise, eski d\u00f6nemin sayg\u0131n ki\u015filerini atlay\u0131p en \u00f6n saflara dizilmi\u015flerdi. Eski d\u00f6nemin sayg\u0131n ki\u015fileri, onurlar\u0131na dokunulmu\u015f ve incinmi\u015fler gibi yap\u0131yor, \u00f6ne ge\u00e7mek isteyenlere de, al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc davran\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi yaparak geri \u00e7ekiliyor ve yol veriyorlard\u0131:”Y\u00fcr\u00fcy\u00fcn bakal\u0131m, sizi gidi M\u00fcsl\u00fcmanlar sizi! Ya\u015fl\u0131lar\u0131n, thamadelerin (\u00f6nderlerin) art\u0131k say\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnleri de g\u00f6rd\u00fck, d\u00fcnyan\u0131n sonu da bu olmal\u0131!” der gibi davran\u0131\u015flar i\u00e7indeydiler. <\/b><\/p>\n

\u0130shak, Behuko-Al\u0131ko grubunun i\u00e7inden hen\u00fcz ayr\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131, onlarla berabermi\u015f gibi davran\u0131yor, ama kalbi De\u011fotluk-Halaho grubundan yana \u00e7arp\u0131yordu ve bu iki d\u00fczenbaz ya\u015fl\u0131n\u0131n aras\u0131nda \u00a0kalm\u0131\u015ft\u0131. Behuko Hac\u0131 ile yan yana geldi\u011finde de, \u00fcz\u00fcl\u00fcyormu\u015f gibi davrand\u0131:
\n– Hac\u0131, niye buradas\u0131n, \u00f6ne ge\u00e7sen ya!
\n– Zarar\u0131 yok, burada dursak da olur, ileriye ge\u00e7mek i\u00e7in can atanlar var, onlar ileriye ge\u00e7sinler. Azarl\u0131yormu\u015f gibi, g\u00f6zlerini ka\u00e7\u0131rarak kar\u015f\u0131l\u0131k vermi\u015fti Behuko Hac\u0131.<\/p>\n

K\u00f6yde her iki grubun gizli bir \u00e7eki\u015fme i\u00e7inde oldu\u011funu, Behuko’nun \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc konuda yap\u0131lacak bir \u015fey kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0130shak da biliyordu. Behuko Hac\u0131’n\u0131n halk\u0131n g\u00f6z\u00fcnden bu denli d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmas\u0131nda, ku\u015fkusuz kendi yapm\u0131\u015f oldu\u011fu yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131n da pay\u0131 vard\u0131. Ancak Hac\u0131’y\u0131 incinmi\u015f ve en arkalara itilmi\u015f halde g\u00f6r\u00fcnce, biraz da olsa ona ac\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Ne diyece\u011fini bilemeden bir s\u00fcre durdu.
\n– Olur mu hi\u00e7 burada durman, en \u00f6ne ge\u00e7men gerekir, der gibi yap\u0131p ilerledi ve en \u00f6ne ge\u00e7ti.<\/p>\n

S\u0131ralar\u0131n en gerisinde bir grup k\u0131zl\u0131 erkekli Rus \u0131rgat\u0131 (batrak) duruyordu. K\u00f6y d\u0131\u015f\u0131ndan ve yabanc\u0131 say\u0131lan, hi\u00e7bir haklar\u0131 da olmayan bu grup her zaman oldu\u011fu gibi, \u00a0yine en arkalara itilmi\u015f durumdayd\u0131. K\u00f6yde olup bitenlerle ilgilenmeyen ve bir yabanc\u0131 \u00fclkeden gelmi\u015f olan ki\u015filere benziyorlard\u0131, toplant\u0131 ile bir ilgileri yokmu\u015f gibiydi. \u0130van da ba\u015f\u0131ndaki kaba y\u00fcn \u015fapkas\u0131yla \u0131rgat grubunun aras\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n

Toplant\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda, De\u011fotluk Ba\u015fkanl\u0131k Masas\u0131 yan\u0131na geldi ve etraf\u0131na bir bak\u0131nd\u0131: Meydan\u0131n \u00f6tesindeki sokaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan Karbe\u00e7<\/b> meydana ula\u015fmak \u00fczereydi. Yuvarlak bi\u00e7imde sarmalanm\u0131\u015f bir y\u00fcn yuma\u011f\u0131 and\u0131r\u0131yordu, \u00f6ne e\u011filmi\u015fti, kamburu \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131, \u00e7ok a\u011f\u0131r, ama iri ad\u0131mlarla geliyordu. Uzun beyaz sopas\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcnde tutuyordu. Sakal\u0131 ve b\u0131y\u0131\u011f\u0131, g\u00fcm\u00fc\u015f gibi, ilkbahar g\u00fcne\u015fi alt\u0131nda par\u0131ld\u0131yordu.<\/p>\n

Karbe\u00e7’in geli\u015fini herkes g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc, kendisini ilgiyle ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla izlemekteydiler. Uzun bir zamandan beri Karbe\u00e7 b\u00f6yle bir toplant\u0131lara kat\u0131lm\u0131yordu.<\/p>\n

De\u011fotluk Ba\u015fkanl\u0131k Masas\u0131’n\u0131n ba\u015f\u0131nda dikilip Karbe\u00e7’in yeti\u015fmesini bekledi.<\/p>\n

Karbe\u00e7 sonunda yeti\u015fti ve toplulu\u011fu selamlad\u0131, ya\u015fl\u0131lar\u0131n bulundu\u011fu y\u00f6ne do\u011fru hareket etti. En arkaya ge\u00e7mek istedi, ama koluna girip elden ele onu en \u00f6ne g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler ve toplulu\u011fun \u00f6n\u00fcne diktiler.<\/p>\n

Ba\u015f\u0131ndaki kocaman Abzegh kalpa\u011f\u0131n\u0131 zar zor \u00e7evirerek toplulu\u011fu \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zden ge\u00e7irdi, hi\u00e7bir \u015fey demeden sopas\u0131na dayand\u0131, seyrelmi\u015f sakal ve b\u0131y\u0131\u011f\u0131, kabarm\u0131\u015f ve donup kalm\u0131\u015f haliyle ayakta dikili duruyordu.<\/p>\n

De\u011fotluk, Ba\u015fkanl\u0131k Masas\u0131 gerisinde duran sandalyelerden birini koridordan a\u015fa\u011f\u0131ya indirdi.<\/p>\n

– Buraya otur, Karbe\u00e7, sen hepimizden daha ya\u015fl\u0131s\u0131n, dedi.<\/p>\n

Karbe\u00e7, De\u011fotluk’un ne demek istedi\u011fini tam anlayamam\u0131\u015ft\u0131, aksakall\u0131 bu bir avu\u00e7luk ihtiyarc\u0131k, \u00a0k\u0131m\u0131ldamadan, bir heykel gibi yerli yerinde durmaya devam ediyordu. Yak\u0131n\u0131ndaki ya\u015fl\u0131lar uyar\u0131p kendisine uzat\u0131lm\u0131\u015f olan sandalyeyi g\u00f6sterdiler.
\n– Karbe\u00e7, haydi otur, sandalye senin i\u00e7in getirildi, dediler.<\/p>\n

Karbe\u00e7 durumu anlay\u0131nca irkildi, utanm\u0131\u015f ve incinmi\u015f gibi konu\u015ftu:
\n– Benim i\u00e7in mi? B\u00fct\u00fcn k\u00f6yl\u00fc ayakta iken ben nas\u0131l oturabilirim ki?<\/p>\n

M\u0131hamet gen\u00e7lerin en \u00f6n\u00fcndeydi, meydan\u0131 ko\u015fup ge\u00e7ti, Karbe\u00e7’e yakla\u015ft\u0131 ve koluna yumu\u015fak bir bi\u00e7imde girdi. Herkesin duyaca\u011f\u0131 bi\u00e7imde, biraz da ba\u011f\u0131rarak konu\u015ftu:
\n– Hadi, \u00a0git, Karbe\u00e7, otur, senin o kadar ayakta dikilmi\u015f olman yeter, diyerek onu g\u00f6t\u00fcrd\u00fc ve sandalyeye oturttu.<\/p>\n

Karbe\u00e7’in sandalyeye bir ta\u015f heykel gibi oturmu\u015f olmas\u0131, ayaktakilerin de ho\u015funa gitmi\u015fti, ho\u015f konu\u015fmalar yava\u015f yava\u015f saflara yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Behuko Hac\u0131, sinirli anlar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, yani k\u0131zg\u0131n bir ko\u00e7un topuk vurmas\u0131na benzer bir bi\u00e7imde, sopas\u0131n\u0131 bast\u0131rarak daha da geriye \u00e7ekildi. Y\u00fcz\u00fcndeki solucan\u0131ms\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apraz kabart\u0131lar, k\u0131v\u0131lc\u0131mlar sa\u00e7an birer k\u0131zg\u0131n demire d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler gibiydi\u2026<\/p>\n

Toplant\u0131y\u0131 De\u011fotluk a\u00e7t\u0131. Birka\u00e7 s\u00f6z s\u00f6yleyip se\u00e7im i\u015fine ge\u00e7ti.
\n– Komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fc (\u044f\u0447\u0435\u0439\u043a\u0430) ve K\u00f6y Sovyeti olarak, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 i\u00e7in aday g\u00f6sterme konusunu g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck ve birka\u00e7 aday belirledik. \u0130zninizle aday adlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak istiyorum. \u0130sterseniz, siz de yeni adaylar g\u00f6sterebilir, bizim g\u00f6sterdi\u011fimiz adaylar\u0131 se\u00e7tirmeyebilirsiniz, dedi ve adaylar\u0131n adlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya ba\u015flad\u0131.
\n– Ba\u015fkan aday\u0131 olarak biz, k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn en ya\u015fl\u0131s\u0131 olan ve ya\u015fam\u0131 boyunca kimsenin al\u0131n terine g\u00f6z koymam\u0131\u015f olan, eme\u011fi ile ge\u00e7inen ve ekme\u011fini al\u0131n teri ile kazanm\u0131\u015f biri olan V\u0131staneko Karbe\u00e7\u2019i uygun g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n

Karbe\u00e7 bu s\u00f6zleri duyunca tela\u015feli bir bi\u00e7imde aya\u011fa kalkt\u0131.<\/p>\n

\u201cHi\u00e7 olmaz, ben o i\u015f i\u00e7in uygun de\u011filim!\u201d gibisine s\u00f6zler etti ama toplulu\u011fun co\u015fkulu alk\u0131\u015f tufan\u0131 alt\u0131nda Karbe\u00e7\u2019in s\u00f6zleri duyulmad\u0131 bile, Karbe\u00e7 biraz diretir gibi yapt\u0131ktan sonra, s\u00f6ylene s\u00f6ylene, ge\u00e7ip g\u00f6sterilen yere oturdu.
\n– Ard\u0131ndan, \u00a0k\u00f6y\u00fcm\u00fcz kad\u0131nlar\u0131n\u0131n en eylemcisi (aktivisti) olan, toplumsal sorunlarla ilgilenen ve bir kad\u0131n \u00f6nderi de olan Amdehan\u2019\u0131 divan aday\u0131 olarak g\u00f6steriyorum, dedi De\u011fotluk. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc aday olarak, k\u00f6y\u00fcm\u00fczde bulunan \u0131rgatlardan biri olan, k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden beri aram\u0131zda ya\u015fayan, Behukolar\u0131n hizmetkar\u0131 olan \u0130van Suslov<\/b>\u2019u g\u00f6steriyorum\u2026<\/p>\n

Bu noktada toplant\u0131ya kat\u0131lanlar \u015fa\u015f\u0131rd\u0131lar, sert itirazlar ve m\u0131r\u0131ldanmalar y\u00fckseldi. Ancak ard\u0131ndan yava\u015f yava\u015f yava\u015f alk\u0131\u015flar artmaya, en sonunda da ortal\u0131\u011f\u0131 kaplamaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Bu son geli\u015fme Behuko Hac\u0131\u2019n\u0131n renginin iyice atmas\u0131na neden oldu. \u201dNe oluyor b\u00f6yle\u2019\u2019 diyerek bir ba\u011f\u0131rd\u0131 ve sert bir bi\u00e7imde de hap\u015f\u0131rd\u0131, sopas\u0131n\u0131 iyice bast\u0131rarak, toplulu\u011fun i\u00e7inden ayr\u0131l\u0131p en gerideki bah\u00e7e \u00e7itine dayand\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019un listesi itirazs\u0131z onayland\u0131. Ancak k\u00f6yl\u00fc b\u00f6ylesine bir Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 olu\u015fturmaya al\u0131\u015fk\u0131n de\u011fildi, topluluktan ba\u015fka adaylar da \u00f6ne s\u00fcr\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Bir iki ya\u015fl\u0131 ile bir ya\u015fl\u0131 kad\u0131n\u0131 da divan \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in\u00a0 g\u00f6sterdiler, bunlar da kabul edildi.<\/p>\n

Divan \u00fcyelerinin yerlerine yerle\u015fmeleri \u00f6nemli bir sorun olu\u015fturmu\u015ftu. \u00d6nce masa ba\u015f\u0131na oturacak ki\u015fiyi aralar\u0131nda kararla\u015ft\u0131ramam\u0131\u015f, herkes bir di\u011ferini \u00f6ne ge\u00e7irmek istemi\u015fti. Sonunda Karbe\u00e7, \u201dNe olacak, bizi yiyecek de\u011filler ya!\u201d diye \u00e7\u0131k\u0131p masan\u0131n en ba\u015f\u0131na oturdu.<\/p>\n

De\u011fotluk, \u0130van\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 Adigece olarak ilk s\u00f6yledi\u011finde, \u0130van durumu kavrayamam\u0131\u015ft\u0131. Kendisine yer g\u00f6sterilince de, ilkin kendisiyle alay edildi\u011fini sand\u0131.
\n– Evet, \u00f6yle, \u00a0\u0130van da yerine oturdu\u011funda her \u015fey tamamlanm\u0131\u015f olacak anla\u015f\u0131lan, diyerek kendi kendisine \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k m\u0131r\u0131ldanm\u0131\u015ft\u0131. Ancak De\u011fotluk\u2019un \u201c\u0130van, Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131\u2019na gel!\u201d demesi \u00fczerine, yan\u0131ndakiler \u0130van\u2019\u0131n koluna girdiler. \u0130van\u2019\u0131n rengi att\u0131.
\n– Oraya gidip oturmak m\u0131? Tanr\u0131 yazd\u0131ysa bozsun, gitmem, hi\u00e7 istemem, dedi bozuk Adigece\u2019siyle ve gitmemek i\u00e7in ellerinden kurtulmak i\u00e7in \u00e7abalad\u0131.<\/p>\n

Diretince de \u0131rgat arkada\u015flar\u0131ndan biri yan\u0131na geldi ve \u0130van\u2019\u0131 azarlad\u0131:
\n– Akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na topla \u0130van, gidip g\u00f6sterilen yere otur. Sovyet iktidar\u0131, emek\u00e7i insanlar, \u0131rgatlar i\u00e7indir, onlara de\u011fer vermek \u00fczerine kurulmu\u015f bir iktidard\u0131r! Git de otur yerine, k\u0131zd\u0131rma beni!<\/p>\n

\u0130van \u015fakay\u0131 b\u0131rakt\u0131, y\u00fcn ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p, bir \u015fey demeden, sallapati y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcyle yukar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p masa ba\u015f\u0131ndaki bo\u015f bir sandalyeye oturdu.<\/p>\n

En sonunda da Amdehan yerine oturdu. Karbe\u00e7\u2019in kocaman Abzegh kalpa\u011f\u0131 ile Amdehan\u2019\u0131n k\u0131z\u0131l yazmas\u0131n\u0131 bir arada g\u00f6r\u00fcnce, k\u00f6yl\u00fcy\u00fc bir kahkaha tufan\u0131 tuttu. Amdehan k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn g\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u015feyin nedenini anlam\u0131\u015ft\u0131, y\u00fcz\u00fcn\u00fc k\u00f6yl\u00fcye d\u00f6nerek hafif\u00e7e bir g\u00fcl\u00fcmsedi. Ancak Karbe\u00e7\u2019in g\u00f6zleri, \u00a0a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru iyice sarkm\u0131\u015f olan ka\u015flar\u0131ndan zar zor se\u00e7ilebiliyordu, insanlara de\u011fil, onlar\u0131n \u00fczerinden daha uzaklara bak\u0131yordu. Kabar\u0131k sakal\u0131 ise r\u00fczgarda u\u00e7u\u015fuyor, ta\u015fla\u015fm\u0131\u015f bir heykel gibi, ba\u015f\u0131 yukar\u0131da dimdik oturuyordu.<\/p>\n

De\u011fotluk, Divan\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini Amdehan\u2019a verdi. Toplant\u0131y\u0131 nas\u0131l ba\u015flataca\u011f\u0131n\u0131 da ona s\u00f6yledi.<\/p>\n

Amdehan utanarak ve ba\u015faramayaca\u011f\u0131ndan da biraz korkarak, \u00f6nce bir duraksad\u0131, ard\u0131ndan aya\u011fa kalkt\u0131. Ancak toplant\u0131ya kat\u0131lanlar\u0131n ciddile\u015ftiklerini, kendisine \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n bakt\u0131klar\u0131n\u0131, Behuko Hac\u0131\u2019n\u0131n da incinme g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc terk etti\u011fini, yaz s\u0131ca\u011f\u0131 kargas\u0131 gibi, a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131k kendisine bakmakta oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce, kal\u0131n ka\u015flar\u0131n\u0131 sert bir bi\u00e7imde \u00e7att\u0131. Bir \u00f6nceki ya\u015fl\u0131lar toplant\u0131s\u0131nda bir Adige kad\u0131n\u0131 olarak konu\u015fmu\u015f oldu\u011fu gibi, sanki ate\u015f sa\u00e7ar bir bi\u00e7imde, y\u00fcksek sesle konu\u015ftu:
\n– 1 May\u0131s Kutlamas\u0131 i\u00e7in d\u00fczenlemi\u015f oldu\u011fumuz toplant\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131yorum! Konu\u015fmay\u0131 De\u011fotluk yapacak, s\u00f6z\u00fc ona veriyorum, dedi.<\/p>\n

De\u011fotluk koridorun ba\u015f\u0131na geldi. Halk sessizle\u015fti.<\/p>\n

M\u0131hamet, kayg\u0131 i\u00e7inde, g\u00f6zlerini ay\u0131rmadan De\u011fotluk\u2019a bak\u0131yordu. D\u00fczg\u00fcn bir konu\u015fma yapamamas\u0131, olmayacak \u015feyler s\u00f6yleyip ya\u015fl\u0131lar\u0131 dar\u0131ltmas\u0131, Behuko-Al\u0131ko grubunun toplant\u0131y\u0131 sabote etmesine f\u0131rsat vermesi gibisine \u015feylerden \u00e7ekiniyor ve endi\u015fe duyuyordu. \u0130lerleyip herkesin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015fti, bunun ay\u0131p olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek durumda da de\u011fildi. Soluk bile almadan De\u011fotluk\u2019a bak\u0131p duruyordu.<\/p>\n

Endi\u015feli olan sadece M\u0131hamet de\u011fildi. Herkes, az \u00e7ok ayn\u0131 kayg\u0131y\u0131 payla\u015f\u0131yordu. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn b\u00f6yle sessiz kesilip Ba\u015fkanl\u0131k Masas\u0131 yan\u0131nda birinin bir konu\u015fma yapmas\u0131 al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir \u015fey de\u011fildi, ilk kez kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131yordu b\u00f6yle bir durumla. Topluluk, \u00a0har g\u00fcr i\u00e7indeki eski Adige toplant\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeye al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak laf yeti\u015ftirir, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131r\u0131p dururlard\u0131. \u015eimdiye de\u011fin, onlar Behuko-Al\u0131ko grubunun konu\u015fmalar\u0131n\u0131, ak\u0131lc\u0131 olmaktan \u00e7ok insanlar\u0131 aldatmaya y\u00f6nelik \u00f6vg\u00fc ve dua dolu konu\u015fmalar\u0131n\u0131 duymu\u015flard\u0131!<\/p>\n

Bug\u00fcnk\u00fc toplant\u0131 farkl\u0131yd\u0131, bamba\u015fka bir bi\u00e7imde d\u00fczenlenmi\u015fti. \u00d6vg\u00fc (\u0445\u044a\u043e\u0445\u044a\u0443)\u00a0 ve dua (\u0442\u0445\u044c\u0430\u043b\u044a\u044d1\u0443) dolu ya\u015fl\u0131 konu\u015fmalar\u0131n\u0131n bug\u00fcn\u00fcn anlam\u0131na uygun d\u00fc\u015fmeyece\u011fi biliniyordu. \u201dPeki g\u00fcn\u00fcn anlam\u0131na uygun konu\u015fma nas\u0131l yap\u0131lacakt\u0131? Farkl\u0131 olarak neler s\u00f6ylenmeliydi? De\u011fotluk bunu ba\u015farabilir miydi? B\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir toplant\u0131da \u00f6yle birinin konu\u015fmas\u0131 durumu ile ilk kez kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlard\u0131. Do\u011fru d\u00fczg\u00fcn bir konu\u015fma yapabilir miydi De\u011fotluk? Alt taraf\u0131 k\u00f6ylerinde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f bir delikanl\u0131yd\u0131 bu \u00e7ocuk, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn bilemeyece\u011fi ne s\u00f6yleyebilirdi ki?\u201d<\/p>\n

Ta\u015fm\u0131\u015f azg\u0131n bir \u0131rma\u011f\u0131n \u00f6tesindeki birini kurtarmak i\u00e7in kendisini suya atm\u0131\u015f olan birine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, sevenleri De\u011fotluk\u2019a bak\u0131yor, onun ad\u0131na kayg\u0131lan\u0131yorlard\u0131, g\u00f6sterdi\u011fi bu cesaret ve yi\u011fit\u00e7e davran\u0131\u015f\u0131 nedeniyle de \u00a0ona imreniyor ve onu onayl\u0131yorlard\u0131. Ancak b\u00fct\u00fcn bu i\u015fleri ba\u015farabilir miydi o\u2026 Ya i\u015fi kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131p \u00fcz\u00fcc\u00fc bir durum yaratacak olursa\u2026<\/p>\n

Behuko-Al\u0131ko gibi kendisini sevmeyenler de, dikkatle De\u011fotluk\u2019u g\u00f6zl\u00fcyorlard\u0131. Onlar sab\u0131rs\u0131zd\u0131lar. Ancak beklentileri farkl\u0131yd\u0131. \u201dBak\u0131n g\u00f6receksiniz, rezil olacak k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fimdi. Hak etti bunu, \u00f6nde gelen ya\u015fl\u0131lar\u0131, hac\u0131 ve hocalar\u0131 itelemeye kalk\u0131\u015f\u0131rsan, olaca\u011f\u0131 budur!En ak\u0131ll\u0131 ki\u015fi kendisi imi\u015f \u00a0sanmas\u0131n art\u0131k!G\u00f6rs\u00fcn bakal\u0131m:K\u00f6ydeki ya\u015fl\u0131 hac\u0131 hocalar\u0131 yan\u0131na almadan bu t\u00fcr bir toplant\u0131y\u0131 g\u00f6t\u00fcrebilecek mi, \u00a0anlas\u0131n d\u00fcnyan\u0131n ka\u00e7 bucak oldu\u011funu!\u201d gibisine g\u00f6r\u00fc\u015fler o gibi ki\u015filer aras\u0131nda u\u00e7u\u015fmaktayd\u0131.<\/p>\n

Her iki taraf da, bu z\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fler nedeniyle olmal\u0131, \u00a0iyice sessizle\u015fmi\u015fti, u\u00e7an sine\u011fin v\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131 bile duyulabiliyordu.<\/p>\n

De\u011fotluk konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Biraz heyecanl\u0131, biraz da kayg\u0131l\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu, \u00a0ilkin, kesik kesik konu\u015fuyordu. Ancak hemen toparland\u0131. S\u00f6zc\u00fcklerini, bir tabanca mermisi, bir tornadan \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi d\u00fczg\u00fcn olarak ve birbirinin ard\u0131ndan s\u0131ralamaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

\u0130nsan toplumlar\u0131n\u0131n en eski d\u00f6nemlerden bu yana s\u0131n\u0131f kavgalar\u0131 i\u00e7inde oldu\u011funu anlatmakla s\u00f6ze ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Say\u0131ca az olan s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131f\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan emek\u00e7ileri s\u00f6m\u00fcrmek ve onlar\u0131 k\u00f6lele\u015ftirmek i\u00e7in her t\u00fcr hileli yolu denemi\u015f oldu\u011funu vurgulad\u0131. Halklar\u0131 birbirine d\u00fc\u015fman etmek, \u00a0\u00e7at\u0131\u015ft\u0131rmak ve aralar\u0131na nifak sokup dostluk ili\u015fkilerini baltalamak i\u00e7in s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin t\u00fcm yollar\u0131 denemekten ka\u00e7\u0131nmad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn emek\u00e7i ve \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan 1 May\u0131s G\u00fcn\u00fc\u2019n\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019un bu \u00e7arp\u0131c\u0131 ve yerinde konu\u015fmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda toplant\u0131ya kat\u0131lanlar\u0131n kayg\u0131lar\u0131 u\u00e7up gitti. Kayg\u0131n\u0131n yerini yava\u015f yava\u015f \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve hayranl\u0131k ald\u0131:\u201dNe g\u00fczel bir konu\u015fma bu b\u00f6yle! Bu gen\u00e7 bizim aram\u0131zdan \u00e7\u0131kt\u0131, \u015fimdiye de\u011fin onun bu denli bilgili biri oldu\u011funu anlayamam\u0131\u015f\u0131z anla\u015f\u0131lan!\u201d<\/p>\n

Bir s\u00fcre sonra \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131 son buldu ve onu daha dikkatle dinlemeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

Ana babalar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fct\u00fcrken kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131 sorunlar\u0131n benzeri, De\u011fotluk i\u00e7in de k\u00f6yde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bebek do\u011far ve b\u00fcy\u00fcr. \u00c7ocuk ya\u015fam\u0131n de\u011fi\u015fik y\u00f6nleriyle tan\u0131\u015f\u0131r, yeti\u015fme ve e\u011fitim s\u00fcresince, ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekler ve duydu\u011fu-g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feylerle birlikte her g\u00fcn ve her saat geli\u015fmesini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Geli\u015fimi boyunca da, \u00a0iyi ya da k\u00f6t\u00fc, bir\u00e7ok \u00f6zellik yeti\u015fme s\u00fcreci i\u00e7inde, \u00e7ocukta boy g\u00f6stermeye ba\u015flar. \u00c7ocuk ko\u015fu\u015fturma, didinme, oyun ve e\u011flence i\u00e7inde bir ki\u015fili\u011fini kazan\u0131r. D\u00fcnyay\u0131 tan\u0131man\u0131n da \u00f6tesine ge\u00e7erek, \u00a0d\u00fcnya sorunlar\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flar, kendi yeti\u015fme bi\u00e7imine uygun bir yol tutturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

Ancak ana ve baba bunu anlayamaz. Do\u011fdu\u011fu ilk g\u00fcnden ba\u015flayarak, \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in gelecek haz\u0131rlamaya ve bu yolda \u00f6zlem duymaya ba\u015flar. \u00c7ocu\u011fun izleyece\u011fi yolu da, kendi istedikleri bi\u00e7imde \u00e7izip \u00e7ocu\u011fa g\u00f6sterirler. \u00c7ocu\u011fu ellerinde b\u00fcy\u00fct\u00fcrken yapt\u0131klar\u0131 gibi, onun ya\u015fam yolunu da kendileri \u00e7izmek, \u00e7ocu\u011fu kendilerinin belirlemi\u015f olduklar\u0131 yol \u00fczerinde y\u00fcr\u00fctmek isterler. \u201dKendileri daha ya\u015fl\u0131, b\u00fcy\u00fck ki\u015filer, ya\u015fam\u0131 tan\u0131yorlar, daha da ak\u0131ll\u0131lar ya, \u00e7ocu\u011fun da b\u00fcy\u00fcklerinin s\u00f6z\u00fcnden \u00e7\u0131kmamas\u0131 gerekir\u201d derler. Ancak b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e, \u00e7ocu\u011fun bilincinin geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, onun i\u00e7in belirlemi\u015f olduklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcleri, kal\u0131plar\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, gezip dola\u015ft\u0131\u011f\u0131, oynad\u0131\u011f\u0131 ve aras\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 toplumdan, \u00fcst\u00fcnde yer ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyadan, oralardaki insanlardan daha fazla etkilendi\u011fi ger\u00e7e\u011fini bir t\u00fcrl\u00fc kabullenemezler. Bir ayr\u0131 birey olarak \u00e7ocu\u011fun kendi ya\u015fam yolunu kendisinin \u00e7izmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ana ve babalar \u00e7o\u011funca kavrayamazlar. \u00c7ocu\u011fun sadece bir aile bireyi olarak kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir toplum bireyine d\u00f6n\u00fc\u015fmekte oldu\u011funu da bir t\u00fcrl\u00fc alg\u0131layamazlar.<\/p>\n

Ancak, sonunda yal\u0131n ger\u00e7ekle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar: \u00c7ocu\u011fun bir anlama yetisi bulundu\u011fu, kendisine bir ya\u015fam yolu \u00e7izmi\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar, ama bu yol ana baban\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi yoldan bir sapma, bir ba\u015fkald\u0131r\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00c7ocu\u011fun istedi\u011fi ve istemedi\u011fi ya da sevdi\u011fi ya da sevmedi\u011fi \u015feylerin oldu\u011fu, kendi farkl\u0131 ki\u015fili\u011finin olu\u015ftu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u201dB\u00f6yle bir \u015fey olamaz: El \u00fcst\u00fcnde tutup b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f oldu\u011fumuz \u00e7ocu\u011fumuz bizi dinlemeli, bizim g\u00f6sterdi\u011fimiz yolda da y\u00fcr\u00fcmeli!\u201d diyerek \u00e7ocu\u011fu se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu yoldan d\u00f6nd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, \u00e7ocu\u011fun kendine \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceleri olmas\u0131n\u0131 de\u011fil, kendilerine sad\u0131k kalmas\u0131n\u0131 isterler, ama ba\u015faramazlar. \u00c7ocuk ya\u015fam\u0131 s\u00fcresince kendi se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu yolda y\u00fcr\u00fcmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Anne ve baba bu duruma \u00fcz\u00fcl\u00fcr, i\u00e7lerinde bir s\u0131z\u0131 olu\u015fur: \u201dNas\u0131l olurmu\u015f bu b\u00f6yle: Daha d\u00fcne de\u011fin ellerinden tutup b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f olduklar\u0131 \u00e7ocuk art\u0131k kendilerini dinlemiyor! G\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, duyulmu\u015f \u015fey mi bu!\u201d \u00c7ocuklar\u0131 ne denli zeki biri olursa olsun, ona g\u00fcvenmez, \u00e7ocu\u011fun se\u00e7ti\u011fi yol, do\u011fru bile olsa, bir t\u00fcrl\u00fc kabullenmek istemezler. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, kendisinin belirledi\u011fi farkl\u0131 bir ya\u015fam yolunda y\u00fcr\u00fcmesini, \u00a0ana babalar bir t\u00fcrl\u00fc hazmedemezler, \u00e7ocuklar\u0131 \u00e7eki\u015ftirip dururlar. Ancak, sonunda, onlar da yava\u015f yava\u015f \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu yola sayg\u0131 g\u00f6stermek zorunda kal\u0131rlar. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131, \u00a0iyi ise iyi g\u00f6rmeye ve \u00e7ocu\u011fun ba\u015far\u0131s\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flarlar. Ancak onu b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015f olduklar\u0131n\u0131 da bir t\u00fcrl\u00fc unutmazlar\u2026<\/p>\n

K\u00f6yl\u00fc De\u011fotluk\u2019u buna benzer bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131. Bir yetim \u00e7ocu\u011fu olarak g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc. Ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u0131\u011f\u0131r ve koyun \u00e7obanl\u0131\u011f\u0131 yaparak ge\u00e7irmi\u015fti. Varl\u0131kl\u0131 ve soylu olman\u0131n \u00f6nde gelen biri olmak i\u00e7in yetti\u011fi bir d\u00fcnyada, adam yerine konulmayan bir \u00e7oban par\u00e7as\u0131 olarak ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak De\u011fotluk boyun e\u011fme \u00fczerine bir ya\u015fam yolunu benimsememi\u015f, kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan engelleri a\u015fmaya, \u00f6n\u00fcn\u00fc kesenlerle m\u00fccadele etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kendilerini \u00fcst\u00fcn, emek\u00e7ileri a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6ren ailelerin \u00e7ocuklar\u0131yla s\u0131k s\u0131k \u00e7at\u0131\u015f\u0131yordu. \u00c7ocuklar aras\u0131nda kaz\u0131kl\u0131 ve b\u0131\u00e7akl\u0131 kavgalar \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a, De\u011fotluk emek\u00e7i (\u0444\u044d\u043a\u044a\u043e\u043b1) ve k\u00f6le (\u043f\u0449\u044b\u043b1\u044b) \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda yer al\u0131yordu. \u0130\u015fini hilesiz yap\u0131yordu, ama d\u00fczeni adil bulmuyordu. Kendisine kap\u0131 dibinde (en a\u015fa\u011f\u0131 bir mevkide) yer g\u00f6sterilmesini ise, \u00a0onur k\u0131r\u0131c\u0131 buluyordu. Ancak \u00e7\u0131kar yolu da bulam\u0131yordu. Yoksul bir emek\u00e7inin soluk almas\u0131na f\u0131rsat tan\u0131mayan \u00e7ok say\u0131da y\u00fck vard\u0131 ortal\u0131kta, De\u011fotluk\u2019un da s\u0131rt\u0131na y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 onca \u015fey. Eski d\u00fcnyaya \u00f6zg\u00fc yasa, din ve gelenek kurallar\u0131, uygun ya da de\u011fil, bunlar\u0131n hepsi yoksulu boyunduruk alt\u0131nda tutma \u00fczerine ayarlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bu t\u00fcr bir d\u00fcnya d\u00fczeni De\u011fotluk\u2019u da etkilemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, biraz b\u00fcy\u00fcy\u00fcnce kavga ve ya\u011fmac\u0131l\u0131\u011fa kalk\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6y\u00fcn \u00f6nde gelenlerinin nefret duydu\u011fu bir ki\u015fiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ne kadar yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z ve k\u00f6t\u00fc olay olursa, hepsi ona y\u0131k\u0131lmaya ve ona kar\u015f\u0131 bir toplumsal nefret olu\u015fturulmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n

\u00d6b\u00fcr emek\u00e7iler ise, De\u011fotluk gibi, d\u00fcnya olanaklar\u0131ndan yoksun tutulmakta olduklar\u0131n\u0131n bilinci i\u00e7inde de\u011fildiler. Zor ko\u015fullar alt\u0131nda bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Yoksullu\u011fun a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fc ve zul\u00fcm, onlar\u0131n da isteyerek katland\u0131klar\u0131 bir \u015fey de\u011fildi. Kendilerinin de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 durumlar oluyordu, ancak ba\u015faram\u0131yorlar ve sonunda boyun e\u011fmek zorunda kal\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019un\u00a0 bir ba\u015f\u0131na zalimlere kar\u015f\u0131 koydu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Ancak \u00f6ylelerinin nas\u0131l tepelendi\u011fini biliyor ve korkuyorlard\u0131. B\u00fct\u00fcn m\u00fccadele yollar\u0131n\u0131n t\u00fckendi\u011fi, morallerinin s\u0131f\u0131ra indi\u011fi, iyice ezilip sindikleri, ya\u015fam umutlar\u0131n\u0131n bitti\u011fi ve tam boyun e\u011fdikleri bir d\u00f6nemde De\u011fotluk d\u00fcnyaya gelmi\u015fti. \u201d\u00c7al\u0131\u015f\u0131p az da olsa yiyebiliyorsan, ba\u015f\u0131nda dert yoksa bu ya\u015fam bi\u00e7imine katlanmal\u0131s\u0131n\u2026\u201d gibisine s\u00f6zler edildi\u011fi zorlu bir d\u00f6nemde, De\u011fotluk, \u00a0kab\u0131na s\u0131\u011fmayan ve bir ba\u015f\u0131na m\u00fccadele y\u00fcr\u00fcten biri olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylelerinin yok edildi\u011fini, ba\u015fka benzerlerinin de yok edilmi\u015f oldu\u011funu, De\u011fotluk\u2019un ba\u015f\u0131na da ayn\u0131 \u015feylerin gelebilece\u011fini biliyorlard\u0131, De\u011fotluk\u2019un aln\u0131na, umars\u0131z bir \u00f6l\u00fcm yazg\u0131s\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Do\u011fumundan \u00f6nce mezar ta\u015f\u0131 dikilmi\u015f biri gibiydi De\u011fotluk.<\/p>\n

Bu nedenle, hakk\u0131nda \u00f6l\u00fcm karar\u0131 verilmi\u015f ki\u015filer i\u00e7in duyulan duygular, De\u011fotluk i\u00e7in de duyuluyordu. \u00d6l\u00fcme mahkum ki\u015filerden uzak durma, biraz korku ve biraz da \u00e7ekingenlik vard\u0131 duygular\u0131nda.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019a da \u00f6yle bak\u0131l\u0131yordu, uzunca bir s\u00fcre bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Yeni ya\u015fam\u0131n De\u011fotluk\u2019un ki\u015fili\u011finde yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu de\u011fi\u015fikliklerin hen\u00fcz fark\u0131nda de\u011fillerdi. Yeni d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131 do\u011frultusunda ve bu yeni yolda y\u00fcr\u00fcd\u00fck\u00e7e, De\u011fotluk\u2019un ya\u011fmac\u0131 yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da hen\u00fcz fark\u0131na varmam\u0131\u015flard\u0131. De\u011fotluk, \u00a0her zaman i\u00e7in \u201cyaramaz ve u\u011fursuz\u201d bir yetim \u00e7ocu\u011fudur g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc beyinlere kaz\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Adam yerine konulmama, tiksinti ve nefret, kalplerden hen\u00fcz silinmemi\u015fti.<\/p>\n

Ancak hesaba kat\u0131lmayan bir \u015fey vard\u0131, o da De\u011fotluk\u2019un gece ve g\u00fcnd\u00fcz demeden de\u011fi\u015fmekte ve bilin\u00e7lenmekte olmas\u0131yd\u0131. K\u0131z\u0131l Ordu saflar\u0131ndan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc sonras\u0131nda, kabaday\u0131l\u0131\u011f\u0131n yerini d\u00fczg\u00fcn konu\u015fmalar ve yerinde s\u00f6zler alm\u0131\u015ft\u0131. Soy-sop (\u043b\u044a\u044d\u043f\u043a\u044a) kavgas\u0131n\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015f, s\u0131n\u0131f bilinci do\u011frultusunda hareket etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7ocuk\u00e7a inatlar\u0131n\u0131n yerini, art\u0131k tutarl\u0131 ve do\u011fru g\u00f6r\u00fc\u015fler alm\u0131\u015ft\u0131. Sorunlar\u0131 daha derinlemesine d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, g\u00f6r\u00fc\u015flerini daha tutarl\u0131 ortaya koymaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6ydeki haks\u0131zl\u0131klar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda ge\u00e7ilmez bir engel gibi dikiliyordu. Sezgileri ve kavrama yetene\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc, toplant\u0131larda s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinletebiliyordu. Emek\u00e7i y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn, Sovyet iktidar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yava\u015f yava\u015f anla\u015f\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. De\u011fotluk, giderek k\u00f6yde y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte olan s\u0131n\u0131f kavgalar\u0131n\u0131n bir emek\u00e7i \u00f6nderi oldu. Keskin kavrama g\u00fcc\u00fc ve yerinde s\u00f6zleri kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ondan korkmaya, emek\u00e7i insanlar da onunla gurur duymaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

G\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e De\u011fotluk\u2019un s\u00f6zleri ve \u00f6ng\u00f6r\u00fcleri daha da g\u00fc\u00e7leniyor ve geli\u015fiyordu.<\/p>\n

Yine de, ge\u00e7mi\u015fin baz\u0131 olumsuz tortular\u0131 insanlar\u0131n y\u00fcreklerinden s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131lmam\u0131\u015f, uzun bir s\u00fcre silinmemi\u015fti. De\u011fotluk\u2019un s\u00f6zlerini dinliyorlard\u0131, do\u011fruluk pay\u0131n\u0131 da yads\u0131yam\u0131yorlard\u0131. Yard\u0131m\u0131na gereksinim duyduk\u00e7a onu yanlar\u0131nda buluyorlard\u0131. Yine de \u201cDe\u011fotluk u\u011fursuzu bu alt taraf\u0131!\u201d demekten de geri kalm\u0131yor ve ona kar\u015f\u0131 olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcnceler ta\u015f\u0131may\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

Ancak olumsuz yarg\u0131lar da, eski ya\u015fam\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnceler de, sonunda silinmeye, onlar\u0131n yerini yeni ya\u015fama ili\u015fkin yeni umutlar almaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnyaya bak\u0131\u015f bi\u00e7iminin de\u011fi\u015fmi\u015f olmas\u0131 gibi, De\u011fotluk\u2019a ili\u015fkin olan olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcnceler de silinmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131: \u201dFena \u00e7ocuk de\u011fil, k\u00f6yde bulunmas\u0131 bir \u015fans, kafal\u0131 bir \u00e7ocuk, ama biraz sinirlice\u201d gibisine s\u00f6zler etseler de kendisini art\u0131k be\u011fenir olmu\u015flard\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019u bug\u00fcn tan\u0131m\u0131\u015f de\u011fildiler ama onu ilk kez g\u00f6rd\u00fckleri bir ki\u015fiymi\u015f gibi g\u0131pta ile ona bak\u0131yorlard\u0131. Kulland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler aras\u0131nda kaba ve uygunsuz olanlar yoktu. B\u00fct\u00fcn bir d\u00fcnyay\u0131 ele al\u0131yor, her \u015feyi emek\u00e7i insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131, m\u00fccadeleleri ve \u00e7\u0131kar\u0131 ile ili\u015fkilendiriyor, Adige emek\u00e7ilerinin sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc de bu ba\u011flamda ele al\u0131yordu. Herhangi bir ki\u015fiyi ad \u00f6ne s\u00fcr\u00fcp ele\u015ftirmiyor, kimseleri de ad s\u00f6yleyerek k\u0131namaya kalk\u0131\u015fm\u0131yordu. Ancak k\u00f6ydeki s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131ftan ki\u015fileri \u201ci\u015fte onlard\u0131r\u201d diye tan\u0131mlayacak bir bi\u00e7imde, onlar\u0131n vah\u015fi yanlar\u0131n\u0131, k\u00f6t\u00fc niyetlerini t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermekten de ka\u00e7\u0131nm\u0131yordu. Kendilerine kar\u015f\u0131 bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi verilmesi gereken ki\u015fileri ad olarak s\u00f6ylemiyordu, ama onlar\u0131n kimler oldu\u011fu da yeterince anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu a\u00e7\u0131klamalarla birlikte, s\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n hilebazl\u0131klar\u0131n\u0131, insanlar\u0131 nas\u0131l yan\u0131lt\u0131p ger\u00e7eklerden sapt\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 hayk\u0131r\u0131yor, bunu k\u00f6yde ger\u00e7ekle\u015fmekte olan olaylarla ili\u015fkilendiriyor ve yeniden g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyordu.<\/p>\n

Bilin\u00e7 d\u00fczeylerini d\u00fc\u015f\u00fcren birer kemiriciler bi\u00e7iminde kalm\u0131\u015f olan kurt ve hamam b\u00f6ceklerini temizlemedikleri, \u00a0olaylara dar pencerelerden bakt\u0131klar\u0131 i\u00e7in emek\u00e7ileri ele\u015ftiriyor, olduk\u00e7a sert bir bi\u00e7imde k\u0131n\u0131yor ve uyar\u0131yordu.<\/p>\n

Ancak bu sert s\u00f6zler, ki\u015fi olarak herhangi bir kimseye y\u00f6nelik de\u011fildi, sorun birilerini de\u011fil herkesi ilgilendirmesi gereken bir sorundu. K\u0131namalar\u0131 da bireysel anlamda ki\u015filere de\u011fil, toplumsal ve ya\u015famsal temellere dayand\u0131r\u0131yordu. De\u011fotluk, kendisini de ele\u015ftiri d\u0131\u015f\u0131 tutmuyor, kusurlar\u0131n\u0131 bir bir say\u0131yor, di\u011ferleri gibi kendisini de k\u0131n\u0131yor ve \u00f6zele\u015ftiride bulunuyordu. Mutlu bir gelecek i\u00e7in, \u00a0s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131n\u0131flarla daha bilin\u00e7li m\u00fccadele verilmesi i\u00e7in kitleleri uyar\u0131yordu.<\/p>\n

De\u011fotluk d\u0131\u015f\u0131ndaki bir gen\u00e7, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131na b\u00f6ylesine dikilip azarlay\u0131c\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylemeye kalk\u0131\u015fsayd\u0131, onu hemen susturur, s\u00f6zlerini uygunsuz ve deli sa\u00e7malamas\u0131 olarak kar\u015f\u0131larlard\u0131. Ancak De\u011fotluk, kendisini ayr\u0131 tutmadan, do\u011fru olan\u0131, i\u00e7inden geldi\u011fi gibi s\u00f6yl\u00fcyordu. Sadece insanlar\u0131n iyili\u011fi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi belliydi, ger\u00e7ekleri dile getirmesi s\u00f6zlerine ikna g\u00fcc\u00fcn\u00fc kat\u0131yor, toplumu derinlemesine etkiliyordu. Dudaklar\u0131ndan d\u00f6k\u00fclen ger\u00e7ek\u00e7i ve ate\u015fli s\u00f6zc\u00fckler, dinleyicilerin buzla\u015fm\u0131\u015f haldeki g\u00fcvensizliklerini ve umutsuzluklar\u0131n\u0131 eritiyordu. Konu\u015fan ki\u015finin k\u00f6ylerinden biri oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini adeta unutmu\u015f gibiydiler, i\u00e7lerindeki ku\u015fkular yava\u015f yava\u015f da\u011f\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. De\u011fotluk\u2019un s\u00f6zleri insanlar\u0131n \u00f6zlemekte oldu\u011fu mutluluk yolunu g\u00f6steriyordu.<\/p>\n

De\u011fotluk b\u00fcy\u00fck bir be\u011feni ve takdir kazanm\u0131\u015f halde konu\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlay\u0131p k\u00fcrs\u00fcden indi ve topluluk i\u00e7indeki eski yerine ge\u00e7ti. K\u00f6yl\u00fc, art\u0131k kendisine bamba\u015fka bir g\u00f6zle bakmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

(*)<\/b> Adige resmi alfabesi o s\u0131ralar Arap harfleri \u00fczerinden d\u00fczenlenmi\u015fti. -HCY<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

X. \u00d6NDER KIZ\u00a0 (\u041f\u0428\u042a\u042d\u0428\u042a\u042d \u041f\u042d\u0420\u042b\u0422\u042b\u0420)<\/strong><\/p>\n

Gegu (oyun-e\u011flence) t\u00fcm co\u015fkusuyla s\u00fcr\u00fcyordu. Pha\u00e7ik ve p\u015f\u0131ne (m\u0131z\u0131ka) sesleri t\u00fcm g\u00f6rkemiyle meydan\u0131 doldurmu\u015ftu. Herkesin co\u015ftu\u011fu b\u00fcy\u00fck bir gegu vard\u0131. Kutlama gegusu oldu\u011fundan, ya\u015fl\u0131 gen\u00e7 herkes buraya gelmi\u015fti. Karbe\u00e7<\/strong> de, kendisi i\u00e7in getirilen sandalyeye oturmu\u015f, ka\u015flar\u0131 g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan par\u0131ldayarak geguyu izliyordu.<\/p>\n

Meydanda oynayan \u00e7iftlerin oyunlar\u0131n\u0131 bitirdikleri bir s\u0131rada \u0130shak<\/strong> hatiyak’o’ya (\u0445\u044c\u0430\u0442\u0438\u044f\u043a1\u043e;geguyu y\u00f6neten) seslendi ve onu yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. \u0130shak’\u0131n s\u00f6zlerini be\u011fendi\u011fi anla\u015f\u0131lan hatiyak\u2019o da sevin\u00e7ten u\u00e7arcas\u0131na yerine geri d\u00f6nd\u00fc. Eli ile i\u015faret edip \u00e7alg\u0131c\u0131lar\u0131 (p\u015f\u0131nave\u2019yi) durdurdu.
\n– Hey, hey, hey, Tanr\u0131 sizi de sevindirsin (\u0442\u0445\u044c\u0430\u043c \u044b\u0433\u044a\u044d\u0447\u044b\u043b\u044d\u043d)!Yan k\u00f6\u015felere ka\u00e7may\u0131n, benim i\u00e7in de aybetmi\u015f demeyin, “bilmedi\u011fimi sormu\u015fsam bunda ne var? Bana s\u00f6yleneni size iletmekle dedikoducu mu olur mu\u015fum? Satran\u00e7ta piyon kural\u0131na \u00a0g\u00f6re yedirilir, s\u00f6yleyin \u015fimdi \u00a0bana, oyun oynama s\u0131ras\u0131 kimin, diye sordu\u011fumda, ya\u015fl\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fc hep birlikte onun ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler:”\u00d6nder bir ya\u015fl\u0131m\u0131z, bir \u00a0el\u00e7imiz olarak Moskova’ya g\u00f6nderdi\u011fimiz, iste\u011fimizi de k\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fimiz Halaho<\/strong>‘dur o ki\u015fi, dediler. B\u00f6ylesine g\u00f6rkemli bir kutlama g\u00fcn\u00fc onuruna, ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 biriyim art\u0131k demeden, \u00a0gen\u00e7li\u011findeki gibi oynaman\u0131 senden bekliyoruz” dedi. Uygun mu, ey ahali?<\/p>\n

\u201cUygun, uygun!\u201d,\u00a0 \u201cHem uygun, hem de yerinde\u201d, sesleri topluluktan y\u00fckseldi.<\/p>\n

\u015eakayla kar\u0131\u015f\u0131k tak\u0131larak ve kollar\u0131na da girerek ya\u015fl\u0131lar Halaho’yu aralar\u0131ndan \u00e7\u0131kard\u0131lar. Hatiyak’o ko\u015ftu, \u00a0Halaho’yu kolundan tutup ortaya \u00e7ekti. Tam o s\u0131rada De\u011fotluk<\/strong> da hatiyak’o’ya bir i\u015faret yap\u0131p onu yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Hatiyak’o geri d\u00f6nd\u00fc ve Halaho’nun elinden tutarak toplulu\u011fa seslendi:
\n– B\u00f6ylesine bir g\u00fcnde birbirine denk (e\u015fit) olanlar\u0131n dans etmesi, birbiriyle uyumlu bi\u00e7imde oynamalar\u0131, danslara ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda, gencimiz ve ya\u015fl\u0131m\u0131zla ayn\u0131 tempoda olmam\u0131z, \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131nda \u00f6nder olan\u0131n bu mutlu an\u0131m\u0131zda da \u00f6nderimiz olmas\u0131n\u0131 arzuluyoruz: K\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131n en zekisi, en ak\u0131ll\u0131s\u0131, do\u011fan yeni d\u00fcnya \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na (g\u00fcne\u015fine) ba\u011fr\u0131n\u0131 ilk a\u00e7an ve beyazdan bir alt\u0131nm\u0131\u015f gibi aram\u0131zda par\u0131lday\u0131p durmakta olan, i\u015fte bu yaz\u0131y\u0131\u00a0 (K\u00f6y Sovyeti binas\u0131 \u00fczerinde as\u0131l\u0131 olan bezdeki yaz\u0131y\u0131 i\u015faret etti) incecik parmaklar\u0131yla yazm\u0131\u015f olan V\u0131stanekolar\u0131n g\u00fczel Nafset<\/strong>\u2019ini, bir \u00f6nc\u00fc, bir ya\u015fl\u0131 ve bir d\u00fczenleyici olarak aram\u0131zda bulunan Halaho ile dans etmesini gen\u00e7lerimiz arzu ediyorlar. Uygun de\u011fil mi, ey ahali?<\/p>\n

Kitle b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla bu iste\u011fi onaylad\u0131.<\/p>\n

Nafset de k\u0131zlar\u0131n aras\u0131ndan ayr\u0131l\u0131p ileriye \u00e7\u0131kt\u0131. K\u0131z\u0131l yazmas\u0131 g\u00fcne\u015fe kar\u015f\u0131 par\u0131ld\u0131yor, iki k\u0131rm\u0131z\u0131 yana\u011f\u0131 da yazmas\u0131n\u0131n k\u0131z\u0131ll\u0131\u011f\u0131na kar\u0131\u015f\u0131p gidiyordu. Bir May\u0131s G\u00fcn\u00fc konusundan De\u011fotluk\u2019un s\u00f6z etti\u011fi g\u00fcn, De\u011fotluk\u2019un s\u00f6zlerinde baz\u0131 sakl\u0131 niyetler bulundu\u011funu sezmi\u015fti, ama bunun ne oldu\u011funu ancak \u015fimdi anlam\u0131\u015ft\u0131. Halaho\u2019nun da k\u0131z\u0131l ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc tak\u0131p kutlamaya gelmesini Nafset\u2019ten istemi\u015f olmas\u0131n\u0131n da nedenini \u015fimdi kavram\u0131\u015ft\u0131. Her ikisinin iste\u011finde birer gizli ama\u00e7 bulunuyormu\u015f anla\u015f\u0131lan. Onlar\u0131n b\u00f6yle bir gizli niyetlerinin oldu\u011funu bilseydi, Nafset, d\u00fcnyada buraya gelmezdi, ama \u015fimdi ne yapabilirdi ki, art\u0131k geri \u00e7ekilmenin bir yolu da kalmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Adige gelene\u011fine yaslan\u0131p hatiyak\u2019o\u2019ya (y\u00f6neticiye) \u201cAblam burada iken, onurland\u0131r\u0131c\u0131 da olsa, bana uygun g\u00f6r\u00fclen bu g\u00f6revi kabul edemem\u201d diyebilirdi, \u00a0tek \u00e7\u0131kar yolu buydu ama De\u011fotluk ile arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcz\u00fclmelerini de istemiyordu. De\u011fotluk\u2019un ve yan\u0131ndaki gen\u00e7 komsomollar\u0131n (parti gen\u00e7lik kolu \u00fcyelerinin) kayg\u0131l\u0131 ve rica dolu bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n da fark\u0131ndayd\u0131, onlar\u0131n kendisini di\u011ferlerinden ay\u0131r\u0131p ortaya getirtmi\u015f olmalar\u0131 ki\u015fisel bir se\u00e7im olarak g\u00f6r\u00fclemezdi sadece. S\u00fcrmekte olan devrim m\u00fccadelesinde Nafset\u2019e g\u00fcvenmekte olduklar\u0131n\u0131 da ortaya koymu\u015flard\u0131, onun ki\u015fili\u011fine ve insanca davran\u0131\u015flar\u0131na g\u00fcveniyor, onun kendilerini bu u\u011fra\u015fta k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmeyece\u011fine inan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Ayr\u0131ca, bu gen\u00e7lerin gitti\u011fi yolun \u00fczerinde Bibolet de bulunuyordu\u2026 Korkup da geri \u00e7ekilecek olursa, Bibolet\u2019in y\u00fcz\u00fcne nas\u0131l bakard\u0131 ki\u2026<\/p>\n

\u0130ki ayr\u0131 d\u00fcnya ve iki kar\u015f\u0131t ak\u0131m yanda\u015flar\u0131 g\u00f6zlerini Nafset\u2019in \u00fczerine dikmi\u015f, onun se\u00e7imini bekliyorlard\u0131. Ya yi\u011fit\u00e7e ve y\u00fcrekli bir bi\u00e7imde, kendisinin de \u00f6zlemini \u00e7ekti\u011fi ayd\u0131nl\u0131k yeni bir d\u00fcnya i\u00e7in m\u00fccadele edenlerin saf\u0131nda yer alacakt\u0131 ya da boyun e\u011fecek, eski d\u00fcnyaya \u00f6zg\u00fc ac\u0131mas\u0131z prangalar\u0131n boynuna tak\u0131lmas\u0131na raz\u0131 olacakt\u0131. Bu iki ayr\u0131 saftan hangisini se\u00e7ece\u011fini kestiremiyor ve bir i\u00e7 m\u00fccadelesi ge\u00e7iriyor, kayg\u0131 ve korku i\u00e7inde, utanm\u0131\u015f ve her iki kesimden de \u00e7ekinir halde, ba\u015f\u0131n\u0131 e\u011fmi\u015f duruyordu Nafset\u2026<\/p>\n

Bu duraksamal\u0131 duru\u015f birka\u00e7 saniyeden fazla s\u00fcrmemi\u015fti. Hemen ard\u0131ndan \u00f6zledi\u011fi ve kat\u0131lmak i\u00e7in can att\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nl\u0131k d\u00fcnyaya y\u00fcz\u00fcn\u00fc d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc. Ayr\u0131ca bu birka\u00e7 saniye i\u00e7inde ya\u015f\u0131n\u0131n ve kavrama g\u00fcc\u00fcn\u00fcn alabildi\u011fine geli\u015fti\u011fini, i\u00e7 engellerini a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, eski d\u00fcnyadan artakalm\u0131\u015f hatiyako\u2019lar (\u00e7\u0131\u011f\u0131rtkanlar)\u00a0 kar\u015f\u0131s\u0131nda duraksamamak gerekti\u011fini kavrad\u0131 ve ba\u015f\u0131 dik bi\u00e7imde oldu\u011fu yerde kald\u0131.<\/p>\n

\u015eimdilere de\u011fin Adigeler, Adige k\u0131zlar\u0131n\u0131 utanga\u00e7, ba\u015f\u0131 e\u011fik ve ezik ki\u015filer olarak g\u00f6rmeye al\u0131\u015f\u0131kt\u0131lar, k\u0131zlar\u0131n da bu durumu ince ve alacal\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fcleri alt\u0131nda gizlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. \u015eimdiye de\u011fin Adigeler b\u00f6yle t\u00f6ren gegular\u0131nda (e\u011flencelerde) bezden k\u0131z\u0131l ba\u015f\u00f6rt\u00fcler ta\u015f\u0131mazlard\u0131, b\u00f6ylesine \u015feyler de g\u00f6rmemi\u015flerdi. Bu renk, \u015fimdi yeni do\u011fmu\u015f ve dalgalanmakta olan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bayra\u011f\u0131n\u0131n da rengini an\u0131msatmaktayd\u0131. Nafset \u015fimdi, \u00a0bu \u00f6zg\u00fcr d\u00fcnyan\u0131n bir bayra\u011f\u0131n\u0131 elinde tutuyormu\u015f gibi, ba\u015f\u0131 dik ve yukar\u0131da, g\u00f6nen\u00e7 ve g\u00fcven i\u00e7inde yerinde durmaktayd\u0131. Ba\u015f\u0131ndaki ba\u015f\u00f6rt\u00fcy\u00fc daha a\u015fa\u011f\u0131 indirmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yordu. O \u015fimdi, yeniden de\u011feri iade edilmi\u015f olan \u00f6nder Adige kad\u0131nlar\u0131ndan biriydi art\u0131k, kad\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in utanan, ezilip b\u00fcz\u00fclen biri de\u011fildi bunan sonras\u0131 i\u00e7in. G\u00f6zlerinden sevin\u00e7ten bir ate\u015f f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yor, ak\u0131ll\u0131 ve zeki bir k\u0131z oldu\u011fu belli olur bi\u00e7imde yumu\u015fac\u0131k dudaklar\u0131ndan g\u00fcl\u00fcc\u00fckler sa\u00e7\u0131l\u0131yordu. Art\u0131k kad\u0131nlara \u00f6zg\u00fc ezilmi\u015fli\u011fin yerini, insan olman\u0131n verdi\u011fi g\u00fcven dolu bir g\u00fcl\u00fcmseyi\u015f alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Halaho inat\u00e7\u0131 bir ihtiyar k\u00fcl\u00e7esi halinde ve oynamay\u0131 istemiyormu\u015f gibi, zorla ve s\u00fcr\u00fcklene s\u00fcr\u00fcklene meydana getirilmi\u015f ve Nafset\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131na dikilmi\u015fti. Halaho isteksizce yerinde duruyor, l\u00fctfen sa\u011fa sola d\u00f6n\u00fcyormu\u015f gibi yap\u0131yordu. Ancak Nafset, Halaho\u2019nun ne denli g\u00fczel oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi evlerinde g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc ve ihtiyar\u0131 nas\u0131l yola getirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp duruyordu; Nafset, ihtiyar gibi cans\u0131z durmuyor, g\u00f6zlerinden yay\u0131lan sevgi dolu bak\u0131\u015flarla onu etkilemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, konu\u015fmadan, sadece g\u00f6zleriyle ona ricada bulunuyor ve onu dansa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yordu. K\u0131z, sonunda h\u0131zlan\u0131p var g\u00fcc\u00fcyle oynamaya ba\u015flad\u0131.
\n– Halaho, Halaho, k\u0131z seni bast\u0131r\u0131yor, biz ya\u015fl\u0131lar\u0131 utand\u0131r\u0131yorsun! Dans etmeyi unutmu\u015fsan, i\u00e7imizde yerin kalmad\u0131, almayaca\u011f\u0131z art\u0131k seni aram\u0131za! diyerek ihtiyarlar yer yer ba\u011fr\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

Ya\u015fl\u0131 gen\u00e7 herkes var g\u00fcc\u00fcyle el \u00e7\u0131rpmaya ba\u015flad\u0131. El \u00e7\u0131rpmalar\u0131 h\u0131zlan\u0131nca Halaho, yava\u015f yava\u015f tempoya uymaya ba\u015flad\u0131. Toplulu\u011fun el \u00e7\u0131rpmas\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde, oyuncular da tempolar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131yorlard\u0131, bu arada komsomollar silahlar\u0131n\u0131 \u00e7ekip pe\u015f pe\u015fi s\u0131ra bo\u015faltmaya ba\u015flay\u0131nca Halaho da adeta zembereklerinden bo\u015fand\u0131. H\u0131zla d\u00f6nen bir topa\u00e7 (\u043f\u0445\u044a\u044d\u043c\u044b\u0443\u043f\u0441\u044b \u0447\u044b\u043d\u044d \u0445\u044c\u0430\u043a\u0443\u0430\u043a\u043e) gibi ortaya f\u0131rlad\u0131.<\/p>\n

Hatiyak\u2019o co\u015fturucu naralar at\u0131yor, p\u015f\u0131nave de (m\u0131z\u0131ka \u00e7alan) ko\u015fup gelmi\u015f, m\u0131z\u0131kas\u0131n\u0131 Halaho\u2019nun ba\u015fucunun \u00fczerine do\u011fru kald\u0131rm\u0131\u015f \u00e7al\u0131yordu. El \u00e7\u0131rpma ve tabanca sesleri birbirine kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ortal\u0131k barut duman\u0131na bo\u011fulmu\u015f, ortal\u0131k kara bir sisle kaplanm\u0131\u015ft\u0131. Halaho bir kara kartal gibi bu yo\u011fun \u00a0barut sisinin i\u00e7inde bir f\u0131r\u0131ldak gibi d\u00f6n\u00fcyor, d\u00f6n\u00fcyor, d\u00f6n\u00fcyordu.<\/p>\n

Herkes birbirini \u00e7i\u011fneyecekmi\u015f gibi y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, gerilerde duranlar g\u00f6steriyi ka\u00e7\u0131rmamak ve daha yak\u0131ndan g\u00f6rebilmek i\u00e7in \u00f6ne do\u011fru h\u00fccum ediyorlard\u0131. Herkes \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f, hayran hayran\u00a0 Halaho\u2019ya bak\u0131yordu. Yer, unvan ve mevki gibi \u015feyler bir kenara at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Adeta zaman durdurulmu\u015ftu, kimse kendisini itip duran ki\u015fi \u00e7oklu\u011fu ile ilgilenmiyor, sadece Halaho\u2019ya bak\u0131yordu. Bir s\u00fcre sonra hatiyak\u2019o elini kald\u0131rd\u0131 ve p\u015f\u0131naveyi (\u00e7alg\u0131c\u0131y\u0131) durdurdu. Ko\u015fup Halaho ile Nafset\u2019in elini tuttu, onlar\u0131 meydan\u0131n orta yerine getirip yan yana durdurdu.<\/p>\n

Gegudekiler de soluklanmaya, y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f olanlar da yeniden a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Deri kapma yar\u0131\u015f\u0131ndan (\u0448\u044a\u043e\u0437\u0435\u0445\u044c\u044d) \u00e7\u0131km\u0131\u015flar gibi s\u0131k s\u0131k nefes al\u0131yor, e\u011filip kalk\u0131yorlard\u0131. Tart\u0131\u015f\u0131yor ve aralar\u0131nda konu\u015fuyorlard\u0131!
\n– Vay anas\u0131n\u0131 be, bu Halaho da ne yaman biriymi\u015f b\u00f6yle!
\n– Bu adam\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda, gencim diye kendine g\u00fcvenip sak\u0131n yar\u0131\u015fmaya kalk\u0131\u015fma!
\n– Nafset de becerisiyle onu oynatmas\u0131n\u0131 bildi!
\n– Yahu, V\u0131stanekolar\u0131n bu k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131 da ne yaman bir k\u0131z olmu\u015f b\u00f6yle!<\/p>\n

Hatiyak\u2019o yine toplulu\u011fa d\u00f6n\u00fcp seslendi:
\n– Gen\u00e7ler ve ya\u015fl\u0131lar olarak sizin belirlemi\u015f oldu\u011funuz bu iki ki\u015fi b\u00f6ylesine ortada kalm\u0131\u015f oldular. \u0130yilikten iyilik do\u011fmu\u015f olmas\u0131 gelenek gere\u011fidir. \u0130yilik yapmaktan ka\u00e7\u0131nmayanlar kenara \u00e7ekilmesinler, ellerini sa\u011f ceplerine ats\u0131nlar. Cepte olan b\u00f6yle g\u00fcnler i\u00e7in gerekli, bu bizim en mutlu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck g\u00fcne\u015fi art\u0131k \u00fcst\u00fcm\u00fczde par\u0131ld\u0131yor, yeni ve mutlu g\u00fcnlere eri\u015ftik. Para toplamaktaki amac\u0131m\u0131z, d\u0131\u015f \u00fclkelerde zor ko\u015fullar alt\u0131nda m\u00fccadele vermekte olan insanlara, emek\u00e7i karde\u015flerimize yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7indir. Gencimiz, ya\u015fl\u0131m\u0131z, k\u0131z ve \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z, sizler, \u00a0hepiniz bu hay\u0131rl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaya omuz veriniz.<\/p>\n

Hatiyak\u2019o konu\u015fmas\u0131n\u0131 hen\u00fcz bitirmi\u015fti ki \u015e\u0131vm\u0131l\u2019 Hac\u0131ret<\/strong> (\u0428\u044b\u0443\u043c\u044b\u043b1 \u0425\u044c\u0430\u0434\u0436\u044b\u0440\u044d\u0442) toplulu\u011fun i\u00e7inde, bulundu\u011fu yerden ba\u011f\u0131rd\u0131:
\n– Siz burada toplanm\u0131\u015f olan bu halkla dalga m\u0131 ge\u00e7iyorsunuz? Ya\u015fl\u0131 ya\u015fl\u0131d\u0131r diyelim, kabul, ama ablas\u0131 bu yerde duran bir k\u0131zdan ba\u015fka oynatacak k\u0131z m\u0131 bulamad\u0131n\u0131z?<\/p>\n

Gegu derin bir sessizli\u011fe g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Hac\u0131ret\u2019in sa\u011f\u0131ndan solundan olumsuz ba\u015fka sesler de duyulmaya ba\u015flad\u0131:
\n– K\u0131z diye buna m\u0131 kald\u0131n\u0131z?
\n– Bir\u00a0 fekol\u2019 (\u0444\u044d\u043a\u044a\u043e\u043b1;emek\u00e7i k\u00f6yl\u00fc)\u00a0 k\u0131z\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda k\u0131z m\u0131 kalmam\u0131\u015f koca k\u00f6yde?<\/p>\n

Komsomollar da ara s\u0131ra onlara kar\u015f\u0131l\u0131k vermeye ba\u015flad\u0131lar:
\n– Yeter art\u0131k, ge\u00e7ti sizin eski g\u00fcnleriniz!
\n– Zenginli\u011finize dayanarak k\u0131zlar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131n\u0131z d\u00f6nemler geride kald\u0131 art\u0131k!<\/p>\n

At\u0131\u015fmalar \u00e7o\u011fald\u0131 ve i\u015f kavgaya do\u011fru geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011fr\u0131\u015fmalar artt\u0131 ve kimin ne s\u00f6yledi\u011fi fark edilemez oldu.
\n– Halk sizin soytar\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131za katlanmak zorunda de\u011fil!
\n– Halk kim? Siz misiniz, siz ka\u00e7 aile ediyorsunuz ki?
\n– G\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz siz bu k\u00f6yde ne olup ne olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131!
\n– Kendinizi halk yerine koyup caka satt\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u00fcnleri unutun art\u0131k!
\n– K\u00f6y\u00fc \u015fenlendirdiniz:A\u011fz\u0131 s\u00fct kokan, ba\u015f\u0131 da biber gibi k\u0131pk\u0131z\u0131l ba\u011flanm\u0131\u015f bir k\u00fc\u00e7\u00fck\u00a0 k\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131karacak\u00a0 birini bile bulamad\u0131n\u0131z!
\n– K\u0131rm\u0131z\u0131dan korkunuz, \u00a0size eskilerden kalma bir gelene\u011finiz (xabzeniz)! Ancak \u015fimdi kurdun kapana yakalanmas\u0131 gibi k\u0131z\u0131l bayra\u011fa yakaland\u0131n\u0131z, kimselere sald\u0131racak bir g\u00fcc\u00fcn\u00fcz kalmad\u0131!
\n– G\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz siz bundan sonra olacaklar\u0131, g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz siz Adigeli\u011fi ve insanl\u0131\u011f\u0131 yok edip edemeyece\u011finizi!
\n– \u00c7atlay\u0131p patlasan\u0131z bile, ge\u00e7ti sizin d\u00f6neminiz, g\u00fcn bizim g\u00fcn\u00fcm\u00fcz!<\/p>\n

Sen ben kavgas\u0131 s\u00fcr\u00fcp giderken De\u011fotluk topluluktan ayr\u0131l\u0131p orta yere geldi. Ba\u011fr\u0131\u015fmalar sona erdi.
\n– Hacret neymi\u015f burada senin be\u011fenmedi\u011fin \u015fey, diye sordu De\u011fotluk sakin, ama sert bir ses tonuyla.
\n– Be\u011fenmedi\u011fim \u015fey, topluma kar\u015f\u0131 sayg\u0131s\u0131z davranmakta olman\u0131z! Siz gelenek (xabze) ve insanl\u0131k diye bir \u015fey bilmiyor olabilirsiniz, ama toplumun bu de\u011ferlere sayg\u0131s\u0131 var! Ablas\u0131 dururken k\u0131z karde\u015finin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 nerede g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, diyerek sayg\u0131s\u0131z ve edepsiz bir bi\u00e7imde ba\u011f\u0131rd\u0131.
\n– Senin gelenek (xabze) demekle kasdetti\u011fin \u015feyi biz \u00e7ok iyi biliyoruz. K\u00f6yl\u00fcy\u00fc adam yerine koymadan kabarm\u0131\u015f hindi bi\u00e7imde dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n eski g\u00fcnlerini geri getirmek istiyorsun, de\u011fil mi? \u00d6yleyse yas elbiseni giy ve odana \u00e7ekil, sizin gelenek diye istedi\u011finiz \u015fey sona erdi. Senin k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z diye k\u00fc\u00e7\u00fcmsedi\u011fin bu k\u0131z kadar bir akl\u0131n olsayd\u0131 bu s\u00f6ylediklerini s\u00f6ylemezdin. Bizim \u015fimdiki gelene\u011fimize g\u00f6re \u00fcst\u00fcnl\u00fck zenginli\u011fe ya da soylulu\u011fa g\u00f6re bi\u00e7imlenmiyor, \u00fcst\u00fcnl\u00fck bilgiye ve hizmete g\u00f6re kazan\u0131l\u0131yor. Bunu hala anlayamad\u0131nsa, art\u0131k anlayacaks\u0131n!
\n– Senin de\u011fil, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn ne dedi\u011fi \u00f6nemli! Sen gelenek ve insanl\u0131k diye bir \u015feye de\u011fer vermiyorsun, ama k\u00f6yl\u00fc veriyor, diye ba\u011f\u0131rd\u0131 biri daha Hac\u0131ret\u2019in geri taraf\u0131ndan.
\n– K\u00f6yl\u00fcy\u00fc kendiniz gibi g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z, yan\u0131l\u0131yorsunuz. Haydi soral\u0131m bakal\u0131m k\u00f6yl\u00fcye, diyerek De\u011fotluk ba\u015f\u0131n\u0131 \u00a0kald\u0131r\u0131p toplulu\u011fa seslendi:
\n– Ey ahali, ey k\u00f6yl\u00fc! Bu toplant\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imini uygun bulmuyor musunuz?<\/p>\n

\u201cUygun, uygun buluyoruz!\u201d, \u201dBunlar\u0131 ne diye muhatap al\u0131p konu\u015fturuyorsunuz! Be\u011fenmiyorlarsa evlerine d\u00f6ns\u00fcnler!\u201d gibi tek t\u00fck konu\u015fmalar duyulmaya ve sesler y\u00fckselmeye ba\u015flad\u0131. Ard\u0131ndan \u0130shak ortaya geldi. Konu\u015fmalar\u0131 durdurup durumu yat\u0131\u015ft\u0131rmak \u00fczere bir konu\u015fma yapmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan ya\u015fl\u0131m\u0131z kimsenin nefretini kazanmam\u0131\u015f, do\u011fru s\u00f6zl\u00fc ya\u015fl\u0131 \u00f6nderlerimizden biridir. K\u0131z da bizim k\u0131z\u0131m\u0131z, bug\u00fcnk\u00fc kutlama i\u00e7in k\u00f6y k\u0131zlar\u0131 i\u00e7inde en fazla emek vermi\u015f olan k\u0131z\u0131m\u0131z. B\u00fct\u00fcn k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi, g\u00f6z dolduran bu harfleri yazabilecek kadar \u00a0bir becerisi ve bilgisi olan daha ba\u015fka bir k\u0131z g\u00f6remiyorum k\u00f6y\u00fcm\u00fczden. Ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck de olsa, ad\u0131 gururla an\u0131lan k\u0131zlar\u0131m\u0131zdan. \u201dAblas\u0131 dururken\u201d demeniz de yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z. Onun ablas\u0131 da akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir k\u0131z, bu k\u0131z da onu k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131. Eskiden de olurdu b\u00f6yle \u015feyler. En zeki k\u0131zlara, ablas\u0131 yan\u0131nda olsa bile, \u00a0k\u0131z\u0131n \u00f6rnek davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6d\u00fcllendirmek i\u00e7in, bir g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, yani s\u00fcreli olarak ablal\u0131k payesi verilirdi. Bunun gibi insanca \u015fakalar yapmak Adige gelene\u011finde vard\u0131r. Adigelerce d\u00fczenlenen en ak\u0131ll\u0131ca ve d\u00fczg\u00fcn gegulardan biridir bug\u00fcnk\u00fc bu e\u011flentimiz de. Yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z hi\u00e7bir durum ya\u015fanmad\u0131. Aksine \u00e7ok g\u00fczel bir gegu ya\u015fan\u0131yor!\u201dSadece senin dans edi\u015fin bile yeter sayg\u0131nlanman i\u00e7in benim g\u00fczel k\u00fc\u00e7\u00fck \u015fa\u015f\u0131m (k\u0131z\u0131m)!Ya\u015fam\u0131n boyunca mutlu olas\u0131n\u201d, diye s\u00f6zlerini Nafset\u2019e d\u00f6n\u00fcp tamamlad\u0131 \u0130shak.<\/p>\n

Ancak Hacret daha da asabile\u015fmi\u015f bir bi\u00e7imde, uygun ya da de\u011fil ay\u0131rmadan, terbiyesizce ihtiyara ba\u011f\u0131rd\u0131:
\n– Anla\u015f\u0131lan sen de sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015fs\u0131n \u0130shak, uygunsuzlu\u011fa k\u0131l\u0131f uydurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsun! Sen ucuz bir ya\u015fl\u0131s\u0131n sadece, gelenek d\u0131\u015f\u0131 b\u00f6yle bir uygulamay\u0131 hi\u00e7bir Adige gegusunda g\u00f6r\u00fcp g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn de yoktur!<\/p>\n

\u0130shak yerine d\u00f6nerken at\u0131lan bu laflar \u00fczerine duraklad\u0131 ve k\u0131zg\u0131n bir halde geri d\u00f6nd\u00fc. Sopas\u0131n\u0131 sert bir bi\u00e7imde yere \u00e7ak\u0131p ba\u015f\u0131n\u0131 Hac\u0131ret\u2019e do\u011fru \u00e7evirerek sert bir bi\u00e7imde onu yan\u0131tlad\u0131:
\n– Sen g\u00f6rmemi\u015f olabilirsin, ama s\u00f6yledi\u011fim \u015feyleri bizler g\u00f6rd\u00fck! Senin gibilerin bakt\u0131\u011f\u0131 ve g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feyler, sadece\u00a0 \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131z bulunan \u015feylerdir, asla bilgece ve insanca \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcnmezsiniz, bunu bil a evlad\u0131m! Bunu bilmedi\u011fin benim gibi ya\u015fl\u0131 biri ile konu\u015fma bi\u00e7iminden bile a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. Sizin obez (\u0431\u044d\u0441\u043a\u044a\u0430\u0433\u044a\u044d;\u015fi\u015fman) k\u0131zlar\u0131n\u0131z\u0131n zengin k\u0131z\u0131 diye, \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131klar\u0131 ve iltifat g\u00f6rd\u00fckleri gegular\u0131 \u00f6zl\u00fcyor olmal\u0131s\u0131n sen! Ge\u00e7ti o g\u00fcnler, a evlad\u0131m! \u015eimdiki k\u00f6y sizin gibi be\u015f on hanenin emrindeki k\u00f6y de\u011fil art\u0131k, \u015fimdiki k\u00f6y biziz, \u00fc\u00e7 y\u00fcz elli hanenin tamam\u0131d\u0131r!<\/p>\n

\u0130shak k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 kesilmi\u015f halde yerine d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n

Ard\u0131ndan bir karga\u015fa ba\u015f g\u00f6sterdi. \u0130shak\u2019\u0131n v\u0131neko\u015f<\/em><\/strong>\u2019u (\u0443\u043d\u044d\u043a\u044a\u043e\u0449) (*<\/strong>) iki gen\u00e7 Hac\u0131ret\u2019e sert \u00e7\u0131kt\u0131lar ve onun \u0130shak aleyhinde konu\u015fmas\u0131na izin vermediler. Hac\u0131ret de \u201cK\u00f6y, madem sizmi\u015fsiniz, sizin olsun!\u201d diyerek topluluktan ayr\u0131ld\u0131 ve gitti. Onun ard\u0131ndan kendini soylu g\u00f6ren birka\u00e7 ki\u015fi daha gegudan ayr\u0131ld\u0131. Behuko Hac\u0131<\/strong> da sakallar\u0131 sallanarak, k\u0131zg\u0131n bir ko\u00e7 gibi, sopas\u0131na dayal\u0131 bir s\u00fcre bekledikten sonra, \u201dAdi herifler! \u0130mans\u0131z ihtiyar!\u201d diye m\u0131r\u0131ldana m\u0131r\u0131ldana Al\u0131ko<\/strong> ile birlikte toplant\u0131dan ayr\u0131l\u0131p gitti.<\/p>\n

Oturma tak\u0131mlar\u0131 getirilip Halaho ile Nafset\u2019in \u00f6n\u00fcne kondu. Komisyon oturdu. Yard\u0131m kampanyas\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131. Karga\u015fadan \u00f6nce para vermeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyenler de ellerini ceplerine att\u0131lar, b\u00f6ylece bir hayli para topland\u0131. D\u00fc\u015fman\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 karga\u015faya inat, gen\u00e7ler daha dolu ve daha co\u015fkulu bir bi\u00e7imde yeniden dansa ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

Bug\u00fcnk\u00fc e\u011flenti s\u00fcreci i\u00e7inde hatiyak\u2019o\u2019nun s\u00f6yledi\u011fi \u00f6v\u00fcc\u00fc s\u00f6zlerden biri ak\u0131llarda yer etmi\u015fti, bu \u00f6vg\u00fc dolu s\u00f6zler, \u00f6vg\u00fcs\u00fc yap\u0131lan ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda, \u00a0k\u00f6yl\u00fc taraf\u0131ndan da be\u011fenilmi\u015f ve onaylanm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n

Kulats M\u0131hamet\u2019i \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve ona bir \u015feyler s\u00f6yledi; M\u0131hamet de hatiyak\u2019o\u2019ya seslenip onu yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve ona bir \u015feyler s\u00f6yledi, ayr\u0131ca para da verdi;hatiyak\u2019o da \u00fc\u00e7 kez hap\u015f\u0131rarak p\u015f\u0131neyi (\u00e7alg\u0131y\u0131) durdurdu, ortam\u0131 sessizle\u015ftirdi ve\u00a0 daha ince bir dille toplulu\u011fa seslendi:
\n– Hey, hey (\u0423\u0438-\u0443\u0438)!Nedjehable (**) y\u00f6n\u00fcne (\u041d\u044d\u0434\u0436\u044d\u0445\u044c\u0430\u0431\u043b\u044d) bir bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir k\u0131z g\u00f6r\u00fcyoruz. Bedeni saksa\u011fan\u0131n beyaz\u0131, sa\u00e7lar\u0131 saksa\u011fan\u0131n siyah\u0131, iki ka\u015f\u0131 k\u0131rlang\u0131c\u0131n kanatlar\u0131n\u0131 and\u0131r\u0131yor, ad\u0131m at\u0131\u015f\u0131 ise ceylan\u0131n y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc gibi, k\u0131zlar\u0131n i\u00e7inde g\u00f6z\u00fc ve kirpi\u011fi e\u015fsiz olan V\u0131stanekolar\u0131n Kulats\u2019\u0131 beni \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve bana \u015f\u00f6yle dedi:\u201dHey, hatiyak\u2019o, b\u00f6ylesine bir g\u00fcnde \u00e7ok yoruldum deme, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok g\u00f6rme! Bug\u00fcn \u00e7ok sevdi\u011fim biricik k\u0131z karde\u015fime k\u00f6y\u00fcm\u00fczde verilmi\u015f olan de\u011fer, benim a\u00e7\u0131mdan gurur verici, bu konuda duydu\u011fum sevinci dile getirmeye g\u00fcc\u00fcm yetmez! Bug\u00fcn geguda orta yere dikmi\u015f oldu\u011fun bu iki ki\u015fi i\u00e7in can\u0131m kurban olsun!\u201d diyerek, bana y\u00fcz ruble para verdi.
\n– A benim iki g\u00f6z\u00fcm! A benim kurban oldu\u011fum g\u00fczelim! Bu paray\u0131 Laba \u0131rma\u011f\u0131 \u00e7ak\u0131llar\u0131 aras\u0131ndan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olmal\u0131s\u0131n, \u00e7ok gurur verici, ama bilgece d\u00fc\u015f\u00fcncen paradan da daha de\u011ferli, bahar\u0131n \u00e7i\u00e7eklerle kendini belli etmesi gibi, ya\u015fam\u0131n\u0131n da bug\u00fcn ortaya koymu\u015f oldu\u011fun bilge davran\u0131\u015f\u0131n gibi yinelene yinelene s\u00fcr\u00fcp gitmesini diliyorum, a benim g\u00fczelim (\u0441\u0438\u0434\u0430\u0445)!<\/p>\n

(*) <\/strong> V\u0131neko\u015f (\u0443\u043d\u044d\u043a\u044a\u043e\u0449)- ayn\u0131 soy, s\u00fclale mensubu.
\n(**)<\/strong> Nedjehable (Necehable)-Buradaki \u201chable\u201d k\u00f6y de\u011fil, b\u00fcy\u00fck bir k\u00f6y\u00fcn, 350 haneli \u015eecer\u0131ye k\u00f6y\u00fcn\u00fcn bir mahallesi anlam\u0131ndad\u0131r. HCY<\/p>\n

 <\/p>\n

XI. AT\u00a0 YARI\u015eI (\u0428\u042b\u0413\u042a\u0410\u0427\u042a\u042d\u0420)<\/b><\/span><\/p>\n

Gegu’nun (e\u011flentinin) ard\u0131ndan at yar\u0131\u015f\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 duyuruldu, gegudakiler ve geguya gelmeyen di\u011fer k\u00f6yl\u00fcler, ak\u0131n ak\u0131n yar\u0131\u015f alan\u0131na do\u011fru akt\u0131lar. Cadde boyunca ilerleyen kad\u0131nlar\u0131n yan\u0131nda ve kucaklar\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131 da vard\u0131. Araba (\u043a\u0443) ve ka\u011fn\u0131lar (\u0442\u044d\u0447\u0430\u043d\u043a) t\u0131ka basa insanlarla doluydu, baz\u0131lar\u0131ndan m\u0131z\u0131ka (p\u015f\u0131ne) sesleri yay\u0131l\u0131yor ve hepsi de bir ko\u015fu\u015fturma tutturmu\u015f yar\u0131\u015f\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 alana gidiyordu. Atl\u0131lar da birbirleriyle yar\u0131\u015f\u0131rcas\u0131na ko\u015fu\u015fturuyorlard\u0131. \u00dcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc olan ve dizginlerinden tutulmu\u015f g\u00f6t\u00fcr\u00fclen birka\u00e7 at daha vard\u0131. Bunlara yar\u0131\u015facak olan atlard\u0131.<\/p>\n

Kimileri alelacele, kimileri de son takatlerini ortaya koyarak k\u00f6yden \u00e7\u0131km\u0131\u015f yar\u0131\u015f alan\u0131na do\u011fru ilerlemekteydi. K\u00f6y\u00fcn hemen biti\u015fi\u011findeki \u00e7ay\u0131rl\u0131k alan insanla dolup ta\u015fm\u0131\u015ft\u0131, bah\u00e7e \u00e7itlerinin \u00fczerinden d\u0131\u015far\u0131 sarkan kabaklar misali, \u00e7ay\u0131rl\u0131\u011f\u0131n etraf\u0131n\u0131 \u00e7eviren \u00e7itler kad\u0131n ve \u00e7ocuklarla kaplanm\u0131\u015f gibiydi. Erkekler daha \u00e7ok ortada, yar\u0131\u015f\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 yerde toplanm\u0131\u015flard\u0131. Baz\u0131 k\u00f6\u015felerden ve sa\u011fda solda m\u0131z\u0131kalar \u00e7al\u0131n\u0131yor, oyunlar oynan\u0131yordu. Yar\u0131\u015fa kat\u0131lacak atlar ise daha uzaklarda, ayr\u0131 ayr\u0131 gezdiriliyorlard\u0131.<\/p>\n

Alan\u0131n ba\u015fka bir yerinde atl\u0131 ve yayalar kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015fler, atl\u0131lar\u0131n yaya saflar\u0131n\u0131 yarma giri\u015fimini (\u0448\u044b\u0443 \u043a1\u043e\u04461\u044b\u0440\u044b\u0444\u044b) oynuyorlard\u0131. Bazen \u00e7ay\u0131rl\u0131ktaki herkesin dikkatini \u00e7ekecek denli b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eki\u015fme ve nara sesleri ortal\u0131\u011f\u0131 kapl\u0131yordu. \u00c7ocuklar hemen oraya do\u011fru ko\u015fmak istiyorlar ama birka\u00e7 g\u00f6revli \u00e7ocuklar\u0131 ince s\u00f6\u011f\u00fct dal\u0131ndan sopalarla kovalay\u0131p \u00e7ocuklar\u0131 oradan uzakla\u015ft\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

At yarma oyunu yerinde, atl\u0131 ve yaya saflar\u0131 aras\u0131nda uzun boylu \u015eumaf<\/b> ile bindi\u011fi b\u00fcc\u00fcr at\u0131 Mu\u015ftak<\/b> duruyordu. Mu\u015ftak durmadan tekmeler savuruyor, \u00a0gerisin geri giderek yaya saflar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131t\u0131yor ve bozuyordu. \u015eumefej ise at\u0131 ile \u015fakala\u015facak ya da dalga ge\u00e7ecek durumda de\u011fildi. \u015eumaf ile Mu\u015ftak, \u00a0birbirlerine k\u0131zm\u0131\u015flard\u0131 ve inatla\u015f\u0131yorlard\u0131. \u015eumaf iyice sinirlenmi\u015fti, k\u0131rba\u00e7 \u00fcst\u00fcne k\u0131rba\u00e7 indiriyordu Mu\u015ftak\u2019a. B\u00f6yle bir \u015feye al\u0131\u015f\u0131k olmayan Mu\u015ftak ise, g\u00f6zleri iri birer armut gibi d\u0131\u015far\u0131 ta\u015fm\u0131\u015f, k\u0131zarak yana do\u011fru yat\u0131yormu\u015f gibi f\u0131rlam\u0131\u015f, yayalar\u0131n \u00fczerine do\u011fru ilerliyordu, insanlar ise ba\u011fr\u0131\u015farak ata yol a\u00e7\u0131yor, daha uzaktaki ki\u015filer de tela\u015fl\u0131 bi\u00e7imde ba\u011f\u0131r\u0131yor ve \u0131sl\u0131k \u00e7al\u0131yorlard\u0131. Hayhuy ve ba\u011fr\u0131\u015fma sesleri ortal\u0131\u011f\u0131 kaplam\u0131\u015ft\u0131. Sonunda \u015eumaf, Mu\u015ftak\u2019\u0131 dizginlemeyi ba\u015fard\u0131. Mu\u015ftak meydana girilen ve \u00e7\u0131k\u0131lan yere do\u011fru gitmeye ba\u015flad\u0131, mutlu olmu\u015ftu, kuyru\u011funu sallayarak yoluna devam ediyordu. Ancak Mu\u015ftak bo\u015funa sevinmi\u015fti. \u015eumaf k\u0131zarak at\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirtti, at\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 sert bir bi\u00e7imde geri \u00e7evirdi ve onu yar\u0131\u015f yerine yeniden y\u00f6nlendirdi. S\u0131rt\u0131ndaki bu azman binicisinin kendisini rahat b\u0131rakmam\u0131\u015f olmas\u0131 Mu\u015ftak\u2019\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn \u00e7ileden \u00e7\u0131kard\u0131. K\u0131rba\u00e7 indirmesine zaman b\u0131rakmadan, binicisini de iplemeden \u00f6ne do\u011fru f\u0131rlay\u0131verdi. At\u0131n de\u011fil, binicisi daha iri g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu, at yap\u0131\u015fkan sar\u0131 topra\u011f\u0131 toynaklar\u0131yla bast\u0131r\u0131p etrafa s\u0131\u00e7rat\u0131yor, yere yatm\u0131\u015f gibi iki saf halinde dizilmi\u015f insanlar\u0131n aras\u0131ndan ko\u015farak ge\u00e7iyordu, her iki yandaki insanlar ise durmadan ba\u011f\u0131r\u0131yor ve \u0131sl\u0131k \u00e7al\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Beyaz ka\u011f\u0131da sar\u0131l\u0131 paras\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yere vard\u0131klar\u0131nda, iriyar\u0131 \u015eumaf a\u015fa\u011f\u0131 e\u011filiyor ama e\u011fere tak\u0131l\u0131yor, kocaman boylu bir \u00e7uvalm\u0131\u015f gibi, bakan\u0131 kahkahaya bo\u011facak bir bi\u00e7imde ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 at\u0131ndan yuvarlan\u0131p \u00fc\u00e7 d\u00f6rt kez yerde d\u00f6n\u00fcyor. Mu\u015ftak ise \u00e7ifteler sallayarak ka\u00e7\u0131yor, \u015eumaf da elleri yanda, hareketsiz bir\u00a0 halde kal\u0131yor. Kalpa\u011f\u0131n\u0131n u\u00e7mas\u0131yla, \u00a0a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan \u015eumaf\u2019\u0131n kel ba\u015f\u0131 g\u00fcne\u015f alt\u0131nda par\u0131ld\u0131yordu, ba\u015f\u0131n\u0131n tepesinde de iki k\u0131m\u0131z\u0131 kurdele dikilmi\u015f gibi (\u0434\u044d\u043d\u044b\u043b\u044a\u044d\u0447 \u0438\u0434\u0430\u0433\u044a\u044d\u043c \u0444\u044d\u0434\u044d\u0443) \u00a0iki \u015ferit halinde kan ak\u0131yordu.<\/p>\n

Ko\u015fup \u015eumaf\u2019\u0131n \u00e7evresini kama ucuyla \u00e7izip \u00e7eviriyorlar. Onun bir kel oldu\u011funu bilmeyen bir \u00e7ok ki\u015fi durumu g\u00f6rm\u00fc\u015f, kalpa\u011f\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u0131karmak istemeyi\u015finin nedenini de anlam\u0131\u015f oldular\u2026<\/p>\n

\u201cHavaland\u0131r\u0131n, nefes almas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n!. . \u201d gibisine bilindik s\u00f6zleri s\u00f6yleyip etraf\u0131n\u0131 ku\u015fatt\u0131klar\u0131 bir s\u0131rada, \u00a0\u015eumaf yava\u015f yava\u015f kendine geldi. Akl\u0131 ba\u015f\u0131na gelir gelmez elini ba\u015f\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, kalpa\u011f\u0131n\u0131 uzan\u0131p ld\u0131 ve hemen ba\u015f\u0131na ge\u00e7irdi. Do\u011frulup oturdu, \u015fa\u015fk\u0131n \u015fa\u015fk\u0131n bir s\u00fcre bekledi, ard\u0131ndan h\u0131zla yerinden kalkt\u0131.
\n– A, imans\u0131z, a Mu\u015ftak!. . Nereye gitti ki bu Mu\u015ftak? diyerek, \u00fcst ba\u015f\u0131n\u0131 silkelemeye bile bakmadan kendisini \u00e7evreleyen insanlar\u0131n i\u00e7inden ayr\u0131l\u0131p y\u00fcr\u00fcd\u00fc.<\/p>\n

Bu \u00fcz\u00fcc\u00fc durum kar\u015f\u0131s\u0131nda kimse \u015eumaf\u2019a tak\u0131lmad\u0131, kimse bir \u015faka yapmaya da kalk\u0131\u015fmad\u0131. \u0130yi bir ata\u00a0 kavu\u015facak olursa, kimsenin\u00a0 \u015eumaf\u2019la\u00a0 yar\u0131\u015famayaca\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6ydeki\u00a0 herkes biliyordu. \u015eumaf\u2019\u0131n bu ba\u015f\u0131na gelen \u015fey, ats\u0131z ve yoksul olmas\u0131n\u0131n bir sonucuydu, bunu \u00a0oradakiler \u015fimdi daha iyi anlam\u0131\u015flard\u0131. Bu durum kendilerinin de umars\u0131z olduklar\u0131n\u0131, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulamad\u0131klar\u0131n\u0131, \u00f6zlemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirememenin ac\u0131s\u0131 i\u00e7inde ya\u015famakta olduklar\u0131n\u0131 onlara da an\u0131msatm\u0131\u015ft\u0131. Sonunda \u00fczg\u00fcn bir bi\u00e7imde da\u011f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. \u201dO Mu\u015ftak y\u00fcz\u00fcnden o \u00e7ocu\u011fun ba\u015f\u0131na bir s\u00fcr\u00fc i\u015f a\u00e7\u0131lacak, anlamal\u0131 art\u0131k!\u201d gibisine s\u00f6zler etraftan duyuluyordu. \u015e\u0131kvotsv\u0131r\u0131f\u00a0 (\u0448\u044b\u043a1\u043e\u04461\u044b\u0440\u044b\u0444;at\u0131 yaya saf\u0131ndan ge\u00e7irme) oyunu da bu olay nedeniyle da\u011f\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Topluluk yar\u0131\u015f atlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f yeri yak\u0131nlar\u0131nda birikmeye ba\u015flad\u0131. Atl\u0131 ve yaya hatiyak\u2019olar\u00a0 (g\u00f6revli\/d\u00fczenleyiciler) de harekete ge\u00e7tiler, meydanda oraya buraya da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan insanlara yer g\u00f6stermeye ve onlar\u0131 d\u00fczenli bir bi\u00e7imde yere oturtmaya ba\u015flad\u0131lar. \u00d6te yandan insanlar iyice birikince, yar\u0131\u015f atlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f yerine do\u011fru getirmeye ba\u015flad\u0131lar. <\/b><\/p>\n

\u0130shak seslenip M\u0131hamet<\/b>\u2019i yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. M\u0131hamet\u2019i toplulu\u011fun aras\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p gizlice ona \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:
\n– At\u0131na yeterince i\u015f\u00a0 (idman) verilmi\u015f de\u011fil, ama yar\u0131\u015fa sokulabilecek bir duruma da geldi. Sen son tura odaklanmaya bak. \u0130smahil\u2019in at\u0131 iyi bir at, ama \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 i\u015f (e\u011fitim) vermesini bilmiyorlar. \u0130lk turda onun \u00f6ne ge\u00e7mesi do\u011fal, ama ko\u015fu uzad\u0131k\u00e7a senin at\u0131n\u0131n yoramayaca\u011f\u0131 bir at buraya getirilmi\u015f de\u011fil. Bu atlar i\u00e7inde korktu\u011fum tek bir at var, o da \u015fu sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc (\u0448\u044b\u0433\u044a\u043e) k\u00fc\u00e7\u00fck at. Nereden getirildi\u011fini bilmiyorum, y\u00f6remizin bir at\u0131 de\u011fil \u00a0o\u00a0 (\u0442\u0438\u0447\u044b\u043b\u044d\u0448\u044d\u043f)\u2026
\n– \u015eu k\u00fc\u00e7\u00fck sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc at\u0131 m\u0131 dedin, dedi M\u0131hamet, \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f halde. \u201dBen onu hesaba bile katmam\u0131\u015ft\u0131m! Onu getireni aptal\u0131n biridir diye saym\u0131\u015ft\u0131m\u2026
\n– \u0130\u015fte o, dedi\u011fim o k\u00fc\u00e7\u00fck sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc at\u0131n ta kendisi. O at\u0131n beden yap\u0131s\u0131n\u0131 be\u011fendim, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n da ona iyi i\u015f verdi\u011fi belli, dedi \u0130shak, yeniden be\u011feni dolu bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc ata \u00e7evirerek. \u201dO at\u0131 ge\u00e7ecek bir at buraya getirilmi\u015fe benzemiyor. Birazdan hakem heyeti (\u043a\u043e\u043c\u0438\u0441\u0441\u0438\u044f) toplanacak, sen iki\u015fer kez iki tur ko\u015fulmas\u0131nda \u0131srarc\u0131 ol. Daha az bir turu kabul etme, at\u0131n kazanamaz. \u015eimdi at\u0131na binecek olan genci getir de onunla da bir konu\u015fay\u0131m.<\/p>\n

\u0130shak, M\u0131hamet\u2019in k\u0131rat\u0131na binecek olan \u00e7ocu\u011fa talimat\u0131n\u0131 (\u0443\u043d\u0430\u0448\u044a\u043e) verip g\u00f6nderdi.<\/p>\n

\u00c7ocu\u011fun uzakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 k\u0131rat (\u0448\u044b \u0431\u044b\u0440\u0443\u043b) iri kemikli ve hantal g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc, \u015fi\u015f g\u00f6bekli ve kocaman ayakl\u0131 tipsiz bir att\u0131.<\/p>\n

Atlar\u0131n yar\u0131\u015fma kural\u0131n\u0131 belirleyecek hakem heyeti ortaya gelmi\u015fti. \u0130shak ile M\u0131hamet oraya do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. \u0130smahil<\/b> ile Hac\u0131ret<\/b> (\u0425\u044c\u0430\u0434\u0436\u044b\u0440\u044d\u0442) de konu\u015fa konu\u015fa hakem heyetine do\u011fru giderlerken, \u00a0M\u0131hamet de onlar\u0131n yanlar\u0131ndan ge\u00e7ti. Hac\u0131ret seslenip M\u0131hamet\u2019i durdurdu.
\n– M\u0131hamet, sen nereye gidiyor, neyine g\u00fcveniyorsun b\u00f6yle? Zavall\u0131 ko\u015fum at\u0131na ne diye eziyet ediyorsun, diye \u00fcz\u00fcl\u00fcyormu\u015f gibi ama i\u00e7indeki nefreti yans\u0131tan s\u00f6zler s\u00f6yledi Hac\u0131ret.<\/p>\n

K\u0131z\u0131p gegu\u2019yu (e\u011flentiyi) terk etmi\u015f olan birinin, \u015fimdi hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi at yar\u0131\u015f\u0131na gelmi\u015f olmas\u0131 M\u0131hamet\u2019in tuhaf\u0131na gitmi\u015fti. Yar\u0131\u015fa geldiklerine g\u00f6re, onlar\u0131n onur konular\u0131n\u0131 da a\u015fan gizli bir niyetleri olmal\u0131yd\u0131. Durup konu\u015fmaya kalk\u0131\u015fmadan, i\u00e7indeki nefreti de pek gizlemeden, ama \u00f6nemsemiyormu\u015f gibi de yaparak yan\u0131t\u0131n\u0131 yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131verdi:
\n– Bizim de g\u00fcvendi\u011fimiz bir \u015fey var elbette!. . Atlar bir ko\u015fsunlar hele, o zaman g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcz, dedi M\u0131hamet.<\/p>\n

Atlar\u0131n nas\u0131l yar\u0131\u015facaklar\u0131 konusunda hakem heyeti ile hayli uzayan bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131ld\u0131. Sonunda \u0130shak\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimsendi, iki bu\u00e7uk kilometre olan ko\u015fu parkurunu her biri iki\u015fer kez olmak \u00fczere iki kez turlamalar\u0131, arada on be\u015f dakikal\u0131k bir mola verilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Ba\u011f\u0131rma-\u00e7a\u011f\u0131rma sesleri aras\u0131nda ko\u015fu parkuru a\u00e7\u0131ld\u0131. Biti\u015f yerinde arka arkaya iki bayrak (flama) \u00e7ak\u0131ld\u0131. Ard\u0131ndan atlar sal\u0131nd\u0131. Herkes sesini kesti.<\/p>\n

\u0130lkin atlar uyumlu bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapamad\u0131lar. \u0130smahil\u2019in at\u0131n\u0131n v\u00fccudu g\u00fcne\u015fe kar\u015f\u0131 par\u0131ld\u0131yor, g\u00fczel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle insan\u0131 adeta b\u00fcy\u00fcl\u00fcyordu, \u00e7evik bir \u00e7\u0131k\u0131\u015fla ku\u015f gibi atlar\u0131n i\u00e7inden f\u0131rlay\u0131p en \u00f6ne ge\u00e7ti. \u0130shak\u2019\u0131n i\u015faret etti\u011fi sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck at ise hemen ard\u0131ndan onu izliyordu. M\u0131hamet\u2019in k\u0131rat\u0131 ise a\u011f\u0131r bir kalk\u0131\u015f yapt\u0131, uzun boylu, hantal ve umursamaz haliyle en arkaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

\u0130smahil\u2019in at\u0131 ile sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc at d\u0131\u015f\u0131ndakiler, bir s\u00fcre bir arada ve toplu bir halde yar\u0131\u015ft\u0131lar. Ancak turu yar\u0131lad\u0131klar\u0131nda da kesilmeye ba\u015flad\u0131lar. \u0130smahil\u2019in at\u0131yla sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck at ise, ilk \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131ndaki konumlar\u0131n\u0131 koruyorlard\u0131.<\/p>\n

Tur yerinin \u00f6teki d\u00f6nemecinde, iyice al\u00e7alm\u0131\u015f olan g\u00fcne\u015fin k\u0131z\u0131lla\u015fm\u0131\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda atlar\u0131n g\u00f6lgeleri belirdi. Birbirinden uzakla\u015f\u0131p da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan atlar\u0131n en gerisinde de M\u0131hamet\u2019in uzun k\u0131rat\u0131 sallapati (\u0441\u0430\u0436\u043d\u044d \u043a\u044a\u0435\u043e\u0443) ve d\u00f6rtnala geliyordu.<\/p>\n

\u0130zleyiciler aras\u0131nda yar\u0131\u015fma heyecan ve tela\u015f\u0131 ba\u015f g\u00f6stermi\u015fti. B\u00fcy\u00fck bir tart\u0131\u015fma ba\u015flad\u0131. Bir grup \u0130smahil\u2019in at\u0131n\u0131, bir grup da k\u00fc\u00e7\u00fck sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc at\u0131 \u015fansl\u0131 g\u00f6r\u00fcyordu. K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011funlu\u011fu kalben M\u0131hamet\u2019in k\u0131rat\u0131n\u0131 desteklemekteydi, ama geride kalm\u0131\u015f olmas\u0131, \u00a0taraftarlar\u0131n\u0131 hayli umutsuzlu\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, ne diyeceklerini bilemez halde bak\u0131n\u0131p duruyorlard\u0131. \u0130smahil\u2019in at\u0131n\u0131 tutanlar\u0131n \u00e7enesini ise kimse kapatam\u0131yordu.<\/p>\n

\u0130smahil ile Hac\u0131ret\u2019in yer ald\u0131\u011f\u0131 grubun i\u00e7inden ba\u011fr\u0131\u015fma sesleri duyuluyordu:
\n– M\u0131hamet, bo\u015funa b\u00f6b\u00fcrleniyor, zahmet edip araba beygirini buraya getirmi\u015f.
\n– Aptalca bir i\u015f pe\u015finde anla\u015f\u0131lan, zavall\u0131 kart at\u0131na yaz\u0131k oluyor.
\n– Ne olup olmayaca\u011f\u0131 \u015fimdiden belli olmaz.
\n– Ne yani, biz hi\u00e7 at m\u0131 g\u00f6rmemi\u015fiz. D\u00f6rtnala ko\u015fmak d\u0131\u015f\u0131nda bu at\u0131n bir \u015fey yapamayaca\u011f\u0131 belli de\u011fil mi?
\n– Neyse, attan \u00e7ok iyi anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu ya, anlay\u0131p anlamad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r art\u0131k!<\/p>\n

Atlar ko\u015farak \u00f6nlerinden ge\u00e7tiler. \u0130smahil\u2019in at\u0131 yine \u00f6ndeydi. Ate\u015f gibiydi ve binicisi at\u0131 zor zapt ediyordu ve \u015fahane bir ko\u015fu da \u00e7\u0131kar\u0131yordu. Ancak d\u00f6k\u00fclmeye ba\u015flayan at\u0131n t\u00fcyleri aras\u0131ndan, \u00a0solgun ve zay\u0131f olanlar\u0131 se\u00e7ilebiliyordu.<\/p>\n

Sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck at ise ilk \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndaki karar\u0131nda ko\u015fusunu s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu, h\u0131z\u0131n\u0131 ne artt\u0131r\u0131yor, ne de d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyordu. G\u00f6zleri yerinde ve zeki bir bi\u00e7imde d\u0131\u015fa do\u011fru par\u0131ld\u0131yor, ba\u015f\u0131n\u0131 sevimli bir bi\u00e7imde \u00f6ne do\u011fru uzat\u0131yor ve kararl\u0131 bir bi\u00e7imde ko\u015fuyordu.<\/p>\n

\u0130lk turda k\u0131rat\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc korumu\u015f (kesilmemi\u015f) olmas\u0131, M\u0131hamet\u2019in dostlar\u0131 aras\u0131nda az da olsa bir umuda yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131, ama iyi ya da k\u00f6t\u00fc diyecek durumda da de\u011fildiler. K\u0131rat\u0131n ne yapaca\u011f\u0131 hen\u00fcz anla\u015f\u0131lam\u0131yordu.<\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n bulundu\u011fu yeri dolan\u0131p ikinci tura ge\u00e7tiklerinde, k\u0131rat d\u00f6rtnala ve sallapati ko\u015fmay\u0131 b\u0131rak\u0131p daha d\u00fczg\u00fcn bi\u00e7imde ko\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Uzun bedeniyle sanki yere ko\u015fut uzanm\u0131\u015f gibi, h\u0131zlanan bir tempoda ko\u015fuyordu. Yava\u015f yava\u015f \u00f6n\u00fcnde gitmekte olan atlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 bir bir ge\u00e7ti.
\n– Hey, hey, olup biteni g\u00f6rm\u00fcyorsunuz! Bu k\u0131rat bir \u015fey yapacak anla\u015f\u0131lan, diyerek bir\u00e7ok ki\u015fi sevindi.<\/p>\n

K\u0131rat, en geriye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan atlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 ge\u00e7ti, \u0130smahil\u2019in at\u0131 ile k\u00fc\u00e7\u00fck sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc ata yeti\u015fmek i\u00e7in, \u00f6n\u00fcnde iki at kalm\u0131\u015fken, h\u0131z\u0131n\u0131 kesti. Pozisyonunu korur halde ikinci d\u00f6n\u00fc\u015f \u00e7izgisinin bitimine ula\u015ft\u0131.<\/p>\n

Atlar parkurdan ayr\u0131l\u0131nca, atl\u0131lar pe\u015flerinden ko\u015ftular. Binici \u00e7ocuklar atlardan indiler, atlar\u0131 ba\u015fka ki\u015filere b\u0131rakt\u0131lar.<\/p>\n

\u0130smahil\u2019in at\u0131 adeta kudurmu\u015f (\u0445\u044c\u0430\u0448\u0445\u044a\u0443\u0440\u044d1\u0443) gibiydi. G\u00fcc\u00fc yerinde gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu, ama t\u00fcylerinden ter akmaya da ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. En az terlemi\u015f olan atlar ise, k\u00fc\u00e7\u00fck sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc at ile M\u0131hamet\u2019in k\u0131rat\u0131 idi. M\u0131hamet\u2019in yanda\u015flar\u0131 k\u0131rat\u0131n kesilmemi\u015f olmas\u0131n\u0131n iyiye i\u015faret oldu\u011funu s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131klar\u0131nda, \u0130smahil ile Hac\u0131ret\u2019in grubu yan\u0131t vermekte gecikmedi:
\n– O kadarc\u0131k bir ko\u015fuyla, elbette kesilmez! Ko\u015fmuyor ki, sadece d\u00f6rtnala gidiyor.<\/p>\n

M\u0131hamet ile \u0130shak yan yana duruyorlard\u0131. \u0130shak kayg\u0131l\u0131 de\u011fildi, onca ko\u015fu boyunca a\u011fz\u0131ndan tek s\u00f6zc\u00fck \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131. M\u0131hamet ise tam tersine, alabildi\u011fine tela\u015fl\u0131 ve heyecanl\u0131yd\u0131, sadece \u0130shak\u2019\u0131n sakin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc onda biraz olsun bir umut olu\u015fturuyordu. Ko\u015fuya ara verildi\u011finde, k\u0131rat\u0131na g\u00fcveni iyice azald\u0131 ve bir moral \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak bunu belli etmek istemiyordu, i\u00e7i buz gibi so\u011fumu\u015f halde, hafif \u00a0bir sesle \u0130shak\u2019a sordu:
\n– \u0130shak, durumu nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsun?
\n– Ata binen \u00e7ocuk binici olabilecek, dediklerimi yap\u0131yor, dedi sadece \u0130shak, M\u0131hamet ise bekledi\u011fi yan\u0131t\u0131 alamad\u0131.<\/p>\n

Atlar yeniden ko\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. Yine \u0130smahil\u2019in at\u0131 ku\u015f gibi en \u00f6ne f\u0131rlad\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc at da\u00a0 onu izliyordu. \u00d6ne ge\u00e7miyor, ama mesafeyi de koruyordu. K\u0131rat yine hantal, d\u00f6rtnala gidiyor, en arkaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f atlar\u0131n aras\u0131nda bulunuyordu.<\/p>\n

\u0130smahil\u2019in at\u0131yla sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc (\u0448\u044b\u0433\u044a\u043e) at yine hayli \u00f6nden ko\u015fuyorlard\u0131.<\/p>\n

M\u0131hamet\u2019in umudunun iyice t\u00fckendi\u011fi, atlar\u0131n ko\u015fu parkurunu iki kez d\u00f6nd\u00fckleri bir s\u0131rada, k\u0131rat, aras\u0131nda bulundu\u011fu atlar\u0131 yeniden ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131. A\u011f\u0131r ve d\u00f6rtnala ko\u015fmay\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Ancak yine de acele etmiyordu. Rahat bir bi\u00e7imde yere ko\u015fut uzanm\u0131\u015f, uzun bedenini taz\u0131 gibi \u00f6ne uzatm\u0131\u015f ko\u015fuyordu. M\u0131hamet\u2019in umudu biraz olsun yerine gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, yan\u0131ndakiler de k\u0131rat\u0131n ne yapaca\u011f\u0131n\u0131, merak ve heyecan i\u00e7inde bekliyorlard\u0131.<\/p>\n

Ko\u015fu parkurunu bir kez turlay\u0131p ilk \u00e7\u0131k\u0131\u015f yerine gelmi\u015flerdi atlar. \u0130smahil\u2019in at\u0131 yine \u00f6ndeydi. A\u011fz\u0131 k\u00f6p\u00fcklenmi\u015fti ve a\u011fz\u0131ndan adeta ate\u015f sa\u00e7\u0131l\u0131yordu, ama g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmakta, kesilmekte oldu\u011fu da anla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc at yine onu izliyordu. K\u0131rat ise onlara baya\u011f\u0131 yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015f, \u00a0bu iki at\u0131n gerisinden ko\u015fuyordu. Di\u011fer atlar ise art\u0131k \u00e7ok gerilerde kalm\u0131\u015flar ve \u00f6teye beriye sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015f halde ko\u015fuyorlard\u0131.<\/p>\n

Atlar ikinci kez yeni bir tura ba\u015flad\u0131lar. K\u0131rat\u0131n \u00fcst\u00fcndeki \u00e7ocuk \u00fc\u00e7 kez ata k\u0131rbac\u0131n\u0131 \u015faklatt\u0131. K\u0131rat a\u00e7\u0131l\u0131p uzunlamas\u0131na adeta yere yatm\u0131\u015f gibi a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r h\u0131zlanarak ko\u015fmaya ve giderek de h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. K\u0131rat\u0131n h\u0131zlanmas\u0131 \u00fczerine sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc at \u00fczerindeki binici de k\u0131rbac\u0131n\u0131 \u015fak\u0131rdatmaya ba\u015flad\u0131 ve \u0130smahil\u2019in at\u0131n\u0131n hizas\u0131na geldi. \u0130ki at yan yana yar\u0131\u015f\u0131rken k\u0131rat da onlar\u0131n hizas\u0131na eri\u015fti.<\/p>\n

K\u0131rat ile sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc at yan yana, \u0130smahil\u2019in at\u0131 ise geride d\u00f6nemece ula\u015ft\u0131lar, oradan da geriye d\u00f6nd\u00fcler.<\/p>\n

Toplulu\u011fun oldu\u011fu yere do\u011fru, \u00f6nde olan at hangisiymi\u015f belli olmayacak bir bi\u00e7imde bir s\u00fcre ko\u015fuyu s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. Atlara binen \u00e7ocuklar\u0131n ba\u011f\u0131rma sesleri, bir turna ku\u015fu sesi gibi duyuluyor, \u00e7ocuklar birbirlerini ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Sonucu bekleyen toplulu\u011fun heyecan\u0131 da doru\u011funa ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Atl\u0131 hatiyak\u2019olar\u00a0 \u00a0(g\u00f6revliler) \u00a0hemen ko\u015fu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131lar.
\n– Atlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7meyin!
\n– Atlarla yar\u0131\u015fmay\u0131n, yar\u0131\u015fmaya da kalk\u0131\u015fmay\u0131n!
\n– Geriye \u00e7ekilin! Yol verin! gibi ba\u011fr\u0131\u015fmalar duyuluyordu.<\/p>\n

M\u0131hamet heyecan i\u00e7inde ve ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez halde, uzan\u0131p \u0130shak\u2019\u0131n sopas\u0131 (asas\u0131) \u00fczerindeki elini yakalad\u0131. \u0130shak da \u00f6b\u00fcr elini uzat\u0131p M\u0131hamet\u2019in elini s\u0131kt\u0131 ve g\u00fcl\u00fcmseyerek konu\u015ftu:
\n– Kayg\u0131lanma, kayg\u0131lanma yavrum, benim o k\u0131rata g\u00fcvenim tam.<\/p>\n

At\u0131 ko\u015far ya da ko\u015famaz denmesine \u00fcz\u00fcl\u00fcyor de\u011fildi M\u0131hamet bug\u00fcn i\u00e7in. Bug\u00fcn k\u0131rat\u0131n\u0131n yar\u0131\u015f\u0131 \u00f6nde bitirip bitirmemesi de umurunda de\u011fildi, sevmedi\u011fi ki\u015filerin kendisiyle dalga ge\u00e7ecek olmalar\u0131, as\u0131l o kayg\u0131land\u0131r\u0131yordu M\u0131hamet\u2019i. Ancak at\u0131n\u0131n birinci gelmesi her \u015feyden de \u00f6nemli olurdu bug\u00fcn i\u00e7in. Kendisi durmadan \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ama bir \u015fey elde edemiyordu, \u00f6zlemini \u00e7ekip de ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u015feye, bir\u00e7oklar\u0131 hi\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmadan ula\u015f\u0131yorlard\u0131, bu y\u00fczden onlara kar\u015f\u0131 i\u00e7inde bir nefret duygusu olu\u015fmu\u015ftu, \u00f6yle ki\u015filere kar\u015f\u0131 bir h\u0131n\u00e7 vard\u0131 i\u00e7inde, \u00f6yle ki\u015filerin ac\u0131 dolu s\u00f6zleri kendisine dokunuyor, bu durum nefretini daha da art\u0131r\u0131yordu, her \u015fey i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f gidiyordu. K\u0131rat\u0131 \u0130smahil\u2019in at\u0131n\u0131n gerisinde kal\u0131rsa, kendisine karde\u015ften de daha yak\u0131n olan dostlar\u0131n\u0131n \u00fcz\u00fcleceklerini bilmenin kayg\u0131lar\u0131n\u0131 da\u00a0 i\u00e7inde ta\u015f\u0131yordu\u2026<\/p>\n

Binici \u00e7ocuklar\u0131n ba\u011f\u0131rma sesleri yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Binicilerin k\u0131rba\u00e7lar\u0131 ku\u015f gibi kendileriyle birlikte havada u\u00e7u\u015fmaktayd\u0131. \u00c7ocuklar\u0131 \u00e7\u0131plak \u00a0b\u0131rakacak \u00f6l\u00e7\u00fcde darac\u0131k g\u00f6mlekleri bel \u00fczerinden \u00a0s\u0131k\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131, ba\u015flar\u0131 da r\u00fczgara kar\u015f\u0131 ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131, kara ya\u011f\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleriyle \u00a0batan g\u00fcne\u015fle yar\u0131\u015fmakta olan\u00a0 bu \u00e7ocuklar s\u0131radan insanlara hi\u00e7 \u00a0\u00a0benzemiyorlar, \u00e7ok ilgin\u00e7 ki\u015filermi\u015f gibi geliyordu bir\u00e7oklar\u0131na. \u0130nce kol ve\u00a0 bedenleri ise, \u00a0r\u00fczgar\u0131n sallay\u0131p durdu\u011fu bah\u00e7e korkuluklar\u0131n\u0131 and\u0131r\u0131yordu\u2026<\/p>\n

Atlar yakla\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca insanlar\u0131n heyecan\u0131 daha da bir artt\u0131. \u201dK\u0131rat en \u00f6nde!\u201d, \u201dK\u0131rat\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 da inan\u0131lacak gibi de\u011fil do\u011frusu!\u201d, \u0130smahil\u2019in doru at\u0131 (\u0438\u0448\u044b \u043f\u04461\u044d\u0433\u044a\u043e\u043f\u043b\u044a)\u00a0\u00a0 geride kald\u0131!\u201d, \u201dOt tibi, k\u0131rat\u0131m benim!\u201d diyerek, insanlar \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ve sevin\u00e7 i\u00e7inde ba\u011fr\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Y\u00fckselen Allah Allah ve dua sesleri i\u00e7inde, at hatiyak\u2019olar\u0131 atlar\u0131n\u0131n kap-kap ayak sesleri ile birlikte ko\u015fup gelen atlar\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131lar. Ba\u015fka bir yerden \u015eumefej de f\u0131rlad\u0131, at\u0131 Mu\u015ftak\u2019\u0131n karn\u0131 yere s\u00fcrtecekmi\u015f gibi uzanm\u0131\u015f, yap\u0131\u015fkan topraklar\u0131 \u00f6teye beriye sa\u00e7arak, kendi de bir Nart atl\u0131s\u0131 imi\u015f gibi, di\u011fer atlar\u0131n en gerisinden ko\u015fup gidiyordu.<\/p>\n

Hayhay-huyhuy sesleri i\u00e7inde, epeyi \u00fcrk\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f ve g\u00f6zleri f\u0131rlam\u0131\u015f bir bi\u00e7imde yar\u0131\u015f atlar\u0131 biti\u015f \u00e7izgisine eri\u015ftiler. K\u0131rat en \u00f6ndeydi, g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplam\u0131\u015f, geni\u015f t\u0131rnaklar\u0131n\u0131 yere yaym\u0131\u015f, uzunlamas\u0131na yere adeta yat\u0131kla\u015fm\u0131\u015f, burun delikleri yumruk alacak \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f halde, \u00a0k\u0131rat art arda \u00e7ak\u0131l\u0131 iki bayrak aras\u0131na ula\u015ft\u0131. Ancak ikinci bayra\u011fa hen\u00fcz ula\u015fmadan sar\u0131 t\u00fcyl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck at da m\u0131zrak ba\u015f\u0131 gibi k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f\u0131n\u0131 uzat\u0131p kur\u015fun gibi k\u0131ratla birlikte iki bayrak aras\u0131 yere f\u0131rlay\u0131verdi. Her iki at\u0131n da iki bayrak aras\u0131n\u0131 ge\u00e7ti\u011fi bir s\u0131rada k\u00f6p\u00fckler i\u00e7inde \u0130smahil\u2019in doru at\u0131 da geriden biti\u015f \u00e7izgisine geldi\u2026<\/p>\n

M\u0131hamet derin ve rahat bir nefes \u00e7ekti.
\n– Varol, k\u0131rat\u0131m benim (\u041e\u043f\u0441\u044d\u0443\u0436\u044c, \u0441\u0438\u0431\u044b\u0440\u0443\u043b\u044d\u0436\u044a)!\u00d6mr\u00fcn boyunca benim i\u00e7in art\u0131k hi\u00e7 bir \u015fey yapmasan\u00a0\u00a0 bile, \u00a0bu ba\u015far\u0131n benim i\u00e7in yeter!diye kendini tutamayarak adamak\u0131ll\u0131 bir hayk\u0131rd\u0131 ve k\u0131rat\u0131na do\u011fru ko\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

\u0130nsanlar da\u011f\u0131l\u0131p atlar\u0131n bulundu\u011fu yere do\u011fru ko\u015fu\u015ftular. Hi\u00e7birinin ne dedi\u011fi anla\u015f\u0131lamayacak bir bi\u00e7imde konu\u015fma ve tart\u0131\u015fmalar meydan\u0131 kaplam\u0131\u015ft\u0131. Bir iki yerden de m\u0131z\u0131ka (p\u015f\u0131ne) sesleri gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Atlar, gezdiriliyorlard\u0131. M\u0131hamet, kendisini \u00e7evreleyen insanlar\u0131n aras\u0131ndan k\u0131rat\u0131n\u0131n gezdirilmek \u00fczere g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcne bak\u0131yordu. Bir bakt\u0131\u011f\u0131nda \u0130smahil\u2019in k\u0131zg\u0131n k\u0131zg\u0131n bulunduklar\u0131 yere do\u011fru gelmekte oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Geli\u015f bi\u00e7imini hi\u00e7 be\u011fenmemi\u015fti, bu nedenle k\u0131rat\u0131n\u0131 unutmu\u015f \u0130smahil\u2019in bu tuhaf geli\u015fini izlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Yanlar\u0131ndan ge\u00e7erken \u0130smahil, bir kez M\u0131hamet\u2019e do\u011fru bir bakt\u0131. Kendisini be\u011fenmi\u015f, ba\u015fkalar\u0131yla dalga ge\u00e7en her zamanki hali yoktu \u00fczerinde. Rahats\u0131zlanm\u0131\u015f gibi g\u00f6zleri \u00e7apaklanm\u0131\u015ft\u0131. M\u0131hamet\u2019i g\u00f6rd\u00fc, ama g\u00f6rmek istemiyormu\u015f gibi g\u00f6zlerini hemen ondan ka\u00e7\u0131rd\u0131. Bir yerlere eri\u015fme tela\u015f\u0131 i\u00e7indeymi\u015f gibi, \u00a0dola\u015ft\u0131r\u0131lmakta olan doru at\u0131na do\u011fru gitmeye ba\u015flad\u0131. Giderken de ceketinin ete\u011finde bulunan tabancas\u0131na elini att\u0131. Durumu g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez M\u0131hammet, toplulu\u011fun i\u00e7inde f\u0131rlad\u0131.<\/p>\n

\u0130smahil, doru at\u0131n\u0131 dizginlerinden tuttu, tabancas\u0131n\u0131 \u00e7ekip \u00a0\u015faka\u011f\u0131na dayad\u0131. M\u0131hamet h\u0131zla yeti\u015fti, \u0130smahil\u2019in elini yukar\u0131ya itti\u011fi bir anda tabanca da ate\u015f ald\u0131. Doru at, p\u0131rh (\u043f\u0430\u0440\u0445\u044a) sesi \u00e7\u0131kararak sahibinin elinden kurtuldu ve cin \u00e7arpm\u0131\u015f gibi s\u0131\u00e7rad\u0131, ba\u015f\u0131n\u0131 al\u0131p uzakla\u015ft\u0131.
\n– Yahu, ger\u00e7ekten yak\u0131\u015fm\u0131yor bu yapt\u0131\u011f\u0131n \u015fey! diye ba\u011f\u0131rd\u0131 M\u0131hamet \u0130smahil\u2019e.
\n– Ne yap\u0131p yapmayaca\u011f\u0131m\u0131 sadece ben bilirim, at\u0131n sahibi ben de\u011fil miyim?!diyerek kan b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f g\u00f6zleriyle M\u0131hamet\u2019e bir bak\u0131p \u00a0elini \u00e7ekti M\u0131hamet\u2019in elinden.
\n– \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu bir yerde, at\u0131na \u00f6yle akl\u0131na gelen her \u015feyi yapamazs\u0131n! Ata i\u015f vermeyi bilmiyorsan, kusur at\u0131n m\u0131 oluyormu\u015f! diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdi M\u0131hamet.<\/p>\n

M\u0131hamet \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, \u0130smahil\u2019in o denli k\u0131zd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve renginin o denli att\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 g\u00f6rmemi\u015fti. Alayc\u0131-\u015fakac\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc gitmi\u015f, \u015f\u0131k davran\u0131\u015f bi\u00e7imi de kalmam\u0131\u015ft\u0131 \u0130smahil\u2019in, \u00a0\u00e7irkin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc adamak\u0131ll\u0131 y\u00fcz\u00fcne yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131\u2026<\/p>\n

\u0130nsanlar ko\u015fu\u015fturarak geldiler. Yap\u0131lan ele\u015ftiri ve azarlamalara kar\u015f\u0131l\u0131k verme gere\u011fi duymam\u0131\u015ft\u0131 \u0130smahil, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilmiyormu\u015f gibi, tabancas\u0131 elinde, g\u00f6z\u00fc kararm\u0131\u015f, adeta kudurmu\u015f k\u00f6pek gibi, al\u0131k al\u0131k bak\u0131narak bir s\u00fcre yerinde durdu. Ard\u0131ndan tabancas\u0131n\u0131 k\u0131l\u0131f\u0131na soktu, kimseyle ilgilenmiyormu\u015f gibi de yaparak, tek s\u00f6z bile etmeden k\u00f6y\u00fcn yolunu tuttu.<\/p>\n

 <\/p>\n

XII. D\u00dc\u015eMANIN AYAK \u0130Z\u0130 (\u041f\u042b\u0418\u041c \u0418\u041b\u042a\u042d\u0423\u0416)<\/b><\/span><\/p>\n

Cuma ak\u015fam\u0131yd\u0131. K\u0131rda, tarlada \u00e7al\u0131\u015fmakta olanlar\u0131n evlerine hen\u00fcz d\u00f6nmekte olduklar\u0131 bir s\u0131rada, De\u011fotluk<\/b> k\u00f6y\u00fc dola\u015f\u0131p komsomol grubu (parti gen\u00e7lik kolu) \u00fcyelerine haber verdi: “Bu ak\u015fam toplanmam\u0131z gerekiyor, gecikmeden geliniz. Konu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z konular son derece gizli, komsomolun okuma odas\u0131nda toplanamay\u0131z, benim evime gelin”.<\/p>\n

Toplant\u0131 oldu\u011fu haberi, ki\u015fiden ki\u015fiye \u00fcyelere gizlice bildirildi. Tarladan d\u00f6n\u00fcp hen\u00fcz sofraya oturmu\u015f olan gen\u00e7, hemen bir arkada\u015f\u0131n\u0131 evine davet ediyor ve durumu ona bildiriyor. Gencin yorgunlu\u011fu hemen son buluyor, olup bitenin ne olabilece\u011fi kayg\u0131s\u0131 i\u00e7inde i\u00e7eriye d\u00f6n\u00fcyor. Alelacele bir iki lokma ald\u0131ktan sonra, \u00fcst\u00fc ba\u015f\u0131 toz toprak, kalpa\u011f\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na ge\u00e7irip evden \u00e7\u0131k\u0131yor ve yola koyuluyor.<\/p>\n

Gen\u00e7ler birer gizli g\u00f6lgeymi\u015fler gibi k\u00f6y\u00fcn d\u00f6rt bir k\u00f6\u015fesinden gelip De\u011fotluk\u2019un kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde bulu\u015ftular. Bir \u015fey demeden, ne gibi bir sorun bulundu\u011funu bilememenin merak ve kayg\u0131s\u0131 i\u00e7inde evin i\u00e7ine girip oturdular.<\/p>\n

\u00c7o\u011funluk bir araya gelmi\u015fti.<\/p>\n

Komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fcne ilk kat\u0131lm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 k\u0131demli ki\u015fi de vard\u0131 toplananlar aras\u0131nda. Behukolar\u0131n grubunun en z\u0131t belledi\u011fi, \u00a0birini olsun g\u00f6rd\u00fcklerinde salyalar\u0131 bo\u015fanan kudurmu\u015f k\u00f6pe\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fckleri ve o denli de nefret ettikleri ve g\u00f6rmeye bile katlanamad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fc\u00e7 ki\u015fiydi bunlar. Kulak (zengin k\u00f6yl\u00fc) grubunun Sovyet kar\u015f\u0131t\u0131 faaliyetlerinin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, bunlar\u0131n yasa gere\u011fi devlete \u00f6demeleri gereken vergileri ka\u00e7\u0131rmalar\u0131na f\u0131rsat verilmemesi, bu ki\u015filerin \u0131rgatlar\u0131n\u0131n da dava a\u00e7\u0131p emeklerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 almalar\u0131 gibi olu\u015fumlar hep bu \u00fc\u00e7 ki\u015finin ba\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131yordu. Zenginler bunu biliyorlard\u0131.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 ki\u015fiyi en \u00e7ok da imamlar (\u0435\u0444\u044d\u043d\u0434\u044b\u0445\u044d\u0440)\u00a0 z\u0131t bellemi\u015flerdi. Do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse, hocalar\u0131n bu \u00fc\u00e7 ki\u015fiye kar\u015f\u0131 nefret ve h\u0131n\u00e7 duymalar\u0131n\u0131n nedenleri vard\u0131. Hocalar\u0131n foyalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma ve onlar\u0131 etkisizle\u015ftirme konusunda bu \u00fc\u00e7\u00fc en yetenekli olan komsomollar idiler. S\u00f6zleri tam yerinden at\u0131lm\u0131\u015f birer ok gibi hocalar\u0131 en zay\u0131f yerlerinden vuruyordu, onlar\u0131n hocalar aleyhlerinde salm\u0131\u015f olduklar\u0131 alayc\u0131 s\u00f6zler, \u00a0hocalar\u0131n gizli-sakl\u0131 niyetlerini de ortaya d\u00f6k\u00fcyor ve b\u00fct\u00fcn k\u00f6y \u00f6n\u00fcnde alay konusu olmalar\u0131na yol a\u00e7\u0131yordu. \u015ei\u015fmi\u015f bir koyun kuyru\u011fu gibi yolda y\u00fcr\u00fcyen bir imam, bu \u00fc\u00e7\u00fcnden birini g\u00f6recek oldu\u011funda, dua okuyormu\u015f gibi s\u00f6ylenerek, \u00a0k\u0131zm\u0131\u015f bir halde yolunu de\u011fi\u015ftiriyordu.<\/p>\n

Bu \u00fc\u00e7 ki\u015fi i\u00e7in hocalar \u00a0\u201cYe\u00fcc\u00fcc-me\u00fcc\u00fccler\u201d, Behoko grubu da onlar i\u00e7in \u201cbeyaz tav\u015fanlar\u201d (*), \u201dU\u011fursuz suratlar\u201d, \u201dRastlarsan yolunu de\u011fi\u015ftir\u201d, \u201d\u015feytan boynuzu ta\u015f\u0131yanlar\u201d diyorlard\u0131.<\/p>\n

Ancak bu \u00fc\u00e7 ki\u015finin ger\u00e7ek adlar\u0131 da vard\u0131: \u0130lki De\u011fotluk<\/b>, komsomol h\u00fccresinin sekreteri ve k\u00f6ydeki tek kom\u00fcnist; ikincisi Ahmed<\/b>, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u (\u04221\u044b\u0445\u044a\u0443\u04461\u044b\u043a1\u0443;K\u00fc\u00e7\u00fck Ko\u00e7) idi. Bu \u00fc\u00e7 ki\u015fi de\u011fi\u015fik karakterde, ama birbirlerini g\u00f6rmeden edemeyen ve birbirine tutkun gen\u00e7lerdi.<\/p>\n

T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, kavgac\u0131 iri bir ko\u00e7 gibi <\/b>dolgun ve kal\u0131nca yap\u0131l\u0131yd\u0131. \u0130\u00e7inde sakl\u0131 olan b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fc ta\u015facakm\u0131\u015f gibi, bir sorunla ilgilenmeden ya da bir sorunu ele almadan yerinde duramayan biriydi. Yorulmak ya da umutsuzlu\u011fa d\u00fc\u015fmek gibi huylar ona yabanc\u0131 olan \u015feylerdi. S\u00fcrekli ne\u015feli, kab\u0131na s\u0131\u011fmayan ve f\u0131r f\u0131r sesleri \u00e7\u0131kararak s\u00fcrekli d\u00f6nen bir topa\u00e7 (\u0447\u044b\u043d\u044b \u0445\u044c\u0430\u043a\u0443\u0430\u043a\u043e) gibiydi. Kahkahalar\u0131na (s\u00fcrekli g\u00fclerdi), ayak t\u0131rna\u011f\u0131na de\u011fin b\u00fct\u00fcn bedeni de e\u015flik ediyor gibiydi, kahkahalar\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131 da kahkahaya bo\u011fard\u0131, b\u00f6ylesine \u015fen \u015fakrak biriydi. Konu\u015fmas\u0131 da davran\u0131\u015f\u0131na uygundu. Deli dolu konu\u015furdu, s\u00f6zleri aras\u0131na Rus\u00e7a s\u00f6zc\u00fckler de katar, ate\u015fli ate\u015fli konu\u015furdu. Derinlemesine de\u011fil, daha \u00e7ok fantastik (hayali) bi\u00e7imde konu\u015fmay\u0131 ye\u011flerdi. \u015eakac\u0131 ve \u015fen \u015fakrak biri idi, ancak verilen g\u00f6revleri de aksatmaz, \u00a0ba\u015far\u0131yla tamamlard\u0131. Bir i\u015fin pe\u015finde olmad\u0131\u011f\u0131nda ya da \u00e7at\u0131\u015faca\u011f\u0131 birini bulamad\u0131\u011f\u0131nda, i\u00e7inden geldi\u011fi gibi bo\u015fanarak konu\u015fur ve hayale (fantezi) dalard\u0131: Yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015feylerin planlar\u0131n\u0131 yapar, bunlar\u0131 gelece\u011fin \u00f6zlemi imi\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flar, b\u00f6yle olsayd\u0131, b\u00f6yle ger\u00e7ekle\u015fseydi deyip durur ve \u00f6ylece yerine otururdu. Rus\u00e7a ve di\u011fer politik terimleri, her zaman anlam\u0131n\u0131 bilmese de, s\u00f6zlerinin aras\u0131na katmay\u0131 severdi, zay\u0131f bir y\u00f6n\u00fc yakaland\u0131\u011f\u0131nda, bu y\u00f6n\u00fcyle arkada\u015flar\u0131nca tefe konurdu. Behuko grubundan ya da onlardan yana olup Sovyet iktidar\u0131na ve komsomollara di\u015f bileyen ki\u015filerle en fazla kar\u015f\u0131la\u015fan ve u\u011fra\u015fan, en \u00e7ok da sorun yaratan komsomol T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u idi.<\/p>\n

Ahmed ise, bamba\u015fka bir karakterdeydi. Ahmed ile ilk kez kar\u015f\u0131la\u015fan birinin dikkatini \u00e7eken \u015fey, \u00a0g\u00f6zleri olurdu. Berrak g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc and\u0131r\u0131r bi\u00e7imde g\u00f6zleri yem ye\u015fildi ve g\u00f6zleri ipekten birer iplik gibi par\u0131ldayan siyah kirpiklerle \u00e7evrelenmi\u015fti. Durmadan bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnen biriymi\u015f gibiydi, yumu\u015fac\u0131k ve kibar bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc yans\u0131t\u0131rd\u0131 bu g\u00f6zler. Kemane\/kemen\u00e7e (\u043f\u0445\u044a\u044d\u043f\u0449\u044b\u043d\u044d;\u00c7erkes kemen\u00e7esi, kemanesi)\u00a0 \u00e7al\u0131yordu. Kemen\u00e7esini al\u0131p \u00e7almaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, i\u015fte o zaman g\u00f6zleri daha da g\u00fczelle\u015firdi. D\u00fcnya sorunlar\u0131ndan s\u0131yr\u0131l\u0131p s\u0131radan bir insan olarak \u00f6zlemini duydu\u011fu konulara dald\u0131\u011f\u0131nda ise, kemen\u00e7esinin hafif ve yumu\u015fak sesini izleyerek, g\u00f6zleri hafif\u00e7e \u015fehlala\u015farak \u00a0\u00e7alg\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131p otururdu. Konu\u015fmay\u0131 pek sevmezdi. K\u0131z gibi, \u00f6zenerek kibar kibar y\u00fcr\u00fcr, yumu\u015fak hareket eder; utanga\u00e7 ve \u00e7ekingen bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm yans\u0131t\u0131rd\u0131. Ancak komsomollar\u0131n \u00f6n\u00fcne birileri k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne \u00e7\u0131kacak oldu\u011funda, i\u015fte o zaman so\u011fuk ve \u00e7elikten yap\u0131lma sivri bir s\u00fcng\u00fc gibi olur, onun asla geri ad\u0131m atmayacak biri oldu\u011fu y\u00fcz hatlar\u0131ndan hemen anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Yi\u011fitli\u011fini gizleyen, az konu\u015fan, ama i\u015fini ciddi bi\u00e7imde yapan ki\u015filerdendi. Sevdi\u011fi ki\u015filere yard\u0131m etmede, k\u00f6t\u00fc ki\u015filere de engel olmada s\u0131n\u0131r tan\u0131mazd\u0131. Ahmed\u2019in a\u011fz\u0131ndan g\u0131d\u0131m g\u0131d\u0131m d\u00f6k\u00fclen s\u00f6zlerinde, daima bir kesinlik ve kararl\u0131l\u0131k bulunurdu. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u ile oldu\u011fu gibisine, kar\u015f\u0131tlar\u0131 Ahmed\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kmay\u0131 \u00f6yle kolay g\u00f6ze alamazlard\u0131. De\u011fotluk\u2019dan korktuklar\u0131 gibi ondan da korkarlard\u0131. Ahmed, dul annesiyle birlikte bir ba\u015f\u0131na k\u00f6y k\u0131y\u0131s\u0131ndaki evinde bar\u0131nan yoksulun biriydi. Ak\u015famlar\u0131, bo\u015f iseler, M\u0131hamet <\/b>ile De\u011fotluk, T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u\u00a0 da yanlar\u0131na al\u0131p keman\u0131n\u0131 dinlemek \u00fczere Ahmed\u2019in yan\u0131na giderlerdi\u2026<\/p>\n

Ahmed ile T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, genellikle, di\u011ferleri gelmeden de bulu\u015fur ve otururlard\u0131. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, huyu gere\u011fi, yerinde duramazd\u0131. Grubu ku\u015fkucu bir sessizli\u011fe g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ya da konu\u015facak biri olmad\u0131\u011f\u0131nda, De\u011fotluk\u2019un kitaplar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, ard\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 ve ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gereken i\u015fler \u00fczerine kendi kendine konu\u015fmaya ba\u015flard\u0131. Tek tek kitaplar\u0131n hepsini elden ge\u00e7irir, kalkar oturur, dururdu.<\/p>\n

Evde toplananlar aras\u0131nda komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyesi olmayan, ama kendilerine g\u00fcvenilen k\u00f6yl\u00fclerden M\u0131hamet ile Amdehan<\/b> da vard\u0131. K\u00f6ydeki iki Rus \u0131rgat genci de komsomol olarak toplant\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

G\u00fcndemde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek \u00fc\u00e7 konu vard\u0131: Amdehan\u2019\u0131n bir hektar (on d\u00f6n\u00fcml\u00fck) bu\u011fday\u0131n\u0131n komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fc gen\u00e7ler taraf\u0131ndan kald\u0131r\u0131lmas\u0131; Ramazan ay\u0131n\u0131n yakla\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle de din kar\u015f\u0131t\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131; haydutlar ve t\u00fct\u00fcn ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar\u0131 ile m\u00fccadele edilmesi.<\/p>\n

En \u00e7ok da din aleyhtar\u0131 i\u015flerle komsomollar\u0131n oru\u00e7 tutmamalar\u0131 konular\u0131 \u00fczerinde tart\u0131\u015fma \u00e7\u0131kt\u0131. Din konusuna ge\u00e7ilene de\u011fin sessizce oturmu\u015f olan M\u0131hamet birden parlad\u0131 ve\u00a0 konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Tanr\u0131 konusunun burada ele al\u0131nmas\u0131na akl\u0131m ermiyor. Sovyet iktidar\u0131n\u0131n \u00f6nde gelen ki\u015filerinin Tanr\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na inanmad\u0131klar\u0131n\u0131 biliyorum, bunun kendine g\u00f6re bir nedeni olmal\u0131. Siz komsomollar, oru\u00e7 tutmasan\u0131z, \u201dTanr\u0131 yoktur\u201d deseniz bile, size bir \u015fey diyecek biri de\u011filim. Ancak \u015fimdi, Ramazan ay\u0131nda, Tanr\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 i\u015fini kat\u0131 bir bi\u00e7imde tart\u0131\u015fmaya a\u00e7acak olursan\u0131z, o zaman Behuko grubunun aray\u0131p da bulamad\u0131\u011f\u0131 f\u0131rsat\u0131 kendi elinizle onlara vermi\u015f olursunuz. Halk\u0131 aya\u011fa kald\u0131r\u0131r, sizi sopalarla k\u00f6yden kovarlar. Ben oru\u00e7 yiyemem, Tanr\u0131 yoktur da diyemem, bu iki konuda beni ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n, \u00a0sizinle ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015fm\u0131yorum. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00fcst\u00fcme d\u00fc\u015fecek bir g\u00f6rev olursa yapmaya haz\u0131r\u0131m.<\/p>\n

M\u0131hamet\u2019in konu\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan tart\u0131\u015fma iyice k\u0131z\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdiye de\u011fin dinsel konulara yeterince el at\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, art\u0131k at\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, din kar\u015f\u0131t\u0131 m\u00fccadelenin \u00f6d\u00fcn verilmeden h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyenler oldu. Bunlardan biri de T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u idi.<\/p>\n

Ancak bu i\u015fi en sert bir bi\u00e7imde savunan, \u201dkorkak tav\u015fan misali korkak\u00e7a tutumun terk edilmesini, i\u015fi tam ve \u00f6d\u00fcns\u00fcz bi\u00e7imde ele almak gerekti\u011fini\u201d savunan biri vard\u0131 daha. O da Ne\u011foc\u0131ko Al\u0131y<\/b> (\u041d\u044d\u0433\u044a\u043e\u0434\u0436\u044b\u043a\u044a\u043e \u0410\u043b\u044b\u0439) idi. Belinden kemerle ba\u011flanm\u0131\u015f k\u00fclodu vard\u0131, Buhara i\u015fi kalpa\u011f\u0131n\u0131 ise tulum misali ba\u015f\u0131na ge\u00e7irmi\u015fti. Verk (\u043e\u0440\u043a\u044a;soylu) soyundan bir aileye mensuptu ama yoksul aile (\u0431\u0435\u0434\u043d\u044f\u043a\u044b\u04461\u044d) durumuna d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir \u00e7ocuk olarak biliniyordu. \u201dAdige delikanl\u0131s\u0131\u201d \u00a0gibi yi\u011fit biri olarak g\u00f6r\u00fcnme pe\u015findeydi, nerede olursa olsun daima \u00f6ne, \u00fcste \u00e7\u0131kmak isteyen biriymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Silah\u0131n\u0131 yan\u0131ndan hi\u00e7 ay\u0131rmaz, konu\u015fmas\u0131n\u0131n iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, geriye bak\u0131n\u0131p s\u0131k s\u0131k s\u00f6zlerini bast\u0131ra bast\u0131ra yinelerdi. K\u00f6ydeki \u201cvarl\u0131kl\u0131\u201d ailelerin k\u0131zlar\u0131n\u0131 ziyaret ederdi, bu arada ad\u0131 iyi an\u0131lmayan ki\u015filerle birlikte g\u00f6r\u00fcnmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rd\u0131. Komsomol toplant\u0131lar\u0131nda da sert konu\u015fanlar\u0131n en ba\u015f\u0131nda gelirdi. Ancak, yine de tam olarak neyi savunmakta oldu\u011fu da, bir t\u00fcrl\u00fc anla\u015f\u0131lam\u0131yordu. Hemen her oturumda, komsomollar i\u00e7indeki \u00fc\u00e7 ki\u015fiye, en \u00e7ok da De\u011fotluk\u2019a, belli etmeden kar\u015f\u0131 tav\u0131r koyard\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk, bir s\u00fcreden beri Al\u0131y\u2019\u0131n iyi niyetli biri olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda ku\u015fkulanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. De\u011fotluk, onu komsomola ald\u0131\u011f\u0131na pi\u015fman olmu\u015ftu. Kat\u0131lma \u00f6ncesinde, yaman bir eylemci gibi bir duru\u015f sergilemi\u015fti, komsomollar\u0131 da a\u015fan bir etkinlik g\u00f6steriyordu, bu nedenle de \u00f6rg\u00fcte al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Behuko grubu, o s\u0131ralar Ali\u2019yi\u00a0 \u201cKom\u00fcnist oldu\u201d, \u201dgavur oldu\u201d diye en sert bi\u00e7imde ve aral\u0131ks\u0131z k\u0131namaktayd\u0131. Ancak onca g\u00fcr\u00fclt\u00fc koparan o insanlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n Al\u0131y ile ili\u015fkilerini kesmediklerini, Al\u0131y\u2019\u0131n tenha ve sapa k\u00f6\u015felerde o t\u00fcr ki\u015filerle bulu\u015ftu\u011fu birka\u00e7 kez De\u011fotluk\u2019un g\u00f6z\u00fcne ili\u015fmi\u015fti. Ayr\u0131ca en \u00e7ok mermi isteyen ki\u015fi de oydu, t\u00fcfekli olarak bir yere g\u00f6nderildi\u011finde, en \u00e7ok ate\u015f a\u00e7an ve mermi yakan da oydu, bu gibi nedenlerle Al\u0131y, De\u011fotluk\u2019un \u00fczerinde bir ku\u015fku ve g\u00fcvensizlik yaratmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. De\u011fotluk, komsomola kat\u0131l\u0131\u015f\u0131 sonras\u0131nda, Al\u0131y\u2019\u0131n en sert konu\u015fan, ama s\u0131ra i\u015f yapmaya geldi\u011finde kaytaran biri oldu\u011funu da fark etmi\u015fti.<\/p>\n

\u015eimdi, Al\u0131y\u2019\u0131n yumru\u011funu s\u0131km\u0131\u015f ve ciddi bir tav\u0131r tak\u0131nm\u0131\u015f olarak konu\u015fmakta olmas\u0131, De\u011fotluk\u2019un ilgisini \u00e7ekmi\u015fti. Asl\u0131nda konu\u015fmay\u0131 dinlemekten \u00e7ok, Al\u0131y\u2019\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 izliyordu. \u0130nce belli idi, yakas\u0131 d\u00fc\u011fmelenmi\u015fti, surat\u0131nda u\u011fursuzca g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde bir buru\u015fukluk vard\u0131; a\u011fz\u0131n\u0131n iki yan\u0131ndan t\u00fck\u00fcr\u00fck ve k\u00f6p\u00fckl\u00fc salyalar d\u00f6k\u00fcl\u00fcyordu. \u0130ki g\u00f6z \u00e7ukurundan onun ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kestirmek de olanaks\u0131zd\u0131. Sinsi bir kedi gibi, g\u00f6zlerinden yans\u0131yacak \u00a0gizli niyetini saklamak i\u00e7in olmal\u0131, g\u00f6zlerini s\u00fcrekli ka\u00e7\u0131r\u0131yordu\u2026<\/p>\n

S\u00f6z\u00fc De\u011fotluk ald\u0131. Al\u0131y konusundaki ku\u015fkusunu i\u00e7inde saklayarak, sakin olarak, ama kararl\u0131 ve a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde, g\u00f6zlerini de Al\u0131y\u2019den ay\u0131rmayarak, her bir s\u00f6z\u00fcnde Al\u0131y\u2019e gizli bir dokundurma da yaparak konu\u015ftu. M\u0131hamet\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Din konusunun \u00f6yle bir iki \u00e7al\u0131\u015fmayla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenemeyece\u011fini, insanlar\u0131n y\u00fczy\u0131llardan beri kat\u0131 bi\u00e7imde bir inanca ba\u011flanm\u0131\u015f olarak ya\u015famakta olduklar\u0131n\u0131, insanlar aras\u0131nda \u00f6b\u00fcr d\u00fcnya (ahret)\u00a0 korkusu bulundu\u011funu, kalbinde kesin bir Tanr\u0131 inanc\u0131 olan onca k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn, bir \u00e7\u0131rp\u0131da inanc\u0131ndan vazge\u00e7meyece\u011fini uzun uzad\u0131ya anlatt\u0131.
\n– Bilin\u00e7lendirme yap\u0131lmal\u0131 ve insan\u0131n Tanr\u0131ya el a\u00e7madan ya\u015fam\u0131n\u0131 kendisinin d\u00fczenleyebilece\u011fi \u00fcst bir d\u00fczeye eri\u015fmek gerekir. Politik bilin\u00e7 o d\u00fczeye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, yalvarsan bile o insanlar\u0131 art\u0131k bir dinin pe\u015finde ko\u015fturamazs\u0131n. Bizler bug\u00fcne de\u011fin dini \u00f6nemsemedik, bu konuda emek\u00e7i insanlara y\u00f6nelik ciddi bir ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma yapmad\u0131k. M\u0131hamet gibi bizi destekleyen gen\u00e7lerin \u015fimdiye de\u011fin dine ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f olmalar\u0131, \u00a0onlar\u0131n de\u011fil bizim bir kusurumuz. Ancak s\u00fcrd\u00fcrece\u011fimiz \u00e7al\u0131\u015fma konusunda dayatma yapmak ve bizi zorlamak isteyen, komsomolu daha h\u0131zl\u0131 eyleme \u00e7a\u011f\u0131ran, emek\u00e7i insanlar\u0131n kalplerinde kal\u0131c\u0131 bir yer edinmi\u015f olan dine kar\u015f\u0131 sert ve delice bir sava\u015f a\u00e7mak isteyenler de var aram\u0131zda. Onlar Behuko grubunun tam da istedi\u011fi gibi konu\u015fuyorlar. Bunu s\u00f6yleyen, bunu\u00a0 bilerek s\u00f6yl\u00fcyorsa, o \u00a0bir k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131d\u0131r! diyerek De\u011fotluk, Al\u0131y\u2019e bakt\u0131 ve s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n

Bu konu\u015fma \u00fczerine Al\u0131y\u2019\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmakta olan iki \u00fc\u00e7 ki\u015fi de susup oturdu. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, yanl\u0131\u015f davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 hemen kavrad\u0131 ve yola geldi. Al\u0131y ise rengi atm\u0131\u015f bi\u00e7imde s\u00f6ze kar\u0131\u015f\u0131p ba\u011f\u0131rd\u0131:
\n– Sen m\u00fccadeleden ka\u00e7 istersen, ama senin gibi ka\u00e7mak istemeyenleri k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 olarak g\u00f6steremezsin! Ancak, eto ne poydet! Kim hakl\u0131 imi\u015f kim de\u011filmi\u015f, \u00e7ok yak\u0131nda anla\u015f\u0131l\u0131r! Ancak ben yine, sonuna de\u011fin, bir ba\u015f\u0131ma da olsam, bildi\u011fim yolda gidece\u011fim!<\/p>\n

O ak\u015fam komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fc (\u044f\u0447\u0435\u0439\u043a\u0430) toplant\u0131s\u0131nda al\u0131nan kararlar\u0131 De\u011fotluk, karar defterine \u015f\u00f6yle ge\u00e7irdi:
\n1.<\/b> Komsomollar, Cuma g\u00fcn\u00fc eylemci (aktivist) kad\u0131n Amdehan\u2019\u0131n bir hektar (on d\u00f6n\u00fcm) tutar\u0131ndaki bu\u011fday\u0131n\u0131 bi\u00e7ip toplayacak ve y\u0131\u011f\u0131n haline getirecekler.
\n2.<\/b> Gelen Ramazan ay\u0131 boyunca, insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcndeki din perdesinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in yo\u011fun bir \u00e7aba harcanacak. Ancak hi\u00e7bir komsomol oru\u00e7 tutmamal\u0131, oru\u00e7 tutmaman\u0131n ba\u015fta gelen bir g\u00f6rev oldu\u011fu unutulmamal\u0131.
\n3.<\/b> K\u00f6y\u00fcm\u00fcze gizlice gelen e\u015fk\u0131ya ve ka\u00e7ak\u00e7\u0131lara k\u00f6yde yatakl\u0131k eden baz\u0131 ki\u015filerin olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, bu bak\u0131mdan k\u00f6y\u00fcn g\u00f6revlendirilecek ki\u015filer taraf\u0131ndan gizlice ve s\u00fcrekli korunmas\u0131, bu i\u015fin daha ciddi bir bi\u00e7imde ele al\u0131nmas\u0131, m\u00fccadelenin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn de bu konuda bizimle birlikte olmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131.<\/p>\n

(*) <\/b> Beyaz tav\u015fan-Korkak anlam\u0131nda y\u00f6resel bir deyim. -HCY<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

XII. D\u00dc\u015eMANIN AYAK \u0130Z\u0130 (\u041f\u042b\u0418\u041c \u0418\u041b\u042a\u042d\u0423\u0416)<\/strong><\/p>\n

2<\/p>\n

Cuma sabah\u0131 erken saatte, k\u00f6y halk\u0131, komsomallar\u0131n s\u00f6yledi\u011fi y\u00fcksek sesli \u015fark\u0131larla uyand\u0131. K\u00f6yl\u00fcler, daha \u00f6nceleri, bir grup erke\u011fin kar\u0131\u015f\u0131k bir halde veridade (\u043e\u0440\u0438\u0434\u0430\u0434\u044d) (*) s\u00f6yledi\u011fini duymu\u015flard\u0131 ama Adigeler \u015fimdiki gibi insanlar\u0131n \u015fark\u0131lar s\u00f6yleyerek cadde boyunca y\u00fcr\u00fcd\u00fcklerini hi\u00e7 g\u00f6rmemi\u015flerdi. Ayr\u0131ca b\u00f6yle sabah\u0131n k\u00f6r\u00fcnde \u015fark\u0131 s\u00f6ylenmesi de tuhaf kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131 k\u00f6yde.<\/p>\n

Gecenin sessizli\u011fini delen \u015fark\u0131 sesleri k\u00f6y\u00fc bir ba\u015ftan \u00f6b\u00fcr ba\u015fa ar\u015f\u0131nlay\u0131p k\u0131ra do\u011fru y\u00f6nelmi\u015fti. Uzaktan gelen bu \u015fark\u0131 sesleri \u00fczerine, gece elbiseleri \u00fczerlerinde olmak \u00fczere, korkmu\u015f haldeki kad\u0131nlar da d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rlam\u0131\u015f \u015fark\u0131lar\u0131 dinleyip duruyorlard\u0131. Daha sonralar\u0131 o g\u00fcn\u00fc her an\u0131msad\u0131klar\u0131nda, \u00a0derinlere dal\u0131p aralar\u0131nda konu\u015fuyorlard\u0131 o g\u00fcn\u00fc. Komsomolun ad i\u00e7mesi ne denli \u00f6nemli idiyse, bu sabah yapt\u0131klar\u0131 bu i\u015f de o denli \u00f6nemliydi, bunu s\u00f6yledikleri \u015fark\u0131lar\u0131ndan da anlamak olanakl\u0131yd\u0131. Bu durum k\u00f6ydeki emek\u00e7ileri derinden d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Yeni d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131t olanlar, i\u00e7 sava\u015f (**) s\u0131ras\u0131nda k\u00f6y\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131ndan ge\u00e7en K\u0131z\u0131lordu birliklerinin s\u00f6ylemekte olduklar\u0131 mar\u015flar\u0131 an\u0131msay\u0131p\u00a0 \u00fcrkm\u00fc\u015f, komsomolun s\u00f6yledi\u011fi \u015fark\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda da korkuya kap\u0131lm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn (h\u00fccresinin) on be\u015f \u00fcyesi vard\u0131. Amdehan\u2019\u0131n bu\u011fday\u0131n\u0131 bi\u00e7meye gelen say\u0131s\u0131 ise \u00f6nd\u00f6rtt\u00fc. Al\u0131y gelmemi\u015fti. Amdehan ise biraz gecikmi\u015f, biraz da yiyecek ta\u015f\u0131yarak M\u0131hamet ile birlikte gelmi\u015fti.<\/p>\n

Gen\u00e7ler tarlaya da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bu\u011fday\u0131 bi\u00e7ti\u011fi, \u00a0g\u00fcne\u015fin de hayli y\u00fckseldi\u011fi bir s\u0131rada Aliy\u2019de geldi. \u201dBir hektarl\u0131k (on d\u00f6n\u00fcm) bu\u011fday i\u00e7in on be\u015f ki\u015fiyi gece yar\u0131s\u0131 bo\u015funa kalk\u0131yorsunuz!\u201d diyerek, \u00a0toplulu\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131. Di\u011ferlerinden hi\u00e7biri ona bir yan\u0131t vermedi. Sadece birer so\u011fuk bak\u0131\u015f y\u00f6neltmekle yetindiler.
\n– Verin t\u0131rpan\u0131 bana, bu\u011fday bi\u00e7mek istiyorum, ba\u011f yapmakla u\u011fra\u015famayaca\u011f\u0131m, dedi Al\u0131y, T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u\u2019ya d\u00f6nerek.
\n– Sana t\u0131rpan\u0131m\u0131 vermem i\u00e7in bana ne gibi bir iyili\u011fin oldu ki. Bizimle birlikte gelmemi\u015fsin, \u015fimdi aram\u0131za kat\u0131lmasan da olurdu. Sen olmazsan da biz bu i\u015fi bitiririz! diyerek k\u0131namada bulundu yan bakarak T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u.
\n– Al\u0131y, \u00a0\u00f6yle bizim gibi e\u011filip bu\u011fday ba\u011f\u0131 yapacak olursa, \u00a0Al\u0131ko\u2019nun k\u0131zlar\u0131 y\u00fcz vermezler sonra ona, dedi Ahmed de, \u00f6nemsemeyerek ve bakmaya bile gerek g\u00f6rmeyerek.
\n– E\u011fer istemiyorsan\u0131z aran\u0131za kat\u0131lmam! Diyerek g\u00fcne\u015fin yak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ene de\u011fin bu\u011fday demetlerinin \u00fczerinde oturdu. \u0130\u015f bitirilirken de biraz \u00e7al\u0131\u015f\u0131r gibi yapt\u0131.<\/p>\n

Bu\u011fday\u0131 \u00fc\u00e7 ki\u015fi bi\u00e7iyordu. T\u0131rpanc\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131nda M\u0131hamet vard\u0131. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u onu izliyordu. Ahmed ise en arkadayd\u0131. M\u0131hamet g\u00fc\u00e7l\u00fc kollar\u0131 ve geni\u015f omuzlar\u0131 ile, bana m\u0131s\u0131n demeden, t\u0131rpan\u0131na hua\u015ft (\u0445\u044a\u0443\u0430\u0448\u0442) dedirterek bu\u011fday\u0131 bi\u00e7iyordu. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u bir yandan M\u0131hamet\u2019e yeti\u015fmek istiyor, bir yandan da gerisindeki Ahmed taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor, bu\u011fdaylar\u0131 sa\u011fa sola da\u011f\u0131t\u0131yor, y\u00fcz\u00fcnden ve burnundan adeta ter bo\u015fan\u0131yordu. Konu\u015fmak i\u00e7in can at\u0131p durdu\u011funda ve t\u0131rpan\u0131na dayanacak gibi oldu\u011funda, gerisindeki Ahmed ba\u011f\u0131r\u0131yordu:
\n– Topu\u011funu kesmek \u00fczereyim, \u00e7abuk ol! Yoksa M\u0131hamet\u2019i ka\u00e7\u0131raca\u011f\u0131z.<\/p>\n

De\u011fotluk bu\u011fdaylar\u0131 ba\u011f yapanlar\u0131n i\u00e7indeydi.<\/p>\n

De\u011fotluk son demetini g\u00f6t\u00fcr\u00fcp yanlar\u0131ndan ge\u00e7erken, T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, \u00a0tutu\u015fmu\u015f gibi k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 olmu\u015ftu, g\u00f6mle\u011fi terden s\u0131r\u0131ls\u0131klam kesilmi\u015f ve v\u00fccuduna yap\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131, zar zor da soluyabiliyordu, hemen dikilip yalvard\u0131:
\n– De\u011fotluk, Allah ve Peygamber a\u015fk\u0131na yalvar\u0131r\u0131m, i\u015fimi bitirmemden \u00f6nce bir kez olsun konu\u015fmama izin verin.
\n– Vay, vay, aya\u011f\u0131n\u0131 kesmek \u00fczereyim! T\u0131rpan vuracaksan vur, t\u0131rpan \u00e7ekmeyeceksen arkama ge\u00e7, diye k\u0131zd\u0131 Ahmed.
\n– Yahu, bu k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck zavall\u0131y\u0131, siz iki iri k\u0131y\u0131m, aran\u0131za alm\u0131\u015f s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorsunuz, \u00e7atlatacaks\u0131n\u0131z \u00e7ocu\u011fu! T\u0131rpan nedeniyle olmasa bile, konu\u015fturmayarak \u00e7atlatacaks\u0131n\u0131z onu. M\u0131hamet hele bir dur! dedi g\u00fcl\u00fcmseyerek De\u011fotluk.
\n– Art\u0131k bundan sonra M\u0131hamet ile Ahmed aras\u0131nda t\u0131rpan \u00e7ekmeye hi\u00e7 kalk\u0131\u015fmam. Bug\u00fcnk\u00fc gibi zor bir duruma d\u00fc\u015fmemi\u015ftim hi\u00e7. Ama bug\u00fcnk\u00fc gibi sevin\u00e7li \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir g\u00fcn\u00fcm olmad\u0131 hi\u00e7. Akl\u0131ma bir \u015fey geldi, s\u00f6ylememe izin tan\u0131y\u0131n.
\n– S\u00f6yle bakal\u0131m.
\n-mBiz komsomollar b\u00f6yle birlikte \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in bir kom\u00fcn olu\u015ftural\u0131m. Bu s\u00f6z\u00fcn\u00fcn nas\u0131l kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131, bir \u201cfantezi\u201d (hayal) say\u0131l\u0131p say\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131, alaya al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeden, T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u bir s\u00fcre bekledi.<\/p>\n

De\u011fotluk bu s\u00f6yleneni ilgiyle kar\u015f\u0131l\u0131yormu\u015f gibi ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p uzun uzun T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u\u2019ya bakt\u0131. \u00a0De\u011fotluk\u2019u etkilemi\u015fti. T\u00fct\u00fcn kesesini \u00e7\u0131kar\u0131p bir ba\u011f demetinin \u00fczerine oturdu. T\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc sar\u0131yordu, hi\u00e7bir \u015fey de s\u00f6ylemeden bir s\u00fcre oturdu ve sonra ciddi ciddi \u00a0konu\u015ftu:
\n– Fena bir \u015fey de\u011fil bu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u2026<\/p>\n

Ancak s\u00f6z\u00fcn\u00fc bitirmesine f\u0131rsat tan\u0131madan T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u s\u00f6z\u00fc yeniden kapt\u0131.
\n– D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bakal\u0131m bu s\u00f6yledi\u011fim i\u00e7indeki yararl\u0131 \u015feyi:\u201d\u015eecer\u0131y (\u0429\u044d\u0434\u0436\u044d\u0440\u044b\u0439) k\u00f6y\u00fc komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fc bir kom\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. K\u00fclt\u00fcrel ekonomi alan\u0131nda \u00f6nc\u00fc g\u00f6revler \u00fcstleniyorlar, emek\u00e7ilere \u00f6rnek oluyorlar, bi\u00e7iminde \u201cPravda\u201d gazetesinde bizden s\u00f6z edildi\u011fini bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Merkezden g\u00f6zlemciler geliyor. Haberler Stalin\u2019e bile ula\u015f\u0131yor. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, bu b\u00fcy\u00fck ve yerinde \u00a0\u00f6zlemi! (\u043f\u0440\u044f\u043c\u043e \u043c\u0438\u0440\u043e\u0432\u0430\u044f \u0438\u0434\u0435\u044f!). Komsomolun makineleri art arda s\u0131ralanm\u0131\u015f, atlar\u0131 rakipsiz, yoksullara yard\u0131ma ko\u015fuyor, isteyenleri de saflar\u0131na al\u0131yor-pedumay tol\u2019ko\u2026 Pryamo kul\u2019minatsiya!-\u00a0 gibisine \u00f6zlemini duydu\u011fu \u015feyleri saymaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u.
\n– Hele bir dur\u2026 \u00c7atlayacaks\u0131n, soluyup bir nefes al \u00f6nce, \u00a0onca \u015feyi s\u0131ralamaya da kalk\u0131\u015fma, diye durdurdu De\u011fotluk onu. \u201dEvet, fena bir \u015fey say\u0131lmaz bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin, \u00e7ok be\u011fendim. Ancak, bu senin s\u00f6yledi\u011fin kadar kolay olsa bu i\u015fler. \u00c7ok i\u015f, \u00e7ok u\u011fra\u015f gerekir bu i\u015f i\u00e7in. Komsomollar\u0131n aileleri nas\u0131l kar\u015f\u0131layacak b\u00fct\u00fcn bu \u015feyleri? Atlar\u0131, makinelar\u0131 nereden bulaca\u011f\u0131z? Ailelerini dinlemeyip kom\u00fcn\u00fcm\u00fcze kat\u0131lacak ka\u00e7 komsomol \u00e7\u0131kar ki aram\u0131zdan? Behuko grubunun pen\u00e7esinden kurtar\u0131p onca k\u00f6yl\u00fcy\u00fc\u00a0 bizim komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fcm\u00fcz\u00fcn yan\u0131na \u00e7ekmek \u00a0i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar bile \u00e7ok yetersiz\u2026 Bunun i\u00e7in uzun erimli bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmemiz gerekiyor, diyerek konu\u015ftu De\u011fotluk c\u0131garas\u0131n\u0131 t\u00fctt\u00fcr\u00fcrken.<\/p>\n

Bu\u011fday ba\u011f\u0131 yapma\u00a0 i\u015fini b\u0131rak\u0131p konu\u015fmalara dalm\u0131\u015f olan ki\u015filer, ba\u011f i\u015fine devam edenlerin \u00a0ba\u011f\u0131rmalar\u0131na de\u011fin konu\u015fup oturmu\u015flard\u0131\u2026<\/p>\n

Ak\u015fama do\u011fru bu\u011fdaylar\u0131n ba\u011flan\u0131p \u00f6bek \u00f6bek tarlaya y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 i\u015fi tamamlanm\u0131\u015ft\u0131. Amdehan i\u00e7ten bir te\u015fekk\u00fcr konu\u015fmas\u0131 yapt\u0131, ard\u0131ndan gen\u00e7ler i\u015f \u015fark\u0131lar\u0131 s\u00f6yleyerek k\u00f6ye do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131lar. Ara s\u0131ra ba\u015flar\u0131n\u0131 geriye \u00e7evirip bu\u011fday y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131na, i\u015fi ba\u015farm\u0131\u015f olman\u0131n sevinciyle bak\u0131p uzakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

K\u00f6ye iyice yakla\u015fm\u0131\u015flard\u0131. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u konu\u015fmaya doymu\u015f gibiydi, \u00a0ba\u015f\u0131n\u0131 geriye \u00e7evirip bakt\u0131\u011f\u0131nda, Amdehan\u2019\u0131n tarlas\u0131n\u0131n \u00fczerinden be\u015f duman s\u00fctununun d\u00f6ne d\u00f6ne g\u00f6\u011fe do\u011fru y\u00fckselmekte oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Duman s\u00fctunlar\u0131na abanmak istiyorlarm\u0131\u015f gibi k\u0131v\u0131lc\u0131mlar da g\u00f6\u011fe do\u011fru h\u00fccum ediyorlard\u0131.
\n– Baksan\u0131za bir! diyerek, korkmu\u015f gibi, yerinde ko\u015fu\u015farak ba\u011f\u0131rd\u0131 T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u.<\/p>\n

Geriye bir bakt\u0131klar\u0131nda yerlerinde donup kald\u0131lar. Duman s\u00fctunlar\u0131 yay\u0131larak Amdehan\u2019\u0131n tarlas\u0131n\u0131 kaplamak \u00fczereydi.
\n– Yand\u0131m Allah\u2019\u0131m! dedi Amdehan, hepsinden \u00f6nce kendine gelerek. Ayn\u0131 s\u0131rada, hi\u00e7biri hi\u00e7bir \u015fey demeden varg\u00fc\u00e7leriyle tarlaya do\u011fru ko\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. M\u0131hamet iri ad\u0131mlar\u0131yla, g\u00fcne\u015fe kar\u015f\u0131 par\u0131ldayan t\u0131rpan\u0131 s\u0131rt\u0131nda hepsinin \u00a0\u00f6ne ge\u00e7mi\u015f ko\u015fuyordu\u2026<\/p>\n

Amdehan\u2019\u0131n tarlas\u0131na yak\u0131n baltal\u0131k ormana biti\u015fik be\u015f d\u00f6n\u00fcml\u00fck alandaki bu\u011fday y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 tutu\u015fmu\u015flard\u0131. S\u00f6nd\u00fcrmek i\u00e7in art\u0131k \u00e7ok ge\u00e7 idi. Geride sa\u011flam kalm\u0131\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n kar\u015f\u0131na ge\u00e7ip bir s\u00fcre bakt\u0131lar.<\/p>\n

\u00c7ok ge\u00e7meden De\u011fotluk aralar\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131:
\n– On ki\u015fi beni izlesin, di\u011ferleri burada kal\u0131p yanmam\u0131\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 koruma alt\u0131na als\u0131nlar! De\u011fotluk on ki\u015fi ile birlikte dikenli ormana dald\u0131. Orman\u0131 kar\u0131\u015f kar\u0131\u015f tarad\u0131lar. Ak\u015fam\u0131n karanl\u0131\u011f\u0131nda m\u0131s\u0131r tarlas\u0131ndan ge\u00e7en yolu izleyen bir atl\u0131n\u0131n k\u00f6ye do\u011fru doludizgin ka\u00e7makta oldu\u011funu duydu De\u011fotluk. Pe\u015finden ko\u015fup birka\u00e7 kez ba\u011f\u0131rd\u0131, birka\u00e7 kez de tabancayla ate\u015f etti, ama atl\u0131 durmad\u0131\u2026<\/p>\n

Ertesi sabah kuduz k\u00f6pek k\u00f6y\u00fc basm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na, k\u00f6y \u00a0bu tats\u0131z haberle \u00e7alkaland\u0131: \u201dKomsomollar Amdehan\u2019\u0131n bir hektar bu\u011fday\u0131n\u0131 kald\u0131rmak i\u00e7in\u00a0 gittiler, ama tarlay\u0131 ate\u015fe verip d\u00f6nd\u00fcler\u201d. Har g\u00fcr i\u00e7inde, birinin s\u00f6yledi\u011fine \u00f6tekisi eklemede bulunarak sevimsiz dedikodular k\u00f6y\u00fc \u00e7alkalay\u0131p duruyordu. \u201d\u00c7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 bilmeyen, ba\u015f\u0131bo\u015f k\u00f6yde dolan\u0131p duran bir s\u00fcr\u00fc serseri bir araya gelip \u00fcr\u00fcn kald\u0131r\u0131labilir mi hi\u00e7! Zavall\u0131 dul kad\u0131n\u0131 yiyeceksiz b\u0131rakt\u0131lar\u201d. \u201dBu grup k\u00f6yde kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, k\u00f6yde huzur diye bir \u015fey olmaz!\u201d. \u201d\u0130\u015f bir hektar bu\u011fdayla kalsa \u00f6p\u00fcp de ba\u015f\u0131na koy, koca camiyi ate\u015fe vermeyi aralar\u0131nda planlad\u0131klar\u0131 da s\u00f6yleniyor\u2026\u201d<\/p>\n

Karalama kampanyas\u0131 birilerince planl\u0131 bir bi\u00e7imde pompalanmaktayd\u0131. B\u00fcy\u00fck cami avlusunda oturan ya\u015fl\u0131lar aras\u0131ndaki Behuko Hac\u0131 da yeni haberler salmakta gecikmiyordu:\u201dBu\u011fday\u0131n yak\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 hi\u00e7 garipsemeyin, bu \u00fc\u00e7 beyaz tav\u015fan\u0131n (***<\/strong>) bulundu\u011fu k\u00f6y\u00fcn batmam\u0131\u015f olmas\u0131 da\u00a0 bir \u015fans! Zavall\u0131 dul kad\u0131n\u0131 bu\u011fdays\u0131z b\u0131rakt\u0131lar\u2026 Ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015filer olarak bu durumu ele alal\u0131m, kad\u0131na yard\u0131mc\u0131 olal\u0131m, \u00a0yard\u0131mc\u0131 olmazsak g\u00fcnah i\u015flemi\u015f oluruz\u2026\u201d<\/p>\n

Ard\u0131ndan Hac\u0131 sokakta Amdehan ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda onu durdurdu, hi\u00e7 adeti olmad\u0131\u011f\u0131 halde, \u00e7ok yumu\u015fak ve tatl\u0131 bir dille konu\u015ftu:
\n– Ba\u015f\u0131na gelen bu felaket nedeniyle \u00e7ok \u00fcz\u00fcld\u00fcm. Ne olursan ol, sonunda bir kad\u0131ns\u0131n, bir ba\u015f\u0131nas\u0131n. Bu ba\u015f\u0131bozuk \u00e7ocuklara g\u00fcvenip bu\u011fday\u0131n\u0131 yakt\u0131rmamal\u0131yd\u0131n. \u00c7uval al\u0131p gel, sana bir \u00e7uval bu\u011fday vereyim. Konu\u015ftu\u011fum di\u011fer ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015filer de senden yard\u0131mlar\u0131n\u0131 esirgemeyeceklerini s\u00f6ylediler.<\/p>\n

Amdehan Hac\u0131\u2019ya bakmadan, kal\u0131n ka\u015flar\u0131n\u0131 sert\u00e7e \u00e7att\u0131, dikkatle onu dinledi, ard\u0131ndan yan\u0131t\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a bildirdi:
\n– Hac\u0131, senin gibi ki\u015filerin yard\u0131mlar\u0131 ile tatl\u0131 s\u00f6zlerinin arkas\u0131ndan iyi bir \u015fey \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131n\u0131 biliyorum. Senin ac\u0131ma duygun ve \u00a0yapt\u0131\u011f\u0131n \u015feyler tuzak i\u00e7erir! Diyerek h\u0131zla uzakla\u015f\u0131p gitti Amdehan.<\/p>\n

Hac\u0131 \u00e7ok k\u0131zd\u0131, a\u011fz\u0131 k\u00f6p\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, \u00e7enesi zang\u0131rd\u0131yordu, yolunu \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f halde, a\u011fz\u0131na gelen k\u00fcfr\u00fc Amdehan\u2019\u0131n ard\u0131ndan bo\u015faltarak yoluna devam etti.<\/p>\n

Yang\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karan grubu biliyordu De\u011fotluk. \u201dAncak bunu nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r, nas\u0131l kan\u0131tlar\u0131m (\u044f\u0443\u043c\u044b\u0441\u044b\u043a1\u044d \u0430\u043c\u0430\u043b) diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Bu zorlu g\u00f6revin alt\u0131ndan nas\u0131l kalkaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek, \u00a0b\u00fct\u00fcn bir geceyi uykusuz ge\u00e7irdi. Sabahleyin erkenden Ahmed\u2019i de yan\u0131na al\u0131p Amdehan\u2019\u0131n tarlas\u0131n\u0131n biti\u015fi\u011findeki dikenli ormana gitti. Aran\u0131rlarken at ba\u011flanm\u0131\u015f olan bir yer ve \u00fczerinde at d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 (\u0448\u044b \u0446\u0443\u044f\u043a1\u044d) buldular. At\u0131n yan\u0131nda birinin yere uzan\u0131p yatm\u0131\u015f oldu\u011funu da anlad\u0131lar. Yerde yatan ki\u015fi sa\u011flam bir kuru dal\u0131 ustaca, \u00a0sarmal (spiral) bi\u00e7imde yontmu\u015ftu, yongalar\u0131 da yerdeydi, adam\u0131n keskin bir b\u0131\u00e7ak kulland\u0131\u011f\u0131, bu i\u015fi ustaca ve sarmal bi\u00e7im vererek yapt\u0131\u011f\u0131 ortadayd\u0131.<\/p>\n

\u201cKim ki bu k\u00f6yde b\u00f6yle a\u011fa\u00e7 yontan ki\u015fi?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, otlar aras\u0131nda bir at buka\u011f\u0131s\u0131 (k\u00f6stek;\u0449\u044d\u043b\u044a\u0430\u0445\u044a\u044d) buldular. Buka\u011f\u0131y\u0131 kald\u0131r\u0131p bakt\u0131lar: S\u0131radan olmayan, at e\u011fer tak\u0131m\u0131na \u00f6zenen birine g\u00f6re de\u011filse de, yine de iyi bir buka\u011f\u0131yd\u0131\u2026<\/p>\n

Ba\u015fkaca bir su\u00e7 aleti bulamadan De\u011fotluk ile Ahmed geri d\u00f6nd\u00fcler.<\/p>\n

Bir iki g\u00fcn sonra, De\u011fotluk k\u00f6yde bir toplant\u0131 yapt\u0131. Bu\u011fday\u0131n hangi bi\u00e7imde yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun d\u00fc\u015fmanca bir sabotaj oldu\u011funu herkese kavratt\u0131. K\u00f6ydeki emek\u00e7ilerin dikkatli olmalar\u0131n\u0131, kendileri i\u00e7in tuzaklar kuran k\u00f6ydeki d\u00fc\u015fmanlar\u0131n belirlenmeleri i\u00e7in Sovyet iktidar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmalar\u0131n\u0131 istedi. \u201dOlay\u0131 g\u00f6ren, bize yard\u0131mc\u0131 olmak isteyen var m\u0131?\u201d diye sordu. Kimse bir \u015fey demeyince, ku\u015fkuland\u0131klar\u0131 birileri varsa, komsomol h\u00fccresine bildirmeleri ricas\u0131nda bulundu. Ard\u0131ndan Amdehan\u2019a verilen zarar\u0131n komsomollar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131 karar\u0131n\u0131 ald\u0131klar\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131klad\u0131. Ancak bulduklar\u0131 at buka\u011f\u0131s\u0131 ile sarmal yontulmu\u015f a\u011fa\u00e7 dal\u0131 konusundan hi\u00e7 s\u00f6z etmedi ve gizli tuttu.<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

D\u0130PNOTLAR:
\n<\/b>(*) <\/strong>Veridade-K\u0131z ka\u00e7\u0131r\u0131p getirme, d\u00fc\u011f\u00fcn, vb durumlarda gen\u00e7lerin birlikte, \u00e7ok sesli ve korolar halinde s\u00f6yledikleri t\u00fcrk\u00fclere verilen ad. -HCY
\n(**)<\/strong> \u0130\u00e7 sava\u015f-1919-1921 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Bol\u015fevik olan k\u0131z\u0131llarla, kar\u015f\u0131devrimci beyazlar aras\u0131nda s\u00fcren ve Bol\u015feviklerin zaferiyle sonu\u00e7lanan sava\u015f. -HCY
\n(***) <\/strong>Beyaz tav\u015fanlar- \u201cU\u011fursuz korkaklar\u201d anlam\u0131nda. -HCY<\/p>\n

 <\/p>\n

XIII. GECE GELEN\u00a0 ATLILAR (\u0427\u042d\u0429 \u0428\u042b\u0423\u0425\u042d\u0420)<\/b><\/span><\/p>\n

1<\/p>\n

Karanl\u0131k bir ak\u015famd\u0131. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n zay\u0131f \u0131\u015f\u0131lt\u0131lar\u0131 ancak g\u00f6lgeleri g\u00f6rmeye yetiyordu. Gecenin ilerlemi\u015f bir saatinde M\u0131hamet k\u00f6yden evine d\u00f6nd\u00fc, atlara bakmak i\u00e7in ah\u0131ra (\u0448\u044d\u0449) girdi. Bir at aya\u011f\u0131 sesini duydu, kap\u0131daki koca k\u00f6pek de havlamaya ba\u015flay\u0131nca, hemen ah\u0131rdan \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

Bah\u00e7enin tam ortas\u0131nda bir at karalt\u0131s\u0131 duruyordu. Zar zor g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc at karalt\u0131s\u0131ndan bu at\u0131n k\u00f6y\u00fcn atlar\u0131ndan bir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hemen anlad\u0131. Atl\u0131n\u0131n kendisi de kal\u0131nca yap\u0131l\u0131 biriydi, \u00e7evik biri de\u011fil, gev\u015fek ve serbest g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc ve gams\u0131z biriymi\u015f gibi e\u011ferine kurulmu\u015ftu, at bini\u015fi Adige usul\u00fcyd\u00fc\u2026<\/p>\n

Atl\u0131 bir \u015fey demeden duruyordu. Neye yoraca\u011f\u0131n\u0131 bilemeden, biraz da korkarak, M\u0131hamet, atl\u0131ya do\u011fru yava\u015f yava\u015f y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131.
\n– Kim o, diye seslendi.
\n– Yan\u0131ma yakla\u015fma! (Podxodi syuda!)<\/p>\n

Sesi Adige sesiydi, de\u011fi\u015fik bir Adige telaffuz bi\u00e7imi vard\u0131.<\/p>\n

Bir Adige\u2019nin b\u00f6yle Rus\u00e7a konu\u015fmas\u0131n\u0131 neye yoraca\u011f\u0131n\u0131 bilemeden, M\u0131hamet, daha da korkmu\u015f halde, \u00a0atl\u0131ya fazla sokulmadan yerinde durdu.
\n– Fazla yana\u015fma! (Podxodi blije!), dedi bir daha, bu insanl\u0131ktan nasibini almam\u0131\u015f kaba ki\u015fi.<\/p>\n

M\u0131hamet biraz daha sokuldu. Bah\u00e7e kap\u0131s\u0131na do\u011fru bir bakt\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fka bir atl\u0131n\u0131n daha kap\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bekledi\u011fini, ba\u015f\u0131n\u0131 ba\u015fl\u0131kla da sard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Bunun \u00fczerine M\u0131hamet b\u00fcsb\u00fct\u00fcn korktu.
\n– Gde sey\u00e7as Degotluko (De\u011fotluk\u2019u nas\u0131l bulabiliriz?), diye sordu kar\u015f\u0131s\u0131ndaki atl\u0131.
\n– Gde Degotluko? Doma. (De\u011fotluk nerede olabilir ki? Evindedir).
\n– Evini bilmiyorum. Tan\u0131\u015fmak, onu g\u00f6rmek i\u00e7in evini ar\u0131yorum.
\n– Na\u015fa sey\u00e7as Dogotluko rasxodit, on domoy po\u015fel.
\n– Sey\u00e7as on po\u015fel domoy!<\/p>\n

M\u0131hamet atl\u0131n\u0131n iyi niyetli biri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131, verdi\u011fi bilgiler i\u00e7in de pi\u015fmand\u0131.
\n– Na\u015fe ne znay, Dogotluko ulitsa po\u015fel, drugoy strona. Na\u015fa domoy po\u015fel.
\n– Smotri, esli ego doma ne budet, togda tebe ploxo budet, diyerek, atl\u0131 hemen d\u00f6rtnala bah\u00e7eden f\u0131rlad\u0131. \u00d6b\u00fcr atl\u0131 da onu izledi.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019un yerini s\u00f6ylemekle hata etti\u011fini M\u0131hamet hemen anlam\u0131\u015ft\u0131. Pi\u015fman olmu\u015f, \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f ve ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez halde bir s\u00fcre yerinde \u00e7ak\u0131l\u0131p kald\u0131. Ans\u0131z\u0131n \u201cOnu \u00f6ld\u00fcrmeye gidiyorlar!\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi sert bir \u015fi\u015f gibi beynine \u00e7ak\u0131ld\u0131. Tela\u015f i\u00e7inde bak\u0131n\u0131p h\u0131zla f\u0131rlad\u0131.<\/p>\n

Yola do\u011fru de\u011fil, bah\u00e7e i\u00e7inden \u00e7iti atlad\u0131, \u201d\u00d6ld\u00fcrecekler onu!\u201d\u00a0 kayg\u0131s\u0131 i\u00e7inde, koca \u00e7itleri bile bana m\u0131s\u0131n demeden atlayarak, alabildi\u011fine ko\u015fmaktayd\u0131 M\u0131hamet. Pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcp havlayan k\u00f6peklerden izledi\u011fi yolu kestirebilirdin. De\u011fotluk\u2019un k\u00fc\u00e7\u00fck evine var\u0131r varmaz gorg (\u0433\u044a\u0443\u0430\u0440\u0433\u044a\u0443) dedirterek kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131p i\u00e7eri dald\u0131. Evin i\u00e7i karanl\u0131kt\u0131.
\n– De\u011fotluk, diyerek hafif bir sesle onu \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.
\n– Kim o?diyen De\u011fotluk\u2019un karalt\u0131s\u0131 belirdi, tabancas\u0131n\u0131n horozunu \u00e7ekti\u011fi duyuldu.
\n– Benim, M\u0131hamet. Haydi, hemen evden uzakla\u015fal\u0131m!
\n– Sen misin, M\u0131hamet? Ne oldu, diyen De\u011fotluk\u2019un kibrit \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu.
\n– Ate\u015f yakma, haydi, hemen evden \u00e7\u0131k, \u00e7\u0131k diyorum, hadi! M\u0131hamet aceleyle uzan\u0131p De\u011fotluk\u2019un elini yakalad\u0131 ve onu evin i\u00e7inden \u00e7\u0131kard\u0131. Konu\u015fturmadan m\u0131s\u0131r bah\u00e7esine, m\u0131s\u0131rlar\u0131n i\u00e7ine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.
\n– Ne oldu ki, diye sordu De\u011fotluk bah\u00e7eye \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda.
\n– Ne oldu\u011funu \u015fimdi g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn. Haydut olduklar\u0131n\u0131 san\u0131yorum, senin yerini sordular, diye soluyarak, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 da bilemeyerek, eliyle onu arkas\u0131na alarak De\u011fotluk\u2019u m\u0131s\u0131rlar\u0131n i\u00e7ine do\u011fru g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, ard\u0131ndan sak\u0131narak bah\u00e7e kap\u0131s\u0131na do\u011fru bakmaya ba\u015flad\u0131 M\u0131hamet.<\/p>\n

De\u011fotluk, durumu kavrad\u0131, eliyle \u00e7ekip M\u0131hamet\u2019i arkas\u0131na ald\u0131. Tabancas\u0131n\u0131n horozunu \u00e7ekerek, bah\u00e7e \u00e7itinin gerisine \u00e7\u00f6kt\u00fc. Ayn\u0131 anda atl\u0131lar\u0131n ayak sesleri duyuldu. Bah\u00e7e kap\u0131s\u0131na de\u011fin gelmediler, bir atl\u0131 s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fac\u0131n\u0131n yan\u0131nda durdu. Biraz sonra, bah\u00e7e kap\u0131s\u0131na yak\u0131n, \u00e7it dibinden biri seslendi.
\n– De\u011fotluk!<\/p>\n

Ses M\u0131hamet ile Rus\u00e7a konu\u015fan ki\u015fiye ait de\u011fildi, ama onu g\u00f6remiyorlard\u0131. Biraz sonra di\u011feri seslendi. Y\u00fckse sesle ba\u011f\u0131ran birinin sesinin kime ait oldu\u011fu anla\u015f\u0131lam\u0131yordu. Ancak bu sesi daha \u00f6nce duymu\u015f, tan\u0131d\u0131klar\u0131 birine aitmi\u015f gibi gelmi\u015fti kendilerine. Biraz sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015finin sesi de gelince, De\u011fotluk sesin geldi\u011fi yeri ni\u015fan al\u0131p ate\u015f etti. Ate\u015f eder etmez de M\u0131hamet\u2019in elinden tutup bulunduklar\u0131 yerden hemen uzakla\u015ft\u0131lar. Ayn\u0131 anda tabanca ve t\u00fcfekle hep birlikte m\u0131s\u0131r tarlas\u0131na ate\u015f etmeye ba\u015flad\u0131lar. De\u011fotluk, M\u0131hamet\u2019e yerinde kalmas\u0131n\u0131 i\u015faret ederek, gizlice yol boyundaki \u00e7ite do\u011fru ilerlemeye ba\u015flad\u0131. \u00c7ok ge\u00e7meden atl\u0131lar s\u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn g\u00f6lgesinden ay\u0131l\u0131p d\u00f6rtnala uzakla\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. De\u011fotluk \u00e7iti atlay\u0131p yola \u00e7\u0131kt\u0131 ve arkalar\u0131ndan birka\u00e7 el ate\u015f etti.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bir gece ve bir sabah boyunca De\u011fotluk, gece kendisini Adigece olarak \u00e7a\u011f\u0131ran sesin yabanc\u0131 gelmedi\u011fini, ama bu sesin kime ait oldu\u011funu \u00e7\u0131karamadan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp durdu. B\u00f6yle bir \u015feyi yapabilecek biri olarak, akl\u0131na sadece \u0130smahil geliyordu. Ancak \u0130smahil\u2019in sesini ba\u011f\u0131r\u0131rken hi\u00e7 duymam\u0131\u015ft\u0131. \u00a0Ard\u0131ndan, \u00a0d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce \u0130smail\u2019in yumu\u015fak sesinin gece i\u00e7inde bir kumru gibi \u00e7\u0131kabilece\u011fini de akl\u0131na getirdi. \u201dAte\u015f etti\u011fimde belki de yaralanm\u0131\u015ft\u0131r, bir bakay\u0131m\u2026\u201d diyerek ku\u015fku i\u00e7inde evine gidip \u0130smahil\u2019i sordu.
\n– D\u00fcn \u0130nc\u0131c\u2019e (\u0418\u043d\u0434\u0436\u044b\u0434\u0436) gitti, dediler. Bunun \u00fczerine ku\u015fkusu daha bir artt\u0131.<\/p>\n

Ak\u015famleyin komsomol h\u00fccresini bir araya getirip koruma \u00f6nlemlerini art\u0131rmaya karar verdi. D\u00f6ner d\u00f6nmez \u0130smahil\u2019i g\u00f6zetlemeleri i\u00e7in de iki komsomolu g\u00f6revlendirdi.<\/p>\n

Ertesi g\u00fcn iki komsomol De\u011fotluk\u2019un yan\u0131na gelip gizlice bildirdiler.
\n– \u0130smahil d\u00f6nd\u00fc, hala k\u00f6yde, diyerek.<\/p>\n

 <\/p>\n

GECE GELEN ATLILAR (\u0427\u042d\u0429 \u0428\u042b\u0423\u0425\u042d\u0420)<\/b><\/span><\/p>\n

2<\/p>\n

Silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 geceyi izleyen bir hafta kadar sonra k\u00f6y y\u00fcr\u00fctme komitesi (muhtarl\u0131k)\u00a0 \u00f6n\u00fcne korku uyand\u0131ran bir atl\u0131 geldi ve at\u0131ndan indi. Sald\u0131rmaya haz\u0131rlanan bir k\u00f6pek gibiydi, \u00a0tepeden t\u0131rna\u011fa silahl\u0131yd\u0131. Kal\u0131n ve k\u0131sa yap\u0131l\u0131 ama sert ve \u00e7evik g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc biriydi. Muhtarl\u0131k \u00f6n\u00fcndeki ki\u015filerle ilgilenmeden do\u011fruca y\u00fcr\u00fctme komitesi (muhtarl\u0131k) odas\u0131na girdi ve direkt olarak komite ba\u015fkan\u0131na sordu:
\n-De\u011fotluk burada, aran\u0131zda m\u0131, diyerek.<\/p>\n

Adam\u0131n sesi kal\u0131nd\u0131, kendi de sevimsizdi. Adam\u0131 g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez ba\u015fkan\u0131n beti benzi u\u00e7tu, imza atmak \u00fczere kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kalemi elinden d\u00fc\u015ft\u00fc, a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r yerinden do\u011fruldu.
\n-De\u011fotluk rayona (il\u00e7e merkezine) gitti, diyebildi sadece.<\/p>\n

T’huts’\u0131k’u (\u0422\u044b\u0445\u044a\u0443\u04461\u044b\u043a1\u0443) oradayd\u0131, ku\u015fkulan\u0131p yava\u015f yava\u015f uzakla\u015fmay\u0131 denedi.
\n-Nereye gidiyorsun?!Kimse yerinden k\u0131m\u0131ldamas\u0131n! diyerek elini tabancas\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fc ve kap\u0131 \u00f6n\u00fcn\u00fc kesti. T’\u0131huts’\u0131k’u k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 kesilmi\u015f halde yerinde \u00e7ak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bu korkulu ad oradakilerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00fcrk\u00fctmeye yetmi\u015fti, hepsi donup kalm\u0131\u015f halde adama bakakald\u0131.
\n-Aran\u0131zdaki komsomollar kimler, s\u00f6yleyin, diye sordu ard\u0131ndan, ad\u0131n\u0131n topluluk \u00fczerinde yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00fcrk\u00fcnt\u00fcy\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f olman\u0131n sevinciyle s\u0131r\u0131tm\u0131\u015ft\u0131 ayr\u0131ca.<\/p>\n

Ba\u015fkan \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde T’\u0131huts’\u0131k’u ile bir ba\u015fka genci daha i\u015faret etti. Darhoko tabancas\u0131n\u0131 \u00e7ekti ve odadakilerin hepsini d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131, T’\u0131huts’\u0131k’u ile \u00f6b\u00fcr komsomol \u00e7ocu\u011fu \u00f6ne \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, s\u0131rtlar\u0131na birka\u00e7 k\u0131rba\u00e7 indirdi, ard\u0131ndan da sert bir bi\u00e7imde ba\u011f\u0131rd\u0131 onlara:
\n-Komsomoldan ayr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z takdirde, as\u0131l o zaman g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ne olaca\u011f\u0131n\u0131! De\u011fotluk’un da can\u0131na okuyaca\u011f\u0131m, s\u00f6yleyin ona! diyerek gen\u00e7lere iki\u015fer k\u0131rba\u00e7 daha att\u0131 yeniden. “K\u0131m\u0131ldamadan yerinizde durun!” diye toplulu\u011fa bir kez daha ba\u011f\u0131rd\u0131 ve at\u0131na atlay\u0131p h\u0131zla uzakla\u015ft\u0131.<\/p>\n

Ak\u015fama De\u011fotluk d\u00f6n\u00fcnce bu olup biten \u015fey komsomollar aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc. Gen\u00e7ler ne diyeceklerini bilemeden kayg\u0131l\u0131 kayg\u0131l\u0131 oturuyorlard\u0131.<\/p>\n

T’\u0131huts’\u0131k’u kendisinin ay\u0131pland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek sessizce yerli yerinde oturuyordu:
\n-Ben hayduta sald\u0131rmay\u0131 ve tabancas\u0131n\u0131 kapmay\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm asl\u0131nda ama bu adamla tek ba\u015f\u0131ma \u00a0nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kabilirdim, kimin yard\u0131m\u0131na g\u00fcvenebilirdim ki? Ba\u015fkana m\u0131? Korkup yan\u0131ndaki iki komsomolu g\u00f6steren \u00a0o adama m\u0131, hi\u00e7 olmazd\u0131 o!. .<\/p>\n

Gen\u00e7ler T’\u0131hu’yu (**) <\/b>k\u0131namay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015flerdi. T\u2019\u0131hu kendi kendisini ay\u0131playan bir hesapla\u015fma i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. D\u00fc\u015fmanla kar\u015f\u0131la\u015fmak, zor durumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da kendisini \u00f6yle bir yerde g\u00f6stermek istiyordu, yi\u011fitliklik pe\u015findeydi her zaman i\u00e7in ama \u015fimdi ne duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc\u2026<\/p>\n

Komsomollar gece n\u00f6betlerini daha da s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rmaya karar verdiler. M\u0131hamet gibi g\u00fcvenilen gen\u00e7leri de aralar\u0131na ald\u0131lar. De\u011fotluk komsomollar\u0131 askerlikte oldu\u011fu gibi, parola vererek n\u00f6bet yerlerine yerle\u015ftirmeye karar verdi. Parolalar\u0131 De\u011fotluk\u2019un kendi belirliyordu. Herkese g\u00fcvenmiyor, n\u00f6bet\u00e7ileri kendi belirliyor ve n\u00f6bet yerlerine yerle\u015ftiriyordu. N\u00f6bet\u00e7ilerin yerini gizli tutuyor, kimseye belli etmiyordu. Bir \u00e7at\u0131\u015fma olsa bile, \u00a0n\u00f6bet\u00e7ilerin yerlerinden ayr\u0131lmamalar\u0131 gerekti\u011fini, \u00e7at\u0131\u015fma olan yere ko\u015facak ayr\u0131 bir grup olu\u015fturdu\u011funu ve bu yard\u0131mc\u0131lar\u0131 kendine yak\u0131n bir yerde tutaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Birka\u00e7 g\u00fcn i\u015fler bu d\u00fczende s\u00fcrd\u00fc. Korumalar birka\u00e7 t\u00fct\u00fcn ka\u00e7ak\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yakalay\u0131p rayon (il\u00e7e) merkezine g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n

Bir gece Ahmed\u2019in n\u00f6bet tuttu\u011fu yerden kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 t\u00fcfek sesleri geldi. De\u011fotluk yan\u0131ndaki \u00fc\u00e7 n\u00f6bet\u00e7i \u00e7ocuk ile birlikte o yere do\u011fru ko\u015fmaya ba\u015flad\u0131, ama o yere hen\u00fcz ula\u015fmadan silah sesleri kesildi. De\u011fotluk n\u00f6bet yeri yak\u0131n\u0131nda bir yerde durdu ve Ahmed diye seslendi ama bir yan\u0131t alamad\u0131. \u201dBilet\u201d dedi, ard\u0131ndan parolay\u0131 s\u00f6yledi ama yine yan\u0131t alamad\u0131. \u00dcz\u00fcc\u00fc bir durum olabilece\u011fi kayg\u0131s\u0131na kap\u0131lm\u0131\u015f, sa\u00e7lar\u0131 diken iken olmu\u015ftu. Durup etraf\u0131 dikkatle dinledi, bir \u015fey duymad\u0131. Daha da bir kayg\u0131land\u0131. Yan\u0131ndakilere birbirlerinden ayr\u0131lmalar\u0131n\u0131 ve \u00e7it diplerine \u00e7\u00f6kmelerini s\u00f6yledi, ard\u0131ndan bir ba\u015f\u0131na Ahmed\u2019in n\u00f6bet tuttu\u011fu yere do\u011fru ilerledi. Ahmed n\u00f6bet yerinde de\u011fildi. Adamak\u0131ll\u0131 \u00f6fkelendi, korkuyu bir yana at\u0131p, delirmi\u015f bi\u00e7imde, avaz\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nca \u00a0\u201cAhmed!\u201d diye yeniden ba\u011f\u0131rd\u0131. Uzak\u00e7a olmayan bir yerden bir inildeme sesi geldi. O yere do\u011fru h\u0131zla ko\u015ftu, yumu\u015fak, ama a\u011f\u0131r bir \u015fey ayaklar\u0131na tak\u0131ld\u0131. De\u011fotluk, \u00a0kalbi sanki yerinden f\u0131rlay\u0131p d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibi, canl\u0131 cans\u0131z bir halde orac\u0131kta \u00e7ak\u0131l\u0131p kald\u0131. Korktu\u011fu \u015fey ba\u015f\u0131na gelmemi\u015f olsun diye, kendi kendisini aldatmak istercesine, so\u011fuktan titremeye yakalanm\u0131\u015f biriymi\u015f gibi ellerini yere indirdi. Kendi aralar\u0131nda s\u0131k s\u0131k \u015fakala\u015fmalar oldu\u011fundan Ahmed\u2019in avu\u00e7 i\u00e7lerini g\u00f6rmeden tan\u0131r olmu\u015ftu, \u015fimdi Ahmed\u2019in elini tutmu\u015f ve tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131.
\n-Ahmed!Ahmed! Ne oldu? Diyerek hemen onu sarst\u0131 ve uyand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ahmed, g\u00f6\u011fs\u00fc yere \u00e7evrili, iki eliyle otlar\u0131 yakalam\u0131\u015f yat\u0131yordu. Son derece bitkin de olsa, Ahmed sonunda k\u0131m\u0131ldad\u0131. De\u011fotluko\u2019nun yard\u0131m\u0131yla zar zor y\u00fcz\u00fcst\u00fc d\u00f6nd\u00fc. De\u011fotluk eliyle Ahmed\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131:\u201dAhmed, tan\u0131yamad\u0131n m\u0131 beni, ben De\u011fotluk, diyerek, acele acele birka\u00e7 kez sordu, ard\u0131ndan arkada\u015flar\u0131n\u0131 \u201cBuraya gelin!\u201d diye seslenip \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. \u00dc\u00e7 \u00e7ocuk ba\u015flar\u0131n\u0131 e\u011fmi\u015f bekler dururken, Ahmed derin bir uykudan uyan\u0131yormu\u015f gibi, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir nefes \u00e7ekti, ard\u0131ndan kendine geldi.
\n-De\u011fotluk! dedi zay\u0131f bir sesle.
\n-Buraday\u0131m, Ahmed! Yan\u0131nday\u0131m!
\n-Parolam\u0131z\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fler, i\u00e7imizde hainler var, diyebildi Ahmed, p\u0131rh ettirerek a\u011f\u0131r bir nefes \u00e7ekti, ba\u015f\u0131 De\u011fotluk\u2019un kuca\u011f\u0131nda bir s\u00fcre durdu, engellenemez bir bi\u00e7imde sert ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131 ve \u00f6yle kald\u0131\u2026<\/p>\n

Ahmed\u2019in cenazesi t\u00f6renle kald\u0131r\u0131ld\u0131. Kom\u015fu stanitsa (Rus\/Kazak beldesi) komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fc, bandosunu da yan\u0131na al\u0131p cenazeye geldi. Cenazeye kat\u0131lan b\u00fcy\u00fck, mah\u015feri kalabal\u0131k, emek\u00e7ilerin komsomollar\u0131n ve Sovyet iktidar\u0131n\u0131n yan\u0131nda oldu\u011funu yeterince kan\u0131tl\u0131yordu. Ahmed\u2019in cenazesinde yap\u0131lan konu\u015fmalar aras\u0131nda, en i\u00e7 burkucu ve insan\u0131n y\u00fcre\u011fini da\u011flayan\u0131 De\u011fotluk\u2019un konu\u015fmas\u0131 idi.
\n-Yolda\u015flar! \u0130\u015fte hepiniz g\u00f6r\u00fcyorsunuz m\u00fccadelemizin basit ve\u00a0 s\u0131radan bir m\u00fccadele olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131. Eski ve yeni d\u00fcnyalar aras\u0131nda s\u00fcrmekte olan b\u00fcy\u00fck s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin hen\u00fcz son bulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. K\u00f6y\u00fcm\u00fczdeki kom\u00fcnistler ve komsomollar, k\u00f6y\u00fcm\u00fczdeki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin bir \u00f6nc\u00fc m\u00fcfrezesidir. Bu gen\u00e7 m\u00fcfreze ger\u00e7ek\u00e7i ve bilin\u00e7li bir bi\u00e7imde dinci s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin ve kulak (zengin k\u00f6yl\u00fc) kesiminin entrikalar\u0131n\u0131 ve aldatmacalar\u0131n\u0131 bir yana atm\u0131\u015f ve onu a\u015fm\u0131\u015f olarak m\u00fccadele veren bilin\u00e7li ki\u015filerden olu\u015fuyor. Bu nedenle bize d\u00fc\u015fman olan s\u0131n\u0131f, gen\u00e7 komsomollara \u00f6ncelikli olarak cephe alm\u0131\u015f bulunuyor. S\u0131n\u0131f (emek\u00e7i halk\u0131n) d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n k\u00f6y\u00fcm\u00fczdeki komsomollara kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc sinsi ve amans\u0131z sava\u015fa hepiniz tan\u0131k olmu\u015f bulunuyorsunuz. Yalan, iftira ve cinayet, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131, \u00a0ellerinden gelen her yolu mubah (sak\u0131ncas\u0131z) say\u0131yorlar bu ki\u015filer. Ancak Lenin\u2019in yolunda ilerleyen ve o yolda e\u011fitim alan komsomollar b\u00f6yle \u015feylerden y\u0131lacak olsalard\u0131, daha i\u015fin ba\u015f\u0131nda komsomol olmay\u0131 g\u00f6ze almazlard\u0131. Biz gen\u00e7 komsomollar ordusu, \u00f6nderi kom\u00fcnist partisi olan bizler, boyun e\u011fmeyecek bir orduyuz. S\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z ecel \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7inde, bu nedenle kudurmu\u015f halde \u00f6l\u00fcm salyalar\u0131n\u0131 ak\u0131t\u0131yor. G\u00f6z\u00fc korkmu\u015f durumda, gizli a\u00e7\u0131k, umutsuz \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar i\u00e7inde, son kozlar\u0131n\u0131 oynuyor. Ancak ona art\u0131k fazla bir ya\u015fama \u015fans\u0131 tan\u0131mayaca\u011f\u0131z. Bizden biri \u00f6lebilir ama o birinin yerini y\u00fczlercesi, binlercesi alacakt\u0131r\u2026<\/p>\n

Yolda\u015flar! Gen\u00e7lerimiz aras\u0131nda komsomol bayra\u011f\u0131n\u0131 en fazla ta\u015f\u0131yan, en \u00f6nc\u00fc, d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 en fazla m\u00fccadele eden gen\u00e7lerden biriydi yerde yatan bu gen\u00e7 karde\u015fimiz. Ancak\u2026\u201dBu s\u00f6zle birlikte De\u011fotluk\u2019un i\u00e7i darald\u0131, iri g\u00f6zya\u015f\u0131 damlalar\u0131n\u0131 yutarak bir s\u00fcre durdu, ard\u0131ndan daha yumu\u015fak tonda, konu\u015fma d\u0131\u015f\u0131 imi\u015f gibi devam etti\u201d
\n-Kusuruma bakmay\u0131n. Bu gen\u00e7 en yak\u0131n\u0131m idi, ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fi ve bilinci ile kalbimin i\u00e7inde yeri olan ve d\u00fcnyada daha sevdi\u011fim biri daha olmayan bir karde\u015fimdi o benim, ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n g\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131 tutam\u0131yorum. Bilin\u00e7lili\u011fi yans\u0131tan berrak ye\u015fil g\u00f6zleri, yumu\u015fak davran\u0131\u015flar\u0131, ula\u015fmak istedi\u011fi yeni d\u00fcnya ya\u015fam\u0131na ili\u015fkin umut ve \u00f6zlemlerini, a\u015fk\u0131n\u0131, g\u00fcvenerek gizlice bana a\u00e7makta olmas\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar akl\u0131mdan \u00e7\u0131kmayan ve unutamayaca\u011f\u0131m \u015feylerdir\u2026<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019un yeniden i\u00e7i bunald\u0131, bir s\u00fcre daha bekledi. Ard\u0131ndan kendini toparlad\u0131 ve koca bir kartal\u0131 and\u0131ran heybetli sesiyle\u00a0 s\u00f6zlerini ba\u011flad\u0131:
\n-Ahmed\u2019in can\u0131na k\u0131yanlara, bu yapt\u0131klar\u0131n\u0131n bedelini \u00e7ok a\u011f\u0131r bir bi\u00e7imde \u00f6detece\u011fiz!<\/p>\n

Ahmed\u2019in topra\u011fa verili\u015fini izleyen birka\u00e7 g\u00fcn boyunca De\u011fotluk, ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmez halde, orta yerde dolan\u0131p durdu. Kendine geldik\u00e7e de yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015fler i\u00e7in karar veriyor, ard\u0131ndan \u00fcz\u00fcnt\u00fc i\u00e7inde ve kendinden ge\u00e7mi\u015f halde dolan\u0131p duruyordu k\u00f6yde. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u da konu\u015fup durmay\u0131 ve \u015fakala\u015fmalar\u0131 bir yana atm\u0131\u015f, keyifsiz ve sessiz bi\u00e7imde De\u011fotluk\u2019u izleyip gidiyordu pe\u015finden. Ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemez halde, g\u00fcnde iki \u00fc\u00e7 kez Ahmed\u2019in annesinin yan\u0131na gidip geliyordu De\u011fotluk. Ahmed\u2019in katlanm\u0131\u015f elbiselerinin yan\u0131na oturuyor, el s\u00fcr\u00fcyor, Ahmed\u2019in annesinin a\u011flama sesini dinliyor, bir \u015fey demeden oturuyordu. Aya\u011fa kalk\u0131p Ahmed\u2019in duvara as\u0131l\u0131 kemanesinin (***) telleri \u00fczerinde parmaklar\u0131n\u0131 hafif\u00e7e gezdiriyordu. Kemane tellerinden yay\u0131lan zay\u0131f sesleri dinlerken de g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 tutam\u0131yordu. \u0130\u00e7eri giri\u015finde oldu\u011fu gibi, \u00a0hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylemeden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor, \u0131rma\u011fa do\u011fru a\u015fa\u011f\u0131 iniyordu\u2026<\/p>\n

Ayn\u0131 bi\u00e7imde kendinden ge\u00e7mi\u015f ve dalm\u0131\u015f bir bi\u00e7imde, bir seferinde V\u0131stanekolar\u0131n bah\u00e7esine de girdi.<\/p>\n

Nafset penceresinden De\u011fotluk\u2019un geldi\u011fini g\u00f6rd\u00fc, d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rlad\u0131 ve a\u011flayarak ba\u015f\u0131n\u0131 De\u011fotluk\u2019un omzuna dayad\u0131.<\/p>\n

\u0130\u00e7eri girdiler, De\u011fotluk, \u00a0Kulats\u2019\u0131n ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 amac\u0131yla s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zleri ayakta dinledi ama bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermeden pencere \u00f6n\u00fcne oturdu. Nafset de, bir \u015fey demedi, yan\u0131nda dikilip De\u011fotluk\u2019un ba\u015f\u0131n\u0131 yava\u015f\u00e7a ok\u015famaya ve kendinden ge\u00e7ip bo\u015fan\u0131rcas\u0131na a\u011flamaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk fazla oturmad\u0131. Derinden bir of \u00e7ekerek kalkt\u0131. Nafset\u2019i omuzlar\u0131ndan tutarak kendine \u00e7evirdi, k\u0131z\u0131n bo\u015fanan g\u00f6zya\u015flar\u0131na bir s\u00fcre bak\u0131p durdu, i\u00e7inden kopup gelmi\u015f gibi konu\u015ftu:
\n-Tam da bekledi\u011fim biri gibi \u00e7\u0131kt\u0131n. Bug\u00fcnden tezi yok, seni anam\u0131n do\u011furdu\u011fu \u00f6z k\u0131zkarde\u015fim gibi kabul ediyorum. A\u011flama! Ku\u015fkun olmas\u0131n, karde\u015fimizin can\u0131n\u0131 onlar\u00a0 pahal\u0131ya \u00a0\u00f6deyecekler!<\/p>\n

Nafset\u2019in ba\u015f\u0131n\u0131 bir kez daha ba\u011fr\u0131na bas\u0131p ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Ahmed\u2019in cenazesinde s\u00f6ylenen sert s\u00f6zler kar\u015f\u0131s\u0131nda korkup bir s\u00fcre sinmi\u015f olan k\u00f6ydeki d\u00fc\u015fman (s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc) grubu, \u00fc\u00e7 g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra kendine gelmekte gecikmedi. \u201dBir \u00e7ocu\u011fun hayat\u0131 ile oynad\u0131lar, \u015fimdi de savunmas\u0131z k\u00f6yl\u00fcy\u00fc, kendisine kur\u015fun i\u015flemeyen az\u0131l\u0131 bir ka\u00e7a\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131karmaya, \u00a0telef (yok) ettirmeye kalk\u0131\u015f\u0131rlarsa, \u015fa\u015f\u0131rmay\u0131n\u201d bi\u00e7iminde, kayna\u011f\u0131 belli konu\u015fmalar k\u00f6ye yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk, bir ak\u015fam, bir ha\u00e7\u2019e\u015f\u2019de (konuk odas\u0131nda) b\u00f6yle bir konu\u015fmaya tan\u0131k oldu. Darhoko\u2019ya kur\u015fun i\u015flemedi\u011fi s\u00f6zleri ve haydutlarla m\u00fccadele konular\u0131 konu\u015fulurken, bu uydurmalar\u0131 ve yalanlar\u0131 duymu\u015ftu. Bu s\u00f6zlerin nerelerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 da biliyordu. Avu\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131p \u00e7at\u0131rdatacak denli k\u0131zd\u0131 De\u011fotluk, ama tart\u0131\u015fmaya gerek duymad\u0131, fazla da oturmad\u0131, akl\u0131 kar\u0131\u015fm\u0131\u015f, sinirli ve k\u0131zg\u0131n bir bi\u00e7imde kalk\u0131p ayr\u0131ld\u0131. Sabaha de\u011fin yollarda gezinip durdu. Sabah oldu\u011funda kesin karar\u0131n\u0131 vermi\u015fti art\u0131k. Do\u011fruca T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u\u2019n yan\u0131na gitti:
\n-Korkmaya e\u011filimli ki\u015fileri iyice korkutmak, saflar\u0131m\u0131z\u0131 zay\u0131flatmak i\u00e7in Behuko grubu yeni bir kampanya ba\u015flatm\u0131\u015f bulunuyor. Bir ba\u015f\u0131m\u0131za haydutlara kar\u015f\u0131 koyamay\u0131z. Korkanlar\u0131, korkmu\u015f olmaktan utand\u0131rmak gerekiyor, bunun i\u00e7in de Darhoko\u2019ya kur\u015fun i\u015fleyece\u011fini g\u00f6stermeliyiz. Bu i\u015fi bir grup olarak de\u011fil, bir ba\u015f\u0131na yapmam daha uygun olacak. Ayr\u0131ca Ahmed\u2019in kan\u0131n\u0131 da yerde b\u0131rakamam. Bu gece da\u011fa (\u043c\u044d\u0437) \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131m. Beni soran olursa, Krasnodar\u2019a (****) gitti dersin.
\n-Ben de senle gelece\u011fim, seni yaln\u0131z g\u00f6nderemem, diye ayak diredi T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u.
\n-Olmaz, pe\u015fime tak\u0131lma, bir ba\u015f\u0131ma olursam daha rahat hareket ederim.
\n-Hay\u0131r, seni bir ba\u015f\u0131na b\u0131rakamam. Yaln\u0131z gidersen, Lenin ad\u0131na s\u00f6z veririm, b\u00fct\u00fcn komsomollar\u0131 arkama al\u0131p pe\u015fine d\u00fc\u015ferim! Yine de bu d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imin \u00e7ok yerinde. Birlikte gidece\u011fiz, bu konuda seni dinleyemem, kusura bakma, diyerek kestirip att\u0131 T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u.
\n-Peki \u00f6yle olsun. Ak\u015famleyin karanl\u0131k bast\u0131r\u0131rken yola \u00e7\u0131kar\u0131z. Krasnodar\u2019a gitti\u011fimizi de ba\u015fka birine s\u00f6yletiriz.
\n-\u00c7ok g\u00fczel. Darhoko\u2019nun bana biraz borcu kalm\u0131\u015ft\u0131, beni d\u00f6vm\u00fc\u015f olmas\u0131 beni fazla incitmedi ama ben ona art\u0131k, nas\u0131l adam d\u00f6v\u00fclece\u011fini \u00f6\u011fretirim\u2026<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR:
\n<\/b>(*) Darhoko-\u00c7erkes haydut. -HCY
\n(**) T\u2019hu (Ko\u00e7), T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u (K\u00fc\u00e7\u00fck Ko\u00e7) ad\u0131n\u0131n k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f as\u0131l bi\u00e7imi. Halen T\u00fcrkiye\u2019de \u201cT\u0131hu\u201d ya \u201cTuhu\u201d bi\u00e7imlerinde kullan\u0131l\u0131r. -HCY
\n(***) Kemane-Pxhep\u015f\u0131ne\/\u043f\u0445\u044a\u044d\u043f\u0449\u044b\u043d\u044d-\u00c7erkes kemanesi, bir t\u00fcr kemen\u00e7e benzeri, telleri at k\u0131l\u0131ndan \u00e7alg\u0131. -HCY
\n(****) Krasnodar-Adigey\u2019in ilk ba\u015fkenti. 1936\u2019da Adigey ba\u015fkenti Maykop\u2019a (M\u0131yequape\/\u041c\u044b\u0435\u043a\u044a\u0443\u0430\u043f\u044d) ta\u015f\u0131nd\u0131, Krasnodar, Adigey\u2019i de i\u00e7ine alan daha b\u00fcy\u00fck bir idari birim olan Kranodar Kray (b\u00fcy\u00fck il) merkezi oldu. Adigey, 1991\u2019de Krasnodar Kray\u2019dan kopup ayr\u0131 bir kendi ba\u015f\u0131na birim oldu. -HCY<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

1<\/b><\/span><\/p>\n

Ak\u015fam vakti iki karalt\u0131 k\u00f6yden d\u0131\u015far\u0131ya yola koyuldu. Rayon (il\u00e7e) merkezine giden yoldan ilerlemeye ba\u015flad\u0131lar. Hayli yol ald\u0131ktan sonra k\u00fc\u00e7\u00fck bir dere yata\u011f\u0131na ula\u015ft\u0131lar. \u00d6nden giden De\u011fotluk, hemen yoldan ayr\u0131l\u0131p \u00f6ndeki \u0131rma\u011f\u0131n (\u00e7ay) yata\u011f\u0131na girdi. T’\u0131huts’\u0131k’u da onu izledi. Irmak yata\u011f\u0131nda bir s\u00fcre ilerledikten sonra, k\u0131sa yoldan sola do\u011fru bir d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131lar. Kurt y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ad\u0131r\u0131r bi\u00e7imde T’\u0131huts’\u0131k’u geriden olmak \u00fczere ilerliyorlard\u0131. Ba\u015flar\u0131n\u0131 biraz e\u011fmi\u015f halde, kendilerini dere yata\u011f\u0131na gizleyerek ilerliyorlard\u0131.<\/p>\n

Terk ettikleri yoldan gelen bir at\u0131n ayak seslerini duydular. \u0130ki gen\u00e7 \u0131rma\u011f\u0131n yamac\u0131na uzand\u0131lar. De\u011fotluk dikkatle \u0131rmak yata\u011f\u0131ndan yola do\u011fru bakt\u0131. Ak\u015fam\u0131n alaca karanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde bir atl\u0131 karalt\u0131s\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Rayon merkezine giden yolu izliyordu. De\u011fotluk atl\u0131n\u0131n anormal bir davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rm\u00fc\u015f ve \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131: E\u015fk\u0131yalar belirdi\u011finden beri s\u0131radan atl\u0131lar geceleri yola \u00e7\u0131km\u0131yorlard\u0131. K\u00f6yden rayon merkezine gidecek birinin bulundu\u011funu duymam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Neye yoraca\u011f\u0131n\u0131 bilemeden atl\u0131n\u0131n ge\u00e7mesini bekledi, bir s\u00fcre onu geriden izledi, kendileri de \u0131rmak yata\u011f\u0131 boyunca ilerlediler.<\/p>\n

Karanl\u0131\u011f\u0131n bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada \u0131rma\u011f\u0131n \u00fcst yamac\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f s\u00f6\u011f\u00fctl\u00fc\u011fe girdiler. G\u00fcnd\u00fczleri, korkusuzca \u0131rmak yata\u011f\u0131na inmek gibi de\u011fildi, \u015fimdiki durum, farkl\u0131yd\u0131. \u015eimdi kapkara g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ve ortal\u0131\u011f\u0131 inildeten g\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fcyle \u0131rmak h\u0131zla ve \u00e7a\u011f\u0131ldayarak ak\u0131yordu. \u0130ki gence korku \u00fcf\u00fcrmek istiyormu\u015f gibi, gu-guv, vu-vuv-vu-vuv-vu seslerini yaymaktayd\u0131 co\u015fkulu \u0131rmak.<\/p>\n

Geldikleri yerde \u0131rmak birka\u00e7 kola da\u011f\u0131l\u0131yordu. Su ile \u00e7evrelenmi\u015f ve dolan\u0131lm\u0131\u015f adac\u0131klara, haydutlar belirdi\u011finden beri, insan ve hayvan aya\u011f\u0131 basmaz olmu\u015ftu, ortal\u0131k da \u00e7al\u0131 ve dikenlerle kaplanm\u0131\u015ft\u0131. Tehlikeden ka\u00e7\u0131p gizlenmi\u015fler gibi, sinmi\u015f, bir s\u00fcr\u00fc orman par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 \u0131rmak boyunca s\u0131ralanan adac\u0131klar\u0131 kaplam\u0131\u015f durumdayd\u0131. Uzakta, derenin \u00f6te yakas\u0131nda bulunan koca orman da, korku uyand\u0131r\u0131r bir bi\u00e7imde, \u00a0karanl\u0131\u011fa bo\u011fulmu\u015flard\u0131. Bu ormanda bir ejderha bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde anlat\u0131mlar da yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

T’\u0131huts’\u0131k’u buna inanm\u0131yor, haydutlar\u0131n oralarda saklanmakta olmalar\u0131 nedeniyle, b\u00f6yle \u015feylerin uydurulduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen De\u011fotluk’a kat\u0131l\u0131yordu. Oysa \u015fimdi, b\u00fct\u00fcn bu anlat\u0131lanlar\u0131n do\u011fru oldu\u011funa inanas\u0131 geliyordu.<\/p>\n

\u00c7oluk \u00e7ocu\u011fun yabani elma ve ahlat toplamaya gitti\u011fi orman, \u015fimdi insanlar\u0131n \u00fcrkt\u00fc\u011f\u00fc ve terk etti\u011fi bir yere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

\u0130ki gen\u00e7, art\u0131k, \u00a0insanlar\u0131n izledi\u011fi yollar\u0131n uza\u011f\u0131nda \u0131rmak s\u0131rt\u0131nda bir yerdeydiler. Irmak, y\u00fcz\u00fcn\u00fc buru\u015fturmu\u015f, k\u0131z\u0131p deliye d\u00f6nm\u00fc\u015f bir ejderha gibi, kar\u015f\u0131lar\u0131nda g\u00fcmb\u00fcrdeyerek akmaktayd\u0131. \u0130\u00e7ine girdikleri orman, sarma\u015f\u0131klarla ge\u00e7ilmez hale d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan \u0131rma\u011f\u0131n \u00f6te yakas\u0131ndaki orman gibi \u00fcrk\u00fcnt\u00fc vere derin bir sessizlik i\u00e7indeydi. Az\u0131l\u0131 e\u015fk\u0131ya, kim bilir bu ormanlar\u0131n hangisinde saklan\u0131yordu? Yaln\u0131z m\u0131yd\u0131? Yard\u0131mc\u0131lar\u0131 var m\u0131yd\u0131? Yanda\u015flar\u0131 varsa, say\u0131lar\u0131 \u00e7ok muydu?<\/p>\n

T’\u0131huts’\u0131k’u ans\u0131z\u0131n korkuya kap\u0131ld\u0131, i\u00e7ine girdikleri bu orman, hen\u00fcz insan aya\u011f\u0131 basmam\u0131\u015f bir \u0131ss\u0131z vadi imi\u015f (\u0442\u0430\u0443-\u0442\u0430\u0448) gibi geldi kendisine. Birden bir\u00e7ok \u015fey i\u00e7inde belirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Her bir \u00e7al\u0131l\u0131kta ya bir haydut bar\u0131n\u0131yorsa? Ya pe\u015flerine d\u00fc\u015ft\u00fcklerini \u00f6\u011frenmi\u015fler de pusuya yatm\u0131\u015flarsa? Gece \u0131rma\u011f\u0131 ge\u00e7mek de kolay bir \u015fey olmaz. G\u00fcnd\u00fcz s\u0131\u011f yerleri g\u00f6rebiliyorsun, \u0131rma\u011f\u0131 ge\u00e7ebilirsin ama ya gece ya derin bir yere, bir su g\u00f6z\u00fcne, bir su burgac\u0131na d\u00fc\u015ferlerse, b\u00fct\u00fcn bunlar olabilirdi\u2026 Irma\u011f\u0131 ta\u015flar\u0131 \u00e7at\u0131rdata \u00e7at\u0131rdata ge\u00e7ecek olurlarsa, e\u015fk\u0131ya da bunun fark\u0131na varmaz m\u0131yd\u0131? E\u015fk\u0131ya \u00f6nlem almadan gizlenmi\u015f olamazd\u0131. Kurt gibi her yan\u0131 g\u00f6zl\u00fcyor olmal\u0131yd\u0131\u2026”<\/p>\n

T’\u0131huts’\u0131k’u iyice korkuya kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. De\u011fotluk’un kolundan tuttu ve yava\u015f bir sesle:
\n– B\u00f6yle yaln\u0131z yola \u00e7\u0131kmamal\u0131yd\u0131k. Delilik bu yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z…
\n– Pe\u015fime tak\u0131lma demedim mi sana? Hadi, sen d\u00f6n. Ciddiyim. D\u00f6nersen daha iyi olur, daha rahat hareket ederim ben, dedi De\u011fotluk g\u00fccenmeden, ciddi ciddi.<\/p>\n

T’\u0131huts’\u0131k’u bir s\u00fcre durdu, ard\u0131ndan yava\u015f bir sesle ama kararl\u0131 bir bi\u00e7imde konu\u015ftu:
\n– Tamam, y\u00fcr\u00fcyelim!<\/p>\n

De\u011fotluk i\u00e7in gece ya da g\u00fcnd\u00fcz \u0131rma\u011f\u0131 ge\u00e7mek pek bir anlam ifade etmiyordu, b\u00f6yle bir yerde do\u011fmu\u015f, \u00f6mr\u00fc de buralarda ge\u00e7mi\u015fti. Zor olsa da \u0131rma\u011f\u0131 ge\u00e7meyi ba\u015fard\u0131lar. Ge\u00e7tikleri yerlerdeki ta\u015f ve iri \u00e7ak\u0131llar birbirine \u00e7arpmaya ve ses \u00e7\u0131karmaya ba\u015flay\u0131nca milli yerleri izlediler. Irma\u011f\u0131n kar\u015f\u0131 yakas\u0131na ula\u015f\u0131p \u0131rmak yamac\u0131na uzand\u0131lar ve etraf\u0131 dinlediler. Hi\u00e7bir el ayak sesi gelmiyordu. Su \u00e7a\u011flayan\u0131n\u0131n (\u043f\u0441\u044b\u0445\u044d\u043e\u0436\u044a) sesi ara s\u0131ra tepelerine iniyor gibiydi. Bir yaban \u00f6rde\u011fi s\u00fcr\u00fcs\u00fc kanatlar\u0131n\u0131 \u00e7arparak \u00fcstlerinden u\u00e7up gitti.<\/p>\n

Giyinip ormana do\u011fru yolland\u0131lar. \u015eimdi daha korkun\u00e7 bir ormana girmi\u015flerdi. Az\u0131l\u0131 \u0131rmak, insanlardan koparm\u0131\u015ft\u0131 art\u0131k onlar\u0131. \u00d6nlerinde, i\u00e7inde ne ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemedikleri, karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden bir karalt\u0131 gibi beliren vah\u015fi bir orman uzanmaktayd\u0131. Ancak \u0131rma\u011f\u0131 ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131klar\u0131 anla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, gen\u00e7lerin morali daha y\u00fcksekti \u015fimdi. So\u011fuk sudan \u00e7\u0131k\u0131p kuru elbiselerini giydiklerinde i\u00e7leri rahatlam\u0131\u015f, s\u0131cak bir eve girmi\u015f gibisine sevinmi\u015flerdi.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131lar\u0131nda belirmi\u015f olan bu orman\u0131n kendi k\u00f6y ormanlar\u0131 oldu\u011funu unutmu\u015f gibiydiler. Bu yerler oldum olas\u0131 hayvan otlatt\u0131klar\u0131 yerler idiler. \u015eimdi neredeyse boyunlar\u0131na erecek denli ot ve dikenlerle kaplanm\u0131\u015ft\u0131 buralar\u0131. Eskiden var olmayan dikenlikler ve \u00e7al\u0131ms\u0131 s\u00f6\u011f\u00fctler her yeri kaplam\u0131\u015f durumdayd\u0131lar. De\u011fotluk k\u00f6y\u00fcn\u00fcn k\u0131rlar\u0131n\u0131 ve ormanlar\u0131n\u0131 iyi biliyordu, ancak \u015fimdi \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ge\u00e7iriyor, sezgilerinin yard\u0131m\u0131yla ilerlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ta\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda \u0131rma\u011f\u0131n yarm\u0131\u015f oldu\u011fu, ama orman ile otlar taraf\u0131ndan \u00f6rt\u00fcl\u00fc olan \u00e7ukurlara ve dere yataklar\u0131na yuvarland\u0131klar\u0131 da oluyordu.<\/p>\n

T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u b\u00f6yle korkulu gece y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerini bilen biri de\u011fildi. \u015eimdi bu i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc durum onu biraz korkutmu\u015f, biraz da k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Tela\u015flanmaya ve sinirlerine hakim olamamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Korkmu\u015f, \u00a0morali t\u00fckenmi\u015f biri gibi, bast\u0131\u011f\u0131 yeri bile fark etmeden, ba\u015f\u0131n\u0131 kurtarman\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f gibi ilerlemekteydi.<\/p>\n

Surat\u0131na \u00e7arpan \u00e7al\u0131 diken dallar\u0131na ve karanl\u0131\u011fa say\u0131p d\u00f6kt\u00fcrerek, k\u0131zg\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir bo\u011fa gibi de homurtular \u00e7\u0131kararak, bir t\u00fcrl\u00fc de De\u011fotluk\u2019a yeti\u015femeden pe\u015fi s\u0131ra gidiyordu.<\/p>\n

Karanl\u0131kta k\u00f6r k\u00f6r ilerlerken, g\u00fcmb\u00fcrdeyerek k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ukura yuvarlan\u0131vermi\u015fti T\u2019\u0131hu. De\u011fotluk hemen ellerini uzat\u0131p onu kald\u0131rd\u0131, sessizce sordu:
\n– Bir yerin s\u0131zlad\u0131 m\u0131?
\n– Hay\u0131r, \u00f6nemli bir \u015feyim yok. Bu i\u00e7ine girdi\u011fimiz alameti bir t\u00fcrl\u00fc anlayabilmi\u015f de\u011filim, dedi T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, can\u0131na tak etmi\u015f halde bir de \u00f6ks\u00fcrerek. S\u00f6zlerinde \u00fcz\u00fcnt\u00fc, yak\u0131nma ve utanma, hepsinin karmakar\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu belli oluyordu.
\n– Hele bir otur bakal\u0131m, diyerek De\u011fotluk, omzuna dokunup T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u oturttu.<\/p>\n

Bir s\u00fcre sessizce kald\u0131lar. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u biraz kendine gelmi\u015fti. Bunun \u00fczerine De\u011fotluk ona y\u00f6nelik yumu\u015fak bir serzeni\u015fte bulundu:
\n– Gece y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne al\u0131\u015fman gerek. Umutsuzlu\u011fa kap\u0131l\u0131r, att\u0131\u011f\u0131n ad\u0131ma dikkat etmezsen, ya bir \u00e7ukura yuvarlan\u0131r kafan\u0131 k\u0131rars\u0131n ya da bir dala \u00e7arpa g\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131kar\u0131rs\u0131n. Bu dedi\u011fim \u015feyler korkak olanlar\u0131n ba\u015f\u0131na gelir. Geceleyin \u00e7ok sab\u0131rl\u0131 ve dikkatli hareket edilmesi gerekir.<\/p>\n

T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u durumu kavrad\u0131. De\u011fotluk direkt s\u00f6ylememi\u015fti, ama korkak\u00e7a davranmakta oldu\u011funu sezdirmi\u015fti. Bu da i\u00e7ine oturdu. \u00c7ok \u00fcz\u00fcld\u00fc ve \u00fcrperdi.<\/p>\n

\u201cGer\u00e7ekten akl\u0131m ba\u015f\u0131mdan u\u00e7mu\u015f gibi davranm\u0131\u015f\u0131m! Do\u011fru, bir korkak gibi hareket ettim ama bundan sonras\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz siz!\u201d diyerek, bir karara vard\u0131 i\u00e7inden.<\/p>\n

Kalk\u0131p yola koyulduklar\u0131nda T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u kendine gelmi\u015f ve daha sakin olmu\u015ftu, k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6stebek t\u00fcmseklerine bile ayaklar\u0131 tak\u0131lmamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk deneyimli biri oldu\u011fundan pek \u00e7\u0131t \u00e7\u0131karmadan bir kurt gibi iri ad\u0131mlarla sessizce ilerliyordu. \u00a0De\u011fotluk, T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u\u2019a adeta hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 yaman biri gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Hemen her g\u00fcn onunla birlikteydi, onu say\u0131yordu ama onun o kadar y\u00fcrekli biri oldu\u011funu bir t\u00fcrl\u00fc anlayamam\u0131\u015ft\u0131. Ger\u00e7ek De\u011fotluk\u2019u \u015fimdi tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7inde varolan bilin\u00e7, orac\u0131kta birka\u00e7 kez birden artm\u0131\u015f oldu. Kendisiyle alay etmemi\u015fti o, bir \u00e7ocu\u011fa g\u00f6sterilecek \u00f6zeni g\u00f6stermi\u015f ve kol kanat germi\u015fti, bu durum De\u011fotluk\u2019u daha da b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda. \u0130\u00e7inde b\u00fcy\u00fck bir \u00f6zlem ve sevin\u00e7 belirdi, sar\u0131l\u0131p onu kucaklamak istedi. Onu \u00f6rnek almaya, \u00a0De\u011fotluk gibi davranmaya ve onu dikkatle izlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Ormana ula\u015ft\u0131lar, orman\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda bir s\u00fcre y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Orman kenar\u0131nda, i\u00e7eriye do\u011fru uzanan \u00e7ay\u0131r kapl\u0131 bir meydan\u0131n ba\u015f\u0131ndaki bir a\u011fac\u0131n dibine \u00e7\u00f6kt\u00fcler. Bir taraflar\u0131nda \u0131rmak k\u0131y\u0131s\u0131 boyunca uzanan bir a\u00e7\u0131kl\u0131k vard\u0131, oradan etraf\u0131 g\u00f6zetleyebilirlerdi, \u00f6b\u00fcr taraflar\u0131nda da b\u00fcy\u00fck bir orman uzan\u0131yordu.<\/p>\n

Bu yeri T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u da tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Orman\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7ip stanitsaya (Kazak beldesine) giden yol i\u015fte buradan ge\u00e7iyordu.
\n– G\u00fcn a\u011far\u0131ncaya de\u011fin burada kalaca\u011f\u0131z, k\u00f6y ile stanitsa aras\u0131nda gidip gelen olursa, onlar\u0131n el ayak seslerini buradan daha iyi duyar\u0131z. Gerisine de bakar\u0131z, dedi De\u011fotluk, koca a\u011fac\u0131n dibine rahat bir bi\u00e7imde uzanarak.<\/p>\n

Orman alt\u0131 \u0131slak ve so\u011fuktu. Orman k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 kaplayan \u00e7ekirge ve b\u00f6cek seslerinden ba\u015fka bir ses duyulmuyordu. \u0130nsan kula\u011f\u0131 bu seslere al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan, sonunda da duyulmaz oluyorlard\u0131. Gece ku\u015flar\u0131n\u0131n sesleri ve kanat \u00e7\u0131rp\u0131\u015flar\u0131 da bu seslere kar\u0131\u015f\u0131yordu. Bazen da oturdu\u011fu daldan d\u00fc\u015fen ku\u015flar\u0131n kanat \u00e7\u0131rp\u0131\u015flar\u0131 duyuluyordu.<\/p>\n

Bir \u015fey duymadan ve de g\u00f6rmeden yar\u0131m saat kadar oturmu\u015flard\u0131 ki, \u00e7ay\u0131rl\u0131\u011f\u0131n \u00f6te ucundan bir kurt ulumas\u0131 geldi. Ard\u0131ndan sa\u011f taraflar\u0131ndan da bir kurt uludu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise tam kar\u015f\u0131lar\u0131nda uludu; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise arkalar\u0131ndan orman\u0131n derinliklerinden uludu. Ara veriyor, \u00a0ard\u0131ndan yeniden ba\u015fl\u0131yor, \u00f6l\u00fc a\u011f\u0131d\u0131 okuyan kad\u0131nlar gibi, biri \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fc izleyerek bir bir ulumaya ba\u015flad\u0131lar. Biri ulumaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, on tanesi birden ulumu\u015f gibi geliyordu insana, de\u011fi\u015fik uluma sesleri iki genci ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131, \u00a0kad\u0131n a\u011f\u0131d\u0131n\u0131 and\u0131ran ulumalar s\u00fcr\u00fcp gidiyordu.<\/p>\n

De\u011fotluk kurt ulumalar\u0131n\u0131 ilk kez duyuyor de\u011fildi, ama ne zaman duysa, ilk kez duyuyormu\u015f gibi ilgin\u00e7 geliyordu bu sesler ona. \u201dBunlar\u0131n bu denli yak\u0131nmakta olmalar\u0131 niye acaba? Sanki kendileri hi\u00e7 zarar vermiyorlar da, herkes kendilerine kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131z imi\u015f gibi, \u00e7ok zorda olduklar\u0131n\u0131 san\u0131rs\u0131n bunlar\u0131n\u2026\u201d bi\u00e7iminde \u015feyler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u\u00a0 da dikkat kesilmi\u015f, adeta soluk almadan kurt seslerini dinlemekteydi. Kurt ulumalar\u0131n\u0131 ilk kez b\u00f6ylesine yak\u0131ndan duyuyordu. Uzaktan \u00e7ok duymu\u015ftu ama uzak ile yak\u0131n farkl\u0131yd\u0131. Uzaktan duyuldu\u011funda k\u00f6pek havlamas\u0131na benzer. \u015eimdi \u00e7ok yak\u0131ndalar, ba\u015fucundalar, hi\u00e7 de k\u00f6pek gibi havlam\u0131yor, bamba\u015fka uluyorlar. Yak\u0131nmay\u0131 and\u0131ran uzun uzun uluma sesleri i\u00e7inde h\u0131rla\u015fmay\u0131 and\u0131ran vah\u015fi sesler de duyuluyordu. Bazan ince uluyor, bazen da kal\u0131n olarak uzat\u0131yor; bazen sesini \u00e7ok y\u00fckseltiyor, bazen da h\u0131rl\u0131yor ve yava\u015f yava\u015f sesini azalt\u0131yordu. Ard\u0131ndan a\u00e7 bir y\u0131rt\u0131c\u0131 yarat\u0131k bi\u00e7iminde, havlama, h\u0131rlama ve uluma kar\u0131\u015f\u0131k, di\u015flerini g\u0131c\u0131rdatarak yeniden ulumas\u0131na ba\u015fl\u0131yordu.<\/p>\n

T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u sa\u00e7lar\u0131 diken diken olmu\u015f yerinde oturuyordu\u2026<\/p>\n

Arkada\u015f\u0131n\u0131n durumunu g\u00f6ren De\u011fotluk, onun bir dost yard\u0131m\u0131 almas\u0131 gerekti\u011fini fark etti. A\u011fz\u0131n\u0131 T\u2019\u0131hu\u2019nun kula\u011f\u0131na dayay\u0131p f\u0131s\u0131ldad\u0131:
\n– Kurtlar sakin sakin uluyorlar, etrafta insan yok demektir bu. Bir insan k\u0131p\u0131rt\u0131s\u0131 belirir belirmez kurtlar ulumaya son verecekler\u2026<\/p>\n

T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermedi, ama bir insan sesi duymu\u015f olmas\u0131 onu rahatlatm\u0131\u015ft\u0131. Rahat (\u0433\u0443\u0441\u044d\u0444\u044d\u0443) bir nefes ald\u0131 ve huzura kavu\u015ftu.<\/p>\n

Geceyi a\u011fa\u00e7 dibinde ge\u00e7irdiler. Sabah erkenden av pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fcler. Avlar\u0131 da bilinen vah\u015fi hayvanlar de\u011fil, insanl\u0131ktan \u00e7\u0131k\u0131p vah\u015fi hayvana d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olanlar olacakt\u0131. \u0130zledikleri yarat\u0131klar, aslan ve kaplanlardan daha korkun\u00e7 olan yarat\u0131klard\u0131. Bunlar\u0131n her biri, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6z\u00fcnden vuran birer keskin ni\u015fanc\u0131yd\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk bir silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma istemiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kacak olanlar\u0131n ka\u00e7 ki\u015fi olaca\u011f\u0131 bilinemezdi. \u0130kisinde de fazla mermi yoktu. Vah\u015fi y\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131 kendi taktikleriyle avlamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. \u00c7ok dikkatli hareket etmelerinin nedeni de buydu.<\/p>\n

\u00c7\u0131t \u00e7\u0131karmadan sessizce koca ormana dald\u0131lar. Hemen her taraf\u0131 g\u00f6zen ge\u00e7irdiler, ama hi\u00e7 kimseye ve hi\u00e7bir ize rastlamad\u0131lar. At ba\u011flanan ya da insan izi olan bir yer de g\u00f6remediler. Bir patika \u00fczerinde birka\u00e7 at aya\u011f\u0131 izi g\u00f6rd\u00fcler, ancak izler sa\u011fa sola sapmadan dosdo\u011fru gitmi\u015fti. \u00c7ay\u0131rl\u0131 alanlar t\u0131rpanc\u0131 ve hayvan u\u011framad\u0131\u011f\u0131ndan g\u00fcrle\u015fmi\u015fti. \u00c7al\u0131 ve sarma\u015f\u0131klar nedeniyle orman ge\u00e7it vermiyordu.<\/p>\n

G\u00fcne\u015f hayli y\u00fckselmi\u015fken, orman\u0131n i\u00e7inden akan bir k\u00fc\u00e7\u00fck dereye ula\u015f\u0131p ge\u00e7tiler, g\u00fczel bir g\u00fcrgen (\u043f\u0445\u044a\u044d\u0448\u044a\u0430\u0431\u044d) orman\u0131na ula\u015ft\u0131lar. Buras\u0131 tek t\u00fck kavak ve s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fa\u00e7lar\u0131 da bulunan, dibi \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131 ile kapl\u0131 bir yerdi. Taban zencay (\u0437\u044d\u043d\u0434\u0436\u0430\u0439), k\u0131z\u0131lc\u0131k (\u0437\u044d\u0435\u0448\u044a\u043e\u0447), k\u0131z\u0131la\u011fa\u00e7 (\u0435\u043a1\u0430\u043f\u04461\u044d), ha\u00e7\u0131 (\u0445\u044c\u0430\u0447\u044b) ve benzeri de\u011fi\u015fik a\u011fa\u00e7\u00e7\u0131klarla s\u0131k bir bi\u00e7imde kaplanm\u0131\u015ft\u0131. Yerleri g\u00fcr otlar ve dikenli b\u00f6\u011f\u00fcrtlenler (\u043c\u044d\u0440\u043a1\u0443\u0430\u043f\u04461\u044d) sarm\u0131\u015ft\u0131, iki ad\u0131m \u00f6tesini g\u00f6rmek olanaks\u0131zd\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn yakacak odununu ald\u0131\u011f\u0131 o yeri \u00e7ok seviyordu, arkada\u015f\u0131 Ahmed\u2019le birlikte oraya gelmeyi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmi\u015flerdi. \u015eimdi de korkulu ve karanl\u0131k orman\u0131 terk edip g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n oyna\u015farak yere yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 bu yere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, arkada\u015f\u0131n\u0131 yitirmi\u015f olman\u0131n dayan\u0131lmaz ac\u0131s\u0131 yeniden i\u00e7ine oturmu\u015ftu. Ya\u015fam sevinci uyand\u0131ran bu g\u00fczel orman k\u00f6\u015fesine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, art\u0131k yan\u0131nda olmayan arkada\u015f\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 biraz olsun unutur olmu\u015ftu, dudaklar\u0131nda biraz bir g\u00fcl\u00fcmseme , ama aln\u0131 ac\u0131yla kaplanm\u0131\u015f durumda, bulundu\u011fu yerde sanki donup kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019un i\u00e7 ac\u0131s\u0131n\u0131 T\u2019\u0131hu fark etmi\u015fti, ona ba\u015fka bir konu a\u00e7\u0131p onu ac\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131karmak istedi:
\n– Burada biraz olsun kurulanal\u0131m.
\n– Olur, dedi De\u011fotluk, \u00f6nemsememi\u015f gibi, yumu\u015fak ve \u00fczg\u00fcn bir sesle.<\/p>\n

\u0130ki gen\u00e7 y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerine ara verdiler, \u00e7iy i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcd\u00fcklerinden olduk\u00e7a \u0131slanm\u0131\u015flard\u0131, durup g\u00fcne\u015fte kuruland\u0131lar. Biraz emek, biraz da peynir yediler. Yeniden dere ve sel yar\u0131klar\u0131ndan, kurt ve tav\u015fan yollar\u0131ndan ilerleyerek, \u00f6\u011fleden sonraya de\u011fin orman\u0131 tarad\u0131lar. Tek t\u00fck at izlerini daha s\u0131k\u00e7a g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131lar. Yan\u0131nda yan\u0131k ka\u011f\u0131t par\u00e7alar\u0131 kalm\u0131\u015f birka\u00e7 s\u00f6nm\u00fc\u015f ate\u015f iziyle de kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Ancak hi\u00e7bir insan ve at sesi duymad\u0131lar\u2026<\/p>\n

Art\u0131k umutlar\u0131 t\u00fckenmi\u015f, d\u00f6nmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olduklar\u0131 bir s\u0131rada taze bir at aya\u011f\u0131 iziyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Terk edilmi\u015f eski bir patika \u00fczerinde bir s\u00fcre taze izlerin pe\u015finden y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Ard\u0131ndan izler sapt\u0131 ve yandan orman i\u00e7ine do\u011fruldu. Ezilmi\u015f otlardan at\u0131n bir s\u00fcre \u00f6nce buradan ge\u00e7mi\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Gen\u00e7ler izleri izleyerek epeyce y\u00fcr\u00fcd\u00fcler, orman\u0131n derinliklerine ula\u015ft\u0131lar.<\/p>\n

Ans\u0131z\u0131n De\u011fotluk elini kald\u0131r\u0131p durdu. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u da yerine m\u0131hland\u0131.
\n– Bir at puflamas\u0131 kula\u011f\u0131ma gelmi\u015f gibi oldu, dedi De\u011fotluk, \u00e7ok al\u00e7ak bir sesle.<\/p>\n

Sessizce ve dikkatlice bir s\u00fcre dinlemede kald\u0131lar. Olduk\u00e7a uzaktan bir at puflamas\u0131 sesini ikisi de duydu. Patikadan ayr\u0131l\u0131p tabancalar\u0131n\u0131 \u00e7ekmi\u015f halde at puflamas\u0131n\u0131n geldi\u011fi yere do\u011fru ilerlemeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

\u0130lerledik\u00e7e at puflamalar\u0131n\u0131 daha yak\u0131ndan gelmeye ba\u015flad\u0131, biraz daha ilerleyince, at\u0131n ayaklar\u0131yla yere vurma sesleri de duyulmaya ba\u015flad\u0131. \u0130ki gen\u00e7 y\u00fcr\u00fcmeyi b\u0131rak\u0131p s\u00fcr\u00fcnerek ilerlemeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

Ses \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in dikenli ormanda ilerlerken hayli de zorland\u0131lar. G\u00fcne\u015f alan bo\u015f bir k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ay\u0131rl\u0131\u011fa ula\u015ft\u0131lar. At\u0131n gevi\u015f getirme sesi de art\u0131k duyuluyordu.<\/p>\n

De\u011fotluk \u00e7ok dikkat ederek ot ve yapraklar\u0131 aralad\u0131, bir bakt\u0131\u011f\u0131nda, kar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u00e7ay\u0131rl\u0131k (\u0433\u044a\u044d\u0445\u044a\u0443\u043d\u044d) alan g\u00f6rd\u00fc. Alan\u0131n ortas\u0131nda uzun bir iple \u00e7ok g\u00fczel bir k\u0131rat\u0131n (\u043f\u04461\u044d\u0433\u044a\u043e\u043f\u043b\u044a) ba\u011flanm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6rmedi.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019un o yerden ayr\u0131lmamas\u0131 \u00fczerine tel\u015fa kap\u0131lan T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, kendi de bir yer aralay\u0131p bakt\u0131. At\u0131 g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez kendinden ge\u00e7ti ve h\u0131zla De\u011fotluk\u2019un elini yakalad\u0131.
\n– Darhoko\u2019nun at\u0131 bu!. . der demez De\u011fotluk hemen aban\u0131p eliyle T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019un a\u011fz\u0131n\u0131 kapad\u0131. \u0130kisi de \u00fcrkm\u00fc\u015f durumda, yeniden g\u00f6zlerini \u00e7ay\u0131rl\u0131k alana \u00e7evirerek, birileri duymu\u015f olmas\u0131n diyerek, k\u0131m\u0131ldamadan bir s\u00fcre beklediler\u2026 Ancak hi\u00e7bir k\u0131p\u0131rt\u0131 olmad\u0131. At yaln\u0131zd\u0131. Rahat bir soluk al\u0131p bulunduklar\u0131 yerden ayr\u0131ld\u0131lar. De\u011fotluk g\u00f6zleriyle sorarak T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u\u2019a bakt\u0131. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u \u00e7ok yava\u015f bir sesle, ama heyecanla soluyarak, De\u011fotluk\u2019un kula\u011f\u0131na f\u0131s\u0131ldad\u0131:
\n– Darhoko\u2019nun at\u0131 bu, o! G\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez tan\u0131d\u0131m. K\u00f6y\u00fc bast\u0131\u011f\u0131nda bindi\u011fi at buydu.<\/p>\n

 <\/p>\n

XIV. E\u015eKIYA YUVASI (\u0411\u0410\u041d\u0414\u0418\u0422\u042b\u041c \u0418\u0425\u042d\u041b\u042a\u042b\u041f1\u042d)<\/strong><\/p>\n

2<\/strong><\/p>\n

\u0130ki gen\u00e7 de g\u00f6z\u00fcn\u00fc at ve \u00e7ay\u0131r alan\u0131ndan ay\u0131rmadan ak\u015fama de\u011fin oturdu, ama at d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fcnen olmad\u0131.<\/p>\n

Geceleyin de k\u0131m\u0131ldamadan beklediler ve n\u00f6betle\u015fe uyudular. Geceleyin de g\u00f6r\u00fcnen olmad\u0131. Sabahleyin son somunlar\u0131n\u0131 da yediler.<\/p>\n

T’\u0131huts’\u0131k’u “etraf\u0131 bir g\u00f6zden ge\u00e7irsek” dedi, ama De\u011fotluk kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.
\n– Dileyelim buraya gelirken b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z izler fark edilmemi\u015f olsun! Etraf\u0131 dola\u015fmaya kalk\u0131\u015f\u0131rsak, \u00e7ok iz b\u0131rakm\u0131\u015f oluruz. Kurt gibi biridir o. En iyisi, ata daha yak\u0131n bir yere gidip orada saklanal\u0131m, dedi De\u011fotluk.<\/p>\n

Yerlerini de\u011fi\u015ftirip ata daha yak\u0131n bir yere ge\u00e7tiler. Daha uygun bir yeri se\u00e7mi\u015f oldular. Ata daha yak\u0131n bir yerde olduklar\u0131 gibi, meydan\u0131 da daha iyi g\u00f6rebiliyorlard\u0131.<\/p>\n

\u00d6\u011fleden sonraya de\u011fin oturdular. Ac\u0131kmaya ba\u015flad\u0131lar. Ayn\u0131 yerde kalmaktan s\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, durumdan iyice bezmi\u015flerdi. Orman i\u00e7inden bir ku\u015f kanatlanacak olsa \u00fcrperiyorlar, ot sallansa diken diken oluyorlard\u0131.<\/p>\n

At\u0131 al\u0131p gitmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Kimse gelmeyecek olursa geceleyin at\u0131 al\u0131p gitmeye karar verdiler.<\/p>\n

At da bir g\u00fcn ve bir gece boyunca bir damla olsun su i\u00e7memi\u015fti, kulaklar\u0131n\u0131 indirmi\u015f bir \u015fey yemeden \u00f6yle bekleyip duruyordu.<\/p>\n

\u0130kindiye de\u011fin beklediler. G\u00fcne\u015f meydan\u0131n \u00f6te taraf\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck a\u011fac\u0131n \u00fczerinden batm\u0131\u015f, g\u00f6lgeleri meydana yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Fazla bir s\u00fcre ge\u00e7memi\u015fti ki, at\u0131n d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kulaklar\u0131 birden dikildi\u011fini ve bir tarafa do\u011fru bakmakta oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler. \u00c7ocuklar da dikkat kesilip o tarafa bakmaya ba\u015flad\u0131lar. Ama bir \u015fey g\u00f6rmediler, \u00a0duymad\u0131lar. Kar\u015f\u0131 taraftan k\u00fc\u00e7\u00fck bir ku\u015f \u00e7ay d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u015f\u0131p yak\u0131ndaki bir \u00e7al\u0131n\u0131n \u00fczerine kondu. Kondu\u011fu gibi c\u0131v\u0131lda\u015farak, \u00fcrkm\u00fc\u015f bir bi\u00e7imde u\u00e7tu ve bir s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fac\u0131n\u0131n tepesine kondu. De\u011fotluk o yere dikkat kesildi.<\/p>\n

Hayli bir s\u00fcre sonra, o yerdeki bir dal\u0131n salland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr gibi oldu De\u011fotluk. Ama g\u00f6r\u00fcnen olmad\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk bir g\u00f6z aldanmas\u0131 sonucu dallar\u0131 sallan\u0131r g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sand\u0131. Ancak bir s\u00fcre sonra ayn\u0131 dal\u0131n araland\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fcst\u00fcndeki ba\u015fl\u0131kl\u0131 kalpakla (\u043f\u044d1\u043e \u0441\u044b\u0440\u043c\u0430\u0435) bir adam ba\u015f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa bakarken g\u00f6rd\u00fc. At ona do\u011fru ki\u015fnedi. Adam\u0131n g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015f olan ba\u015f\u0131 yeniden kayboldu. Ard\u0131ndan yeniden g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, uzunca bir s\u00fcre de k\u0131m\u0131ldamadan bekledi, meydan\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irdi. Ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk, Darhoko’nun y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmemi\u015fti. Ancak g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez T’\u0131huts’\u0131k’u \u00a0onu tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131, heyecan i\u00e7inde De\u011fotluk’un elini s\u0131kt\u0131.<\/p>\n

K\u0131sa ama kal\u0131n g\u00f6vdeli biriydi. Boynunda bir Kabardinka kepenek (\u043a1\u0430\u043a\u043e)\u00a0 as\u0131l\u0131yd\u0131; sa\u011f taraf\u0131nda kocaman bir mavzer t\u00fcfe\u011fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu; solunda tabancas\u0131 vard\u0131. Zalimhan<\/strong> (*) gibi ye\u015fil \u00e7uhadan bir elbise giyiyordu. Sar\u0131mt\u0131rak deriden fi\u015feklikleri \u00e7aprazlama g\u00f6\u011fs\u00fcndeydi.<\/p>\n

Orman\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda durup bir s\u00fcre \u00f6teyi beriyi g\u00f6zetledi. Ard\u0131ndan orman k\u0131y\u0131s\u0131 boyunca birka\u00e7 ad\u0131m att\u0131, bir \u015feyi ar\u0131yormu\u015f gibi geri d\u00f6nd\u00fc ve orman\u0131n i\u00e7inde kayboldu. Bir s\u00fcre sonra ba\u011flanm\u0131\u015f e\u011ferini getirip d\u00f6nd\u00fc. E\u011feri getirip at\u0131n yan\u0131nda yere b\u0131rakt\u0131. Arkas\u0131 d\u00f6n\u00fck e\u011feri s\u00f6kmek i\u00e7in yere \u00e7\u00f6meldi\u011finde, De\u011fotluk bir kedi gibi sessizce ormandan \u00e7\u0131kt\u0131. At \u00fcrkt\u00fc ve f\u0131rlad\u0131. Darhoko’nun aya\u011fa f\u0131rlay\u0131p mavzerine el atmas\u0131yla De\u011fotluk’un ba\u011f\u0131rmas\u0131\u00a0 denk d\u00fc\u015ft\u00fc:
\n– Ruki vverx (Eller yukar\u0131), diye ba\u011f\u0131rd\u0131 De\u011fotluk. \u00d6b\u00fcr\u00fc ise \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez halde oldu\u011fu yerde donup kald\u0131. Bir g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapama s\u00fcresi kadar elini kald\u0131rmas\u0131n\u0131 geciktirince, De\u011fotluk, daha da sert bir bi\u00e7imde yeniden ba\u011f\u0131rd\u0131:
\n– Eller yukar\u0131! Can\u0131na okurum, haydut!<\/p>\n

De\u011fotluk’un sert uyar\u0131s\u0131n\u0131n ve do\u011frulan tabanca namlusunun \u015fakas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 Darhoko, \u00a0iyice anlam\u0131\u015ft\u0131, isteksiz isteksiz, yava\u015f yava\u015f ellerini kald\u0131rd\u0131 Darhoko.
\n– T’\u0131hu, gel buraya! dedi geriye do\u011fru ama arkaya d\u00f6nmeyerek ve g\u00f6zlerini Darhoko’dan ay\u0131rmayarak. Bu arada birka\u00e7 ad\u0131m da \u00f6ne do\u011fru ilerledi.<\/p>\n

Ne denli dikkatli olsa ve kritik bir an ya\u015f\u0131yor olsa da, De\u011fotluk \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde ve g\u00f6z\u00fcn\u00fc ay\u0131ramadan Darhoko’ya bak\u0131p duruyordu. Birka\u00e7 \u00e7i\u00e7ek bozu\u011fu serpilmi\u015f geni\u015f bir \u00e7ehresi ve yayvan bir \u00e7enesi vard\u0131, y\u00fcz\u00fc de demir rengini and\u0131r\u0131yordu ve posb\u0131y\u0131kl\u0131yd\u0131. G\u00f6zleri ela rengine \u00e7al\u0131yordu ve manda g\u00f6z\u00fc gibi d\u0131\u015far\u0131ya ta\u015fm\u0131\u015flard\u0131; bilenmi\u015f birer \u00e7elikten okmu\u015f gibi ac\u0131mas\u0131z ve ba\u011f\u0131\u015flamas\u0131z bir vah\u015fili\u011fi yans\u0131tmaktayd\u0131lar bu g\u00f6zler. Dara d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir kurdun kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131ya (\u0431\u0436\u044a\u044d\u043d\u0442\u0445\u044a\u043e\u0436\u044c\u044b\u043d) haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131 gibi gibiydi. P\u00fcr dikkat ve sevimsiz, g\u00f6zleri De\u011fotluk\u2019un anl\u0131k bir dalg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bekliyormu\u015f gibi f\u0131rsat\u00e7\u0131 bak\u0131yorlard\u0131. Havaya kalkm\u0131\u015f elleri k\u0131sa ama kal\u0131n parmakl\u0131 ve bir \u015feyleri kapmak isterlermi\u015f gibi hafif yukar\u0131 kalk\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n

T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u geriden De\u011fotluk\u2019n yan\u0131na geldi. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez, Darhoko\u2019nun g\u00f6zlerindeki kurnaz ve f\u0131rsat kollayan tav\u0131rlar yok oldu, umusuzluk \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc i\u00e7inde ka\u015flar\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p birka\u00e7 saniye bakt\u0131. \u015eim\u015fek \u00e7akarken \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nl\u0131\u011fa benzer bir bi\u00e7imde, dudaklar\u0131ndan ve g\u00f6zlerinden hafif\u00e7e bir g\u00fcl\u00fcmseme yans\u0131d\u0131.
\n– A, a, bak eski dostuma! dedi \u015faka yap\u0131yor ve \u00f6nemsemiyormu\u015f gibi bir tav\u0131rla.
\n– Evet, eski dostun! Alaca\u011f\u0131 kalm\u0131\u015f eski bir dostun\u2026 diye s\u00f6z\u00fc s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, so\u011fuk so\u011fuk bir sesle.<\/p>\n

Bir g\u00f6z\u00fc a\u00e7ma s\u00fcresi iki gencin bir dalg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yakalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek sa\u011f elini indirmeye kalk\u0131\u015f\u0131r gibi yapt\u0131 ama g\u00f6ze alamad\u0131. De\u011fotluk durumun hemen fark\u0131na vard\u0131 ve sert bir bi\u00e7imde ba\u011f\u0131rd\u0131:
\n– K\u0131m\u0131ldama! Elini oynatma, k\u00f6pek gebertir gibi gebertirim sonra seni. T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u da eklemede bulundu:
\n– Konu\u015fturma bunu! K\u0131m\u0131ldar k\u0131m\u0131ldamaz vur!<\/p>\n

Ard\u0131ndan Darhoko\u2019ya sert bir emir\u00a0 verdi:
\n– Arkan\u0131 d\u00f6n!<\/p>\n

Darhoko isteksizce, ama fazlaca da geciktirmeden s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fc. De\u011fotluk yana\u015ft\u0131, kemerini \u00e7\u0131kard\u0131 ve ba\u011flar\u0131n\u0131 kesti. Darhoko\u2019nun iki tabancas\u0131 yere d\u00fc\u015ft\u00fc. Uzan\u0131p k\u0131sa namlulu karabinay\u0131 ald\u0131. Silahlar\u0131 uza\u011fa ittikten sonra cebinden bir ip \u00e7\u0131kard\u0131, Darhoko\u2019nun ellerini arkadan s\u0131k\u0131ca ba\u011flad\u0131.<\/p>\n

De\u011fotluk ata e\u011fer vurmak istedi, ama e\u011ferin buka\u011f\u0131ya (\u0449\u044d\u043b\u044a\u0430\u0445\u044a\u044d) ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. E\u011feri yere b\u0131rak\u0131p buka\u011f\u0131y\u0131 ay\u0131rd\u0131. Amdehan\u2019\u0131n bu\u011fday\u0131 yak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tarla k\u0131y\u0131s\u0131ndaki ormanda buldu\u011fu buka\u011f\u0131ym\u0131\u015f sand\u0131 ama daha dikkatli bakt\u0131\u011f\u0131nda, bu buka\u011f\u0131n\u0131n kendi buldu\u011fundan daha parlat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu farketti. Ancak her iki buka\u011f\u0131 da ayn\u0131 bi\u00e7imde yap\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Derisinin i\u015flenmesi ve ba\u011flama halkalar\u0131 da birbirinin ayn\u0131yd\u0131 ve tek bir elden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olduklar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

De\u011fotluk bir \u015fey demeden buka\u011f\u0131y\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcp cebine koydu. E\u011feri vurup T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u ata bindirdi. Kendisi yaya, Darhoko\u2019yu ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 ipin ucundan tutarak ve onu \u00f6nden y\u00fcr\u00fcterek yola koyuldular.<\/p>\n

K\u00f6ye d\u00f6nmeyi g\u00f6ze alamad\u0131lar ve haydudu ayr\u0131 bir yoldan rayon (il\u00e7e) merkezine g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. De\u011fotluk, haydutu k\u00fc\u00e7\u00fck bir karakola teslim etmekten \u00e7ekinmi\u015fti. Ancak GPU (Devlet Politik Amirli\u011fi) yetkilisi il\u00e7ede de\u011fildi. \u0130l\u00e7e asayi\u015f amirine (na\u00e7al\u2019nik) gittiler. Darhoko\u2019nun ipini b\u0131rakmadan n\u00f6bet\u00e7i milisi (polisi) \u00a0haber vermesi i\u00e7in amirine g\u00f6nderdi.
\n– \u201cAmirim san\u0131\u011f\u0131 nezarete koyun, sabaha gere\u011fini yapar\u0131z dedi\u201d diye haber getirdi milis. Getirilen ki\u015finin \u00e7ok tehlikeli biri oldu\u011funu, gelmesi gerekti\u011fini bildirerek yeniden haber g\u00f6nderdi De\u011fotluk.<\/p>\n

Uzunca bir s\u00fcre beklediler. Sonunda k\u0131sa boylu biri karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden s\u00f6k\u00fcn etti. Haydutu getiren iki gence bir \u015fey demeden n\u00f6bet\u00e7i milise d\u00f6nd\u00fc:
\n– Tutukluyu hapse koyun, at\u0131 da ah\u0131ra g\u00f6t\u00fcr\u00fcp ba\u011flay\u0131n.<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019a ve yan\u0131ndakine bakmadan odas\u0131na girdi. \u0130ki gen\u00e7 bu t\u00fcr bir davran\u0131\u015fa anlam verememi\u015f halde bir s\u00fcre kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde beklediler.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 milis geldi ve sevinerek Darhoko\u2019yu hapse g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. D\u00f6n\u00fcp at\u0131 ald\u0131lar. Gen\u00e7 milisler \u201dBu az\u0131l\u0131 haydutu nas\u0131l yakalayabildiniz?\u201d diyerek De\u011fotluk ile arkada\u015f\u0131n\u0131n etraf\u0131n\u0131 sard\u0131lar. Bunlar amirleri gibi de\u011fildiler: Gen\u00e7leri dost\u00e7a ve sevecen kar\u015f\u0131lam\u0131\u015flard\u0131. Ancak amirin asosyal\/so\u011fuk davran\u0131\u015f\u0131 her ikisine de dokunmu\u015ftu, bu nedenle konu\u015fmak i\u00e7in bir hevesleri kalmam\u0131\u015ft\u0131.
\n– Tutanak tutulacak m\u0131, \u00a0\u00f6\u011frenmek istiyoruz, amirinize sorun, diyerek De\u011fotluk milisin birini amirin yan\u0131na g\u00f6nderdi.
\n– Gelin!diye seslendi milis bir s\u00fcre sonra.<\/p>\n

Masan\u0131n ba\u015f\u0131nda k\u0131z\u0131l sa\u00e7l\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fck c\u00fcsseli bir adam oturuyordu. Surat\u0131 as\u0131k, g\u00f6zleri kanl\u0131ym\u0131\u015f gibiydi. G\u00f6zlerinin alt\u0131 (\u043d\u044d\u04471\u0430\u0448\u044d) birer yast\u0131k ba\u011flanm\u0131\u015f gibi torbala\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bir bakt\u0131, ard\u0131ndan bir ka\u011f\u0131d\u0131 okuyormu\u015f gibi g\u00f6zlerini indirdi.<\/p>\n

T\u2019\u0131uts\u2019\u0131k\u2019u kap\u0131ya yak\u0131n durdu, De\u011fotluk masaya yana\u015ft\u0131. De\u011fotluk bir s\u00fcre amirin kar\u015f\u0131s\u0131nda dikildi, ard\u0131ndan isteksiz isteksiz konu\u015ftu:
\n– Peki, yolda\u015f amir (na\u00e7al\u2019nik) bir tutanak imzalay\u0131p vermeniz gerekmiyor mu?<\/p>\n

Amir ba\u015f\u0131n\u0131 bir kald\u0131rd\u0131, i\u015fin ancak fark\u0131na varm\u0131\u015fm\u0131\u015f gibi, bir s\u00fcre bakt\u0131. Ard\u0131ndan kar\u015f\u0131s\u0131ndakileri k\u00fc\u00e7\u00fcmseyen bir tav\u0131rla s\u0131rt\u0131n\u0131 koltu\u011funa dayad\u0131, ayaklar\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcnecek bi\u00e7imde masa alt\u0131ndan uzatt\u0131. \u0130\u015fin acele bir yan\u0131 yokmu\u015f gibi elini cebin att\u0131 ve g\u00fcm\u00fc\u015f tabakas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Sigaray\u0131 duda\u011f\u0131na yerle\u015ftirip yan g\u00f6zle De\u011fotluk\u2019a bakarak konu\u015ftu:
\n– Evet ikiniz i\u00e7in bir tutanak haz\u0131rlay\u0131p imzalamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum!
\n– Ne diye? Diye sordu De\u011fotluk, b\u00f6yle bir \u015fey beklemedi\u011finden.
\n– \u0130\u015finiz olmayan i\u015flere burnunuzu soktu\u011funuz i\u00e7in!
\n– Nas\u0131l yani? Haydutlarla m\u00fccadele b\u00fct\u00fcn Sovyet yurtta\u015flar\u0131 i\u00e7in bir g\u00f6rev de\u011fil mi yani?<\/p>\n

Amirin uyu\u015fuklu\u011fu birden yok oldu, hiddetlenerek aya\u011fa kalkt\u0131.
\n– G\u00f6rev tabii, ama g\u00fcvenlik birimlerinin operasyon planlar\u0131n\u0131 bozmamak ko\u015fuluyla!
\n– Bunca s\u00fcredir, Darhoko\u00a0 rayonumuzda ter\u00f6r estirirken operasyon planlar\u0131n\u0131z neredeydi? De\u011fotluk, k\u0131zm\u0131\u015ft\u0131 ve sert bir bi\u00e7imde yan\u0131t vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.
\n– Bizim operasyon planlar\u0131m\u0131z senin yetkinde olan \u015feyler de\u011fil! Bunu kafana iyice koy: Bundan sonra bize sormadan bir i\u015f yapmaya kalk\u0131\u015facak olursan, haydut yerine seni hapse atar\u0131m! dedi amir, daha anla\u015f\u0131l\u0131r bir bi\u00e7imde.
\n– Demek haydudu yakalamakla k\u00f6t\u00fc bir \u015fey yapm\u0131\u015f olduk, \u00f6yle mi?
\n– Birini yakalayay\u0131m derken onunu ka\u00e7\u0131rd\u0131n\u0131z, i\u015fte bu, sizin bu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z!
\n– Darhoko\u2019nun da\u011fda (ormanda) dostu yok, onun dostlar\u0131 k\u00f6ylerde ve beldelerde (stanitsalarda), senin \u201coperasyon plan\u0131n\u201d oralar\u0131 da kaps\u0131yor mu bilemem tabii\u2026<\/p>\n

De\u011fotluk\u2019un bu ani sert \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda amir alttan almaya ba\u015flad\u0131. Bu son operasyon plan\u0131 laf\u0131 ve aksi konu\u015fmu\u015f olmas\u0131 amiri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015f olmal\u0131yd\u0131. Daha yava\u015f \u00a0bir sesle konu\u015ftu:
\n– Plan\u0131n neyi kapsay\u0131p kapsamad\u0131\u011f\u0131 senin \u00fcst\u00fcne vazife de\u011fil. Yeter, orada kal! Darhoko\u2019nun silahlar\u0131n\u0131 almad\u0131n\u0131z m\u0131?
\n– \u0130\u015fte bunlar, karabina, tabanca ve mavzer. Haydudu yakalayan ki\u015fi, gereksindi\u011fi silah\u0131 se\u00e7me hakk\u0131na sahip. Ben de mavzeri al\u0131yorum.<\/p>\n

Burada yeniden tak\u0131\u015ft\u0131lar, karakol amiri yeniden bir hamlede bulundu, ama De\u011fotluk geriye ad\u0131m atmad\u0131:
\n– O zaman bu mavzeri sana vermiyorum, Krasnodar\u2019a (**) gidece\u011fim, OGPU\u2019ya (Oblast G\u00fcvenlik Te\u015fkilat\u0131 Merkezi) g\u00f6t\u00fcrece\u011fim, verip vermediklerini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn! Dedi. Sonunda Krasnodar\u2019a gidebilece\u011fini, tabancay\u0131 da alaca\u011f\u0131n\u0131 sert bir bi\u00e7imde s\u00f6yleyerek mavzer elde d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 De\u011fotluk.<\/p>\n

Belde de bir eve konuk oldular, bir s\u00fcre dinlendikten sonra sabahleyin erkenden k\u00f6y yoluna d\u00fc\u015ft\u00fcler. De\u011fotluk bir i\u00e7 \u00e7eki\u015fmesi i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Karakol amirinin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ku\u015fkulu bulmu\u015ftu. Haydudu o amire teslim etmekle iyi yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulamaya, i\u015fi yar\u0131da b\u0131rakmakla hata etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Krasnodar\u2019a gidip durumu bildirse, ku\u015fkuland\u0131\u011f\u0131 durumlar\u0131 bildirse, daha m\u0131 olurdu d\u00fc\u015f\u00fcncesi i\u00e7ini kemiriyordu. Ancak ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131ramadan k\u00f6ye d\u00f6nm\u00fc\u015f oldular.<\/p>\n

\u0130ki g\u00fcn sonra, \u201dKrasnodar\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrken Darhoko\u2019nun ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131\u201d haberi geldi. Ayn\u0131 gece rayon merkezine gelip at\u0131n\u0131 ve e\u011ferini de al\u0131p gitmi\u015f\u2026\u201d<\/p>\n

\u015eecer\u0131ye (\u0429\u044d\u0434\u0436\u044d\u0440\u044b\u0435) (***) komsomol h\u00fccresi, en \u00e7ok da De\u011fotluk ve T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, bu duruma \u00e7ok \u00fcz\u00fcld\u00fcler. \u00a0. Evlerine girmeden, tabancalar\u0131n\u0131 da yanlar\u0131ndan ay\u0131rmadan \u00fc\u00e7 gece \u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcz ge\u00e7irdiler. Komsomollar teyakkuz (dikkatli) halde, posta posta n\u00f6bet\u00e7iler dikerek k\u00f6y\u00fc \u00e7epe\u00e7evre koruma alt\u0131na ald\u0131lar.<\/p>\n

Darhoko\u2019nun ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 i\u015finde rayon karakol amirinin parma\u011f\u0131 oldu\u011fu konusunda De\u011fotluk\u2019un ku\u015fkusu kalmam\u0131\u015ft\u0131. Ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeden birka\u00e7 g\u00fcn ge\u00e7irdi. Sonunda do\u011fruca Krasnodar\u2019a gitmeye karar verdi, ancak Krasnodar\u2019a gitmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken rayon merkezinden \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 haberini ald\u0131.<\/p>\n

\u00c7a\u011f\u0131ran da OGPU adl\u0131 oblast\u0131n devlet ter\u00f6rle m\u00fccadele birli\u011fi amiri idi. Amir, De\u011fotluk\u2019u rayonun karakol amirinden farkl\u0131 bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lad\u0131. Bir\u015feyler yaz\u0131yordu, hemen b\u0131rakt\u0131, sanki birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi, candan ve s\u0131cak bir bi\u00e7imde onu kar\u015f\u0131lad\u0131.
\n– Otur, yolda\u015f De\u011fotluk, dedi.<\/p>\n

Sayg\u0131l\u0131 ve ki\u015filikli biri oldu\u011fu hemen anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Ama \u00e7ok yorgun oldu\u011fu da anla\u015f\u0131l\u0131yordu, bu durum biraz da olsa g\u00f6zlerine yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Dengesiz bir ne\u015feli ya da s\u0131r\u0131t\u0131r ya da i\u00e7ten pazarl\u0131kl\u0131 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc yoktu. \u0130\u015fi her \u015feyi imi\u015f gibiydi. G\u00f6zleri sanki insan\u0131n i\u00e7ini okuyor, s\u00f6ylenen her s\u00f6zden s\u00f6ylenmemi\u015f bir\u00e7ok \u015feyi seziyorlarm\u0131\u015f gibi bak\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez, De\u011fotluk, adama iyice \u0131s\u0131nm\u0131\u015f ve g\u00fcven duymu\u015ftu. Olup biten her \u015feyi eksiksiz ona \u00a0anlatt\u0131. K\u00f6yde haydutla ili\u015fkili oldu\u011fundan ku\u015fkuland\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerin adlar\u0131n\u0131 da s\u00f6yledi, iki at buka\u011f\u0131s\u0131n\u0131n \u00a0(k\u00f6stek) elide oldu\u011funu da s\u00f6yledi. Sonunda rayon karakol amirinden de ku\u015fkulanm\u0131\u015f oldu\u011funu anlatt\u0131.<\/p>\n

Rayon karakol amirinin durumunu anlatmas\u0131 \u00fczerine, yetkili \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ge\u00e7irmi\u015fti, biraz h\u0131zl\u0131, ama sesini al\u00e7altarak konu\u015ftu:
\n– O \u00a0konuda kimseye bir \u015fey s\u00f6yledin mi?
\n– Hay\u0131r, s\u00f6ylemedim.
\n– Biraz sabret, \u015fimdilik kimseye bir \u015fey sezdirme\u2026 Etrafa biraz bak\u0131nd\u0131ktan sonra s\u00f6zlerine devam etti: Buka\u011f\u0131lardan da kimseye s\u00f6z etme, sakl\u0131 tut. \u015eimdilik sende kals\u0131nlar. Onlara da s\u0131ra gelebilir. Mavzer art\u0131k senin. Nas\u0131l ele ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011funu anlatan ve mavzerin sana \u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten resmi bir yaz\u0131y\u0131, Krasnodar\u2019a d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde, \u015fubeden sana g\u00f6nderece\u011fim.<\/p>\n

Konu\u015fman\u0131n sona erdi\u011fini bildirmek \u00fczere aya\u011fa kalkt\u0131 ve De\u011fotluk\u2019un elini s\u0131k\u0131ca s\u0131k\u0131 ve ekledi:
\n– Bundan sonra da b\u00f6yle yi\u011fit\u00e7e ve t\u00fcm g\u00fcc\u00fcnle m\u00fccadeleni s\u00fcrd\u00fcrmelisin. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n her d\u00fc\u015fman izini bize bildir.<\/p>\n

De\u011fotluk morali y\u00fckselmi\u015f bir bi\u00e7imde yetkili amirin yan\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131. D\u00fczg\u00fcn biriydi bu ki\u015fiydi, su\u00e7 i\u015fleyene ve d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 kat\u0131, sevdi\u011fine ve iyi insanlara kar\u015f\u0131 da s\u0131n\u0131rs\u0131z sevecen biriydi. El att\u0131\u011f\u0131 her \u015feyde koku almas\u0131n\u0131 bilen bir ki\u015filikti bu. Bu ki\u015fiyi ve onun ki\u015fili\u011fini \u00e7ok be\u011fenmi\u015fti De\u011fotluk. De\u011fotluk\u2019un \u00f6zlemini \u00e7ekti\u011fi Bol\u015fevik tipi \u00f6rnek insan, i\u015fte bu ki\u015fide somutla\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u015eimdi belde caddesinde y\u00fcr\u00fcrken o adam\u0131n sa\u011flam karakterini ve \u00e7al\u0131\u015fma tekni\u011fini beyninde tart\u0131yor ve kendi kendisini sorguluyordu:\u201d\u00d6rnek olan\u0131, benimkinden \u00e7ok o adam\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi, benimki daha g\u00fcr\u00fclt\u00fc pat\u0131rt\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma oluyor\u2026\u201d<\/p>\n

Bir hafta kadar sonra, ba\u015fka bir rayonun bir kut\u0131r\u0131nda (****) Darhoko\u2019nun ele ge\u00e7irildi\u011fi haberi geldi. Ard\u0131ndan rayon karakol amirinin de tutuklanm\u0131\u015f oldu\u011fu duyuldu.<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR:<\/strong>
\n(*) <\/strong>Zal\u0131mhan-\u00c7arl\u0131k d\u00f6neminde \u00fcnlenmi\u015f bir \u00c7e\u00e7en abregi, \u00e7eteci. -HCY
\n(**) <\/strong>Krasnodar o zamanlar 1922-1936\u00a0 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Adige \u00d6zerk Oblast\u0131\u2019\u0131n\u0131n merkeziydi. -HCY
\n(***)<\/strong> \u015eecer\u0131ye-De\u011fotluk\u2019un k\u00f6y\u00fc. -HCY
\n(****)<\/strong> Kut\u0131r (\u041a\u044a\u0443\u0442\u044b\u0440)-Birka\u00e7 evlik k\u00fc\u00e7\u00fck bir Rus yerle\u015fmesi, mezra. -HCY<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

I. KULATS’IN A\u015eKI\u00a0 (\u041a\u0423\u041b\u0410\u0426\u042d \u0418\u04281\u0423\u041b\u042a\u042d\u0413\u042a\u0423)
\n<\/b>
\nBu i\u015fin nas\u0131l ba\u015flam\u0131\u015f ve nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oldu\u011funu bir t\u00fcrl\u00fc anlayamam\u0131\u015ft\u0131 Nafset. Ancak her ak\u015fam Kulats’\u0131n yan\u0131na oturmaya ve psetluh (evlenme ama\u00e7l\u0131 konu\u015fmak \u00fczere) gelen gen\u00e7ler i\u00e7inden birinin daha s\u0131k\u00e7a gelmekte oldu\u011funu fark etmi\u015fti. O gen\u00e7, giderek gurup ile beraber gelmemeye, bir arkada\u015f\u0131n\u0131 yan\u0131na al\u0131p grubun gelmedi\u011fi anlara denk getirerek s\u0131k\u00e7a Kulats\u2019\u0131 ziyaret etmeye ve oturmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

O zamana de\u011fin Nafset, di\u011ferlerinden farkl\u0131 bir \u015fey g\u00f6rmemi\u015fti Amzan\u2019da. Ayr\u0131ca onu en ho\u015flanmad\u0131\u011f\u0131 (\u04481\u043e\u0433\u043e1\u0443\u0434\u0436\u044d)\u00a0 delikanl\u0131lardan biri olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Ya\u011f\u0131z ve endaml\u0131ca bir gen\u00e7ti Amzan. D\u00fczletilmi\u015f ku\u015f burnu gibi k\u0131sa ve g\u00fczel bir burnu vard\u0131. Sakal ve b\u0131y\u0131\u011f\u0131 t\u0131ra\u015fl\u0131yd\u0131. Dudaklar\u0131 herhangi birine benzemiyordu, \u00e7\u0131plak ve s\u00fcrekli \u00fczg\u00fcnm\u00fc\u015fler gibiydi, \u00a0sinirleri bile ince dudaklar\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr gibiydi ve birbirine de\u011fmiyordu. G\u00f6zleri bir k\u0131z g\u00f6rd\u00fc m\u00fc zaaf ge\u00e7iriyor, g\u00fczel ve tatl\u0131 bir yuvar olu\u015fturuyordu, a\u015fk arzusu g\u00f6zlerinden bir y\u0131ld\u0131z huzmeleri bi\u00e7iminde sa\u00e7\u0131l\u0131yordu. \u00a0Ba\u015f\u0131ndaki k\u0131sa Buhara i\u015fi kalpa\u011f\u0131n\u0131n bir derici ustas\u0131n\u0131n elinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131labiliyordu. Kad\u0131na ho\u015f yakla\u015f\u0131m\u0131 ve y\u00fcz\u00fcndeki tatl\u0131 tebess\u00fcmleri ile uyumlu bir bi\u00e7imde ba\u015f\u0131n\u0131 da hareket ettiriyordu. K\u00f6ydeki k\u0131zlar\u0131n yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 diye ad\u0131n\u0131 s\u0131k\u00e7a s\u00f6yledikleri gen\u00e7lerden biriydi. K\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ift\u00e7i-emek\u00e7i (\u0424\u044d\u043a\u044a\u043e\u043b1) ailesinin bir \u00e7ocu\u011fuydu, ancak kendisi pek \u00e7al\u0131\u015fmayan ve k\u0131zlar\u0131n pe\u015finde dolan\u0131p duran biriydi. Y\u00fcz\u00fcnden, s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131ndan, kad\u0131nlara kar\u015f\u0131 duydu\u011fu arzular d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygu yans\u0131m\u0131yordu.<\/p>\n

Nafset\u2019in en be\u011fenmedi\u011fi \u015feyler bu t\u00fcr arzular ile ba\u015fkaca hi\u00e7bir arzu ve ilgisi olmayan ki\u015filer idiler. Ama k\u00f6yl\u00fc k\u0131zlar\u0131 ile her bir konu\u015ftu\u011funda Amzan\u2019\u0131n be\u011fenilmekte oldu\u011funu da g\u00f6r\u00fcyordu. Kar\u015f\u0131s\u0131nda bir k\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131nda da, dinlemekten beziyor, uyuklamaya ba\u015fl\u0131yor ve ne diyece\u011fini bilmeden otura kal\u0131yordu Amzan. Ancak bir k\u0131z g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde ve bir konu\u015fma f\u0131rsat\u0131 yakalad\u0131\u011f\u0131nda, yeni ba\u015ftan canlan\u0131yor ve konu\u015fkan birine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyordu; o gibi durumlarda dilinden adeta bal daml\u0131yor, tatl\u0131 bir hava da \u00fcf\u00fcr\u00fcr gibi s\u00f6zlerini art arda s\u0131ral\u0131yor, k\u0131z\u0131 b\u00fcy\u00fcl\u00fcyor, vaftiz edermi\u015f \u00a0(\u0443\u043c\u044d\u0445\u044a\u044b\u0433\u044a\u044d) gibi, k\u0131z\u0131n kalbini \u00e7arpt\u0131rarak onun kar\u015f\u0131s\u0131nda oturuyordu.<\/p>\n

Adige erkeklerinin bir\u00e7o\u011fu kad\u0131nlara s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan bakma ve onlar\u0131 birer hizmetkar (\u0443\u043d\u044d1\u0443\u0442) imi\u015f gibi g\u00f6rme gelene\u011fi hen\u00fcz terk edilmi\u015f de\u011fildi. \u00d6yleleri b\u00fcy\u00fcklenir, bey ve yi\u011fit gibi tav\u0131rlar tak\u0131n\u0131r, elleri \u00f6nde (\u04301\u044d\u0445\u044d\u0440 \u0430\u043f\u0447\u0430\u043d\u044d \u0438\u0442\u044d\u0443), ileriye do\u011fru do\u011frultarak k\u0131zlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda otururlard\u0131. Ne denli k\u0131z kar\u015f\u0131s\u0131nda yumu\u015fam\u0131\u015f olsalar da, ard\u0131ndan, eski Adige gelene\u011fine uyarlar, k\u0131za kar\u015f\u0131 a\u015fk dolu, tatl\u0131 ve yumu\u015fak s\u00f6zler s\u0131ralamay\u0131 erkeklik ile ba\u011fda\u015ft\u0131rmazlard\u0131. Amzan ise farkl\u0131yd\u0131: O a\u015fk\u0131n\u0131, duygu ve sevincini k\u0131zlarla payla\u015f\u0131yor, bu yolla onlar\u0131n y\u00fcre\u011fini eritiyordu. Ayr\u0131ca ki\u015fiyi etkileme\/b\u00fcy\u00fcleme (\u0434\u044d\u0445\u044d\u04481\u044d\u043d) konusunda zay\u0131f kalm\u0131\u015f olan Adigece\u2019nin s\u00f6z da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131\/engelini a\u015fmas\u0131n\u0131, insan\u0131n i\u00e7ini eriten tatl\u0131 ve yumu\u015fak s\u00f6zc\u00fckler bulmas\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131rd\u0131. Bu nedenle de k\u0131zlar Amzan\u2019\u0131 daha bir be\u011feniyor olmal\u0131yd\u0131lar.<\/p>\n

Ancak k\u0131zlar\u0131n\u0131n gelece\u011fi \u00fczerinde titremekte olan sert\/kat\u0131 analar\u0131n k\u00f6ydeki en be\u011fenmedikleri ki\u015fi de Amzan\u2019d\u0131. Ona \u201cU\u011fursuz geveze\/bo\u015fbo\u011faz\u201d (\u041c\u044b\u0433\u044a\u043e 1\u0443\u043f\u0430\u0436\u044a\u044d) diye k\u0131z\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Amzan\u2019\u0131n geli\u015fini s\u0131kla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131 Nafset\u2019in de ho\u015funa gitmiyordu. Ablas\u0131n\u0131 bir ba\u015f\u0131na Amzan\u2019la ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakam\u0131yor, \u00e7ocu\u011fun konu\u015fma bi\u00e7iminden nefret ediyor olsa da zoraki katlan\u0131yordu.<\/p>\n

Ancak Amzan\u2019\u0131n bu geli\u015flerinden Kulats\u2019\u0131n ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 belli oluyordu. Amzan geldi\u011finde, Kulats\u2019\u0131n konu\u015fmas\u0131ndaki a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131k sona eriyor, keskin ifadeleri yumu\u015fuyor, s\u00f6zlerinde tatl\u0131 bir yumu\u015fakl\u0131k olu\u015fuyor, kendini alabildi\u011fine o t\u00fcr bir yumu\u015fakl\u0131k i\u00e7ine b\u0131rak\u0131yordu. Amzan\u2019\u0131n g\u00f6zlerinden yay\u0131lan a\u015fk duman\u0131 Kulats\u2019\u0131n g\u00f6zlerinde de kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 buluyor, b\u00fcy\u00fcleyici bir atmosfer, \u00fcstlerini adeta bir tatl\u0131 yorganm\u0131\u015f gibi \u00f6rt\u00fcyordu. G\u00f6zleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, Kulats\u2019\u0131n i\u00e7i tuhafla\u015f\u0131yor, g\u00f6z kapaklar\u0131n\u0131 ve ba\u015f\u0131n\u0131 indiriyor, yola gelmi\u015f (1ac\u044d \u0445\u044a\u0443\u0433\u044a\u044d\u0443) ve i\u00e7indeki a\u015fk ate\u015finin esiri olmu\u015f gibi, \u00a0s\u00f6zleri de bir gizli tatl\u0131l\u0131k havas\u0131 i\u00e7inde eriyip gidiyordu.<\/p>\n

Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 duygular\u0131n\u0131 hen\u00fcz a\u00e7\u0131klam\u0131yor, ama bir iki s\u00f6z olsun \u00e7\u0131tlatmak i\u00e7in baz\u0131 s\u00f6zc\u00fck denemeleri yap\u0131yor ve vaktin nas\u0131l gelip ge\u00e7mi\u015f oldu\u011funun fark\u0131na bile varmadan oturma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 edinmi\u015flerdi. Nafset as\u0131l buna hazmedemiyordu. Davran\u0131\u015f ve oturu\u015f bi\u00e7imlerinden de katlanam\u0131yordu. Ayakta durup beklemekten s\u0131k\u0131nt\u0131 duymaya ba\u015fl\u0131yordu. Bu nedenle bir d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor, bir i\u00e7eri giriyordu. Bazen onlar\u0131 el ele tutu\u015fmu\u015f yakal\u0131yor, tela\u015f i\u00e7ine d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyordu onlar\u0131.<\/p>\n

Kulats\u2019\u0131n Amzan kar\u015f\u0131s\u0131ndaki yumu\u015famas\u0131 gittik\u00e7e art\u0131yordu. Kalpten kalbe anla\u015fm\u0131\u015flar, arzular\u0131 a\u015fka d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bedenleri \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f, el \u00f6rg\u00fcs\u00fc (\u0434\u044b\u043d-\u0448\u044a\u044d\u043d)\u00a0 gibi hi\u00e7bir \u015feye elleri uzanmadan, uzan\u0131p pencere \u00f6nlerinde durmaya gelmi\u015fti s\u0131ra. Kulats, odas\u0131ndan \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz veranda (\u0445\u044c\u0430\u0449\u043f\u0430\u043a\u044a\/\u0434\u044b\u0431\u0437\u044b\u043a1\u044d) \u00a0\u00a0dire\u011fine sar\u0131l\u0131yor, bak\u0131n\u0131p duruyordu. Bazen de b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7 i\u00e7inde, ate\u015f gibi tutu\u015fmu\u015f halde odas\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rl\u0131yordu. Onu sevdi\u011fi gibi, onun taraf\u0131ndan sevilmekte oldu\u011funun bilinciyle, bazen Nafset\u2019e de sar\u0131l\u0131yor ve b\u00fcy\u00fck bir karalt\u0131 bi\u00e7iminde odas\u0131na \u00e7ekildi\u011fi oluyordu.<\/p>\n

Cin g\u00f6rm\u00fc\u015f birinden ka\u00e7\u0131n\u0131rm\u0131\u015f gibi, Naset, Kulats\u2019\u0131n bu t\u00fcr ate\u015fli-k\u0131z\u0131\u015fm\u0131\u015f sar\u0131lmalar\u0131ndan i\u011freniyordu. Kuats\u2019\u0131n bu davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve tatl\u0131 s\u00f6zler d\u00f6kt\u00fcrmesinin s\u0131rf kendisini sevmekte olmas\u0131ndan kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor, \u00e7ok k\u0131z\u0131yor ve ondan kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ancak Nafset, Kulats\u2019\u0131n i\u00e7inde olu\u015fmu\u015f olan duygular\u0131 kavrayacak olgunlu\u011fa eri\u015fmemi\u015fti hen\u00fcz. Uzaktan durumu biraz kavr\u0131yordu, ama bu kavrad\u0131\u011f\u0131 \u015feyler ona yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z ve uygunsuz \u015feylermi\u015f gibi geliyordu.<\/p>\n

Amzan\u2019\u0131n ne zaman gelece\u011fini Kulats\u2019\u0131n hal ve davran\u0131\u015f\u0131ndan art\u0131k anlar olmu\u015ftu Nafset. O zamanlar Kulats daha s\u0131k\u00e7a pencere \u00f6n\u00fcne ko\u015fuyor ve kab\u0131na s\u0131\u011famaz oluyordu. Durmaks\u0131z\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc ba\u015f\u0131n\u0131 d\u00fczeltiyor, giysilerini de\u011fi\u015ftirip duruyordu. Kendisine bir ev i\u015fi buyurulacak olsa, sinirleri beynine s\u0131\u00e7r\u0131yordu.<\/p>\n

Amzan\u2019\u0131n s\u0131k s\u0131k Kulats\u2019\u0131n yan\u0131na gelmekte olmas\u0131, en \u00e7ok da H\u0131msad\u2019\u0131n homurdanmalar\u0131na yol a\u00e7\u0131yordu. Kartal\u0131n g\u00f6lgesini g\u00f6rm\u00fc\u015f olan ana hindi gibi, \u00e7akt\u0131rmadan yan g\u00f6zle bak\u0131yordu Amzan\u2019a. Onun her geli\u015finde H\u0131msad\u2019\u0131n i\u00e7i burkuluyordu, i\u015fini g\u00fcc\u00fcn\u00fc unutup bir sinir k\u00fcp\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyordu. Sinirlenmesinin, bu i\u015fe onay vermemesinin ve her \u015feyin sorumlulu\u011funu da Nafset\u2019e y\u0131k\u0131yordu. Nafset\u2019in k\u0131zlar\u0131n odas\u0131ndan \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde k\u0131z\u0131yor ve onu derhal geri g\u00f6nderiyordu. Hamur yo\u011fururken teknede b\u0131rak\u0131yor, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeden bir ileri bir geri odas\u0131nda d\u00f6n\u00fcp duruyor, yine de h\u0131rs\u0131n\u0131 alam\u0131yor, surat\u0131 buru\u015fmu\u015f halde bah\u00e7eye \u00e7\u0131k\u0131yor, kayg\u0131l\u0131 kayg\u0131l\u0131 k\u0131zlar\u0131n penceresinin yak\u0131nlar\u0131nda dolan\u0131yor, sesini sert bir bi\u00e7imde y\u00fckseltiyordu. \u0130\u00e7eride ne olup bitti\u011fini \u00f6\u011frenememi\u015f olman\u0131n merak\u0131 i\u00e7inde \u00e7atlayacakm\u0131\u015f gibi oluyordu. Bazen k\u0131z\u0131 ve \u00e7ocu\u011fu kovalamak istiyor, yava\u015f yava\u015f i\u00e7 kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131yor ve k\u0131z\u0131n odas\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131na y\u00f6neliyor ve sinirleri tepesine \u00e7\u0131k\u0131yordu. Ama bunun yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z olaca\u011f\u0131n\u0131 da biliyordu. Bazen de dayanamaz oluyor, yava\u015f yava\u015f i\u00e7 kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131p k\u0131zlar\u0131n oda kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne geliyordu. Durumu fark edip kap\u0131y\u0131 Nafset\u2019in a\u00e7mas\u0131 ile de irkiliyor, su\u00e7\u00fcst\u00fc yakalanm\u0131\u015f gibi, bir \u00e7\u0131kar yol bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, cenaze evinde (\u0445\u044c\u044d\u0434\u044d\u0433\u044a\u0443\u0430\u043f1\u044d) konu\u015fur gibi \u00e7ok yava\u015f bir sesle:
\n– \u00c7ocuklar oturacaklarsa bir \u015feyler yedirseniz diyecektim, diyor, geri d\u00f6n\u00fcyordu.<\/p>\n

Pe\u015finden Nafset\u2019in gelmesi halinde, i\u00e7 kap\u0131y\u0131 kapat\u0131yor, t\u00fcm \u00f6fkesini ona bo\u015falt\u0131yordu. Nafset, annesinin kendisine b\u00f6yle k\u0131zmakta olmas\u0131n\u0131 nedenini anlayam\u0131yor, \u00fcz\u00fclerek soruyordu:
\n– Anne, ne oldu ki, ne diye k\u0131z\u0131yorsun bana? Bir \u015fey yedirmek istiyorsan ben ne yapay\u0131m? Her g\u00fcn gelen ki\u015filer bunlar, konuk de\u011filler ki\u2026<\/p>\n

H\u0131msad, surat\u0131 as\u0131k ve k\u0131zm\u0131\u015f halde sa\u00e7 tokas\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcyor, yeniden ba\u011fl\u0131yordu. Do\u011fru bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermeksizin Nafset\u2019e azarlay\u0131c\u0131\u00a0 \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyordu:
\n– Senin b\u00fcy\u00fck su\u00e7un var! Siz ikiniz de di\u011fer i\u00e7eridekiler\u00a0 de t\u0131k\u0131namaz olursunuz, onlar\u0131 a\u011f\u0131rlamak\u00a0 sadece\u00a0 bana kalsa da!<\/p>\n

Nafset, yine s\u00f6ylenenden bir \u015fey anlam\u0131yor, put gibi dikilip duruyordu.
\n– Hadi, geldi\u011fin \u00a0yere d\u00f6n!. . diye ana yeniden k\u0131z\u0131yor ve k\u0131z\u0131 geldi\u011fi yere kovar gibi g\u00f6nderiyordu.<\/p>\n

Bir g\u00fcn H\u0131msad, f\u0131r\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda, duman i\u00e7inde ekmek pi\u015firmekle u\u011fra\u015f\u0131rken Amzan\u2019\u0131n gelmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6remedi. Odun almaya g\u00f6nderdi\u011fi Nafset de gecikmi\u015fti.
\n– Bu iki deli k\u0131z i\u00e7eride gevezelik (\u0445\u044c\u0430\u043a\u044a\u0443\u0436\u044a\u043e\u043a\u044a\u0443) yap\u0131yor olmal\u0131lar, ocaktaki ate\u015fin s\u00f6nece\u011fi umurlar\u0131nda bile de\u011fil, diyerek, a\u00e7\u0131k olan i\u00e7 kap\u0131dan y\u00fcr\u00fcyerek, daha ilerideki k\u0131zlar\u0131n odas\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fey kar\u015f\u0131s\u0131nda da feryad\u0131 bast\u0131: Kulats ile Amzan\u2019\u0131n dudaklar\u0131 birbirine yap\u0131\u015fm\u0131\u015f ve her ikisi de birbirine sar\u0131lm\u0131\u015f halde odan\u0131n ortas\u0131ndayd\u0131lar.<\/p>\n

H\u0131msad, \u00f6l\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f bir gibi irkilip kalm\u0131\u015f, \u00f6ylece bir s\u00fcre kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde kalm\u0131\u015ft\u0131. Ard\u0131ndan kap\u0131y\u0131 iteleyip, kan\u0131 beynine toplanm\u0131\u015f, siniri ve utanc\u0131 ba\u015f\u0131na vurmu\u015f halde kendi b\u00fcy\u00fck odas\u0131na do\u011fru ko\u015ftu. Oda kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u015far a\u015fmaz, sanki ayaklanm\u0131\u015f da g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc yumrukluyormu\u015f gibi olan kalbinin sesini bir s\u00fcre dinleyip durdu. Sonra birka\u00e7 ad\u0131m at\u0131p yeniden durdu. Ocaktaki tavaya (\u0442\u0430\u0431\u044d) do\u011fru ilerledi ama sadece demir ma\u015fay\u0131 ald\u0131 ve ate\u015fe ellemeden ocak ba\u015f\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131, yeniden odan\u0131n ortas\u0131nda durdu. Bir s\u00fcre sonra yeniden haz\u0131rlan\u0131p geldi\u011fi oda kap\u0131s\u0131na do\u011fru ilerledi, ancak kap\u0131ya vard\u0131\u011f\u0131nda duraklad\u0131, morali bozulmu\u015f ve elleri bo\u015falm\u0131\u015f halde geri d\u00f6nd\u00fc. G\u00f6zleri hareketsizdi, \u00a0bulan\u0131k g\u00f6r\u00fcyor, zar zor ayaklar\u0131n\u0131 hareket ettirerek oda i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcyebiliyordu. Eline alm\u0131\u015f oldu\u011fu demir ma\u015fa da d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yerde yat\u0131yordu.<\/p>\n

\u0130\u00e7eri giren Nafset annesinin bu halini g\u00f6r\u00fcnce irkildi. Hemen elindeki odunu (*) b\u0131rak\u0131p \u00fcst\u00fcn\u00fc bir silkeleyip temizlendi ve h\u0131zla annesine do\u011fru ko\u015ftu, kayg\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde sordu:
\n– Ne oldu, anne, bir fenal\u0131k m\u0131 ge\u00e7irdin yoksa?<\/p>\n

H\u0131msad k\u0131z\u0131n\u0131n bu s\u00f6zleri \u00fczerine kendine geldi (\u043a\u044a\u044b\u0437\u0445\u0430\u0433\u044a\u044d\u0448\u0445\u044a\u043e\u0436\u044c\u044b\u0433\u044a\u044d) ve derin bir i\u00e7 \u00e7ekti. B\u00fcy\u00fck bir su\u00e7 i\u015flemi\u015f biriymi\u015f gibi bir s\u00fcre so\u011fuk so\u011fuk k\u0131z\u0131na bak\u0131p durduktan sonra, avaz\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nca Nafset\u2019e ba\u011f\u0131rd\u0131:
\n– Ge\u00e7irdim tabii! Tanr\u0131 evimi b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnaha bo\u011fdu! Soka\u011fa sal\u0131nm\u0131\u015f siz iki di\u015fi k\u00f6pe\u011fin bug\u00fcn bana \u00e7ektirmi\u015f oldu\u011funuz \u015feyin g\u00fcnah\u0131ndan ebedi kurtulamayacaks\u0131n\u0131z! Ne utan\u00e7 verici ve ne de onursuzca bir davran\u0131\u015f bu b\u00f6yle!
\n– Ne olmu\u015f ki, anne, diye soracak oldu Nafset ama s\u00f6zleri yar\u0131m kald\u0131. Annesinin kendisini dinledi\u011fi yoktu, ba\u015f\u0131n\u0131 avu\u00e7lar\u0131n\u0131n i\u00e7ine alm\u0131\u015f, \u201dNe yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z, ne \u00e7irkin bir durum bu! Evimi bir g\u00fcnah yuvas\u0131na \u00e7evirmeleri i\u00e7in ben hangi su\u00e7u i\u015flemi\u015fim ki, diyerek oda i\u00e7inde ko\u015fu\u015fturmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Sonunda yorulup duraklad\u0131, bir s\u00fcre soluyamaz durumda kald\u0131. K\u00f6z i\u00e7indeki ekmek tavas\u0131 g\u00f6z\u00fcne ili\u015fti, ekmek yan\u0131yor, duman\u0131 t\u00fct\u00fcyordu. Bunun \u00fczerine donakalm\u0131\u015f olan Nafset\u2019in \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc:
\n– Orada ekme\u011fin ocakta yand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fcyor musun? Niye b\u00f6yle uyu\u015fuk bak\u0131p duruyorsun!<\/p>\n

Nafset tavaya do\u011fru ko\u015ftu, ama o ara H\u0131msad ekmek derdini de unutmu\u015ftu. B\u00fcy\u00fck bir sorun belirmi\u015f gibi \u00e7ekik kol yenlerini indirmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Nafset, b\u00fcy\u00fck bir endi\u015feye kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, bir yandan annesini izlerken, \u00f6te yandan da ate\u015f i\u00e7indeki tavaya \u00e7\u0131plak eliyle dokunmu\u015f parma\u011f\u0131 yanm\u0131\u015ft\u0131. Ancak o ara annesi tek bir s\u00f6z bile s\u00f6ylemeden evden ayr\u0131l\u0131p bah\u00e7e d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

H\u0131msad kom\u015fu eve gidip o evin o\u011flan \u00e7ocu\u011funu \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Amzan\u2019\u0131n bah\u00e7elerine ad\u0131m atmamas\u0131n\u0131, bela aram\u0131yorsa bir daha evlerine gelmemesini istedi\u011fini kendisine s\u00f6ylemesini \u00e7ocu\u011fa rica etti. D\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde, \u201dbu davran\u0131\u015f\u0131mla dedikoduya kap\u0131 aralam\u0131\u015f olmayay\u0131m\u2026\u201d diye, \u00e7ocu\u011fa s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu s\u00f6zlerden dolay\u0131 bir pi\u015fmanl\u0131k da duydu. Bu pi\u015fmanl\u0131k ve evindeki utan\u00e7 verici durum, ikisi bir arada, daha da sinirlenmi\u015f halde eve d\u00f6nd\u00fc, t\u00fcm \u00f6fkesini de Nafset\u2019e kustu.<\/p>\n

Ne kadar s\u00f6ylenmi\u015f, ne kadar say\u0131p d\u00f6km\u00fc\u015f olsa da, Nafset olup biteni yine anlayabilmi\u015f de\u011fildi. Annesine bir \u015fey olmu\u015f olu\u011fu endi\u015fesi de yava\u015f yava\u015f ge\u00e7ersizle\u015fmi\u015fti. Sonunda gereksiz yere azarlanm\u0131\u015f oldu\u011fundan, kendi ad\u0131na bir\u00a0 pay \u00e7\u0131kararak, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck dudaklar\u0131n\u0131 \u015fi\u015firmi\u015f halde k\u0131z odas\u0131na gitti. Orada Kulats\u2019\u0131 y\u00fcz\u00fckoyun divana uzanm\u0131\u015f h\u00fcng\u00fcr h\u00fcng\u00fcr a\u011flar halde buldu.
\n– Ne geldi ba\u015f\u0131na senin de, diye sordu ama bir yan\u0131t alamad\u0131. <\/b><\/p>\n

(*) Odun (\u043f\u0445\u044a\u044d)- Romanda odun s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de\u011fil, s\u0131k s\u0131k \u201dtezek\u201d (\u0442\u0435\u0437\u044d\u0447) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ge\u00e7mektedir. Her taraf\u0131 orman ve koru \u00e7evrili bir yerde tezek yakmaya gerek olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, bu s\u00f6zc\u00fc\u011fe odun d\u0131\u015f\u0131nda bir anlam veremedim. HCY<\/p>\n

 <\/p>\n

II. \u0130K\u0130 KIZ KARDE\u015e (\u0417\u042d\u0428\u042b\u041f\u0425\u042a\u0423\u0418\u04221\u0423\u0420)<\/b><\/span><\/p>\n

1<\/p>\n

O ak\u015famdan ba\u015flayarak Kulats ate\u015flenmi\u015f bir hastaym\u0131\u015f gibi yata\u011fa d\u00fc\u015ft\u00fc. Ara s\u0131ra bo\u015fanarak a\u011flamaya, s\u0131tmaya yakalanm\u0131\u015f gibi de titremeye, n\u00f6beti ge\u00e7ti\u011finde duvara bak\u0131p yatmaya, konu\u015fmamaya ve yemek yememeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylesine birka\u00e7 g\u00fcn ge\u00e7irdi. Hmsad ise k\u0131zmay\u0131 ve utanmay\u0131 bir yana atm\u0131\u015f, k\u0131z\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 konusunda ciddi bir korkuya kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. G\u00fcnde iki \u00fc\u00e7 kez Nafst’i \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p \u00f6nemsemezmi\u015f gibi bir tav\u0131rla hastan\u0131n durumunu soruyordu. Nafset’in hasta i\u00e7in s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu s\u00f6zler anne i\u00e7in kafi gelmiyor, kayg\u0131lanmas\u0131n\u0131 yine s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Ancak o birka\u00e7 g\u00fcn boyunca, tek bir kez olsun Kulats’\u0131n yan\u0131na da gitmemi\u015fti. Ne olup bitti\u011fini bilmeyen Nafset de, iki arada bir derede kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Nafset ablas\u0131n\u0131 sevmiyor de\u011fildi. Ancak k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden beri ama\u00e7 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri farkl\u0131 idi, birbirlerini hi\u00e7 tan\u0131m\u0131yorlar ve birbirine yabanc\u0131 ki\u015filermi\u015f gibi ayn\u0131 evde birlikte ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Nafset, Kulats’\u0131n bu bilemedi\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle hayli korkmu\u015ftu. \u0130\u015fin asl\u0131n\u0131 bilmeyen Nafset, annesi ile Kulats\u2019\u0131n birbirlerinden uzakla\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131ndan ku\u015fkulan\u0131yor ve b\u00fcy\u00fck bir korku i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bulunuyordu.<\/p>\n

Bir ak\u015fam Kulats divan \u00fczerinde do\u011fruldu. \u00c7ekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131 ve a\u00e7l\u0131k nedeniyle bitkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Bunun \u00fczerine Nafset i\u00e7eri ko\u015ftu ve annesini s\u00fcr\u00fcklercesine Kulats’\u0131n yan\u0131na getirdi. Annesini g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez, Kulats yorgan\u0131 \u00fczerine \u00e7ekti, kafas\u0131n\u0131 yorgan\u0131n alt\u0131na g\u00f6m\u00fcp yeniden h\u0131\u00e7k\u0131ra h\u0131\u00e7k\u0131ra a\u011flamaya ba\u015flad\u0131…<\/p>\n

Annesi ile k\u0131z\u0131 bu yolla bar\u0131\u015fm\u0131\u015f oldular. Her \u015feyin su\u00e7lusu Nafset’mi\u015f gibi, ana b\u00fct\u00fcn g\u00fczel s\u00f6zlerini b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131na y\u00f6neltti.<\/p>\n

Kulats aya\u011fa kalkt\u0131, ama tam iyile\u015fmemi\u015f, can\u0131 s\u0131kk\u0131n, huyu adamak\u0131ll\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015f bir gibi olmu\u015ftu. \u015eaka ve \u015fark\u0131 sesleri kendisinden duyulmaz olmu\u015ftu. M\u0131z\u0131kas\u0131n\u0131 da pek \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 yoktu, ara s\u0131ra m\u0131z\u0131kay\u0131 ele al\u0131yor, \u00fczg\u00fcn bir bi\u00e7imde ba\u015f\u0131n\u0131 m\u0131z\u0131kas\u0131na yasl\u0131yor, baz\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ac\u0131l\u0131 a\u015fk \u015fark\u0131s\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131 \u00e7alarm\u0131\u015f gibi yap\u0131yordu. \u0130\u00e7indeki ac\u0131s\u0131n\u0131 m\u0131z\u0131kas\u0131 ile d\u0131\u015fa vurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. G\u00f6zya\u015flar\u0131 d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor, i\u00e7 \u00e7ekiyor, ard\u0131ndan inildeyip m\u0131z\u0131kay\u0131 b\u0131rak\u0131yordu. Kaburgalar\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir kedi benzeri (\u0447\u044d\u0442\u044b\u0443 \u043e\u0434 \u0444\u044d\u0434\u044d) dolan\u0131p duruyordu odas\u0131nda. Bi\u00e7ki-diki\u015f i\u015flerini de bir yana atm\u0131\u015ft\u0131. Bazen de nedeni belirsiz bir bi\u00e7imde kendini y\u00fcz\u00fckoyun divana at\u0131yor, a\u011fl\u0131yordu. Geceleri s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7inde uyumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, ate\u015f basm\u0131\u015f bir hastaym\u0131\u015f gibi, say\u0131klayarak gecelerini ge\u00e7iriyordu.<\/p>\n

Say\u0131klamalar\u0131nda s\u0131k s\u0131k \u201cAmzan\u201d ad\u0131n\u0131n s\u00f6ylemekte olmas\u0131 Nafset\u2019in beyninde sorulara yol a\u00e7\u0131yordu.<\/p>\n

Kulats art\u0131k d\u00fcnyayla ve insanlarla ili\u015fkilerini koparm\u0131\u015f biri gibiydi. Gen\u00e7ler ve \u00e7ocuklar her zamanki gibi yine yan\u0131na geliyorlard\u0131 ama Kulats\u2019\u0131n kendilerine kar\u015f\u0131 ilgisiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck\u00e7e fazla oturmadan kalk\u0131p gidiyorlard\u0131. \u00d6nceleri en \u00e7ok \u015fakala\u015ft\u0131\u011f\u0131 ki\u015filer bile art\u0131k Kulats\u2019\u0131n ilgisini \u00e7ekmez olmu\u015flard\u0131.<\/p>\n

\u0130ki \u00fc\u00e7 kez De\u011fotluk da gelmi\u015fti ama Kulats ona da ilgi duymam\u0131\u015ft\u0131. Eskisi gibi tart\u0131\u015fmam\u0131\u015f ve tak\u0131\u015fmam\u0131\u015flard\u0131. Hastal\u0131ktan yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015f biri imi\u015f gibi \u00fczg\u00fcn oturmakla yetindi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce, De\u011fotluk, Kulats ile eskisi gibi \u015fakala\u015fmaktan ve tak\u0131lmaktan ka\u00e7\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

G\u00fcnler b\u00f6yle ge\u00e7erken, birg\u00fcn kom\u015fu dul kad\u0131n (\u043f\u0445\u044a\u0443\u0436\u044a) eve geldi. Dul V\u0131stanekolar\u0131n evine pek u\u011frayan biri de\u011fildi. Geli\u015f nedeni olarak da \u00e7ok s\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Kulats\u2019\u0131n m\u0131z\u0131kas\u0131n\u0131 dinlemeyi \u00f6zledi\u011fini s\u00f6yledi. H\u0131msad ve k\u0131zlarla birlikte bir s\u00fcre oturdu. Ard\u0131ndan H\u0131msad ayr\u0131ld\u0131. Nafset de su ve odun getirmeye gitti.<\/p>\n

Di\u011ferleri ayr\u0131l\u0131nca Kulats m\u0131z\u0131kas\u0131n\u0131 eline ald\u0131 ve odadan m\u0131z\u0131ka sesi gelmeye ba\u015flad\u0131. Ancak m\u0131z\u0131kay\u0131 isteksizce \u00e7al\u0131yordu. Bazen m\u0131z\u0131kan\u0131n \u00f6ylesine \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u015fark\u0131 ba\u015flar\u0131n\u0131n sonu getirilmeden kesildi\u011fini, hemen ba\u015fka \u015fark\u0131ya ge\u00e7ildi\u011fini duyduk\u00e7a, arada bir konu\u015fma bulundu\u011fu belli oluyordu. Dul kad\u0131n bir s\u00fcre oturup gitti, ard\u0131ndan Kulats da ya\u015fama d\u00f6nmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Dul kad\u0131n art\u0131k aral\u0131ks\u0131z gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Aralar\u0131nda konu\u015fmakta olduklar\u0131n\u0131, kendi giri\u015finde konu\u015fmalar\u0131n\u0131 kestiklerini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc Nafset. Geceleri inilti aras\u0131nda Amzan\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 say\u0131klamas\u0131, hastaland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden beri Amzan\u2019\u0131n gelmemi\u015f olmas\u0131, Nafset\u2019in dikkatinden ka\u00e7mam\u0131\u015f, Kulats\u2019\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedenini art\u0131k anlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Dul ile Kulats\u2019\u0131n gizli bir \u015fey konu\u015fmakta olduklar\u0131n\u0131 da anlam\u0131\u015ft\u0131.
\nNafset art\u0131k her \u015feyin fark\u0131ndayd\u0131. Kulats\u2019a \u00f6fkelenmiyordu. Kulats\u2019\u0131n i\u00e7indeki tutkunun ne denli etkili oldu\u011funun bilincindeydi ama \u00f6ylesine bir a\u015fk ona budalaca geliyordu. Kulats\u2019\u0131n a\u011flamalar\u0131n\u0131 ve m\u0131z\u0131kas\u0131n\u0131 yak\u0131n\u0131r gibi \u00e7almas\u0131n\u0131 yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z buluyordu. Kendi, \u00f6lse bile \u00f6yle yapmazd\u0131. Sevmekte oldu\u011fu ki\u015fi, kendisine kar\u015f\u0131l\u0131k veriyorsa, bu sevgiye kimse engel olamazd\u0131. \u015eayet istenmiyor ise, ac\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7ine g\u00f6merdi, Kulats gibi kendisini peri\u015fan etmezdi. \u00d6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu, ancak o duruma d\u00fc\u015fecek olursa, ne yap\u0131p yapmayaca\u011f\u0131n\u0131 Nafset\u2019in kendi de bilmiyordu. Kendisinin gizli bir a\u015fk\u0131 ve umudu da vard\u0131. Kulats\u2019a her bir bakt\u0131\u011f\u0131nda akl\u0131na Bibolet geliyordu. \u0130\u00e7inde bir umut, bir sevgi ate\u015fi uyan\u0131yor, i\u00e7inde ko\u015fu\u015fturmya ba\u015fl\u0131yor, yanaklar\u0131 al al k\u0131zar\u0131yor, kalbi atmaya, \u00e7arpmaya ba\u015fl\u0131yordu.<\/p>\n

Bibolet\u2019in kendisini sevip sevmedi\u011fini akl\u0131na bile getirmek istemiyordu. Sevilirse ya da sevilmezse ne olaca\u011f\u0131 konular\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek bile istemiyordu. A\u015fk\u0131 kalbini kilitlemi\u015f gibiydi, bu a\u015fka inan\u0131p inanmama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bile yoktu kendisinin. Adige masallar\u0131nda anlat\u0131lan kap\u0131s\u0131na kilit vurulmu\u015f olarak en dipteki evde beslenen \u00fc\u00e7 gizemli g\u00fcvercine benziyordu Nafset. S\u0131rr\u0131n\u0131 kimseyle payla\u015fm\u0131yor, kendisi bile onu dile getirmekten \u00e7ekiniyor, sonucun mutlu mu yoksa mutsuzluk mu olaca\u011f\u0131n\u0131 bilemiyordu. Sadece i\u00e7inde yer etmi\u015f gizli bir umuttu bu Nafset\u2019eki. Sadece kendisini ya\u015fama ba\u011flayan gizli bir \u00f6zlem olarak kal\u0131yordu.<\/p>\n

Nafset k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden beri ailesinin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f ve davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerini benimseyememi\u015fti. Tavu\u011fun \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 civcivler i\u00e7indeki tek \u00f6rdek yavrusuna benziyordu, di\u011fer aile bireyleriyle kayna\u015fam\u0131yordu. Kendi se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu yolda bir ba\u015f\u0131na y\u00fcr\u00fcmekteydi. Nafset\u2019e g\u00f6re a\u015fk ve sevgi denilen \u015fey, insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftiren ve o yolda m\u00fccadele etmesine g\u00fc\u00e7 katan b\u00fcy\u00fck bir g\u00fc\u00e7 idi. Kocaya varma derdi yoktu, onun \u00f6zlemini de \u00e7ekmiyordu. Kendisi ile konu\u015fanlar\u0131, kendisine yak\u0131nla\u015ft\u0131rmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yordu. Ancak ya\u015fam\u0131na ya\u015fam katan b\u00fcy\u00fck bir sevgi de vard\u0131 i\u00e7inde. Bu sevgi, i\u00e7indeki insan sevgisinin kocaman kanatlar\u0131 bi\u00e7imindeydi. Y\u00fckseldik\u00e7e daha y\u00fckse\u011finin \u00f6zlemine ula\u015fmay\u0131 ama\u00e7layan bir sevgiydi bu. Nafset\u2019in a\u015fk\u0131n\u0131n ger\u00e7ek olmas\u0131 i\u00e7in, sevdi\u011fi ki\u015finin b\u00fcy\u00fck bir bilin\u00e7 ve insanl\u0131k sevgisiyle donanm\u0131\u015f, y\u00fckseklerde u\u00e7ma d\u00fczeyinde olan, kendisinin de b\u00fcy\u00fck bir \u00f6zlemle pe\u015finden u\u00e7uyor olmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n

Kulats ise farkl\u0131yd\u0131. Yery\u00fcz\u00fcndeki tek istek ve \u00f6zlemi, ne oldu\u011funu bile tam bilmedi\u011fi sevgisi idi. Karanl\u0131k i\u00e7inde bo\u011fulup kalm\u0131\u015f tek bir a\u015fk\u0131 vard\u0131 sadece. Bir gece ku\u015fu gibi g\u00f6z\u00fcne ili\u015fmi\u015f olan o tek a\u015fk ate\u015fine do\u011fru kendisini at\u0131p duruyordu. Kalbi akl\u0131na yenik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00dczerine at\u0131l\u0131p a\u015fk kanatlar\u0131n\u0131 kavuracak ve tek umudunu da elinden ka\u00e7\u0131racakm\u0131\u015f gibiydi. G\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu \u015fey, kendi gibi tak\u0131l\u0131 kalm\u0131\u015f olan az\u0131c\u0131k kalm\u0131\u015f ya\u015fam engelini a\u015fam\u0131yor, uza\u011fa bakam\u0131yor, oldu\u011fu yere \u00e7ak\u0131lm\u0131\u015f duruyordu.<\/p>\n

Nafset, bu olup biteni kavram\u0131\u015f olman\u0131n baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 yakalama d\u00fczeyine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131, akl\u0131na tak\u0131lan sorunlara da yan\u0131t verir olmu\u015ftu. Kulats\u2019\u0131n a\u015fk\u0131n\u0131n niteli\u011fini de kavrar olmu\u015ftu. B\u00fct\u00fcn bunlar kendi \u00f6zlemlerine ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ters d\u00fc\u015fen, aptalca \u015feylerdi. Kulats\u2019\u0131n g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 ve arzusunu baya\u011f\u0131 buluyor, hi\u00e7 be\u011fenmiyordu. Yine de ona ac\u0131yor ve onu zavall\u0131 biri olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Ancak kendi kan\u0131lar\u0131n\u0131 ona s\u00f6ylemeyi ve onu ele\u015ftirmeyi de bir k\u0131z karde\u015f olarak uygun bulmuyordu. Biraz ac\u0131yarak, biraz da \u015fa\u015f\u0131rarak onu s\u00fczmekle yetiniyordu. \u201dSeviyorsa, o kadar da \u00f6nemli bir \u015fey mi ki bu: evlensin, bitsin\u201d diyordu i\u00e7inden. Kulats\u2019\u0131n sorunu, kendi ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7aresine bakamamas\u0131yd\u0131, bu nedenle ona k\u0131z\u0131yordu. \u0130stedi\u011fi ile evlenmesine izin vermemeleri, onu serbest b\u0131rakmamalar\u0131 gibi \u015feyleri kabul etmek istemiyordu Nafset. \u201dBenim ki\u015fisel se\u00e7imime kim kar\u0131\u015fabilir ki, kim benim yolumu kesme hakk\u0131na sahip olabilir ki?\u201d gibi \u015feyler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu bilince uygun kararlara var\u0131yordu.<\/p>\n

Nafset, bu bi\u00e7imde Kulats\u2019\u0131n i\u015fine kar\u0131\u015fmadan, bir k\u00f6\u015fede durup geli\u015fmeleri izlemekle yetiniyordu. Ablas\u0131 bilin\u00e7siz, zavall\u0131, basit ve g\u00fcl\u00fcn\u00e7 d\u00fc\u015fen biriydi sadec. Ona hem ac\u0131yor, hem ay\u0131pl\u0131yordu. Ancak dul ile Kulats\u2019\u0131n gizli konu\u015fmalar\u0131n\u0131 engellemek de istemiyordu.<\/p>\n

Ba\u015fka bir g\u00fcn dul, alelacele i\u00e7eri ko\u015fup Kulats\u2019e bir \u015feyler s\u00f6yledi. Ard\u0131ndan da hemen gitti. S\u0131tmaya yakalanm\u0131\u015f gibi g\u00f6zleri f\u0131rlam\u0131\u015f halde Kulats\u2019\u0131 b\u0131rak\u0131p gitmi\u015fti. B\u00fcy\u00fck bir mutlulu\u011fu bekliyormu\u015f gibi Kulats yerli yerinde duram\u0131yordu, oturup kalk\u0131yor, aynay\u0131 eline al\u0131yor, \u00fcst\u00fcn\u00fc ba\u015f\u0131n\u0131 d\u00fczeltiyordu. Bir d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor, bir giriyordu.<\/p>\n

Bir s\u00fcre sonra ayn\u0131 dul bah\u00e7e kap\u0131s\u0131na gelip Kulats\u2019a seslendi. Kulats alelacele d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rlad\u0131. Nafset de anlam veremeyerek ablas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Dul seslenip Kulats\u2019\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.<\/p>\n

\u00d6nemli bir \u015feyi aralar\u0131nda konu\u015fuyorlarm\u0131\u015f gibi bir surat tak\u0131nm\u0131\u015flard\u0131. Tek damla kan\u0131 kalmam\u0131\u015f gibi Kulats\u2019\u0131n y\u00fcz\u00fc solmu\u015ftu. Yanlar\u0131na Nafset yana\u015f\u0131nca, \u201dYar\u0131n \u00e7ama\u015f\u0131r y\u0131kamaya \u0131rma\u011fa gidelim\u201d, diyerek konu\u015fmay\u0131 ba\u015fka y\u00f6ne \u00e7ekti. Ancak onlar\u0131n kendisini atlatmak istediklerini de anlam\u0131\u015ft\u0131 Nafset. \u0130\u00e7lerindeki buz gibi so\u011fuk hava i\u015fi daha da olumsuzla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Suya gitme s\u00f6z\u00fcn\u00fcn de, \u00f6ylesine s\u00f6ylenmi\u015f oldu\u011fu, anla\u015f\u0131l\u0131r bi\u00e7imde, hemen unutulup gitmi\u015fti. Neyi g\u00f6rmeyi arzulad\u0131klar\u0131 belirsiz, soka\u011fa do\u011fru bak\u0131p duruyorlard\u0131. \u00c7ok ge\u00e7meden onlar\u0131n neyi beklemekte olduklar\u0131n\u0131 anlamakta gecikmemi\u015fti Nafset. Yan\u0131nda bir delikanl\u0131 Amzan\u2019\u0131n dulun bah\u00e7esinden \u00e7\u0131k\u0131p gelmekte oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n

 <\/p>\n

II. \u0130K\u0130 KIZ KARDE\u015e (\u0417\u042d\u0428\u042b\u041f\u0425\u042a\u0423\u0418\u04221\u0423\u0420)<\/b><\/span><\/p>\n

2<\/p>\n

Kulats rengi u\u00e7mu\u015f, canl\u0131 bir cenazeye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f halde bah\u00e7e kap\u0131s\u0131n\u0131n yan\u0131nda durdu. Uzatmak i\u00e7in kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 eli titriyor, k\u0131p\u0131rdatam\u0131yor durumdayd\u0131, sonunda elini g\u00f6\u011fs\u00fcne koymakla yetindi. Hafif yandan bakarak Amzan yak\u0131na geldi. Amzan’da da g\u00fcven dolu delikanl\u0131 dikba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131, yanlar\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fi tan\u0131d\u0131k kad\u0131nlarla \u015fakala\u015ft\u0131\u011f\u0131 gibi \u015feyler yapmadan sessizce ge\u00e7ip gitmi\u015fti. Onun da Kulats gibi beti benzi \u00f6l\u00fc rengine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. \u015eaka ve esprilerinden, gurur dolu eski y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f tarz\u0131ndan eser kalmam\u0131\u015ft\u0131. Ac\u0131nacak durumdayd\u0131; \u00fcrkek ve ka\u00e7amak bir bak\u0131\u015fla yetinerek \u00f6nlerinden ge\u00e7ip gitti.<\/p>\n

Kulats zar zor ba\u015f\u0131n\u0131 bir kald\u0131r\u0131p tek bir kez Amzan\u2019a bakm\u0131\u015ft\u0131. Bak\u0131\u015flar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca, Kulats, d\u00fc\u015f\u00fcp y\u0131\u011f\u0131lmamak i\u00e7in, derin bir i\u00e7 \u00e7ekerek zar zor bah\u00e7e \u00e7itine dayand\u0131. Dul kad\u0131n kayg\u0131lan\u0131p Kulats’\u0131 yandan yedekledi. Gizli bir ac\u0131ma duygusu yans\u0131t\u0131r bi\u00e7imde m\u0131r\u0131ldand\u0131:
\n– A benim g\u00fczel Kulats’\u0131m, yapma, durumunu ba\u015fkalar\u0131na belli etme\u2026<\/p>\n

Biraz beklediler, ard\u0131ndan Kulats, Nafset’in yard\u0131m\u0131yla zar zor y\u00fcr\u00fcy\u00fcp i\u00e7eri girdi. Kendini y\u00fcz\u00fckoyun divana at\u0131p a\u011flamaya ba\u015flad\u0131. Nafset, art\u0131k sabredemedi, ablas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na dikilip b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcmd\u00fcr demeden k\u0131zm\u0131\u015f halde konu\u015ftu:
\n– Peki, onu o kadar \u00e7ok seviyorsan, niye onunla evlenip i\u015fi bitirmiyorsun? O da seni ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde seviyorsa, a\u011flay\u0131p durman gereksiz!<\/p>\n

Kulats hemen yerinden f\u0131rlad\u0131, g\u00f6zya\u015flar\u0131 donmu\u015f ve korkmu\u015f bi\u00e7imde konu\u015ftu:
\n– Sen bunu nereden biliyorsun?
\n– Senin bu davran\u0131\u015flar\u0131ndan onu bilmek zor bir \u015fey de\u011fil!
\n– Annemiz sana bir \u015fey dedi mi?
\n– Hen\u00fcz bir konu\u015fmu\u015flu\u011fumuz yok.<\/p>\n

K\u0131z karde\u015finin i\u015fi olmayan \u015feylere burnunu sokmas\u0131na biraz k\u0131zm\u0131\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu Kulats’\u0131n konu\u015fmas\u0131ndan. Nafset de durumun fark\u0131na varm\u0131\u015f, fazla \u00fcstelememi\u015fti. Daha k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011fu gibi bir anlay\u0131\u015f\u0131 terk edeli hayli zaman olmu\u015ftu. B\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc ile konu\u015fmas\u0131nda oldu\u011fu gibi, laf\u0131 doland\u0131rm\u0131yor, ciddi ve azarlar bi\u00e7imde konu\u015fuyordu ablas\u0131yla. Durumu anlayan Kulats yat\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131; Nafset\u2019in g\u00f6zlerinden yans\u0131yan so\u011fuk ama ak\u0131ll\u0131ca bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ve s\u00f6zlerinin ne anlama geldi\u011fini anlam\u0131\u015f, sesini al\u00e7altm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kulats, \u00f6ncesinden de Nafset\u2019in sa\u011flam karakterini ve bu karakterin gerisinde sakl\u0131 olan g\u00fcc\u00fc biliyordu. Bu nedenle ondan biraz \u00f6zeniyor, biraz da \u00e7ekiniyordu. Kulats, ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7aresine bakamayacak ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz biri oldu\u011funun her zamankinden daha fazla fark\u0131ndayd\u0131. B\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc bir yana b\u0131rakm\u0131\u015f, i\u00e7i ferahlam\u0131\u015f olarak divan\u0131na uzand\u0131. Yeniden bir a\u011flama tutturacakm\u0131\u015f gibi yak\u0131nmaya ba\u015flad\u0131:
\n– Elimde olsa, ona var\u0131rd\u0131m ama\u2026
\n– O da seni seviyorsa kim sana engel ki? B\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc imi\u015f gibi poz tak\u0131narak sordu Nafset.
\n– Annemizle babam\u0131z tabii. Annem bana s\u00f6yletti:\u201dO o\u011flana varaca\u011f\u0131na, \u00f6l\u00fcs\u00fcn\u00fc \u015ferefiyle topra\u011fa vermeyi ye\u011flerim\u2026\u201d diyerek.<\/p>\n

Nafset donup kalm\u0131\u015f, bir s\u00fcre ne diyece\u011fini bilemeden bekleyip kalm\u0131\u015ft\u0131. Ard\u0131ndan hemen Kulats\u2019\u0131n yan\u0131na, divana oturdu, ablas\u0131n\u0131n \u00fczerine e\u011filip buz gibi so\u011fuk s\u00f6zlerle ve \u00e7ok al\u00e7ak bir sesle sordu:
\n– Ger\u00e7ekten annemiz sana bunu s\u00f6yletti mi?
\n– \u00d6yle tabii, yoksa a\u011flar m\u0131yd\u0131m hi\u00e7, g\u00fclerdim!
\nNafset do\u011fruldu. Beklenmedik \u00fcz\u00fcc\u00fc bir \u015fey duymu\u015f gibi oldu. G\u00f6zleri donukla\u015fm\u0131\u015ft\u0131, korku, ay\u0131p ve \u00fcz\u00fcnt\u00fc kar\u0131\u015f\u0131k, hi\u00e7bir \u015feyi g\u00f6rm\u00fcyormu\u015f gibi bir s\u00fcre \u00f6yle yerinde kald\u0131. Kendi kendisine s\u00f6ylenir gibi yava\u015f bir sesle konu\u015ftu:
\n– Annemizin b\u00f6ylesine ac\u0131mas\u0131z biri olabilece\u011fini demek ki anlayamam\u0131\u015f\u0131m\u2026<\/p>\n

Nafset bir s\u00fcre daha \u00f6yle oturdu, g\u00f6zlerinden ate\u015f gibi \u00f6fke bo\u015fan\u0131r halde, k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck ba\u015f\u0131n\u0131 dik dik kald\u0131rd\u0131 ve aya\u011fa kalkt\u0131, ne diyece\u011fini tart\u0131yormu\u015f gibi a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r ama kararl\u0131 bir bi\u00e7imde konu\u015ftu:
\n– Ben olsam ana ve babam\u0131n ne diyece\u011fini fazla \u00f6nemsemezdim! Seni bir bey (p\u015f\u0131) ya da han ile mi evlendirmek istiyorlar ki? \u0130nsan\u0131n as\u0131l de\u011feri, bundan b\u00f6yle mal\u0131 ve m\u00fclk\u00fc ile de\u011fil, kafas\u0131 ve iki bile\u011findeki becerisi, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015f ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcyor. Onlar hen\u00fcz bunu \u00f6\u011frenememi\u015f kimseler olmal\u0131lar. Kad\u0131n\u0131n istedi\u011fi ile evlenememesi, kad\u0131n\u0131n ruhunu mal ve m\u00fclk ile takas etmeye haz\u0131r bir dizi ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015fi aras\u0131nda bizim anne ve babam\u0131z da dahil demek ki!<\/p>\n

Annesi ad\u0131na ablas\u0131ndan duydu\u011fu bu \u00fcz\u00fcc\u00fc ve nefret dolu haberle sars\u0131lm\u0131\u015f olan Nafset, gidip pencere pervaz\u0131na dayand\u0131.
\nArt\u0131k \u015fa\u015f\u0131rma s\u0131ras\u0131 Kulats\u2019a gelmi\u015fti. Nafset\u2019in b\u00f6yle i\u00e7inden gelerek konu\u015ftu\u011funu ve ne denli yerinde s\u00f6zler etmekte oldu\u011funa ilk kez tan\u0131k oluyordu. Hen\u00fcz anlam\u0131n\u0131 tam kavramad\u0131\u011f\u0131 ve Nafset\u2019den duydu\u011fu bu s\u00f6zler, az\u0131c\u0131k da olsa uygunsuz s\u00f6zler gibi gelmi\u015fti Kulats\u2019a.<\/p>\n

Ana ve babay\u0131 dinlememek, ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 ki\u015filer i\u00e7in ay\u0131p say\u0131lacak s\u00f6zler s\u00f6ylemek! Bir kad\u0131na b\u00f6yle \u015feyler s\u00f6ylemek yak\u0131\u015fmazd\u0131!<\/p>\n

Kulats, art\u0131k kendi \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc unutmu\u015f, Nafset\u2019in daha ba\u015fka uygunsuz s\u00f6zler s\u00f6ylemesinden \u00e7ekinerek, sesini ve solu\u011funu kesmi\u015f yat\u0131yordu yerinde. Nafset ise y\u00fcz\u00fcn\u00fc d\u0131\u015far\u0131ya d\u00f6nm\u00fc\u015f pencere \u00f6n\u00fcnde duruyordu. Nafset bir anda toparlan\u0131p g\u00f6zleri ate\u015f sa\u00e7ar halde Kulats\u2019\u0131n yan\u0131na geldi, yumu\u015fak\u00e7a el s\u00fcrerek konu\u015fmas\u0131na yeniden devam etti:
\n– Sen sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir a\u015fka kap\u0131lm\u0131\u015fs\u0131n, bunun d\u0131\u015f\u0131nda olup biten hi\u00e7bir \u015feyin fark\u0131nda de\u011filsin. Sen hala seni a\u011flatan eski uygulamalar\u0131n sona erdirilmekte oldu\u011funu bile bilmiyorsun. Kad\u0131n\u0131n mal-m\u00fclk, nikah ve \u00e7ocuk \u00fczerinde karar verici ve hak sahibi olmad\u0131\u011f\u0131, bah\u00e7edeki bir inek misali sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemleri ya\u015fatmak isteyen insanlar gibi g\u00f6r\u00fcyorsun bu d\u00fcnyay\u0131 sen hala! Ge\u00e7mi\u015fin o uygulamalar\u0131n\u0131 bir insan hakk\u0131 imi\u015f san\u0131yorsun. De\u011fotluk, her geldi\u011finde, \u201dOkumak gerekli ve iyi bir \u015feydir; kad\u0131n art\u0131k \u00f6zg\u00fcrle\u015fecek; yenid\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015fi herkesi ayd\u0131nlatmal\u0131\u201d dedik\u00e7e, sen bu s\u00f6zlerin ne anlama geldi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek bile istemedin. Sadece seninle muhabbet etmek i\u00e7in gelenlerin ileri geri konu\u015fmalar\u0131n\u0131 dinlemekle yetindin. Sat\u0131lmak i\u00e7in beslenip pazara haz\u0131rlanan bir hayvan gibi, bak\u0131n\u0131p duraca\u011f\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, yeni ya\u015fam\u0131 kavramaya \u00e7aba g\u00f6stermen gerekirdi, ama bu konuda hi\u00e7bir \u00e7aba g\u00f6stermedin. \u015eimdi senin elden \u00e7\u0131kar\u0131lma zaman\u0131n geldi, isteklerine \u00f6nem verilmedi\u011fini, yapacak bir \u015feyin de olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131n d\u00f6v\u00fcn\u00fcyor, a\u011f\u0131tlar yak\u0131yorsun. De\u011fotluk \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemek istiyordu: Gelece\u011fini bir erke\u011fin takdirine b\u0131rakma, ya\u015fam\u0131n\u0131 \u00f6nce kendin d\u00fczenle. O s\u00f6zlerden anlaman gereken i\u015fte buydu. Ancak bu kadar\u0131n\u0131 bile anlamak istemedin. Kaderi ba\u015fkalar\u0131n\u0131n elinde umursamaz bir beklemeyi ye\u011fledin. Yeniyi de\u011fil, kad\u0131na hak tan\u0131mayan eski ya\u015fam bi\u00e7imini \u00fcst\u00fcn tuttun. Bu eskimi\u015f ya\u015fam bi\u00e7iminin sundu\u011fu engellerle sadece evlenme konusunda kar\u015f\u0131la\u015fmakla kalmayacaks\u0131n. Kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 kendin d\u00fczenleyemeyecek, ya\u015fam\u0131n boyunca yeni engellerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p duracaks\u0131n. Kocas\u0131 taraf\u0131ndan bo\u015fanm\u0131\u015f onca dul kad\u0131n var k\u00f6y\u00fcm\u00fczde, g\u00fcn gelir seni de bo\u015fayacak olurlarsa, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn m\u00fc?
\n– Amzan beni bo\u015far m\u0131 diyorsun, diye \u00fcrk\u00fcp oturdu Kulats.
\n– Kocaya varan her k\u0131z, hi\u00e7 bo\u015fanmayaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131r, kendini buna inand\u0131r\u0131r. \u0130\u015fte g\u00f6r\u00fcyorsun, heveslerini ald\u0131ktan sonra bo\u015fay\u0131p at\u0131yorlar onlar\u0131. K\u0131zlar birer dul, zavall\u0131 birer kad\u0131n durumuna d\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Onlardan \u00fcst\u00fcn ne gibi bir \u00f6zelli\u011fin var senin? Gen\u00e7 k\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ekicili\u011fine g\u00fcveniyorsan, bir y\u0131l i\u00e7inde bu \u00f6zelli\u011finin de u\u00e7up gitmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6rebilirsin.
\n– G\u00fczelli\u011fimin gidip gitmeyece\u011fini sen nereden biliyorsun, \u00f6yle bir \u00f6n g\u00f6r\u00fcn m\u00fc var? Tiksintili bir bak\u0131\u015fla sordu Kulats.
\n– Yitirece\u011fin onca \u015feyin \u00f6tesini g\u00f6remiyorsan, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na ili\u015fkin \u00e7ok az \u015fey biliyorsun demektir. Bunlar\u0131 ba\u015f\u0131mdan ge\u00e7mi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in s\u00f6ylemiyorum ama ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na gelmi\u015f olanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum, kitaplarda yaz\u0131l\u0131 olanlar\u0131 da okuyorum, yanl\u0131\u015f yapmamak i\u00e7in \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yorum. Gen\u00e7lik sadece bir konuda gerekli olacak bir \u015fey de\u011fil. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n bir g\u00fc\u00e7l\u00fck d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015feyi umursamadan ya\u015fayacak olursan, sana daha ba\u015fka hangi ya\u015fam yolu kal\u0131r ki? Kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n \u015feyleri g\u00f6r\u00fcp bir d\u00fc\u015f\u00fcn. Mal\u0131kolar\u0131n dulu sana oranla \u00e7irkin mi say\u0131l\u0131rd\u0131? Onun gen\u00e7li\u011fi ve g\u00fczelli\u011fi mutlu olmas\u0131na yetti mi? Onu a\u015facak hangi \u00fcst\u00fcn \u00f6zellik var sende? Onun ve benzerlerinin ba\u015f\u0131na gelmi\u015f olan \u015fey, \u015fayet senin de ba\u015f\u0131na gelirse, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f, bir kurtulu\u015f yolun mu var? Bir haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n, bir d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn, ir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn m\u00fc var? Taze ve g\u00fczel bir k\u0131z olman d\u0131\u015f\u0131nda, bir insan olarak, sar\u0131laca\u011f\u0131n bir mesle\u011fin, bir sanat\u0131n ve bir bilimin mi var?
\n– O kadar \u00e7ok \u015feyi say\u0131p duruyorsun, peki senin benden fazladan neyin varm\u0131\u015f ki? Onuru incinmi\u015f ve k\u0131zm\u0131\u015f bir bi\u00e7imde sordu Kulats.
\n– \u015eimdilik benim \u00f6yle fazladan bir \u00f6zelli\u011fim yok, ama olmas\u0131 gerekti\u011fini biliyorum, bendeki fazlal\u0131k i\u015fte budur. Ben bilin\u00e7li biri haline gelmek i\u00e7in durmadan okuyorum, okumaya da devam edece\u011fim, yeterli g\u00fcvenceye kavu\u015fmad\u0131k\u00e7a da evlenmeyece\u011fim!
\n– \u0130stedi\u011fini s\u00f6yleyebilirsin, Amzan ile ben hi\u00e7bir zaman birbirimizden asla kopmay\u0131z!<\/p>\n

Kulats oturamayarak aya\u011fa kalkt\u0131.
\n– Birbirine de\u011fer veren, insan gibi anla\u015farak birlikte ya\u015fayan hi\u00e7 kimse yoktur demek istemiyorum, ama e\u015flerin uyumlu g\u00f6r\u00fcnmesini sa\u011flayan da kad\u0131n\u0131n tek yanl\u0131 \u00f6zveride bulunmas\u0131 oluyor genellikle. Uyum i\u00e7in kad\u0131n\u0131n hizmet\u00e7i konumunu, say\u0131lmamay\u0131 kabul etmesi, \u00f6zlemlerinden vazge\u00e7mesi, erke\u011finin paspas\u0131 olmas\u0131 gerekir ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yeterli bulmayan erkekler de vard\u0131r.
\n– Aman Allah\u2019\u0131m, neler s\u00f6yl\u00fcyorsun sen b\u00f6yle? Nereden \u00e7\u0131kar\u0131p buldun bu s\u00f6zleri? Nerede do\u011fmu\u015fsun sen b\u00f6yle?
\n– Akl\u0131na gelmemi\u015f onca \u015fey gibi o da, sana bu son s\u00f6ylediklerimi de be\u011fenmedi\u011fin anla\u015f\u0131l\u0131yor. Yoksa \u00f6\u011frenmek mi istiyorsun? Kitab\u0131n birinde okudu\u011fum bir \u015feyi istersen sana anlatay\u0131m. Kitapta bir Rus kad\u0131n\u0131n eskiden ne denli zor bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7ekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n dayan\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131yor. Eski, gelenek\u00e7i insanlar\u0131n anlay\u0131\u015fs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, o t\u00fcr ki\u015filerin kad\u0131na \u00e7ektirdi\u011fi ac\u0131lar, \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde o kitapta ortaya konuyor, diyerek sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7inden bir kitab\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131 Nafset.<\/p>\n

Birka\u00e7 g\u00fcn boyunca kitab\u0131n s\u00f6ylediklerini Kulats\u2019a aktard\u0131 Nafset. Adige masallar\u0131nda anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, k\u0131rdaki bir tepe \u00fczerinde oturup ak cinlerin d\u00fcnyas\u0131n\u0131n izlenmesi gibi, Kulats\u2019a anlat\u0131lan bu d\u00fcnya da \u00e7ok de\u011fi\u015fik bir \u015feydi. \u0130nsanlar\u0131n bilin\u00e7 d\u00fczeyleri farkl\u0131yd\u0131, ama kad\u0131nlar\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fanmakta olan ac\u0131mas\u0131zl\u0131k, kendi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015feye \u00e7ok benziyordu. Ya\u015fl\u0131 ama zengin birine verilmek \u00fczere olan bir gen\u00e7 k\u0131z\u0131n i\u00e7inde olu\u015fabilecek duygular\u0131n bir benzeri, Kulats\u2019\u0131n i\u00e7inde de harekete ge\u00e7mi\u015f gibiydi. Kitapta anlat\u0131lan Rus kad\u0131n\u0131, \u00fcstelik e\u011fitimli biriydi, d\u00fcnyadaki ili\u015fki ve geli\u015fimleri daha yak\u0131ndan tan\u0131yordu, ak\u0131ll\u0131, bilin\u00e7li ve sevgi dolu bir kad\u0131nd\u0131. Yine de eski d\u00fczenin prangalar\u0131n\u0131 par\u00e7alay\u0131p kurtulam\u0131yor, bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu da bulam\u0131yordu. Eski d\u00fczenin prangalar\u0131 onu da s\u0131ms\u0131k\u0131 ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kitapta anlat\u0131lan \u015feylerin bir\u00e7o\u011fu, Nafset taraf\u0131ndan yeterince aktar\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131. Kitapta Nafset\u2019in bile anlayamad\u0131\u011f\u0131 ve Adigece kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sunamad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u015fey vard\u0131. Ancak anlat\u0131lan kadar\u0131 bile Kulats\u2019e \u00e7ok ilgin\u00e7 ve de\u011fi\u015fik gelmi\u015fti. B\u00f6ylece anlayamad\u0131\u011f\u0131 ve elinden u\u00e7up gitmi\u015f olan bir\u00e7ok f\u0131rsat\u0131n bilincine varm\u0131\u015ft\u0131 sonunda. Akl\u0131na gelmeyen bir\u00e7ok \u015feyle de tan\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu. Ancak anlat\u0131lanlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu Kulats\u2019\u0131n bir t\u00fcrl\u00fc anlayamad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve yorumlardan olu\u015fmaktayd\u0131. \u0130nsan\u0131n i\u00e7inde olup da a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131 \u015feyler, kitapta s\u00f6zler bi\u00e7iminde anlat\u0131lm\u0131\u015f, de\u011fi\u015fik d\u00fc\u015f\u00fcnceler ortaya konmu\u015f, s\u00f6zc\u00fckler su gibi ak\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde dizilmi\u015f, bu durum Kulats\u2019\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131. Kulats, \u00f6zlemini \u00e7ekti\u011fi ama bir t\u00fcrl\u00fc ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 \u015feylerin bu anlat\u0131l\u0131\u015f bi\u00e7imini dinleyerek oturuyordu. Art\u0131k kendi derdini unutmu\u015f, o Rus kad\u0131n\u0131n\u0131n derdi ile ilgilenir olmu\u015f, bir iki g\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00f6yle ge\u00e7irmi\u015fti.<\/p>\n

Kitab\u0131n okunmas\u0131 bittikten sonra Kulats, bir s\u00fcre daha kitab\u0131n etkisi alt\u0131nda kald\u0131. Nafset\u2019in de\u011findi\u011fi derin d\u00fc\u015f\u00fcnceleri tam kavrayamam\u0131\u015ft\u0131.
\nUla\u015ft\u0131\u011f\u0131, fark\u0131na vard\u0131\u011f\u0131 tek \u015fey, eski d\u00fczenin kad\u0131nlar\u0131 bask\u0131 alt\u0131nda tutacak bi\u00e7imde d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131. Ancak kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 eski d\u00fczenden kopar\u0131p yeni d\u00fczene uyarlamas\u0131 gibi bir ya\u015fam bi\u00e7imine ad\u0131m atacak bir bilin\u00e7 d\u00fczeyine ula\u015fm\u0131\u015f da de\u011fildi. Tek kavrad\u0131\u011f\u0131 \u015fey, kendi a\u015fk\u0131n\u0131 o eski kurallar\u0131n tutsa\u011f\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karmay\u0131 anlamakla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131. Ancak bunu nas\u0131l yapabilece\u011fini de bilemiyordu. Eski gelene\u011fin tutsa\u011f\u0131 olmaktan kurtulmak i\u00e7in Adige k\u0131zlar\u0131n\u0131n tek bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu bulundu\u011funu kavram\u0131\u015ft\u0131, kitab\u0131 dinledikten sonra \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu konusunda d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Ki\u015finin bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu izlemesi, bir tutsakl\u0131k t\u00fcr\u00fcnden ba\u015fka bir tutsakl\u0131k bi\u00e7imine ge\u00e7i\u015f d\u0131\u015f\u0131nda bir anlam ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmak i\u00e7in Nafset hayli u\u011fra\u015fm\u0131\u015ft\u0131, ama ba\u015faramam\u0131\u015ft\u0131. Kulats\u2019\u0131n kalbinde, yava\u015f yava\u015f, a\u015fk ate\u015fi yeniden tutu\u015fmu\u015ftu. Kitab\u0131n somut yarar\u0131, iki k\u0131z karde\u015fi birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Bir ay kadar sonra, kom\u015fu dul kad\u0131n, bir g\u00fcn eve geldi ve Kulats\u2019\u0131n kula\u011f\u0131na bir \u015feyler f\u0131s\u0131lday\u0131p ayr\u0131ld\u0131. Kulats, o an, yeniden eski kayg\u0131l\u0131 g\u00fcnlerine d\u00f6n\u00fc\u015f yapm\u0131\u015f oldu. Bazen s\u0131tmaya yakalanm\u0131\u015f gibi titriyor, bazen yanaklar\u0131 k\u0131zar\u0131yor, g\u00f6zleri kapan\u0131yor, bakmaktan korkuyormu\u015f gibi g\u00f6zlerini ka\u00e7\u0131r\u0131yor, elbise sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir a\u00e7\u0131p bir kapay\u0131p duruyordu. Yerinde duram\u0131yordu. Aynay\u0131 da yerli yerinde b\u0131rakm\u0131yor, saat ba\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7ip \u00fcst\u00fcn\u00fc ba\u015f\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken, \u015fayet Nafset i\u00e7eri girecek olursa, \u00fcrk\u00fcnt\u00fc i\u00e7inde geriye bak\u0131yordu. \u00c7ok \u00fcrkek (\u0449\u0442\u044d\u04431\u0443\u043b\u044d) biri olup \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Sonunda Nafset:
\n– \u015eimdi de ne oldu sana?diye sordu.
\n– Ne olacak ki, hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131\u2026 Giysilerime uzun s\u00fcredir bakamam\u0131\u015ft\u0131m, onlar\u0131 d\u00fczeltiyorum sadece. Bu son ay akl\u0131m ba\u015f\u0131mdan gitmi\u015fti, diyerek \u00f6nemli bir \u015fey yokmu\u015f gibi yan\u0131t vermi\u015fti Kulats.
\nAncak g\u00f6zlerini Nafset\u2019den ka\u00e7\u0131r\u0131yordu. Bir \u015feyi gizlemekte oldu\u011fu, bunu Nafset\u2019e a\u00e7\u0131klamaya ya da a\u00e7\u0131klamamaya karar veremedi\u011fi davran\u0131\u015f bi\u00e7iminden anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu son aylarda birbirlerine hayli yak\u0131nla\u015fm\u0131\u015flar, birbirlerine a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Ancak \u015fimdi Kulats\u2019\u0131n b\u00f6yle davranmakta olmas\u0131na bir anlam veremiyor, sadece ku\u015fkulanmakla yetiniyor ama bir \u015fey s\u00f6ylemiyordu Nafset.<\/p>\n

Kulats kayg\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde geceyi ge\u00e7irmi\u015fti. Ertesi geceyi de kayg\u0131l\u0131 ve uykusuz ge\u00e7irmi\u015fti. Havan\u0131n kararmaya ba\u015flamas\u0131yla Kulats\u2019\u0131 bir titremedir alm\u0131\u015ft\u0131. Sonunda dayanamad\u0131, \u015fal\u0131n\u0131 \u00f6rt\u00fcn\u00fcp uzand\u0131. Bir kap\u0131 g\u0131c\u0131rt\u0131s\u0131 ya da bir ses duyduk\u00e7a irkiliyor, yerinden z\u0131plar gibi oluyordu. Nafset, Kulats\u2019\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n masa \u00fczerinde de\u011fil de, divan\u0131n arkas\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmi\u015f, ku\u015fkulanm\u0131\u015ft\u0131 ama renk de vermemi\u015fti. Nafset lambay\u0131 yakmak istedi ama yakmamas\u0131n\u0131 ondan rica etti. Bir s\u00fcre karanl\u0131kta bekledikten sonra, titreyerekten seslendi:
\n– Nafset!
\n– Ne var?
\n– Yan\u0131ma yakla\u015f.<\/p>\n

Nafset yakla\u015ft\u0131, elini ablas\u0131n\u0131n \u00fczerine uzatt\u0131.
\n– Git de, kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde biri var m\u0131, bir bak\u0131ver, dedi Kulats di\u015fleri kemane gibi \u00e7ald\u0131rarak.<\/p>\n

Nafset geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde onu eliyle tuttu ve kendi yan\u0131na \u00e7ekti. Elleri buz kesmi\u015fti.
\n– \u015e\u00f6yle bir e\u011fil, diyerek k\u0131z karde\u015fini kendine do\u011fru \u00e7ekti, buz par\u00e7as\u0131 d\u00f6kt\u00fcr\u00fcyormu\u015f gibi \u00e7ok hafif bir bi\u00e7imde konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:\u201dBiricik k\u0131z karde\u015fim, \u00f6mr\u00fcm\u00fcn en g\u00fczel g\u00fcnlerini bu son bir ay i\u00e7inde seninle birlikte ya\u015fad\u0131m. E\u011fer bana son bir iyilik daha yapmak istiyorsan bu gece g\u00f6rece\u011fin hi\u00e7bir \u015feyi g\u00f6rme, uyumuyor olsan bile uyuyormu\u015f gibi yap.
\n– Neymi\u015f seni korkutan \u015fey, diyerek korkuyla kar\u0131\u015f\u0131k sordu Nafset.
\n– Bu gece Amzan\u2019a ka\u00e7aca\u011f\u0131m\u2026
\n– Evdekiler biliyorlar m\u0131?
\n– Bilseler hi\u00e7 izin verirler mi, bilmiyorlar. Durumu onlara \u00e7akt\u0131rma, bu konuda bana yard\u0131mc\u0131 ol.<\/p>\n

O gece Kulats gizlice ka\u00e7t\u0131. Evden ayr\u0131l\u0131rken Nafset uyumuyordu. Ablas\u0131 kendisine sar\u0131l\u0131p vedala\u015ft\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131p ah\u0131rlar\u0131n\u0131n gerisinden gelen kukumav ku\u015fu sesine do\u011fru gitti\u2026<\/p>\n

Sabahleyin uykusunu en derin bir an\u0131nda, annesinin azar dolu sesi \u00fczerine Nafset uyand\u0131\u2026<\/p>\n

Evdeki t\u00fcm \u00f6fke Nafset\u2019e bo\u015falt\u0131ld\u0131. Adigeler aras\u0131nda gelenek oldu\u011fu \u00fczere, Kulats\u2019\u0131 art\u0131k evlat saymad\u0131klar\u0131n\u0131, b\u00fcy\u00fctmediklerini, ba\u011f\u0131\u015flamad\u0131klar\u0131n\u0131 ve ba\u011f\u0131\u015flamayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek, ailesi konuyu kestirip att\u0131. Ancak \u00e7ok ge\u00e7meden annesi Kulats i\u00e7in tasaland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin s\u00f6zler s\u00f6ylemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

 <\/p>\n

III. ADAMIN \u00dcZ\u00dcNT\u00dcS\u00dc
\n<\/b>
\nKulats\u2019\u0131n ka\u00e7mas\u0131 sonras\u0131nda, iki \u00fc\u00e7 ay ge\u00e7er ge\u00e7mez, bir s\u00fcr\u00fc delikanl\u0131 Nafset\u2019in pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcvermi\u015fti. Ablas\u0131 gidince, delikanl\u0131lar\u0131 a\u011f\u0131rlama g\u00f6revi Nafset\u2019e kalm\u0131\u015f ve bunun i\u00e7in bir oda ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Delikanl\u0131lar k\u0131z\u0131 bellemi\u015fler ve hemen her ak\u015fam ona y\u0131k\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/span><\/p>\n

Evlenme ve iyi bir k\u0131smet d\u0131\u015f\u0131nda derdi olmayan k\u0131zlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan, b\u00f6ylesine bir \u201cpseluh\/yavuklu bollu\u011fu\u201d arzulanan bir \u015feydi. Ablas\u0131n\u0131n evlenmesi gecikti\u011fi i\u00e7in yak\u0131nmakta olan k\u0131z say\u0131s\u0131 da az de\u011fildi.<\/p>\n

Ancak Nafset\u2019in durumu farkl\u0131yd\u0131. Eve gelip gidecek olan onca gen\u00e7le ilgilenmek \u015fimdiye de\u011fin Kulats\u2019\u0131n g\u00f6revleri aras\u0131ndayd\u0131; Nafset, ablas\u0131n\u0131n g\u00f6lgesinde kal\u0131yordu ve olduk\u00e7a rahatt\u0131. Adige gen\u00e7lerinin uluorta konu\u015fmalar\u0131n\u0131 \u015fimdiki gibi dinleyip oturmak zorunda kalm\u0131yordu. Daha ak\u0131lca ve daha bilin\u00e7li konu\u015fmalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, k\u00fc\u00e7\u00fck divan\u0131n yan\u0131nda dikilir, bir k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015f olarak, konu\u015fmalar\u0131 sessizce dinlemekle yetinirdi. Can\u0131 s\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda odadan ayr\u0131labiliyordu. \u00c7o\u011funca da \u00f6yle yap\u0131yordu. Kitaplar\u0131ndan birini al\u0131r, evin ana odas\u0131na gider, anas\u0131 azarlasa ve i\u015f buyursa bile, fazla g\u00fccenmez, solgun lamba \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda okumaya dalard\u0131. Y\u00fcklenmesi gereken i\u015fleri ve nerede oturmakta oldu\u011funu unutur, kitaba dalar, okumas\u0131na devam ederdi.<\/p>\n

Ocak ba\u015f\u0131nda, lamba \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, de\u011fi\u015fik insanlar\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imlerini ilgiyle \u00f6\u011frenmenin yolunu bulmu\u015f olurdu. Sanki iki ayr\u0131 d\u00fcnya yan yana gibiydi. Biri kendisi de i\u00e7inde do\u011fmu\u015f oldu\u011fu d\u00fcnya, di\u011feri kitaplar\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 bir imrenilesi d\u00fcnya. Kendi k\u00f6y ve \u00e7evresi d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u00fcnya tan\u0131m\u0131yorum derken, kitaplar\u0131 okuduk\u00e7a bilincine erdi\u011fi mutlu bir d\u00fcnya, kendini ve kalbini o d\u00fcnyaya ait saymaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu koca d\u00fcnya kar\u015f\u0131s\u0131nda, kendisi, i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fu bu d\u00fcnya kar\u015f\u0131s\u0131nda bir avu\u00e7 yer bile kaplamazd\u0131. Nice kara ve denizler, ormanlar, da\u011flar, susuz ovalar, bozk\u0131r ve \u00e7\u00f6ller, s\u0131ralan\u0131p gidiyorlard\u0131 bu d\u00fcnyada. \u0130nsan her yerde bir u\u011fra\u015f, bir ya\u015fam kavgas\u0131 veriyordu, ama bir t\u00fcrl\u00fc mutlu bir ya\u015fama kavu\u015fmay\u0131 ba\u015faram\u0131yor, durmadan ormanlar\u0131 ya\u011fmal\u0131yor, tahrip ediyor, da\u011flar\u0131 par\u00e7al\u0131yor, \u00fccra vadileri bile talan ediyordu. Nafset de, okudu\u011fu kitapta anlat\u0131lan ki\u015finin pe\u015fine tak\u0131lm\u0131\u015f, koca d\u00fcnyay\u0131 ar\u015f\u0131nl\u0131yormu\u015f gibi oluyordu, de\u011fi\u015fik yolculuklarda yer al\u0131yor, okyanuslar\u0131 ve \u00e7\u00f6lleri a\u015f\u0131yor, tropik ormanlar\u0131 ge\u00e7iyor, de\u011fi\u015fik insan topluluklar\u0131 ve de\u011fi\u015fik ya\u015fam bi\u00e7imleri ile tan\u0131\u015fm\u0131\u015f gibi oluyordu. K\u00f6le\/\u0131rgat olan insanlar\u0131n zavall\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc\/varl\u0131kl\u0131 kesimin s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve zulm\u00fcn\u00fc her yerde g\u00f6r\u00fcyor, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kitaptan okuyordu. Mutlulu\u011fa nas\u0131l ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyen ve boyuna didinip duran de\u011fi\u015fik insan topluluklar\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 anl\u0131yor ve onlar\u0131n \u00f6zlemlerine arka \u00e7\u0131k\u0131yordu Nafset de. Kitaplar\u0131n baz\u0131lar\u0131 y\u00fczy\u0131llar \u00f6ncesi olaylar\u0131na uzan\u0131yor, o \u00e7a\u011flarda olup bitmi\u015f olaylar\u0131 anlat\u0131yorlard\u0131; bunlar gelece\u011fi ve bundan sonras\u0131 i\u00e7in izlenmesi gerekli olan yolu ayd\u0131nlat\u0131yorlar; oradan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131p \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bak\u0131\u015f olana\u011f\u0131 sunuyorlard\u0131 ki\u015fiye.<\/p>\n

B\u00f6ylece \u00e7ok de\u011fi\u015fik konularla tan\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a, Nafset\u2019in bilinci de geli\u015fmeye ve bir ku\u015f gibi kanatlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kitab\u0131n tad\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131 ve kitap okumaktan zevk duyar olmu\u015ftu.<\/p>\n

Okumaya yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u0131ralarda Nafset\u2019in Rus\u00e7as\u0131 zay\u0131ft\u0131, \u00e7o\u011fu \u015feyi anlayam\u0131yordu. Kitaplardaki ilgin\u00e7 noktalar\u0131, yani \u015fifreleri \u00e7\u00f6zemiyor, baz\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerin anlamlar\u0131n\u0131 bilemiyor, bunlar birer kara perde gibi g\u00f6r\u00fc\u015f ufkunu kesiyorlard\u0131. \u0130\u015fte bunun kayg\u0131lar\u0131 i\u00e7indeydi. Rus\u00e7a okumakta zorlan\u0131nca, Adigece kitaplar\u0131 aramaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ancak Adigece yay\u0131nlanm\u0131\u015f kitap say\u0131s\u0131 hen\u00fcz \u00e7ok azd\u0131. Rus\u00e7aya d\u00f6n\u00fc\u015f yapmak zorunda kald\u0131. Varg\u00fcc\u00fcyle u\u011fra\u015f\u0131p dururken bir \u00e7\u0131kar yol da bulmu\u015ftu. Kitapta tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fckleri bir deftere yazmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bunlar\u0131 De\u011fotluk\u2019a ve k\u00f6y\u00fcn bayan \u00f6\u011fretmenine soruyordu, b\u00f6ylece daha fazla s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kavrar olmu\u015ftu. B\u0131kmadan u\u011fra\u015ft\u0131k\u00e7a, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fcklerin ne anlama geldiklerini sezgileriyle \u00e7\u00f6zebilir olmu\u015ftu. B\u00f6ylece bir konuyu daha iyi kavramaya, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilinmedik s\u00f6zc\u00fcklerin anlamlar\u0131n\u0131 da, anlat\u0131m ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde \u00e7\u00f6zmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte bu a\u015famalarda kitab\u0131n tad\u0131na da varm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

\u00d6nceleri kitaplarda yaz\u0131l\u0131 olan baz\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131 tepkiyle kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 oluyordu. Ancak okuduk\u00e7a g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015fmeye, k\u00f6ydeki \u00f6retmen bayan\u0131n da yard\u0131m\u0131yla bilin\u00e7 d\u00fczeyi y\u00fckselmeye, kitaplarda yaz\u0131l\u0131 olanlar\u0131 ve de\u011fi\u015fik ya\u015fam bi\u00e7imlerini derinlemesine kavramaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Kitab\u0131 daha derinlemesine kavramaya ba\u015flamas\u0131 olay\u0131nda d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131, \u00f6retmenin kendisini paylad\u0131\u011f\u0131 bir an olmu\u015ftu. Okudu\u011fu kitaplar\u0131 \u00f6\u011fretmenden al\u0131yordu. Kitapta i\u015fine gelen yerleri okuyor, be\u011fenmedi\u011fi ya da anlamakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekti\u011fi yerleri\/b\u00f6l\u00fcmleri atlay\u0131p kitab\u0131 vaktinden \u00f6nce bitiriyor, ard\u0131ndan \u00f6\u011fretmene geri g\u00f6t\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bir g\u00fcn \u00f6\u011fretmen bunu fark etmi\u015f, gelip kitapta anlat\u0131lan olaylar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle okumamas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmi\u015f, olaylara yol a\u00e7an nedenleri de \u00f6\u011frenmesi gerekti\u011fini, uyar\u0131 anlam\u0131nda Nafset\u2019e s\u00f6ylemi\u015fti. Nafset, \u00f6nce bunu anlayamad\u0131. Ancak zor da olsa, i\u00e7inden pek gelmiyor olsa da, \u00f6\u011fretmeni k\u0131ramad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00f6nceleri atlamakta oldu\u011fu b\u00f6l\u00fcmleri de dikkatle okumaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ay\u0131rd\u0131na varmadan farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerle tan\u0131\u015fmaya, \u00e7ok \u015feyi yava\u015f yava\u015f kavramaya, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131, insan \u00f6zlemlerini anlatan s\u00f6zc\u00fcklerin, sanki bir elmas madeni i\u015fleniyormu\u015f gibi ustaca dile getirilmekte oldu\u011funu g\u00f6rmeye ve bunlar\u0131n tad\u0131na varmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Yemye\u015fil yapraklardan \u00f6te bir \u015feyi olmayan bir g\u00fcl fidan\u0131nda a\u00e7an bir goncan\u0131n farkl\u0131 g\u00fczelli\u011fi gibi, kitapta anlat\u0131lan \u015feyler de, g\u00fczel \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, yaz\u0131lm\u0131\u015f, derin g\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00fcst\u00fcn bir bilin\u00e7 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerdi, onlar\u0131 bir g\u00fcl a\u011fac\u0131ndaki gonca gibiymi\u015f gibi g\u00f6rmeye ve alg\u0131lamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bunlar\u0131 defterine yazmaya ve onlar\u0131 yapraklar aras\u0131ndaki kurutulmu\u015f \u00e7i\u00e7ekler gibi ta\u015f\u0131maya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Okuma s\u00fcreci i\u00e7inde, b\u00f6ylece Rus\u00e7a\u2019s\u0131n\u0131 da ilerletmi\u015f ve g\u00fc\u00e7lendirmi\u015f oldu.<\/p>\n

Okuman\u0131n tad\u0131na tam vard\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada, delikanl\u0131lar da, gelenek gere\u011fi yan\u0131na oturmaya gelmeye ba\u015flam\u0131\u015flar, Nafset de onlar\u0131 kar\u015f\u0131lamak ve onlar\u0131 dinlemek\/katlanmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Ev i\u015fleri okumas\u0131n\u0131 engelledi\u011fi gibi, ak\u015famlar\u0131 oturmaya gelen gen\u00e7ler de, ayr\u0131lmalar\u0131na de\u011fin onu ba\u011fl\u0131yorlar ve okumas\u0131n\u0131 engelliyorlard\u0131. Yeni ya\u015fam\u0131n ne anlama geldi\u011fini ilk kavrayan, ama eski gelene\u011fin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131mak zorunda kalan Adige kad\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda Nafset de bulunuyordu. Eski Adige k\u0131zlar\u0131na ait ba\u011flardan bo\u015fan\u0131p \u00f6zg\u00fcrle\u015fememi\u015f olan Nafset, bu durumuyla uzaklar\u0131 g\u00f6rmeye ve bir gen\u00e7 Adige k\u0131z\u0131ndan kolay beklenemeyecek olan bir bilin\u00e7 d\u00fczeyine eri\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. O art\u0131k daha iyi bir ya\u015fam ve mutlu bir gelecek \u00f6zlemi ta\u015f\u0131yordu. Eski Adige ya\u015fam\u0131 ona yetersiz, dar gelmeye, bir pranga gibi kendisini bo\u011fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsan gibi ya\u015famak istiyor, kitaplardan \u00f6\u011frendi\u011fi de\u011fi\u015fik ya\u015fam bi\u00e7imlerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yordu, bunlar\u0131n i\u00e7inde Sovyet diyar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcr insanlar\u0131n\u0131 se\u00e7iyor\/be\u011feniyor, kendi de onlardan bir olmak i\u00e7in elinden geleni yap\u0131yordu. \u00d6zlemi de, kad\u0131n erkek herkesin e\u015fit, insanl\u0131\u011f\u0131n en y\u00fcce de\u011fer oldu\u011fu, herkesin uyumlu ve birbirine sayg\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131 bir toplum d\u00fczenine ula\u015fmak idi.<\/p>\n

Nafset.<\/p>\n

Ancak kendisi hala eski gelene\u011fin tutsa\u011f\u0131 durumundayd\u0131. Saatlerin nas\u0131l birbirini izlemekte oldu\u011funun fark\u0131nda olmayan, insan\u0131n tek bir ya\u015fam yolu d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 bir \u015fey bilmedi\u011fi, zengin olman\u0131n insan olman\u0131n \u00fcst\u00fcnde \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ac\u0131mas\u0131z bir ge\u00e7mi\u015fe ait prangalar hala Nafset\u2019in \u00fczerindeydi. Kulats evdeyken, o prangalar biraz daha gev\u015fek konumdayd\u0131. \u015eimdi, evlenme s\u0131ras\u0131 kendisine gelince, kendisini ba\u011flayan zincirler daha bir a\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi kitaplardaki tad\u0131, \u00f6zlemleri ve kendisi ile yeni d\u00fcnya aras\u0131nda uzanmakta olan tek k\u00f6pr\u00fc de y\u0131k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Kendisine art\u0131k kitap okumak de\u011fil, bakmak i\u00e7in bile zaman tan\u0131nm\u0131yordu.<\/p>\n

Koca kalpakl\u0131 bir gen\u00e7 grubu geliyor ve evine kuruluyordu. \u201dT\u00fcm benli\u011fim ve her \u015feyim ile en be\u011fendi\u011fim\u2026\u201d diye ba\u015flayan ve sonu belirsiz pseluh (yavuklu) konu\u015fmalar\u0131 devam edip gidiyordu. T\u00fcm s\u00f6yledikleri kad\u0131na kar\u015f\u0131 olan arzular\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Bir bilin\u00e7 ve gelece\u011fe ili\u015fkin bir d\u00fcnya anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7ermeyen bo\u015f s\u00f6zlerden olu\u015fmaktayd\u0131 bu t\u00fcr konu\u015fmalar.<\/p>\n

O t\u00fcr ki\u015filerin ne denli k\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc olduklar\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131 Nafset. Okuduklar\u0131ndan, i\u00e7inden bilincin yans\u0131d\u0131\u011f\u0131, bir elmas\/p\u0131rlanta kolyesi gibi s\u00f6zc\u00fcklerden olu\u015fma konu\u015fmalar\u0131n bulundu\u011fu ki\u015filer oldu\u011funu da bilmekteydi Nafset. Be\u011fendi\u011fi ve arzulad\u0131\u011f\u0131 kad\u0131na de\u011fer veren, ona insanca yakla\u015fan ve onunla anla\u015fma kuran ba\u015fka yakla\u015f\u0131mlar bulundu\u011funu da anlam\u0131\u015ft\u0131. Birinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc di\u011ferinin payla\u015ft\u0131\u011f\u0131, bilin\u00e7 d\u00fczeyi y\u00fcksek konu\u015fmalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6\u011frenmi\u015fti. Ortak amaca, iyiye ve insan \u00f6zlemlerine dayal\u0131 duygularla iki bireyin bir araya geldi\u011fini, i\u015fte bu noktaya gelmenin en iyi bir se\u00e7im olaca\u011f\u0131n\u0131 fark etmekteydi Nafset. Ancak \u015fimdi yan\u0131na pseluh (evlilik konu\u015fmalar\u0131 yapmak) i\u00e7in gelen koca kalpakl\u0131lar\u0131n o t\u00fcr \u015feylere ili\u015fkin bir dertleri yoktu. Bilin\u00e7li bir gelecek aray\u0131\u015f\u0131, birlikte bir \u00f6zlem, bir arzu, insani duygularla bir araya gelme gibisine kayg\u0131lar yoktu o gen\u00e7ler aras\u0131nda. Bir Adige kad\u0131n\u0131, neyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrm\u00fc\u015f, neyi \u00f6zlermi\u015f, erkekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunlar\u0131n de\u011feri yoktur, kad\u0131n\u0131 her zaman i\u00e7in kendilerine ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131 ve kar\u015f\u0131s\u0131nda sesini y\u00fckseltmemesi, erke\u011finin iste\u011fi d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmamas\u0131 gereken ki\u015filer olarak g\u00f6r\u00fcrler, son s\u00f6z kad\u0131n haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f biri olmal\u0131d\u0131r. Kad\u0131n\u0131, eski Adige gelene\u011finin prangas\u0131na vurulmu\u015f olarak g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi\/bulmu\u015flard\u0131 ve onun \u00f6yle kalmas\u0131n\u0131 istemekteydiler.<\/p>\n

Kendisine de kad\u0131na kar\u015f\u0131 duyulan basit bir arzuyla bak\u0131lmakta, d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ve ki\u015fili\u011fine de\u011fer verilmemekte olmas\u0131 Nafset\u2019i \u00fcz\u00fcyor, kendisini a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131yormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcyordu. Yine de eski Adige ya\u015fam bi\u00e7imini benimseyemiyor ve i\u00e7ine sindiremiyordu. Bir \u015fey de yapam\u0131yordu. \u0130li\u015fkileri kendi anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re d\u00fczenlemeye kalk\u0131\u015fsa, Adigelik anlay\u0131\u015f\u0131na ters d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olurdu. Bilincini erke\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131karamazd\u0131, Adige gelene\u011fine g\u00f6re, Adige erke\u011fi her zaman i\u00e7in kad\u0131n\u0131n beyi (\u043f\u0449\u044b) konumundayd\u0131, ba\u015fkald\u0131rma\/diklenme yetkisi yoktu. \u201dBen \u015fimdilik evlenmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum, sizin bo\u015f s\u00f6zlerinizi dinleyip oturamam, kendime yeni bir ya\u015fam yolu \u00e7izmek i\u00e7in u\u011fra\u015f veriyorum, a\u015fmam gereken daha bir\u00e7ok engel var!\u201d diyerek g\u00f6r\u00fc\u015flerini belirtmeye kalk\u0131\u015f\u0131rsa, maazallah i\u00e7inden \u00e7\u0131kamayaca\u011f\u0131 a\u011f\u0131r bir bedel \u00f6deme durumu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131rd\u0131. \u201dBir k\u0131z\u0131n, evlenmek ve evlenmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131 olabilir miydi? Pseluhlar (istekliler) pe\u015finden geliyorsa, bundan mutluluk duymal\u0131!\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesindeydi koca kalpakl\u0131lar.<\/p>\n

\u0130stedikleri zaman gelirlerdi, k\u0131z\u0131n bir derdi var m\u0131, i\u00e7inden ne ge\u00e7iyor, durumu uygun mu, diye hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmezler, geli\u015fi g\u00fczel konu\u015fup otururlard\u0131, e\u011fer k\u0131z yatm\u0131\u015f ise kald\u0131r\u0131rlard\u0131, bu Adigeli\u011fe ayk\u0131r\u0131 bir \u015fey de\u011fildi. K\u0131z biraz ters davranacak olursa, bunu \u00e7ok uygunsuz bir \u015fey olarak kar\u015f\u0131larlard\u0131. Peki Nafset ne yaps\u0131nd\u0131, Adige gelene\u011finin kal\u0131n ipleriyle ba\u011flanm\u0131\u015f halde \u015fimdi tam kar\u015f\u0131lar\u0131ndayd\u0131, aralar\u0131nda sinir bozucu biri varsa \u015fayet, ona da katlanmak zorundayd\u0131. Sadece, \u201dEvlenecek \u00e7a\u011fa gelmi\u015f olsayd\u0131m, o zaman size bir yan\u0131t vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m\u2026\u201d t\u00fcr\u00fc s\u00f6zlerin ard\u0131na gizlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Yava\u015f yava\u015f, fark\u0131na vard\u0131rmadan konu\u015fmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce al\u0131\u015fveri\u015fi platformuna \u00e7ekmek i\u00e7in didindi\u011fi oluyordu.<\/p>\n

Bilime ilgi duyan, bilinci uyanmaya ba\u015flam\u0131\u015f olan gen\u00e7lerin bulundu\u011fu s\u00f6yle\u015filerde, Nafset o olana\u011f\u0131 yakalayabiliyordu. Basit konu\u015fmalar d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131l\u0131yor, bilin\u00e7 i\u00e7erikli konu\u015fmalara ba\u015fl\u0131yor, kitaplar ele al\u0131n\u0131yor, gen\u00e7lerin \u201cCanla ve ba\u015fla\u2026\u201d diyerek ba\u015flatt\u0131klar\u0131 pseluh konu\u015fmalar\u0131 b\u0131rak\u0131l\u0131yor, Nafset\u2019in de bir kad\u0131n oldu\u011fu unutuluyor, anlatt\u0131klar\u0131 yerinde bulunarak, onu dinleyip gece yar\u0131lar\u0131na de\u011fin oturduklar\u0131 oluyordu.<\/p>\n

Ancak koca kalpakl\u0131lar, verk (\u043e\u0440\u043a\u044a\/soylu) k\u00f6kenliler, parlak \u00e7izmeli ve g\u00fcm\u00fc\u015f kemerli olanlar \u00e7o\u011funlukta olduklar\u0131nda, durum kar\u0131\u015f\u0131yordu. Onlar, Adige gelene\u011fine uygundur, uygun de\u011fildir dar g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamam\u0131\u015f, \u00e7\u0131kmak da istemeyen kimselerdi. Onlar eski Adigelik anlay\u0131\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f ve onun \u00f6tesine uzanmay\u0131 istemeyen ki\u015filer idiler. Onlar kendi kavla\u015fm\u0131\u015f beyinlerinin almad\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri delilikmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131, onun d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey bilmiyorlar, bilmek de istemiyorlard\u0131. Verk ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7atm\u0131\u015f halde otururlard\u0131. G\u00fcm\u00fc\u015f kemerleri ve p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l \u00e7izmelerinden daha de\u011ferli bir \u015fey, insanlar bulunabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek bile istemiyorlard\u0131. \u0130\u015flerine gelmeyen \u015feyler s\u00f6yleyen Nafset de umurlar\u0131nda de\u011fildi onlar\u0131n:\u201dKad\u0131 k\u0131z (ukala), Adigelik, insanl\u0131k gibi \u015feylerden nasibini almam\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131z. Bir k\u0131z imam\/hatibe (\u0435\u0444\u044d\u043d\u0434\u044b) vaaz\u0131 dinlemeye gelmedi\u011fimizi anlayam\u0131yor bir t\u00fcrl\u00fc!\u201d diyerek i\u00e7lerinden Nafset\u2019i \u00e7eki\u015ftiriyorlard\u0131. Pseluh konu\u015fmalar\u0131n\u0131 durduruyor, erkek bir hindi gibi kabararak, , burunlar\u0131 havada, pek de konu\u015fmadan, bir s\u00fcre oturup k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f halde kalk\u0131p gidiyorlard\u0131\u2026<\/p>\n

B\u00f6ylelerinin gitmeleri Nafset\u2019i sadece sevindiriyordu, ancak o t\u00fcr ki\u015filerin ho\u015f olmayan birtak\u0131m s\u00f6zleri k\u00f6ye yaym\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 da duyuyordu.
\nSonunda k\u00f6ydeki gen\u00e7ler Nafset konusunda ikiye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc. Bir grup Nafset\u2019in bilincine ve insanca davran\u0131\u015flar\u0131na de\u011fer veriyordu. Ak\u015famlar\u0131 yan\u0131na gidip konuk olduklar\u0131nda, Nafset ile s\u00f6yle\u015fi yap\u0131yor, daha da bilin\u00e7leniyorlard\u0131. Onlar pseluh i\u00e7in de\u011fil, d\u00fc\u015f\u00fcnsel platformda s\u00f6yle\u015filerde bulunmak \u00fczere Nafset\u2019in yan\u0131na gelmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Bu gelenler aras\u0131nda ikomsomol olanlar \u00e7oktu. Onlar k\u00fclt\u00fcrel konularda konu\u015fma amac\u0131yla Nafset\u2019in yan\u0131na gelmekteydiler, giderek de V\u0131stanekolar\u0131n evine gelmeyi al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirmi\u015flerdi.<\/p>\n

\u00d6b\u00fcr koca kalpakl\u0131 grup ise, \u201dS\u0131radan bir kad\u0131 (gevze\/bilgi\u00e7 ge\u00e7inen) k\u0131z diyerek, be\u011fenmiyorlarm\u0131\u015f gibi yaparak, sonunda Nafset\u2019den uzakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131.
\nKoca kalpakl\u0131 gruptan olup Nafset\u2019den kopmayan ve gelmeye devam eden tek ki\u015fi kalm\u0131\u015ft\u0131. O da \u0130smahil idi.<\/p>\n

 <\/p>\n

III. ADAMIN \u00dcZ\u00dcNT\u00dcS\u00dc (\u041b1\u042b\u041c \u0418\u0428\u042a\u0425\u042c\u0410\u041a1\u0423)<\/strong><\/p>\n

\u0130smahil, Kulats’\u0131n hen\u00fcz evlenmedi\u011fi s\u0131ralarda Nafsetlere ara s\u0131ra gelirdi. Kulats\u2019e\u00a0 tak\u0131lanlar aras\u0131na pek kat\u0131lmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, Nafset ile ara s\u0131ra \u015faka yapar gibi konu\u015fup otururdu. Bir \u00e7ocukla \u015fakala\u015f\u0131yormu\u015f gibi, ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc vermeden Nafset’le konu\u015furdu. Nafset kendisiyle evlilik \u00fczerine konu\u015fma yapmaya kalk\u0131\u015fanlardan uzakla\u015f\u0131yor, kendisine arkada\u015f\u00e7a ve bir a\u011fabey gibi yakla\u015f\u0131mda bulunan \u0130smahil’e kar\u015f\u0131 ise, giderek bir yak\u0131nl\u0131k duymaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ak\u0131ll\u0131 biri oldu\u011funu belli eden kapal\u0131 ve \u00a0yumu\u015fac\u0131k dudaklar\u0131n\u0131, art\u0131k\u00a0 fazla dayanamay\u0131p a\u00e7\u0131p g\u00fcl\u00fcmsemeye ve giderek de\u00a0 i\u00e7inden kahkahalar\u00a0 y\u00fckselmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 sonunda. Dost\u00e7a ve insanca \u015fakala\u015fmay\u0131 seven biriydi Nafset. Bu ba\u011flamda \u0130smahil’in \u015fakalar\u0131ndan ho\u015flanmaktayd\u0131.<\/p>\n

\u0130smahil yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 biriydi. Yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131na uygun bir bi\u00e7imde dik y\u00fcr\u00fcmeyi, kendine ve s\u00f6zlerine de\u011fer vermeyi, bir\u00e7oklar\u0131 gibi \u00a0uluorta konu\u015fmalardan\u00a0 ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 bilen biriydi \u0130smahil. Her zaman i\u00e7in bir gizli g\u00fcvensizlik ve ku\u015fkulu durum sezilirdi davran\u0131\u015flar\u0131nda, \u00a0\u00fcst\u00fcn biri olarak \u00a0g\u00f6r\u00fcnmek ister, bunu asla elden b\u0131rakmazd\u0131. Nafset, ortam\u0131 unutup \u0130smahil’in yabanc\u0131 oldu\u011fu bilim ve e\u011fitim \u00a0konular\u0131na dald\u0131\u011f\u0131nda, beriki hemen ba\u015fka bir konuya atlar, i\u015fi \u015fakaya vurdup hi\u00e7bir \u015feyden anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Nafset’ten gizlemeye, hemen ba\u015fka bir konuya ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u0130smahil, art\u0131k ge\u00e7erlili\u011fini yitirmi\u015f\u00a0 eski Adige de\u011ferleri d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey bilmeyen, yeni ya\u015fama yabanc\u0131 \u00a0biriydi, bu eksikli\u011fini birtak\u0131m \u015fakalarla \u00f6rtmeye, gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. B\u00f6ylesine hileli \u015feyleri bilecek ya\u015fta olmayan deneyimsiz k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131 kand\u0131rmak ve kalbini \u00e7almak i\u00e7in ustaca\u00a0 yakla\u015f\u0131mlarda bulunmaktayd\u0131. Ba\u015flarda Nafset bunun fark\u0131nda de\u011fildi, kalbini ve bir\u00e7ok duygusunu, candan bir arkada\u015f\u0131 olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u0130smahil’e a\u00e7maya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan, \u0130smahil gibi, \u00fcst\u00fcn g\u00f6r\u00fclen ve k\u00f6y k\u0131zlar\u0131n\u0131n pe\u015finden ko\u015ftu\u011fu birinin \u00a0kendisiyle konu\u015fmakta ve dost\u00e7a ilgilenmekte olmas\u0131, Nafset’in de ho\u015funa gidiyor ve bundan\u00a0 gurur da duyuyordu.<\/p>\n

Bir k\u0131z\u0131 nas\u0131l elde edebilece\u011fini bilen ve bu yolda kurnaz ve deneyimli bir avc\u0131 gibi sinsi yakla\u015f\u0131mlarda bulunan \u0130smahil\u2019in ger\u00e7ek niyetinin hen\u00fcz fark\u0131nda de\u011fildi Nafset.<\/p>\n

Ancak Nafset, sonunda ve yava\u015f yava\u015f, \u00a0\u0130smahil\u2019in\u00a0 ger\u00e7ek niyetini ve yak\u0131nl\u0131k vermesinin \u00a0nedenini anlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bazen \u0130smahil\u2019in arzulu bak\u0131\u015flar\u0131yla g\u00f6z g\u00f6ze geliyor ve korkmaya ba\u015fl\u0131yordu Nafset. Bazen \u0130smahil\u2019in \u015fakalar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kat\u0131la kat\u0131la g\u00fcl\u00fcyor, ama \u0130smahil\u2019in arzulu bak\u0131\u015flar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, sevinci kursa\u011f\u0131nda kal\u0131yor, utan\u0131p yanaklar\u0131 k\u0131zar\u0131yor, g\u00f6zlerini a\u011flamakl\u0131 \u00a0indiriyor, kalbi de at\u0131yordu. \u0130smahil\u2019in sinsice isteklere dayal\u0131 olarak kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 bu yak\u0131nl\u0131k, birden sona eriyor, ona kar\u015f\u0131 bir korku ve g\u00fcvensizlik duygusu\u00a0 olu\u015fuyordu i\u00e7inde. Ancak \u0130smahil, k\u0131z b\u00f6yle yap\u0131yor diye, k\u0131za \u00a0k\u0131r\u0131lm\u0131yordu. Nafset\u2019in irkilmi\u015f oldu\u011funun fark\u0131nda de\u011filmi\u015f gibi davran\u0131yor ve i\u015fi \u015fakaya vurdurup k\u0131z\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc almaya, kendi as\u0131l niyetini gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, yeniden onu avlamaka i\u00e7in yeni oyunlar tezgahlamaya ba\u015fl\u0131yordu.<\/p>\n

Nafset\u2019in \u0130smahil\u2019den\u00a0 tam korkmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn, Ahmed\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi \u00fczerine De\u011fotluk\u2019un kendisine s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu s\u00f6zler ve bu s\u00f6zlerin\u00a0 ne denli korkun\u00e7 \u015feyler \u00a0i\u00e7erdi\u011fini anlamas\u0131 sonras\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n

Kulats\u2019\u0131n evlenmesi sonras\u0131nda \u0130smahil, Nafset\u2019in yan\u0131na \u00a0daha s\u0131k gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kendisine bir ba\u015fka ki\u015fi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc veriyor, bir gen\u00e7 grubu ile birlikte gelmeyi ve o gen\u00e7ler i\u00e7inde oturmay\u0131 kendisine yak\u0131\u015ft\u0131ram\u0131yor, Nafset\u2019in yaln\u0131z oldu\u011fu anlar\u0131 kolluyor ve\u00a0 yaln\u0131z gelmeye bak\u0131yordu. Daha \u00e7ok da, kendi gedikli arkada\u015flar\u0131ndan birini yan\u0131na al\u0131p geliyordu. Ancak bazen, Nafset\u2019e olan dostlu\u011funu belirterek, i\u015fi espri ve \u015fakalara vurdurarak yaln\u0131z \u00a0gelmelerini de s\u0131kla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu \u015fakac\u0131 tavr\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00f6zel bir\u00a0 \u00f6zen g\u00f6steriyordu. Sonunda \u00a0kendisine\/Nafset\u2019e kar\u015f\u0131 bir ka\u015fenlik\/evlenme amac\u0131 oldu\u011funu da belli etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Nafset ise, bundan \u00fcrkm\u00fc\u015ft\u00fc, \u00a0bu nedenle yak\u0131nla\u015fmay\u0131 bitirmek i\u00e7in geri \u00e7ekilmek istiyordu. Ancak, \u0130smahil buna f\u0131rsat tan\u0131m\u0131yor, \u015fakac\u0131 ve koruyucu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler tak\u0131narak i\u015fin i\u00e7inden s\u0131yr\u0131lman\u0131n yoluna bak\u0131yordu. Asla geri \u00e7ekilmiyor, tam aksine, yava\u015f yava\u015f, i\u015fi \u015fakaya vurdurarak ka\u015fenlik\/evlenme i\u015fine s\u0131ran\u0131n gelmesini bekleyerek Nafset\u2019le ilgisini s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Nafset ise, art\u0131k \u00e7ok sak\u0131n\u0131yor ve \u00e7ok dikkatli hareket ediyordu. \u00d6b\u00fcr ka\u015fenlerine kar\u015f\u0131 ne s\u00f6yl\u00fcyorsa, \u0130smahil’e de\u00a0 ayn\u0131s\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor, \u201dEvlenme ya\u015f\u0131na gelmi\u015f olsayd\u0131m, sana bir yan\u0131t vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m\u2026\u201d gibisine bilindik\/klasik kar\u015f\u0131l\u0131klar veriyordu. Bu s\u00f6zleri yeterli g\u00f6r\u00fclmedi\u011finde, \u00a0kendi as\u0131l \u00f6zlemlerini belli etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n

\u0130smahil, k\u0131z\u0131n t\u00fcm \u00f6zlemlerini kabul etmi\u015f ve onlar\u0131 benimsemi\u015f biriymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ancak Nafset, \u0130smahil\u2019in arad\u0131\u011f\u0131 ki\u015fi oldu\u011funu pek sanm\u0131yordu. Nafset\u2019in okumak istemesini de\u00a0 anlams\u0131z buluyordu \u0130smahil. K\u0131z\u0131n okudu\u011fu kitaplar, bir ipek entari gibi ta\u015f\u0131nan birer \u015f\u0131k \u015feyler, kutular olmak d\u0131\u015f\u0131nda anlam ta\u015f\u0131m\u0131yorlard\u0131. \u201dEvlenme \u00f6ncesinde kendisini kitap okuyan biri olarak g\u00f6stermek, tan\u0131tmak isteyen bir k\u0131zd\u0131 bu sadece. Evlendi\u011finde bu u\u00e7ar\u0131l\u0131klar\u0131 bitecek, \u00a0iyi ve uslu bir ev kad\u0131n\u0131 olacakt\u0131r\u2026\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi \u0130smahil. Kitaplar\u0131n k\u0131z\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f ufkunu a\u00e7m\u0131\u015f olabilece\u011fi, ba\u015fka d\u00fcnyalara bir atlama yapt\u0131rm\u0131\u015f olabilece\u011fi \u0130smahil\u2019in akl\u0131n\u0131n k\u00f6\u015fesinden bile ge\u00e7miyordu. Nafset\u2019in ula\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu bilin\u00e7li insan denen \u015feyin\u00a0 ne anlama geldi\u011fini de bilmemekteydi \u0130smahil. Ancak, yine de \u00a0Nafset\u2019in farkl\u0131 biri, evlenme pe\u015finde ko\u015fu\u015fturan s\u0131radan k\u0131zlardan biri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndayd\u0131, bu durum \u0130smahil\u2019in arzusunu daha da kam\u00e7\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

Ancak \u0130smahil\u2019in k\u0131z\u0131n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 kavrayacak ve ona sayg\u0131 duyacak d\u00fczeyde biri de\u011fildi. Neresini be\u011fenmekte oldu\u011funu bile bilmiyor, sadece k\u0131z\u0131 bir kad\u0131n olarak arzuluyordu. \u015eimdiye de\u011fin g\u00f6rmedi\u011fi farkl\u0131 bir ku\u015f ile kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f bir avc\u0131ya benziyordu \u0130smahil. Bu i\u015fin iyi ya da k\u00f6t\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131 bile bilemiyordu, ancak usta bir avc\u0131 olarak, sonuna de\u011fin bu av\u0131n \u00fczerine y\u00fcr\u00fcmekte kararl\u0131yd\u0131. Onu yakalayamayacak ya da \u00f6ld\u00fcremeyecekse, zaten bir avc\u0131, bir adam say\u0131lmazd\u0131!K\u0131z\u0131 elde edemezse, \u00e7atlard\u0131, ama bir yakalad\u0131\u011f\u0131nda da, kanatlar\u0131n\u0131 yolup de\u011fersiz bir ku\u015f gibi eve hapsedip \u00e7\u0131kard\u0131 i\u015fin i\u00e7inden\u2026<\/p>\n

Nafset de \u0130smahil\u2019in kalpa\u011f\u0131n\u0131n tepesinin nereye uzand\u0131\u011f\u0131n\u0131n, gizli amac\u0131n\u0131n ne oldu\u011funun\u00a0 ay\u0131rd\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131. \u015eakams\u0131 s\u00f6zlerinin gerisinde yatan niyetini de art\u0131k biliyordu. Kendine g\u00f6re daha ya\u015fl\u0131 ba\u015fl\u0131 olmas\u0131na de\u011fer vermesi, \u015fakalar\u0131na \u015fakayla kar\u015f\u0131l\u0131k vermesi gibi \u015feyler bitmi\u015fti. Yapmac\u0131k \u015fakalar\u0131n\u0131n ve b\u00fcy\u00fcklenmelerinin ard\u0131ndaki niyeti anlam\u0131\u015f, s\u00f6ylediklerinin \u015fifresini de \u00a0bir iki kez a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. \u0130smahil\u2019in surat\u0131na da manal\u0131 bakm\u0131\u015ft\u0131. \u0130smahil\u2019in k\u00f6t\u00fc niyetinin bilincine varm\u0131\u015ft\u0131. \u0130rkildi. Ne yaps\u0131nd\u0131 \u015fimdi: Bu utanmaz\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda Adige gelene\u011finin prangalar\u0131na vurulmu\u015f, zincire ba\u011flanm\u0131\u015f umars\u0131z\u0131n biri olarak \u00a0oturmak zorundayd\u0131. \u00d6b\u00fcr pseluhlar\/evlenmek i\u00e7in gelenler gibi, bu ask\u0131nt\u0131 ki\u015finin elinden kolay kurtulamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00a0anlam\u0131\u015ft\u0131. Bu ki\u015fi Adigelik gere\u011fi diyerek her t\u00fcrl\u00fc kurnazl\u0131\u011f\u0131, takti\u011fi ve olana\u011f\u0131 kullanmas\u0131n\u0131 bilen biriydi. \u015eu durumda her ikisi de, \u015fakay\u0131 elden b\u0131rakmayarak, birbirinin a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 yakalama pe\u015findeydi. \u015eaka ve pseluh\/evlenme konu\u015fmalar\u0131 s\u00fcrd\u00fck\u00e7e, \u0130smahil, yava\u015f yava\u015f di\u015f g\u00f6stermeye, t\u00fcm g\u00fczellik dileklerine kar\u015f\u0131n, kendisine yar olmayacak birine, ne gerekiyorsa onu denemekten ka\u00e7\u0131nmayaca\u011f\u0131n\u0131, ba\u015fkalar\u0131\u00a0 i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyormu\u015f gibisine laflar\u0131n\u0131n aras\u0131na soku\u015fturmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Bu s\u00f6zlerin ard\u0131ndan k\u00f6yde ikisine y\u00f6nelik baz\u0131 s\u00f6ylentiler de yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131:\u201d\u0130smahil, Nafset\u2019e vuruk, ama k\u0131z ona varm\u0131yor\u201d <\/strong>bi\u00e7iminde\u2026 S\u00f6ylenti ekleme ve oynamalarla zenginle\u015ftirilmi\u015f bi\u00e7imde, yay\u0131ld\u0131k\u00e7a yay\u0131l\u0131yor, kimisi inan\u0131yor, kimisi de inanm\u0131yor, kimisi ikisini birbirine yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor, kimisi de s\u00f6ylenenleri as\u0131ls\u0131z buluyordu.<\/p>\n

S\u00f6ylentiler kar\u015f\u0131s\u0131nda Nafset\u2019in \u00f6d\u00fc patlam\u0131\u015ft\u0131: En ba\u015f\u0131ndan beri, evlenme i\u015fini \u0130smahil\u2019in \u00a0bir gurur sorunu\u00a0 haline getirmesinden ve kendisine d\u00fc\u015fman olmas\u0131ndan \u00a0\u00e7ekiniyordu, i\u015f oraya do\u011fru gitmekteydi. Kim yayd\u0131 ki bu s\u00f6ylentileri?Niye pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fcler ki b\u00f6yle?Nas\u0131l \u00e7\u0131k\u0131l\u0131r\u00a0 bu i\u015fin i\u00e7inden?Bir kad\u0131n nas\u0131l olur da kendi gelece\u011fini belirleyemezmi\u015f bu d\u00fcnyada?Kim \u0130smahil\u2019e umut vermi\u015f ki, kim yalan s\u00f6yl\u00fcyordu bu konuda?Evlenme konusu kimin a\u011fz\u0131ndan yay\u0131ld\u0131 ki?Okumak istemesine ni\u00e7in k\u0131z\u0131yorlard\u0131 ki?Bu gibi ki\u015fileri kendi se\u00e7ti\u011fi ve \u00f6zlemini duydu\u011fu yeni ya\u015fam yolundan kopartmaya kim\u00a0 yetkili k\u0131l\u0131yordu ki?Nafset yerli yerinde duram\u0131yordu bir t\u00fcrl\u00fc. K\u0131zg\u0131nl\u0131k ve korku ile karma\u015f\u0131k bir duygu kaplam\u0131\u015ft\u0131 i\u00e7ini.<\/p>\n

Bu arada \u0130smahil Nafset\u2019in evine gelmelerine birka\u00e7 g\u00fcn ara vermi\u015fti. Bir g\u00fcn Nafset, \u00a0bah\u00e7esinin \u00f6n\u00fcne dikti\u011fi \u00e7i\u00e7ekleri sulamaktayken, ans\u0131z\u0131n\u00a0 \u0130smahil bah\u00e7eye giriverdi. Yan\u0131nda kabaday\u0131 gibi g\u00f6mle\u011finin etekleri sark\u0131k ve k\u0131sa boylu biri olan arkada\u015f\u0131 L\u0131huj da vard\u0131. \u0130smahil \u015f\u0131k giyimiyle uyumlu bir \u00fcst\u00fcn ki\u015fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde, ama yan\u0131ndaki k\u0131sa boylu arkada\u015f\u0131na da de\u011fer verir bir bi\u00e7imde Nafset\u2019e do\u011fru gelmekteydi.<\/p>\n

Nafset\u2019in \u00f6d\u00fc koptu. Elleri \u00e7amur, elinde kova oldu\u011fu halde, yerinde \u00e7ak\u0131l\u0131p kald\u0131. \u00dcrkm\u00fc\u015f, \u00a0yerinde donup kalm\u0131\u015f gibiydi, en korktu\u011fu ki\u015fi, g\u00f6zlerini dikmi\u015f kendisine bak\u0131p \u00a0duruyordu.<\/p>\n

Hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi, \u0130smahil, her zamanki \u015fakac\u0131 g\u00fcl\u00fcmsemesiyle s\u00f6ze girdi.
\n– Bu \u00e7i\u00e7eklere de\u011fer verdi\u011fin gibi, bize de de\u011fer veriyor olsayd\u0131n, i\u00e7imizde bitmeyecek bir sevin\u00e7 yaratm\u0131\u015f olurdun, dedi her zamanki gibi g\u00fcl\u00fcmseyerek. Ancak bu alayl\u0131 g\u00fcl\u00fcmsemesinin ard\u0131nda gizli bir niyet ve bir k\u00f6t\u00fc ama\u00e7 da seziliyordu, g\u00f6zleri sivri bir demir biz (d\u0131d\u0131) gibi, \u00a0bat\u0131c\u0131 bak\u0131yor, Nafset\u2019i s\u00fcz\u00fcyordu. K\u0131z\u0131n a\u00e7\u0131k g\u00f6mlek yakas\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnen boyun teninden ba\u015flay\u0131p ince g\u00f6mle\u011finin alt\u0131ndan rahat anla\u015f\u0131lan g\u00f6\u011f\u00fcslerine de\u011fin her yerini bir bir\u00a0 g\u00f6zden ge\u00e7iriyordu. K\u0131z\u0131n s\u0131vam\u0131\u015f oldu\u011fu kollar\u0131na de\u011fin her yere bakmay\u0131 da ihmal etmiyordu. \u0130lk geli\u015flerinde oldu\u011fu gibi, utanmaz ve k\u00f6t\u00fc niyetli bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fan\u00a0 g\u00f6zleri kalmam\u0131\u015f, bu g\u00f6zler \u015fimdi arzulu \u00a0bak\u0131\u015flarla Nafset\u2019i s\u00fczen utanmaz g\u00f6zlere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n

Nafset \u0130smahil\u2019in bu bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ay\u0131rd\u0131nda idi. Korkusuna utanmas\u0131 da eklendi\u011finden yanaklar\u0131 bir solgunla\u015f\u0131yor, bir k\u0131zar\u0131yordu. \u0130smail\u2019in s\u00f6zlerine bir kar\u015f\u0131l\u0131k verecek durumda da de\u011fildi. Adige olman\u0131n gere\u011fini yat\u0131. Elindeki kovay\u0131 b\u0131rak\u0131p hemen elini \u00a0temizledi.
\n– Buyurun! dedi sanki onlar\u0131 hi\u00e7 tan\u0131m\u0131yormu\u015f, ilk kez g\u00f6r\u00fcyormu\u015f gibi eve buyur etti ikisini.<\/p>\n

Nafset \u00a0ellerini hemen kurulad\u0131, \u00fcrkm\u00fc\u015f, odan\u0131n i\u00e7inde ne diyece\u011fini bilmez halde, g\u00f6zlerini \u00f6ne e\u011fmi\u015f\u00a0 masan\u0131n ba\u015f\u0131nda ayakta duruyordu. Ancak oturunuz \u00a0demeyi unutmu\u015ftu. Onlar\u0131n ayakta kalm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131\u00a0 g\u00f6rd\u00fc ve alelacele:
\n– Otursan\u0131za, oturun! dedi.<\/p>\n

\u0130smahil tepeden direkt kendisine bak\u0131p duruyordu. Bak\u0131\u015f\u0131nda \u00a0bir sorgulay\u0131c\u0131 tav\u0131r, yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve haydut\u00e7a bir yakla\u015f\u0131m vard\u0131. Bu bak\u0131\u015flar Nafset\u2019i adamak\u0131ll\u0131 \u00fcrk\u00fctmeye yetecek \u00a0bir boyuttayd\u0131. Sonunda bir \u015fey s\u00f6ylemi\u015f olmak i\u00e7in:
\n– \u0130smahil, uzun zamandan beri gelmelerine ara vermi\u015fsin, bir yere mi gitmi\u015ftin yoksa?
\n– Gelmeyi\u015fimi b\u00f6yle \u00f6nemseyece\u011fini bilseydim, \u00e7ok daha erkenden gelirdim\u2026
\n– Gelmenden rahats\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 biliyor olmal\u0131s\u0131n, herhalde kendin gelmek istememi\u015f olmal\u0131s\u0131n\u2026<\/p>\n

En olmayacak, hi\u00e7 s\u00f6ylememesi gereken s\u00f6z\u00fc a\u011fz\u0131ndan ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131. \u00a0Nafset, asla s\u00f6ylememesi gerekeni, istemedi\u011fi ki\u015finin arzulayaca\u011f\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011funun fark\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131, bu nedenle \u00a0hemen dilini bir \u0131s\u0131rd\u0131, ama \u0130smahil\u2019e de lafa girme f\u0131rsat\u0131\u00a0 tan\u0131m\u0131\u015f oldu.
\n– K\u00f6yde ikimize ili\u015fkin s\u00f6ylenenleri duymu\u015fsundur diyerek gelmelerime biraz ara vermi\u015f oldum\u2026, diyerek, \u00a0\u0130smahil g\u00f6zlerini k\u0131za dikti. Nafset\u2019in korktu\u011fu \u015fey elinde olmaks\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na gelmi\u015f oldu, bet benzi sarard\u0131 ve y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00f6ne e\u011fdi.
\n– K\u00f6yde gezinen her dedikoduyu ciddiye alacaksan, ya\u015fayamazs\u0131n, diyebildi zar zor.
\n– \u00d6yle ama, bir yerde oturuyorsan orada senin i\u00e7in s\u00f6ylenenleri de duymazl\u0131ktan gelemezsin.<\/p>\n

Nafset, bu s\u00f6ze verecek bir yan\u0131t bulamad\u0131. Bir a\u00e7maza girdi\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131. Bu olu\u015fan k\u0131ska\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnme yetene\u011fi u\u00e7up gitmi\u015f gibiydi. \u0130smahil, yant bekleyerek bir s\u00fcre oturdu, ard\u0131ndan yine \u015fakaya vurdurarak s\u00f6zlerini s\u00fcrd\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131:
\n– Nafset, birlikte bunu bir d\u00fc\u015f\u00fcnsek diyorum, k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn ikimiz i\u00e7in s\u00f6yledi\u011fi \u015feyleri nas\u0131l a\u015far\u0131z diye…
\n– K\u00f6yde neler s\u00f6ylendi\u011fi benim umurumda de\u011fil . Sen de\u00a0 \u00f6yle olmal\u0131s\u0131n diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum\u2026
\n– Senin umurunda olmayabilir ama ad\u0131 s\u00f6ylenen \u0130smahil\u2019in \u00fcz\u00fclmedi\u011fini iddia edemem. Bu bak\u0131mdan Aran\u0131zda konu\u015fup \u00e7\u00f6zmeniz \u00a0gereken bir \u015fey varsa bunu \u00a0konu\u015fman\u0131zda yarar vard\u0131r, dedi \u015fimdiye de\u011fin a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7mam\u0131\u015f olan L\u0131huj (\u041b1\u044b\u0445\u044a\u0443\u0436\u044a).
\n– K\u00f6yl\u00fcn\u00fcn ne demi\u015f oldu\u011fu\u00a0 de\u011fil, Nafset\u2019in ne diyece\u011fi \u00f6nemli. Benim hi\u00e7bir ilgim olmad\u0131\u011f\u0131 halde, bu durum beni daha a\u00e7\u0131k konu\u015fmaya zorluyor, diyerek, hayli de laf\u0131 doland\u0131rarak, \u0130smahil, Nafset\u2019in kendisiyle evlenmeyi kabul edip etmedi\u011fini s\u00f6ylemesini, kendisine kesin bir yan\u0131t vermesini istedi. Nafset, yine Adige k\u0131zlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi davranmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, \u0130smahil\u2019e hay\u0131r demesinin\u00a0 geleneklere ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fece\u011fini biliyordu. \u0130smahil gibi biri, kendisi gibi s\u0131radan bir k\u0131zdan daha \u00a0iyisini\/g\u00fczelini bulabilirdi, kendisi ise \u015fu s\u0131ralar evlenmeyi hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyordu. Evlenmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, \u0130smahil de o zaman evlenmeyi yine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor olursa, i\u015fte o zaman kesin bir yan\u0131t verebilirim\u2026gibisine bilindik s\u00f6zlerin ard\u0131na saklanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu ama bir t\u00fcrl\u00fc de, kendisine \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu b\u0131rakmak istemiyorlard\u0131. \u0130smahil, tek \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunun Nafset\u2019in kendisi ile evlenmesi olu\u011funu dayat\u0131yor, laf\u0131 yeniden ba\u015flat\u0131p k\u0131z\u0131 zorlad\u0131k\u00e7a zorluyordu. Bu olana\u011f\u0131n g\u00fczel bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu oldu\u011funu ve bunu \u00a0kabul etmesini Nafset\u2019ten istedi. Kendisiyle evlendi\u011fi takdirde kendisinin bir cennet, bir prenses\u00a0 ya\u015fam\u0131na kavu\u015faca\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc verdi. Bu arada k\u0131z bulamayan biri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ama Nafset\u2019i k\u0131zlar\u0131n hepsinin i\u00e7inden se\u00e7ti\u011fini, e\u011fer\u00a0 k\u00f6yde ad\u0131 dile d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmasayd\u0131, bu i\u015fin pe\u015fine b\u00f6yle d\u00fc\u015fmeyece\u011fini, \u015fimdi kendisiyle evlenmeyi her \u015feyden \u00f6nde tuttu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor, \u00a0\u00fcsteledik\u00e7e \u00fcsteliyordu. Arkada\u015f\u0131 da ona e\u015flik ediyor, ikisinin aras\u0131nda, kendisi de \u00a0bir karar verici ki\u015fiymi\u015f gibi davran\u0131yordu. \u0130smail ad\u0131na bu i\u015fin bir gurur sorunu haline geldi\u011fini demeye getiriyordu. Bu i\u015f g\u00fczellikle olsun derse, her \u015feyin g\u00fczel olaca\u011f\u0131n\u0131 vurguluyordu. G\u00fczellikle olmayacak olursa, \u0130smahil\u2019in yine gerekeni yapmaktan geri kalmayaca\u011f\u0131n\u0131 belli etmek istiyordu. Bir k\u00fc\u00e7\u00fck ceylan\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f iki yolunuk k\u00f6pe\u011fe benzer bir bi\u00e7imde, biri sustuk\u00e7a di\u011feri ba\u015flay\u0131p Nafset\u2019e zorlu anlar ya\u015fatt\u0131lar.<\/p>\n

Sonunda Nafset\u2019in can\u0131 tak etti ve kararl\u0131 bir bi\u00e7imde yan\u0131t\u0131n\u0131 d\u00f6kt\u00fcrd\u00fc:
\n– K\u00f6yde birilerine yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan her bir ki\u015fi, buna g\u00f6re hareket etmek\u00a0 zorunda kalacaksa, bu \u015fey \u00e7ok zalimce bir \u015fey olur. Bu s\u00f6ylenenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc benim bir kusurum olabilece\u011fini sanm\u0131yorum. Bu s\u00f6zlerin benden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorsan\u0131z yan\u0131l\u0131yorsunuz, do\u011fdu\u011fumdan bug\u00fcne de\u011fin evlenmek diye bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, a\u011fz\u0131ndan tek s\u00f6zc\u00fck d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f biri de\u011filim, bug\u00fcne de\u011fin\u00a0 evlenmek \u00fczerine kimseyle konu\u015fmu\u015f biri de de\u011filim. Benim ya\u015fama ili\u015fkin \u00f6zlemlerim evlenme i\u015finden \u00e7ok \u00f6nde gelir. \u0130smahil\u2019in benimle yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fakalar\u0131 insanca, arkada\u015f\u00e7a \u015fakalardan say\u0131yordum ve bundan memnun oluyordum. O s\u00f6zlerin ard\u0131nda \u00f6yle niyetler bulunaca\u011f\u0131na hi\u00e7 ihtimal vermemi\u015ftim, bilseydim farkl\u0131 davran\u0131rd\u0131m.<\/p>\n

\u0130smahil \u015fakac\u0131 tutumunu bir yana att\u0131, \u00a0kapkarala\u015fm\u0131\u015f g\u00f6zlerini birbirine iyice yakla\u015ft\u0131r\u0131p sert bir bi\u00e7imde Nafset\u2019e bakt\u0131:
\n– Nerede b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015fs\u00fcn bilmiyorum, ama bir erkek bir k\u0131z\u0131n yan\u0131na s\u0131k s\u0131k gitmeye ba\u015flarsa, onun bir arzusunun oldu\u011funu ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00a0bir \u015feyler d\u00fc\u015f\u00fcnebileceklerini bilmesi zor olan bir \u015fey de\u011fil. Bunu bilmiyor olamazs\u0131n. Bunu bilmedi\u011fini bilseydim, \u0131srar etmez, hemen geri \u00e7ekilirdim. Ancak \u015fu durumda geri \u00e7ekilme diye bir \u015fey olamaz. Sana ili\u015fkin duygular\u0131mda yan\u0131lm\u0131\u015f olsam da, ok yaydan \u00e7\u0131kt\u0131 art\u0131k. \u0130nsan\u00a0 gurur ad\u0131na can\u0131n\u0131 verebilir. Nafset, i\u015fte bu s\u00f6zlerimi iyi d\u00fc\u015f\u00fcn ve ona g\u00f6re bize kesin bir yan\u0131t ver, diyerek kestirip att\u0131. \u015eimdi Nafset, \u0130smahil\u2019in \u015fakas\u0131n\u0131n ve anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ne menem bir \u015fey oldu\u011funu, maskesinin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, sahte g\u00fcl\u00fcmseyi\u015flerinin ard\u0131ndaki ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rm\u00fc\u015f, \u00a0onun ne denli terbiyesiz ve kaba biri oldu\u011funa, \u00a0ilk\u00a0 kez b\u00f6ylece \u00a0tan\u0131k olmu\u015f oldu.<\/p>\n

Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00e7arpm\u0131\u015f, ta\u015f kesilmi\u015f gibi, k\u0131z\u0131 ayakta b\u0131rak\u0131p \u00a0\u00e7\u0131k\u0131p gittiler. Nas\u0131l bir bela i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011funu, sonunda g\u00f6zleriyle g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu Nafset. Adigelik gere\u011fi, Adige semerkovu\/\u015fakas\u0131 diyerek bu az\u0131l\u0131 vah\u015fiyi kendisi ba\u015f\u0131na musallat etmi\u015fti. Uzaktan g\u00f6r\u00fcp insan sand\u0131\u011f\u0131 bu ki\u015fi, sonunda tam vah\u015fi bir hayvan olup \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131nda \u00fcrkm\u00fc\u015ft\u00fc ondan, sadece \u00fcrkmekle kalmam\u0131\u015f, \u00a0i\u00e7inde kal\u0131c\u0131 bir korkunun olu\u015fmas\u0131na da neden olmu\u015ftu. K\u00fc\u00e7\u00fckken bir \u00f6r\u00fcmcek y\u00fcz\u00fcnden ba\u015f\u0131na gelmi\u015f olan bir olay, \u015fimdi \u0130smahil y\u00fcz\u00fcnden, yeniden ba\u015f\u0131na gelmi\u015f oldu.<\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fckken Nafset \u00f6r\u00fcmcekleri \u00e7ok seviyordu. Bir g\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir \u00f6r\u00fcmcek pencerelerinin bir k\u00f6\u015fesinde bir a\u011f \u00f6r\u00fcyordu. \u0130nce ayaklar\u0131n\u0131 ge\u00e7i\u015ftiriyor, ince beyaz ipliklerle \u00e7ok ustaca bir bi\u00e7imde a\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. G\u00fcne\u015f y\u00fckseliyordu, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 yar\u0131 \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131na yans\u0131yor, \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcm\u00fc\u015f ipliklerden \u00f6r\u00fclme bir a\u011fm\u0131\u015f \u00a0\u00a0gibi par\u0131ldat\u0131yordu, \u00f6r\u00fcmcek ise k\u0131m\u0131ldamadan, deri \u00fcst\u00fcndeki \u00a0kocaman bir si\u011fil gibi a\u011f\u0131n \u00fczerinde oturuyordu. Bu arada k\u00fc\u00e7\u00fck bir sinek a\u011fa tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sinek \u00f6l\u00fcm\u00fcn geldi\u011fine yak\u0131n\u0131rm\u0131\u015f gibi \u00a0v\u0131z\u0131ld\u0131yordu. \u00d6r\u00fcmcek harekete ge\u00e7ti, \u00f6nce dikkatle bir duraksad\u0131, ard\u0131ndan h\u0131zla ko\u015fup sine\u011fin kan\u0131n\u0131 emmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Nafset bir tabureye \u00e7\u0131k\u0131p \u00f6r\u00fcmce\u011fe daha yak\u0131ndan bir bakt\u0131. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc manzara kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ocuk irkildi. Uzaktan ilgin\u00e7 ve sevimli bir \u015feymi\u015f gibi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu \u00f6r\u00fcmcek me\u011fer ne kokun\u00e7 bir y\u0131rt\u0131c\u0131 imi\u015f:Sivri biz gibi b\u00fck\u00fck k\u0131ska\u00e7larla kapl\u0131 \u00e7enesini i\u011fren\u00e7 bir bi\u00e7imde kullan\u0131yor, ya\u011fa bat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f gibi sapsar\u0131 ve k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck g\u00f6zleri pis bir bi\u00e7imde ve k\u0131m\u0131ldamadan bak\u0131yorlard\u0131. \u00c7ok \u00e7irkin ve vah\u015fice bir manzarayd\u0131 bu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fey\u2026Nafset, o g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fey nedeniyle\u00a0 \u00f6r\u00fcmcekten korkmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u015eimdi \u0130smahil\u2019den de\u00a0 korkmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Onun da g\u00f6zlerinin \u00f6r\u00fcmce\u011fin g\u00f6zlerini and\u0131ran bir bi\u00e7imde bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmeye, \u0130smahil\u2019in burulmu\u015f kara karab\u0131y\u0131\u011f\u0131n\u0131 da \u00f6r\u00fcmce\u011fin k\u0131ska\u00e7larla kapl\u0131\u00a0 \u00e7enesine benzetmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7inde b\u00fcy\u00fck bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ve ac\u0131 belirdi. Ba\u011f\u0131r\u0131p a\u011flayacak ve kendisine yard\u0131m edecek biri i\u00e7in yalvaracak duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak ba\u015fa gelen \u015feyi ba\u011f\u0131rmakla ge\u00e7i\u015ftirmek, bu olabilir \u00a0miydi, yak\u0131n\u0131yorsun diye kim yard\u0131m\u0131na ko\u015facakt\u0131 ki? Aksine seni deli, sa\u00e7malayan biri san\u0131rlard\u0131. Peki \u015fimdi ne yapmal\u0131yd\u0131?Ba\u015f\u0131na gelecek olan \u015fey gelmeden, kimse s\u00f6yleyecek olan \u015feylere inan\u0131r m\u0131yd\u0131, i\u015f ba\u015fa \u00a0geldikten sonra, yad\u0131m edilse ne olacakt\u0131 ki?<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc, Nafset, en g\u00fcvendi\u011fi ki\u015fi olarak De\u011fotluk\u2019a a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131 bu korkusunu sadece ama o da bunun \u00fczerinde pek durmam\u0131\u015f ve \u00a0\u00f6nemsememi\u015fti.
\n– Bu d\u00f6nemde, kimse, \u0130smahil gibileri kad\u0131na kar\u015f\u0131 bir \u015fey yapmaya yeltenemezler. Yeltenecek olurlarsa, onlar\u0131 pi\u015fman eder, kollar\u0131n\u0131 k\u0131rar\u0131z! demi\u015fti De\u011fotluk.<\/p>\n

Bu b\u00fcy\u00fck kayg\u0131 i\u00e7inde, tek g\u00fcvendi\u011fi ki\u015fi olarak, Bibolet\u2019e durumu yaz\u0131p bildirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n

Her an d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc tek ki\u015fi de oydu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 ona da duyurmak istiyordu. Ama akl\u0131na gelen her \u015feyi yazmay\u0131 uygun bulmad\u0131, utand\u0131. S\u0131radan, dost\u00e7a s\u00f6zlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yaz\u0131 yazd\u0131. Yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri bile kendisine fazla bulmaya ba\u015flad\u0131. Bunlar\u0131 kendi gizli a\u015fk\u0131n\u0131n bir ilan\u0131 gibi san\u0131rsa diyerek irkildi. Okuduk\u00e7a her iki yana\u011f\u0131 ate\u015f gibi k\u0131zararak mektubu bir hafta koynunda ta\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n

Sonunda mektubu postaya vermesi i\u00e7in De\u011fotluk ile g\u00f6nderdikten sonra, tek umudu Bibolet\u2019den bir yan\u0131t almaya kalm\u0131\u015ft\u0131. Biricik sevdi\u011fi bu yazd\u0131klar\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131 kavrar ve gerekli yan\u0131t\u0131 verirse, i\u015fte o zaman kendisine bir korunma g\u00fcc\u00fc kazand\u0131rm\u0131\u015f olacakt\u0131. G\u00f6nderdi\u011fi mektubu Bibolet\u2019in okuyup bir yan\u0131t g\u00f6ndermesini\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp dururken, \u00f6teki kayg\u0131lar\u0131n\u0131 bir yana atm\u0131\u015ft\u0131. De\u011fotluk\u2019un her geli\u015finde ya da bah\u00e7eleri \u00f6n\u00fcnden her ge\u00e7i\u015finde umutlan\u0131yor, solu\u011fu kesiliyor, mektubu getiriyor olabilir diye ona do\u011fru ko\u015fuyordu. Ancak her seferinde d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yordu. Umutlar\u0131 bir anda yok oluyor, karamsarl\u0131k ve umutsuzluk i\u00e7ini kapl\u0131yor, \u00a0beti benzi atm\u0131\u015f atm\u0131\u015f halde geri d\u00f6n\u00fcyordu. Ate\u015fin kavurup buru\u015fturdu\u011fu bir yaprak gibi b\u00fcz\u00fcl\u00fcyor, \u015fakas\u0131 ve sevinci u\u00e7up gidiyordu.<\/p>\n

Bir ay ge\u00e7ti ama Bibolet\u2019den bir mektup gelmedi. \u0130ki ay, \u00fc\u00e7 ay ge\u00e7ti. Art\u0131k umudu kalmam\u0131\u015ft\u0131. Umuttan daha \u00e7ok, umutsuzluk ve incinme duygular\u0131 kaplam\u0131\u015ft\u0131 i\u00e7ini. O mektubu yazm\u0131\u015f oldu\u011funa pi\u015fman oldu. \u0130\u00e7inde Bibolet\u2019e kar\u015f\u0131 da bir g\u00fcvensizlik olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Yine de Bibolet\u2019e kar\u015f\u0131 olan umutlar\u0131 tam yok olmam\u0131\u015ft\u0131, zaten i\u00e7inde \u00a0tek umut olarak sevdi\u011fi ki\u015fi kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u2026Birg\u00fcn, De\u011fotluk, isterse, kendisini rayon (il\u00e7e) merkezinde yap\u0131lacak olan \u00f6zerklik kutlamalar\u0131na (\u0430\u0432\u0442\u043e\u043d\u043e\u043c \u0434\u0436\u044d\u0433\u0443) \u00a0M\u0131hamet ile birlikte g\u00f6t\u00fcrebileceklerini s\u00f6yledi. Ard\u0131ndan olay\u0131 kendi bilmiyormu\u015f gibi davranarak eklemede bulundu:
\n– Orada Bibolet ile de kar\u015f\u0131la\u015fabiliriz!. .
\n– O ni\u00e7in rayona gelecekmi\u015f, Moskova\u2019da de\u011fil mi o?
\n– Hay\u0131r, Bibolet\u2019in \u015fu s\u0131ralar Krasnodar\u2019da (\u2026) bulundu\u011funu duydum. \u00d6yle de olmal\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fu s\u0131ralar okullar kapal\u0131, yaz tatili. Duydu\u011fum do\u011fruysa ve Bibolet Krasnodar\u2019daysa kutlamalara gelir. Ben de onu g\u00f6rmek istiyorum, iyi bir gen\u00e7 o!<\/p>\n

Nafset, sevinci, k\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, umudu, umutsuzlu\u011fu, hepsi bir arada, \u00e7ok \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnerek ve \u00e7ok \u015feyi de an\u0131msayarak, sessizce durdu\u011fu yerde dikiliyordu.<\/p>\n

(\u2026)<\/strong> Krasnodar- O s\u0131ralar, 1936 y\u0131l\u0131na de\u011fin Adigey\u2019in idari merkezi idi. -HCY<\/p>\n

 <\/p>\n

    \n
  1. \u00d6ZERKL\u0130K BAYRAMI (\u0410\u0412\u0422\u041e\u041d\u041e\u041c \u0414\u0416\u042d\u0413\u0423) -01<\/strong>De\u011fotluk ile M\u0131hamet rayon merkezinden k\u00f6y \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde hayli y\u00fcr\u00fcd\u00fcler, yol boyundaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir d\u00fckkana do\u011fru ilerlediler. D\u00fckkan\u0131n \u00f6n\u00fcnde oturanlar k\u00f6y d\u0131\u015f\u0131ndaki k\u0131rlara do\u011fru bak\u0131yorlard\u0131. Yol do\u011fruca, d\u00fcmd\u00fcz\u00a0 k\u00f6y meras\u0131na do\u011fru uzan\u0131yordu. K\u00f6y meras\u0131n\u0131n\/otla\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerinde, kal\u0131n bir sis ya da g\u00fcr bir su ta\u015fk\u0131n\u0131 gibi, kavurucu g\u00fcne\u015fin \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 oyna\u015f\u0131yorlard\u0131. Bir atl\u0131 o kavurucu g\u00fcne\u015f yalaz\u0131 i\u00e7inden, at\u0131n\u0131n belini \u00e7\u00f6kertircesine at\u0131na binmi\u015f, rahvan bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fle geliyordu. Atl\u0131 sele yakalanm\u0131\u015f adam\u0131n biri gibiydi: Dalgalanan g\u00fcne\u015f yalaz\u0131 ile birlikte dalgalan\u0131yor, insan\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc alacak bi\u00e7imde bir kayboluyor, bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve par\u0131ld\u0131yordu.
    \n– \u015eu d\u00fcnyan\u0131n d\u00fczeni ger\u00e7ekten ilgin\u00e7. Peki, bu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fey, bir \u0131rma\u011fa de\u011fil de neye benziyor? Atl\u0131 da selden \u00e7\u0131k\u0131p geliyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, dedi oturanlardan biri.
    \n– Ya, ilk kez mi g\u00f6r\u00fcyorsun g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 b\u00f6yle, diyerek konu\u015fmaya kat\u0131ld\u0131 yan\u0131ndaki de.
    \n– Ne diye b\u00fcy\u00fct\u00fcyorsun \u00a0bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc? \u00d6mr\u00fcn boyunca g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn ba\u015fka\u00a0 \u015fey\u00a0 yok mu yani? diyerek \u00f6b\u00fcr\u00fc de olduk\u00e7a\u00a0 kat\u0131 bir kar\u015f\u0131l\u0131k vermi\u015fti.<\/li>\n<\/ol>\n

    De\u011fotluk ile M\u0131hamet de duraklay\u0131p o tarafa do\u011fru bakt\u0131lar. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde oyna\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rd\u00fcler. \u00d6\u011fle vaktinin\u00a0 \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 t\u0131pk\u0131 ta\u015fm\u0131\u015f bir \u0131rmak gibi k\u0131rlarda oyna\u015fmaktayd\u0131. Atl\u0131n\u0131n biri dere yata\u011f\u0131ndan \u00a0\u00a0d\u00fczl\u00fc\u011fe t\u0131rmanm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve kendilerine do\u011fru geliyordu.<\/p>\n

    D\u00fckkana girip t\u00fct\u00fcn ald\u0131lar. \u00c7\u0131kt\u0131klar\u0131nda d\u00fckkan \u00f6n\u00fcnde oturanlar\u0131n\u00a0 atl\u0131dan hala s\u00f6z etmekte olduklar\u0131n\u0131 duydular.
    \n– Kim ki bu?
    \n– Deri mont ve deri kasket giydi\u011fine g\u00f6re, bir kom\u00fcnist olmal\u0131.
    \n– Do\u011frusu bu kom\u00fcnistler ilgin\u00e7 ki\u015filer! Ger\u00e7ekten yaman ki\u015filer olduklar\u0131n\u0131 biliyorum kom\u00fcnistlerin, hem yere sa\u011flam ayak bas\u0131yorlar, hem de ata iyi biniyorlar. G\u00f6r\u00fcyorsun at\u0131na nas\u0131l bir rahvan y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc verdi\u011fini, diye laf att\u0131 Mos ortaya. \u201dNereli oldu\u011funu bilmiyorum ama tam bir Adige gibi at\u0131na binmi\u015f.
    \n– Adige desen bile, Adigelerin hepsi bir de\u011fil. Bir Adige\u2019den daha yaman at binen Ruslarla da kar\u015f\u0131la\u015fabilirsin ama yerde olsun, at s\u0131rt\u0131nda olsunlar, bana g\u00f6re en iyi \u00a0hareket eden ki\u015filer \u00e7ekistlerdir (*).
    \n– Biraz \u00f6nce kom\u00fcnistler demi\u015ftin ya?
    \n– Kom\u00fcnistlerle \u00e7ekistler ayn\u0131 kimseler \u00a0ya!
    \n– Yahu, Mos, ilk \u00f6nce at g\u00f6rm\u00fc\u015f biri gibi, \u00e7ok tuhaf konu\u015fmuyor musun bug\u00fcn?
    \n– Senin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn bu Mos, d\u00fcnyay\u0131 yeterince g\u00f6rm\u00fc\u015f olmal\u0131\u2026
    \n– Neyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilemem ama tam bir \u015f\u0131h gibi konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim\u2026
    \n– Evet, \u00a0sizin hen\u00fcz ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir yere benim varm\u0131\u015f oldu\u011fumu s\u00f6ylemeliyim\u2026-diyerek Mos \u015faka yapar gibi s\u00f6zlerine ekleme bulundu. Bir s\u00fcre sessiz oturduktan sonra yeniden s\u00f6ze ba\u015flad\u0131:\u201dBu, bug\u00fcne ili\u015fkin bir sonu\u00e7 de\u011fil, birka\u00e7 y\u0131l\u0131n bizde yaratt\u0131\u011f\u0131 bir birikimin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce. Adige\u2019nin \u201ciyi bir adamd\u0131\u201d, \u201dinsand\u0131\u201d dedi\u011fi \u015feylerin asl\u0131nda bo\u015f s\u00f6zler oldu\u011funun ay\u0131rd\u0131na ancak hen\u00fcz varm\u0131\u015f bulunuyoruz.
    \n– Sen bu a\u015famaya hen\u00fcz ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsun ama k\u0131zlar\u0131m\u0131z \u00e7ok zamand\u0131r o a\u015famaya ula\u015fm\u0131\u015flar bile: Kom\u00fcnist de\u011filsen seninle evlenmeyi\u00a0 kabul etmiyorlar\u2026
    \n– Siz ne derseniz deyin, bu gelen atl\u0131, ata bini\u015fine g\u00f6re\u00a0 bir Adige olmal\u0131, diye s\u00f6ze kar\u0131\u015ft\u0131 oturanlardan \u015fimdiye de\u011fin sessiz kalm\u0131\u015f olan biri, gelen atl\u0131y\u0131 s\u00fczerek.
    \n– Kimdir bilemem ama yar\u0131nki \u00f6zerklik bayram\u0131 i\u00e7in geliyor olmal\u0131.
    \n– Adige de Rus da olsa, o benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm atl\u0131 s\u0131k\u0131 birine benziyor, diyerek Mos\u2019un hemen yan\u0131nda oturan ki\u015fi kapt\u0131 s\u00f6z\u00fc. \u201dG\u00f6rm\u00fcyor musunuz at\u0131 ne denli rahat ve rahvan s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc! At binicisine g\u00f6re hareket eder!At\u0131n hareketinden binicisinin nas\u0131l biri oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131r:At y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc kesintisiz rahvan olarak s\u00fcrd\u00fcrebilir, bazen de t\u0131r\u0131sa ge\u00e7ebilir, at k\u0131rba\u00e7 \u015faklat\u0131lmay\u0131p kendi bildi\u011fince gitmeye, ko\u015fmaya ba\u015flayacak olursa, o zaman binici hemen kendini tan\u0131t\u0131r. Ancak k\u0131rba\u00e7 indirildi\u011finde t\u0131r\u0131sa ge\u00e7ecek, k\u0131rba\u00e7 b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da tembel tembel y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7ecek bir at ise, \u00f6yle bir at\u0131n binicisi sizin olsun!<\/p>\n

    D\u00fckkan \u00f6n\u00fcndekiler b\u00f6yle konu\u015fup otururlarken, atl\u0131 iyice yakla\u015ft\u0131.
    \n– Vay be, bu Bibolet de\u011fil mi? \u00a0dedi M\u0131hamet yerinden f\u0131rlayarak.
    \n– Evet, o! Diyerek De\u011fotluk atl\u0131ya do\u011fru ko\u015ftu. \u201dBibolet!\u201d diye de seslendi.<\/p>\n

    Bibolet gerisine do\u011fru bakt\u0131, at\u0131n\u0131 geri \u00e7evirip at\u0131ndan indi.<\/p>\n

    Selamla\u015fma ve kucakla\u015fmalardan sonra De\u011fotluk sordu.
    \n– Yeni mi geldin, diyerek.
    \n– Evet, \u015fimdi geldim. Siz de erken gelmi\u015fsiniz!
    \n– Rayonda baz\u0131 i\u015flerim vard\u0131, onun i\u00e7in biraz erken geldim.
    \n– Sizin d\u0131\u015f\u0131n\u0131zda k\u00f6y\u00fcn\u00fczden kimler geldiler?
    \n– Bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zda gelmesi gereken ba\u015fl\u0131ca ki\u015fimiz de geldi, dedi Mhamet, biraz g\u00fcl\u00fcmseyerek ve biraz da laf dokundurarak.
    \n– Kim ki?
    \n– K\u0131zlar\u0131m\u0131z en iyisini, en g\u00fczelini de yan\u0131m\u0131zda getirdik\u2026
    \n– Kimi?
    \n– Nafset de bizimle birlikte geldi, diyerek De\u011fotluko, M\u0131hamet\u2019in s\u0131r perdesini kald\u0131rd\u0131.
    \n– Nafset mi dedin! Nerede o \u015fimdi? Ans\u0131z\u0131n Bibolet sevindi ve g\u00fcl\u00fcmsedi.
    \n– Burada bir akrabalar\u0131n\u0131n yan\u0131na b\u0131rakt\u0131k.
    \n– Yalvar\u0131rsan, ancak o zaman seni onun yan\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u00fcz. \u0130lk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn zamanki gibi de\u011fil, yaman bir k\u0131z olup \u00e7\u0131kt\u0131 \u015fimdi, dedi M\u0131hamet. Adige pseluh \u015fakac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131 hala M\u0131hamet.
    \n– Sahi nas\u0131l ki o k\u0131z? Bildi\u011fimiz\u00a0 Adige k\u0131zlar\u0131ndan biri olarak m\u0131 kald\u0131 yoksa okuma olana\u011f\u0131 buldu mu?
    \n– Pek okuyabildi\u011fini s\u00f6yleyemem ama hala kitap okuman\u0131n pe\u015fini b\u0131rakm\u0131yor. En eylemci k\u0131zlar\u0131m\u0131zdan, komsomola almay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Ak\u0131ll\u0131 bir k\u0131z, oturakl\u0131, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc. Bilindik Adige \u00a0k\u0131zlar\u0131ndan de\u011fil, okuma iste\u011finden de vazge\u00e7mi\u015f de\u011fil, dedi i\u00e7ten gelen bir duyguyla De\u011fotluko.
    \n– G\u00f6rsek iyi olurdu.
    \n– K\u0131zlar\u0131 uzaktan izleyip durursan, s\u0131k\u0131\u00a0 eler, ince dokursan, kendi dedi\u011fin gibi, yani bir \u00a0filozof gibi hareket edersen, hi\u00e7 evlenemezsin Bibolet. K\u0131z\u0131 be\u011feniyorsan, hadi gidelim, dedi M\u0131hamet, k\u0131za ili\u015fkin Bibolet\u2019in davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 biraz da ele\u015ftirir bir serzeni\u015fle.
    \n– \u015eimdi olmaz, asl\u0131nda ben d\u00fcn gelmeliydim. \u00d6nce rayon y\u00f6netimi merkezine u\u011framam gerekiyor. Bu ak\u015fam vaktim olursa bulu\u015fup gideriz.
    \n– Gidelim, onu g\u00f6rmen gerekiyor, Bibolet. Nedendir bilemiyorum ama Nafset sana biraz \u00a0k\u0131rg\u0131n, dedi De\u011fotluk.<\/p>\n

    Nafset\u2019le ili\u015fkisinin De\u011fotluk\u2019u da kayg\u0131land\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet. Kar\u015f\u0131lay\u0131\u015f ve konu\u015fma bi\u00e7iminden, De\u011fotluk\u2019un \u015faka yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eski bir dost imi\u015fler gibi i\u00e7ten konu\u015ftu\u011funu da anlam\u0131\u015ft\u0131. Kendisinin de, De\u011fotluk ile \u00a0ayn\u0131 duygular\u0131 payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca, i\u00e7inden bir g\u00fcl\u00fcmsedi, M\u0131hamet ile zaten uzun bir zamandan beri iyi birer arkada\u015f idiler, ancak \u00a0yabanc\u0131 ki\u015filer imi\u015fler gibi birbirlerine \u015fakams\u0131 laf dokundurduklar\u0131 durumlar oluyordu. De\u011fotluko\u2019yu ise sadece bir kez g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak \u00e7ok uzun bir zamandan beri tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok ki\u015fiye g\u00f6re onu kendisine \u00e7ok daha yak\u0131n buluyordu. \u201dBu \u00e7ocu\u011fun i\u015fi bizim i\u015fimiz, arzular\u0131 da bizim\u00a0 arzular\u0131m\u0131z, ihanet etmeyecek biri, ger\u00e7ek bir yolda\u015f\u201d dedi i\u00e7inden Bibolet. Sanki ilk kez g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc biriymi\u015f gibi s\u00fczm\u00fc\u015ft\u00fc\u00a0 De\u011fotluk\u2019u. \u00d6ncekine g\u00f6re daha bir toparlanm\u0131\u015f, olgunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Siyah k\u0131vr\u0131k b\u0131y\u0131klar\u0131 vard\u0131. Bak\u0131\u015flar\u0131 da \u00f6ncekine g\u00f6re farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Daha \u00f6nceki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde, kendisini bir yetim, u\u011fursuzun biri imi\u015f gibi a\u015fa\u011f\u0131layanlara kar\u015f\u0131 g\u00f6zlerinden bir kin, bir nefret duygusu f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yordu De\u011fotluk\u2019un g\u00f6zlerinden. Do\u011fru yolu bulma kayg\u0131lar\u0131 ve bir ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015f olman\u0131n umars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da \u00a0g\u00f6zlerinden okunuyordu. \u015eimdi, sa\u011flam bir yol se\u00e7mi\u015f olman\u0131n \u00f6zg\u00fcveni i\u00e7indeydi, se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu bu yolun zafere giden yol oldu\u011funun \u00a0bilinci i\u00e7indeydi. G\u00f6zlerinden umut okunmaktayd\u0131, adam olmu\u015f bu sonunda, diye i\u00e7inden ge\u00e7irmi\u015fti Bibolet.<\/p>\n

    Bu duygular i\u00e7inde bir s\u00fcre D\u011fotluk\u2019u s\u00fczd\u00fckten sonra, Bibolet\u00a0 yan\u0131t\u0131n\u0131 verdi:
    \n– Do\u011fru, Nafset\u2019in bana g\u00fccenmesi i\u00e7in nedeni olmal\u0131: S\u00f6z\u00fcn\u00fc yerine getirmezsen, g\u00fccenme \u00f6tesi, sana daha k\u00f6t\u00fc bak\u0131labilir. Gidece\u011fiz, onu zorunlu olarak g\u00f6rmeliyiz. Ayr\u0131ca Nafset\u2019in nas\u0131l biri oldu\u011funu da g\u00f6rmek isterim.<\/p>\n

    Ak\u015fam bulu\u015fmak \u00fczere diyerek, at\u0131na atlay\u0131p uzakla\u015ft\u0131 Bibolet. Ancak k\u00f6ye geli\u015finde oldu\u011fu gibi\u00a0 at\u0131 art\u0131k rahvan gitmiyordu. Nafset\u2019in ad\u0131n\u0131 duyunca, iki y\u0131l boyunca akl\u0131ndan \u00e7\u0131kmayan ve bir t\u00fcrl\u00fc pe\u015finden ayr\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 \u00a0d\u00fc\u015f\u00fcnceler yeniden Bibolet\u2019in Kafas\u0131nda u\u00e7u\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Nafset\u2019e kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131z davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131msad\u0131k\u00e7a sevinci son buluyor, i\u00e7i burkuluyordu. \u201dSana yard\u0131mc\u0131 olurum, yeter ki oku diyerek k\u0131za umut ver, ard\u0131ndan da s\u0131rra kadem bas. Zavall\u0131 k\u0131z can\u0131ndan bezmi\u015f, korku i\u00e7inde mektup \u00a0yazm\u0131\u015f, sense yan\u0131t bile vermemi\u015fsin!\u201d diye kendi kendisini k\u0131n\u0131yor ve ay\u0131pl\u0131yordu. Utanc\u0131ndan iki yana\u011f\u0131 ate\u015f gibi tutu\u015fmu\u015ftu.<\/p>\n

    \u201cArt\u0131k onu unuttun mu yoksa? \u201d diye bir i\u00e7 hesapla\u015fmas\u0131 i\u00e7ine girmi\u015fti.<\/p>\n

    Unutmak m\u0131, iki y\u0131l boyunca Nafset\u2019in hayali g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnden hi\u00e7 gitmemi\u015fti ki. D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck\u00e7e, \u00a0onu, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 di\u011fer kad\u0131nlardan daha \u00e7ekici, daha b\u00fcy\u00fcleyici bularak ge\u00e7irmi\u015fti g\u00fcnlerini. Nafset\u2019in de ayn\u0131 duygular\u0131 payla\u015fmakta oldu\u011funu kendisine yazm\u0131\u015f oldu\u011fu mektubundan anlam\u0131\u015ft\u0131. S\u0131radan tan\u0131d\u0131klara yaz\u0131lm\u0131\u015f gibi olan dizelerle, k\u0131z\u0131n kendisine s\u00f6ylemeyi arzulam\u0131\u015f oldu\u011fu \u015feyleri, yaz\u0131lmam\u0131\u015f olduklar\u0131 halde, yans\u0131tmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Kalbinin bir k\u00f6\u015fesinde gizlenmi\u015f ve \u00a0sakl\u0131 kalm\u0131\u015f olan a\u015fk ate\u015fi, sanki bir y\u0131ld\u0131r\u0131m gibi g\u00fcrleyerek Bibolet\u2019in i\u00e7inde \u00a0yeniden harekete ge\u00e7mi\u015fti. \u0130lk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde saf temizli\u011fini ve insanca g\u00fczelli\u011fini alg\u0131lam\u0131\u015ft\u0131. Ancak Bibolet, o k\u0131z\u0131n kendi k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczeyine ayak uydurabilece\u011finden ku\u015fkuluydu. Ancak k\u0131z\u0131 her d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, Nafset\u2019in insanca ki\u015fili\u011fini ve temizli\u011fini daha bir be\u011fenir olmu\u015ftu. Yazm\u0131\u015f oldu\u011fu dizelerden Nafset\u2019in e\u011fitsel d\u00fczeyinde\u00a0 h\u0131zl\u0131 bir\u00a0 s\u0131\u00e7rama ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131. \u201dSadece be\u011fenmi\u015f olmak, onun k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyini y\u00fckseltmek i\u00e7in yeterli olabilir mi? . . \u201d bi\u00e7imindeki soru ve ku\u015fkular\u0131 da giderek azalmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6yden al\u0131p\u00a0 kol kanat olay\u0131, \u00a0onu \u00fcst bir k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczeye ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olmay\u0131, onu okutmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olmu\u015ftu. Fark\u0131nda olmadan k\u0131z, kendi ki\u015fili\u011finin, ruhunun\u00a0 bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015fti. Bu olu\u015fum, ki\u015finin \u00f6mr\u00fc boyunca kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 yegane a\u015fk duygusu olmal\u0131yd\u0131. Bu a\u015fk duygusu, paraya ve soy-sopa ba\u011fl\u0131 olmayan, her g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc omuzlamaktan ka\u00e7\u0131nmayacak olan iki gencin ruhunu b\u00fct\u00fcnle\u015ftiren insanca ger\u00e7ek bir a\u015fk idi.<\/p>\n

    Birbirlerine hi\u00e7 umut vermedikleri ve birbirlerini g\u00f6rmedikleri halde, kendili\u011finden \u00a0mektup yazmay\u0131 g\u00f6ze ald\u0131racak denli Nafset\u2019in g\u00f6nl\u00fcnde yer etmi\u015f olmas\u0131, bir pseluhun pe\u015fine tak\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131, Bibolet\u2019in a\u015fk\u0131n\u0131 daha da bir g\u00fc\u00e7lendirmekteydi.<\/p>\n

    K\u0131z\u0131n mektubunu alal\u0131 \u00fc\u00e7 ay olmu\u015f ama hala bir yan\u0131t vermemi\u015fti. Okuma derdi ve \u00e7alkant\u0131l\u0131 g\u00fcnlerin harareti i\u00e7inde, fark\u0131nda olmadan g\u00fcnler gelip\u00a0 ge\u00e7mi\u015fti. K\u0131z\u0131 tek g\u00fcn i\u00e7in olsun unutmam\u0131\u015f, verece\u011fi yan\u0131t\u0131 da i\u00e7inden haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. Ancak bir yan\u0131t g\u00f6ndermemi\u015fti, bu da bir ger\u00e7ekti.<\/p>\n

    Kendisini k\u0131nayan, utan\u00e7 ve \u00fcz\u00fcnt\u00fcler yan\u0131nda, \u00a0yeni arzular da uyand\u0131ran\u00a0 karma\u015f\u0131k duygular i\u00e7ine dalm\u0131\u015f giderken birden kendine geldi. At\u0131n\u0131n yol ortas\u0131nda durdu\u011funu, tek t\u00fck otlar\u0131 yemeye kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce, t\u00fcm kusurlar\u0131 ona y\u00fckleyip at\u0131na sert bir k\u0131rba\u00e7 \u015faklatt\u0131 ve yeniden yola koyuldu.<\/p>\n

    Rayon y\u00f6netim merkezine gidince\u00a0 s\u0131k\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7ine dald\u0131. Yar\u0131nki \u00f6zerklik bayram\u0131 kutlamalar\u0131 i\u00e7in eksik kalm\u0131\u015f \u00e7ok i\u015f vard\u0131. \u00dcst\u00fcne y\u0131\u011f\u0131l\u0131 kalan bir s\u00fcr\u00fc i\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda Nafset\u2019i unutup gitmi\u015fti.<\/p>\n

    S\u0131rt\u0131na y\u00fcklenen en zorlu g\u00f6rev ise, bir g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlemesi g\u00f6revi idi. Adigeler \u00f6yle bir s\u0131raya dizilip uygun ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapmaya al\u0131\u015fk\u0131n ki\u015filer de\u011fildiler. Atl\u0131 olduklar\u0131nda bile gruplar halinde, bir kurala ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, da\u011f\u0131n\u0131k halde \u00a0yola devam ederlerdi. Herkesin kendi anlay\u0131\u015f\u0131na g\u00f6re, kar\u0131\u015f\u0131k bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc eski zaman al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 \u00a0hala ge\u00e7erliydi. Atl\u0131lar neyse, onlar idare edilebilirdi ama yayalar\u0131n\u00a0 yana yana ve art arda s\u0131ralara dizilip uygun ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fct\u00fclmeleri nas\u0131l sa\u011flanacakt\u0131\u2026 Onlara b\u00f6yle bir \u00a0d\u00fczeni benimsetmek kolay olmazd\u0131! Zaten bir arada ve toplu olarak yaya y\u00fcr\u00fcmeyi de sevmezlerdi Adigeler. Bibolet\u00a0 i\u015fi ba\u015faramama kayg\u0131lar\u0131 i\u00e7indeydi.<\/p>\n

    G\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme i\u015fi ile u\u011fra\u015f\u0131rken \u00a0Bibolet ak\u015fam\u0131 getirmi\u015fti. Sonunda g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnde \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6\u011frencilere vermeyi ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc de \u00f6yle ba\u015flatmay\u0131 karar verdi. Okula gidip Rus \u00f6\u011fretmenle konu\u015ftu. Yolda Moskova\u2019da okuyan iki \u00f6\u011frenci ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131, onlar\u0131 da g\u00f6revlendirdi.<\/p>\n

    Nafset\u2019in yan\u0131na gitmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu ama \u00a0bir t\u00fcrl\u00fc i\u015ften kurtulamam\u0131\u015f, ak\u015fam\u0131 ge\u00e7irmi\u015fti.<\/p>\n

    Sabah erkenden \u00f6\u011fretmenle birlikte k\u00f6ydeki b\u00fct\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6\u011frencileri toplad\u0131lar. Bir k\u00fc\u00e7\u00fck Rus devrim \u015fark\u0131s\u0131 Adigece\u2019ye \u00e7evrilmi\u015fti, \u015fark\u0131y\u0131 hemen \u00f6\u011frencilere \u00a0\u00f6\u011frettiler. \u00c7ocuklar ikili s\u0131ralar halinde arka arkaya dizildiler, ellerine birer k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131l bayrak tutu\u015fturuldu, hep birden \u015fark\u0131 s\u00f6yleyerek il\u00e7e y\u00f6netimi merkezine (\u0440\u0430\u0439\u043a\u043e\u043c) do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7tiler. Bu \u015fark\u0131 s\u0131radan bir \u015fark\u0131\/nakarat \u00a0(\u043e\u0440\u0438\u0434\u044d\u0434\u044d \u043a\u044a\u043e\u0434\u044b\u0439) olmay\u0131p \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan s\u00f6ylenen ve bir s\u0131n\u0131f bilincini yans\u0131tan bir \u015fark\u0131 olarak k\u00f6yde ilk kez duyuluyordu.<\/p>\n

    Evlerden f\u0131rlayan kad\u0131nlar y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde ve ilgiyle izlemekteydiler.<\/p>\n

    Bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6\u011frenciler ge\u00e7mi\u015fin prangalar\u0131 ile ba\u011fl\u0131 de\u011fildiler, \u015fu yasak bu yasak (\u0435\u043c\u044b\u043a1\u0443-\u0435\u043a1\u0443\u0433\u044a\u044d) gibi engellerle bilin\u00e7leri bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f da de\u011fildi. Co\u015fku i\u00e7inde, seslerini de y\u00fckselterek ne\u015feli ne\u015feli \u015fark\u0131y\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. \u00d6\u011fretmenin verdi\u011fi komutlar\u0131 dinliyor, ger\u00e7ek bir asker olmu\u015flar gibi uygun ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. En k\u00fc\u00e7\u00fck s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencileri bile, kendilerine b\u00fcy\u00fckl\u00fck s\u00fcs\u00fc vererek, g\u00f6\u011f\u00fcsleri kabarm\u0131\u015f bir halde b\u00fcy\u00fck \u00f6\u011frencilere ayak uydurmaktayd\u0131lar.<\/p>\n

    \u00d6\u011frencilere b\u00f6yle bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapt\u0131r\u0131labilece\u011fine Bibolet de inanamam\u0131\u015ft\u0131 ba\u015flarda. \u0130\u015fin yoluna girmi\u015f olmas\u0131n\u0131n sevinci i\u00e7inde, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarla beraber oldu\u011funu \u00a0unutmu\u015f, bayan \u00f6\u011fretmenle birlikte \u00f6\u011frencilerin \u00f6n\u00fcnden mar\u015flar s\u00f6yleyerek ilerliyordu.<\/p>\n

    Topluluk R\u0130K (h\u00fck\u00fcmet binas\u0131) \u00f6n\u00fcnde birikmi\u015fti. Bah\u00e7e i\u00e7i ve sokak, kimi oturan, kimi ayakta duran bir s\u00fcr\u00fc insanla dolmu\u015ftu. Birka\u00e7 ya\u015fl\u0131 h\u00fck\u00fcmet binas\u0131n\u0131n ana kap\u0131s\u0131 \u00f6n\u00fcndeki kaz\u0131\u011f\u0131n yan\u0131nda bekle\u015fiyordu. Kamal\u0131 ve Adige elbiseleri giyinmi\u015f birka\u00e7 ya\u015fl\u0131 da toplulu\u011fun en \u00f6n\u00fcnde dikiliyordu. Bu ya\u015fl\u0131lar Bibolet\u2019in\u00a0 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerdi. Bu insanlar k\u00f6y\u00fcn en varl\u0131kl\u0131, s\u00f6z\u00fc dinlenen ve insanlar\u0131 y\u00f6nlendirmede becerikli olan ki\u015fileriydiler. \u0130\u00e7lerinde ger\u00e7ek kulak (k\u00f6y burjuvas\u0131\/k\u00f6y zengini)\u00a0 olanlar da vard\u0131.<\/p>\n

    Bibolet\u2019in niyeti, ilkin ya\u015fl\u0131lar\u0131n yan\u0131na var\u0131p gen\u00e7lerin y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe kat\u0131lmalar\u0131 i\u00e7in\u00a0 onlardan yard\u0131m istemek \u00a0idi. Ancak \u00f6ndeki ya\u015fl\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce bu niyetinden vazge\u00e7ti. Kurnaz \u00a0kulak ya\u015fl\u0131larla bu i\u015fin olmayaca\u011f\u0131n\u0131 hemen anlad\u0131. Gen\u00e7ler ya\u015fl\u0131lardan \u00e7ekinirler, utan\u0131rlar diyerek y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc iptal etmek de olmazd\u0131. Bu zengin k\u00f6yl\u00fclerin diline d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olurlard\u0131. Gen\u00e7leri Sovyet iktidar\u0131 lehine \u00a0y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe katarm\u0131\u015f gibi yapacaklar\u0131n\u0131 ama onlar\u0131n, \u00f6nemli durumlarda zengin s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00a0\u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re hareket edeceklerini kavram\u0131\u015ft\u0131 Bibolet. Kulaklar\u0131n\/zenginlerin \u00a0yard\u0131m\u0131yla bir ba\u015far\u0131 elde edilemeyece\u011fini de bilmekteydi.<\/p>\n

    Bibolet \u00e7ocuklar\u0131 ya\u015fl\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7irdi ve daha b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir \u00a0toplulu\u011fun bulundu\u011fu bir yere g\u00f6t\u00fcr\u00fcp orada durdurdu.<\/p>\n

    Bibolet\u2019in hi\u00e7 sevmedi\u011fi o ihtiyarlar, \u00e7ocuklar\u0131n y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc nefret dolu bak\u0131\u015flarla izlemi\u015flerdi. Bunlar eski d\u00fcnyadan\u00a0 artakalm\u0131\u015f \u00a0birer bo\u015f\/antik araba gibi yerli yerlerinde kald\u0131lar. Onlar\u0131n bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n hangi anlama geldi\u011fini \u00e7ok iyi biliyordu Bibolet:\u201dK\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck \u00e7ocuklarla birlikte ad\u0131m atan bu budala ki\u015fi kimin deli o\u011flan\u0131 ki? \u201d gibisine\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcnceler vard\u0131 i\u00e7lerinde onlar\u0131n. Bibolet y\u0131lmad\u0131. Onlar\u0131n \u00fcz\u00fclmesi ve ay\u0131plamas\u0131 gibi \u015feyler onun umurunda bile de\u011fildi. Toplulu\u011fu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe katman\u0131n u\u011fra\u015f\u0131s\u0131 i\u00e7indeydi.<\/p>\n

    Tam o s\u0131rada De\u011fotluk ile M\u0131hamet, Bibolet\u2019i g\u00f6r\u00fcp yan\u0131na geldiler.
    \n– Tam zaman\u0131nda sizi buldum! diyerek sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lad\u0131 her ikisini de Bibolet. \u201dGelin buraya, saflarda yer al\u0131n. Nereye gitsem M\u0131hamet, seni hep destek\u00e7im \u00a0olarak yan\u0131mda buluyorum. Yeni d\u00fcnyaya giden yolu ilkin sen a\u00e7.
    \n– Nerede duraca\u011f\u0131m? Bunlar\u0131n -\u00e7ocuklar\u0131n- aras\u0131nda m\u0131 duraca\u011f\u0131m!. . Biraz \u00fcrkm\u00fc\u015f halde M\u0131hamet yerinde dura kald\u0131.
    \n– Geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcmde ve yeni ya\u015fam m\u00fccadelesini ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bana yard\u0131mc\u0131 olma s\u00f6z\u00fc vermi\u015ftin, \u00a0unuttun mu yoksa bunu? Yoksa benim yan\u0131mda durmay\u0131 kendine yak\u0131\u015ft\u0131ram\u0131yor musun? \u00a0diyerek sert bir bi\u00e7imde konu\u015ftu Bibolet M\u0131hamet\u2019e kar\u015f\u0131.<\/p>\n

    M\u0131hamet bir s\u00fcre yerinde karars\u0131z durdu, ard\u0131ndan o da kararl\u0131 konu\u015ftu:
    \n– Bibolet, sen nerede durursan ben de orada dururum, asla utanmam, s\u00f6z\u00fcmden de caymam.
    \n– \u00d6yleyse tam sand\u0131\u011f\u0131m bir ki\u015fisin sen. De\u011fotluk ile ikiniz \u015fu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolunun ba\u015f\u0131na ge\u00e7in. De\u011fotluk, sen bayra\u011f\u0131 al, tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 da buraya \u00e7a\u011f\u0131r.
    \n– \u0130\u015fte y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe kat\u0131lacak olanlar\u0131 s\u0131raya dizecek ki\u015fi de geliyor. De\u011fotluk gelen gence i\u015faret ederek (1\u044d\u0443\u04421\u044d \u0444\u0438\u04481\u0438) \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. \u201dK\u00f6y parti h\u00fccresinin sekreteri i\u015fte bu gen\u00e7\u201d dedi ve \u00e7ocu\u011fu Bibolet\u2019le tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131.
    \n– Birbirimizi tan\u0131madan y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ba\u015flatmaya kalk\u0131\u015fm\u0131\u015f olmam\u0131z, ikimiz i\u00e7in de\u00a0 birer kusur olmal\u0131. Hangimizin daha kusurlu oldu\u011funu ise, daha sonra ele al\u0131r\u0131z, senin \u015fimdiki g\u00f6revin burada toplanm\u0131\u015f olan kalabal\u0131\u011f\u0131 saflara sokup y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7irmendir, dedi Bibolet sekretere.<\/p>\n

    Sekreter yaman bir \u00e7ocuk \u00e7\u0131kt\u0131.
    \n– Olur, onu hemen \u015fimdi yapar\u0131z, deyip\u00a0 toplulu\u011fun i\u00e7ine girdi ve en gen\u00e7 olanlara do\u011fru seslendi:\u201dHadi, buraya gelin!\u201d diye i\u015faret de ederek.<\/p>\n

    Sekreter d\u00f6n\u00fcp kar\u015f\u0131 tarafa da ayn\u0131 bi\u00e7imde seslendi.<\/p>\n

    Biraz daha gen\u00e7 olanlar ni\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 tam anlayamadan ve biraz da duraksayarak, \u00e7ekingen bi\u00e7imde gelmeye ba\u015flad\u0131lar. Gelen her ki\u015fi, sekreter taraf\u0131ndan \u015fakayla kar\u0131\u015f\u0131k kar\u015f\u0131lan\u0131yor ve s\u0131raya\u00a0 diziliyordu. K\u00fc\u00e7\u00fck bir grubun M\u0131hamet ile De\u011fotluk\u2019un ard\u0131nda dizildi\u011fini g\u00f6ren bir\u00e7ok gen\u00e7 de kendili\u011finden gelmeye ve s\u0131raya girmeye ba\u015flad\u0131. Sekreter birka\u00e7 gen\u00e7 daha buldu ve durumu anlamalar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131 toplulu\u011fun yan\u0131na g\u00f6nderdi. \u00c7ok ge\u00e7meden M\u0131hamet ile De\u011fotluk\u2019un ard\u0131nda d\u00f6rder safl\u0131 uzun bir s\u0131ra olu\u015fmu\u015f oldu.<\/p>\n

    Uzunca bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kuyru\u011fu olu\u015fmu\u015fken sekreter k\u0131zg\u0131n bir halde geri d\u00f6nd\u00fc.
    \n– Denemeden insan\u0131 tan\u0131mak olanaks\u0131z. \u0130ki komsomol \u00fcyesi gen\u00e7, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00a0kat\u0131lmaya yana\u015fmad\u0131, kendilerini verk (\u043e\u0440\u043a\u044a;soylu) olarak g\u00f6r\u00fcyorlarm\u0131\u015f bu efendiler!
    \n– Dert etme bunu, daha yak\u0131ndan bakarsan daha \u00e7irkinleri ile de kar\u015f\u0131la\u015fabilirsin. \u015eimdiye de\u011fin onlara gerekti\u011fi gibi bakmad\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in kusur sende. Onlar gelmese bile, burada dizilmi\u015f olanlar bize yeter, dedi Bibolet.<\/p>\n

    Toplulu\u011fun \u00e7o\u011fu y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolunda yer al\u0131nca, \u00a0geride kalanlar da utan\u0131p kendiliklerinden s\u0131raya kat\u0131ld\u0131lar. Topluluktan ayr\u0131l\u0131p gidenlerin baz\u0131lar\u0131 da geriye d\u00f6n\u00fcp y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f koluna kat\u0131ld\u0131lar. H\u00fck\u00fcmet kona\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde sadece birka\u00e7 ya\u015fl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131. Sonunda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

    \u0130yi giyimli bir adam, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fte yer almay\u0131 kendine yedirememi\u015f olmal\u0131 ya\u015fl\u0131lar\u0131n aras\u0131nda durmu\u015f bak\u0131yordu. Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ba\u015flar ba\u015flamaz bu ki\u015fi ya\u015fl\u0131lar\u0131n aras\u0131ndan ayr\u0131l\u0131p y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe kat\u0131ld\u0131. Yurt i\u00e7inde kalm\u0131\u015f eski beyaz (**) subaylardan biriydi bu ki\u015fi. Ummad\u0131\u011f\u0131 bir bi\u00e7imde insanlar\u0131n s\u0131raya dizildiklerini g\u00f6r\u00fcnce, \u00a0\u00a0hemen saflara kat\u0131lm\u0131\u015f, ard\u0131ndan \u00a0\u201cd\u00fczg\u00fcn y\u00fcr\u00fcme\u201d i\u00e7in komutlar vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kamal\u0131, \u015f\u0131k giyimli ve b\u00fcy\u00fcklenen biri de \u00a0gelip onunla birlikte \u00a0\u00a0s\u0131raya girmi\u015fti. Sanki y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc kendileri ba\u015flatm\u0131\u015flarm\u0131\u015f gibi \u00f6teye beriye komutlar vermeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

    Bibolet parti sekreterini \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131:
    \n– Bu iki soytar\u0131 safa kat\u0131lacaklarsa do\u011fru d\u00fczg\u00fcn kat\u0131ls\u0131nlar ya da ayr\u0131ls\u0131nlar. Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe komut verecek olan, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden \u00f6\u011fretmendir, bize Beyazordu subaylar\u0131n\u0131n komutlar\u0131 gerekli de\u011fil.<\/p>\n

    Sekreter eski subay\u0131n yan\u0131na gidip kendisini uyard\u0131, bunun \u00fczerine subay ayr\u0131l\u0131p gitti, durumu g\u00f6ren \u00f6teki hatiyak\u2019o \u00a0(komut verici) ise, yerini de\u011fi\u015ftirdi\u00a0 ve sesini kesti.<\/p>\n

    Mar\u015f s\u00f6yleyecek olan \u00a0\u00f6\u011frenciler en \u00f6nde yer ald\u0131lar. \u00c7ocuklar\u0131n gerisinde de b\u00fcy\u00fckler s\u0131ralanm\u0131\u015flard\u0131. Bayrak De\u011fotluko\u2019nun elindeydi, Adige tarihinde \u00a0ilk kez ger\u00e7ek bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ba\u015flam\u0131\u015f oldu. B\u00fcy\u00fckler ayak uydurmay\u0131 pek ba\u015faram\u0131yorlard\u0131 ama yine de \u00a0pe\u015f pe\u015fi s\u0131ra ilerliyorlard\u0131. Ancak tan\u0131d\u0131klar\u0131, kendi \u00e7ocuklar\u0131 olan \u00a0sekreter yanlar\u0131na geliyor ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ayak uydurmalar\u0131nda yard\u0131mc\u0131 oluyordu.<\/p>\n

    Miting alan\u0131na gitmek i\u00e7in gecikmi\u015f olanlar\u0131n da ko\u015fup saflara kat\u0131lmas\u0131yla uzun bir kuyruk, uzun bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolu olu\u015ftu sonunda. K\u00f6y\u00fcn ana caddesi boyunca ilerleyerek g\u00f6steride bulundular, ard\u0131ndan ba\u015fka k\u00f6y bir yolundan geri d\u00f6nerek\u00a0 \u00a0miting alan\u0131na do\u011fru y\u00f6neldiler.<\/p>\n

    Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f i\u015fi yoluna koyulunca Bibolet ba\u015fka i\u015flerin pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fc. Geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde mitingin sona erdi\u011fini ve halk danslar\u0131n\u0131n (\u0434\u0436\u044d\u0433\u0443) ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n

    Kalabal\u0131\u011f\u0131 yar\u0131p meydana ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ise, tam kar\u015f\u0131da, k\u0131zlar\u0131n i\u00e7inde duran Nafset\u2019i g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n

    (*)<\/strong> \u00c7ekist-Devrim kar\u015f\u0131tlar\u0131yla m\u00fccadele etmek \u00fczere kurulmu\u015f Devlet G\u00fcvenlik Komisyonu \u00a0(\u0412\u0427\u041a) mensubu ki\u015fi. -HCY
    \n(**) <\/strong>Beyaz-Kar\u015f\u0131devrimci beyazordu mensubu subay ve erlere o zamanlar verilen ad. -HCY<\/p>\n

     <\/p>\n

    \u00d6ZERKL\u0130K BAYRAMI (\u0410\u0412\u0422\u041e\u041d\u041e\u041c \u0414\u0416\u042d\u0413\u0423) -0<\/strong>2<\/strong><\/p>\n

    Kad\u0131n olduklar\u0131n\u0131 unutmayan ezilip b\u00fcz\u00fclen utanan ve alacal\u0131 bir saf olu\u015fturan k\u0131zlar i\u00e7inde Nafset’in \u00e7ok farkl\u0131 biri oldu\u011funu anlam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet. Ge\u00e7mi\u015fin prangalar\u0131ndan kurtulmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f serbest ve \u00f6zg\u00fcr bir k\u0131z g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc vard\u0131 Nafset’in \u00fczerinde. En ba\u015fta kendine sayg\u0131l\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Adige danslar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Adige k\u0131zlar\u0131, \u00a0s\u00fcsl\u00fc birer bez bebek gibi yerlerinden k\u0131m\u0131ldamadan ayakta durmaya al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131. Bu durumu k\u0131nar gibi bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc vard\u0131. Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda, g\u00f6zlerini indirmeden bak\u0131yor, ba\u015f\u0131n\u0131 dimdik yukar\u0131da tutuyordu. Bazen bir ku\u015f gibi ans\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7evirip \u00e7evresine bak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 da oluyordu ancak kimseye bakm\u0131yor, toplulu\u011fun d\u0131\u015f\u0131ndaym\u0131\u015f da kendi akl\u0131ndan ge\u00e7en bir \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyormu\u015f gibiydi.<\/p>\n

    Nafset olduk\u00e7a boy atm\u0131\u015ft\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck elli ve ince bacakl\u0131 o eski k\u0131z yoktu art\u0131k. \u015eimdi uzun boylu, fidan gibi bir k\u0131z vard\u0131 ortal\u0131kta. Ba\u015f\u0131ndaki alt\u0131n i\u015flemeli k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131\/\u015fapkas\u0131n\u0131 da \u015faka olsun diye takm\u0131\u015fa benziyordu. Kepini di\u011fer k\u0131zlar gibi derinlemesine de\u011fil; gururlu, biraz da ge\u00e7mi\u015fi ele\u015ftirir gibi hafif\u00e7e ba\u015f\u0131na ge\u00e7irmi\u015fti.<\/p>\n

    Nafset, toplulu\u011fun \u00fczerinde uzunca bir s\u00fcre bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Bibolet’in bulundu\u011fu tarafa da bakt\u0131 ama Bibolet\u2019i g\u00f6remedi. Bibolet, k\u0131z\u0131n kendisini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc san\u0131p ba\u015f\u0131yla bir iki kez selam verdi ancak k\u0131zdan bir yan\u0131t alamad\u0131. Buna bir anlam veremedi. Tasaland\u0131 ve \u00fcz\u00fclmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

    Sonunda Nafset de onu g\u00f6rd\u00fc. U\u00e7maya haz\u0131rlanan bir ku\u015f gibi y\u00fcz\u00fcn\u00fc iyice g\u00f6stererek g\u00fcl\u00fcmsedi. K\u0131z\u0131n yanaklar\u0131nda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan pembeli\u011fi Bibolet durdu\u011fu yerden bile fark etti. \u00a0Ka\u00e7amak bak\u0131\u015flarla g\u00f6zleri ve ka\u015flar\u0131yla konu\u015fuyor ve seviniyormu\u015f gibi bir s\u00fcre durdu. Ortada oynamakta olan gen\u00e7ler engel olmad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece birbirlerine bak\u0131p duruyorlard\u0131.<\/p>\n

    – Yolda\u015f Mozokov, niye seni g\u00f6remiyoruz? D\u00fcn ak\u015fama de\u011fin seni g\u00f6rmek nasip olmad\u0131, -diye birinin elini tuttu\u011funu fark etti Bibolet. Geriye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde tan\u0131d\u0131. Bu kad\u0131n, Adige \u00d6zerk Oblast\u0131 Y\u00fcr\u00fctme Komitesi\u2019nden (oblispolkom)\u00a0 \u00f6zerklik kutlamas\u0131na gelmi\u015f olanlardan biriydi. \u201dBizi konuk edece\u011fini ve her konuda yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 unutmu\u015f olmal\u0131s\u0131n!<\/p>\n

    – \u015eimdiye de\u011fin sizi buyur edecek birilerini bulamad\u0131n\u0131z m\u0131, diyerek kad\u0131n\u0131n elini tuttu.<\/p>\n

    – Bulduk ama senin bize daha \u00e7ok yard\u0131m edece\u011fini umuyorduk. S\u00f6z\u00fcn\u00fc yerine getirmen gerekiyor! diyerek tak\u0131l\u0131yordu kad\u0131n.<\/p>\n

    – Adige danslar\u0131n\u0131 nas\u0131l buldun?<\/p>\n

    – \u0410\u0445, \u043a\u0430\u043a \u0447\u0443\u0434\u043d\u043e! (Aman, \u00e7ok de\u011fi\u015fik!). Ne de g\u00fczel oynuyorlar?<\/p>\n

    – Bir \u015fey yediniz mi?<\/p>\n

    Tan\u0131d\u0131k kad\u0131nla konu\u015furken bir yandan da Nafset\u2019e bakmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu Bibolet. Ancak k\u0131z eskisi gibi istekli bakm\u0131yordu. Bazen bakt\u0131\u011f\u0131 oluyordu ama so\u011fuk so\u011fuk bak\u0131yordu.<\/p>\n

    – Yolda\u015f Mozokov, \u015funa bir bak, ne yaman dans ediyor o! Ayaklar\u0131 yere de\u011fmiyor gibi! K\u00f6yde gezsen bile bu kadar g\u00fczel bir k\u0131z oldu\u011funu bilemezsin. Ne de g\u00fczel k\u0131zlar var i\u00e7lerinde. \u015eu tarafa bak, ba\u015f\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir yuvarlak \u015fapkas\u0131 olan \u015fu uzun boylu k\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcyor musun? Hep senin taraf\u0131na bak\u0131yor. \u00c7ok g\u00f6steri\u015fli bir k\u0131z o. Kendine g\u00fcvenli, ba\u015f\u0131n\u0131 dik tutuyor o k\u0131z, hele bir bak o k\u0131z\u0131n o dik duru\u015funa! Okumu\u015f bir kad\u0131na benziyor.<\/p>\n

    \u00d6b\u00fcr k\u0131zlar gibi utanan, ezilip b\u00fcz\u00fclen bir k\u0131z de\u011fil o. Ak\u0131ll\u0131 biri olmal\u0131 o k\u0131z, diyor. \u0130lk kez Adige danslar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f olan Rus kad\u0131n\u0131 Bibolet\u2019i lafa tutmu\u015f, esir alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

    Bibolet de \u201cevet\u201d, \u201d\u00f6yle\u201d, \u201doyunlar\u0131 ilgin\u00e7 bulmana memnun oldum\u201d\u00a0 gibi zoraki birka\u00e7 s\u00f6zc\u00fckle yan\u0131tlar veriyordu kad\u0131na. Bu arada Nafset\u2019in kendisine art\u0131k bakmamakta olmas\u0131n\u0131n nedenini anlayam\u0131yor, \u00fcz\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n

    – Yolda\u015f Mozokov, \u00e7ok susad\u0131m. Bana i\u00e7ecek su bulursan \u00e7ok sevinirim, diye ricada bulundu kad\u0131n.<\/p>\n

    – Oyun bitsin, \u00a0bira i\u00e7ersin dediyse de kad\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131ramad\u0131, kad\u0131n i\u00e7in birlikte su aramaya gitmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n

    D\u00f6nd\u00fcklerinde Nafset bir kez daha bakt\u0131 ard\u0131ndan hi\u00e7 bakmad\u0131. Rengi sararm\u0131\u015f, \u00fczg\u00fcn ve \u00e7o\u011funca ba\u015fka yere bak\u0131yormu\u015f gibi bir s\u00fcre durdu. Bibolet g\u00f6z\u00fcn\u00fc ondan ay\u0131rm\u0131yordu ama bir t\u00fcrl\u00fc de g\u00f6z g\u00f6ze gelemiyordu.<\/p>\n

    Derken dans s\u0131ras\u0131 Nafset\u2019e geldi. Akordeon (p\u015f\u0131ne), bir s\u0131\u011f\u0131rc\u0131 s\u00fcr\u00fcs\u00fc c\u0131v\u0131lt\u0131s\u0131 gibi sesler e\u015fli\u011finde \u0130slam\u0131y havas\u0131n\u0131 \u00e7almaya ba\u015flad\u0131. H\u0131zl\u0131 ve yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131, \u00a0gen\u00e7ten bir delikanl\u0131 gelip Nafset\u2019i dansa \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Nafset, soylu bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fle adeta bir ku\u011fu gibi s\u00fcz\u00fclerek delikanl\u0131n\u0131n pe\u015fi s\u0131ra meydan\u0131 bir doland\u0131. Ard\u0131ndan delikanl\u0131y\u0131 takm\u0131yormu\u015f gibi bir d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131p s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fc. Ba\u015f\u0131n\u0131 kibirli bir bi\u00e7imde yukar\u0131 kald\u0131r\u0131p dans\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. G\u00f6rkemli, \u00e7ok g\u00fczel bir heykel gibi duruyordu ortal\u0131kta k\u0131z. Kur\u015funi bir sis gibi bileklerine de\u011fin uzanan ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc de yele kap\u0131lm\u0131\u015f u\u00e7u\u015fmaktayd\u0131. R\u00fczgar gibi bir tur yapt\u0131, Bibolet\u2019in \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7ti ama bir kez olsun ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7evirip bakmad\u0131.<\/p>\n

    Delikanl\u0131 ise geride kalm\u0131yor, k\u0131z\u0131 bir kartal gibi amans\u0131z koval\u0131yordu ama k\u0131z ald\u0131rm\u0131yor, kendinden emin bir havada r\u00fczgar gibi yoluna devam ediyordu. Delikanl\u0131 nazik davran\u0131yor, sol yan\u0131na ge\u00e7iyor, onunla birlikte h\u0131zl\u0131 bir dansa kalk\u0131\u015f\u0131yor ama k\u0131zm\u0131\u015f gibi k\u0131z onu iteliyor, ard\u0131ndan delikanl\u0131 k\u0131z\u0131n yan\u0131nda yeniden bitiyor, \u201dAnla art\u0131k benim ne yaman bir delikanl\u0131 oldu\u011fumu!\u201d der gibi, kolunu k\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na do\u011fru kald\u0131r\u0131yor ve onunla sanki bir y\u00fczme yar\u0131\u015f\u0131na kalk\u0131yormu\u015f gibi yap\u0131yordu. Nafset yine ald\u0131rm\u0131yor, soylu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcyle ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc kollar\u0131ndan d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f ellerini kald\u0131rm\u0131\u015f delikanl\u0131yla birlikte o da y\u00fcz\u00fcyormu\u015f gibi ilerliyordu. Delikanl\u0131n\u0131n i\u00e7ine a\u015fk ate\u015finin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in yoruma gerek yoktu. Ayaklar\u0131 s\u0131rra kadem basm\u0131\u015f, \u00a0parmaklar\u0131 ucunda dans ediyor ve k\u0131z\u0131 y\u00f6nlendirmeyi ba\u015far\u0131yordu.<\/p>\n

    Bazen birbirlerinden so\u011fumu\u015flar gibi uzakla\u015f\u0131yorlar, meydan\u0131n kar\u015f\u0131 u\u00e7lar\u0131nda danslar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Ard\u0131ndan k\u0131z delikanl\u0131ya k\u0131yam\u0131yor, bu denli uzakla\u015fmas\u0131 delikanl\u0131y\u0131 denemek i\u00e7in olmal\u0131. Tatl\u0131 bir dil ve g\u00fcl\u00fcmsemeyle yeniden adeta u\u00e7arak delikanl\u0131n\u0131n yan\u0131na do\u011fru ko\u015fu\u015fturuyordu. Delikanl\u0131 da kanatlanm\u0131\u015f bir ku\u015f gibi ona do\u011fru u\u00e7uyordu. Ancak k\u0131z kendisine biraz daha kur yapmas\u0131n\u0131 bekliyormu\u015f gibi yeniden naz yapmaya kalk\u0131\u015f\u0131yordu. \u00c7ocu\u011fu be\u011feniyor ama beklemeli bu delikanl\u0131, hen\u00fcz yeterli de\u011fil, biraz daha s\u0131namak, anlamak gerekir onu der gibiydi. Birbirlerine sayg\u0131l\u0131 bir zefak\u2019o (\u00c7erkes dans\u0131n\u0131) oynuyorlard\u0131. Sonunda k\u0131z delikanl\u0131ya kar\u015f\u0131 ku\u015fkulu ve isteksiz tutumuna bir son vermi\u015fti. Biraz kurnazca, biraz da g\u00fcl\u00fcmseyerek ba\u015f\u0131n\u0131 d\u00f6nd\u00fcr\u00fcyor, s\u0131rt\u0131n\u0131 da yumu\u015fak bir bi\u00e7imde sal\u0131yordu. Yana kalkm\u0131\u015f kollar\u0131 ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc ile sar\u0131lm\u0131\u015f halde \u00e7ocu\u011fa do\u011fru yakla\u015f\u0131yor, \u015fa\u015f\u0131ms\u0131 bak\u0131\u015flar\u0131yla delikanl\u0131n\u0131n \u00e7evresinde f\u0131r d\u00f6n\u00fcyordu. \u00c7ocuk da, d\u00fcnyalar art\u0131k benimdir dercesine b\u00fcy\u00fck bir mutluluk i\u00e7inde co\u015ftuk\u00e7a co\u015fuyor, bir kas\u0131rga gibi d\u00f6nd\u00fck\u00e7e d\u00f6n\u00fcyordu. Ancak \u00e7ocu\u011fun bekledi\u011fi umut hep bir ba\u015fka bahara kal\u0131yor gibiydi. K\u0131z bir s\u00fcreli\u011fine \u00e7ocu\u011fun etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyor, \u00e7ocu\u011fu umutland\u0131r\u0131r gibi yap\u0131yor ama yine onu b\u0131rak\u0131p h\u0131zla uzakla\u015f\u0131yordu. \u0130lkinde oldu\u011fu gibi g\u00f6z\u00fc yine y\u00fckseklerde, yele kap\u0131lm\u0131\u015f g\u00fczel bir ku\u015f gibi u\u00e7up ka\u00e7\u0131yordu.<\/p>\n

    Delikanl\u0131 \u00f6ylesine \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 tav\u0131rlar sergilememi\u015fti. Gittik\u00e7e k\u0131z\u0131yor, daha kararl\u0131 bir bi\u00e7imde k\u0131z\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcyor, bir f\u0131rt\u0131na gibi k\u0131z\u0131n \u00fczerine esiyordu. Bir ana\u00e7 tavu\u011fa sald\u0131ran koca bir kartal gibi k\u0131z\u0131n \u00e7evresini sanki tavuk t\u00fcylerinden olu\u015fmu\u015f gibi toza dumana bo\u011fuyordu.<\/p>\n

    Sonunda k\u0131z tam da Bibolet\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131na d\u00fc\u015fen meydan\u0131n \u00f6te yan\u0131nda durdu:\u201d\u015eimdi, \u00a0delikanl\u0131ysan delikanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ster, be\u011feniyorsan istet beni, var\u0131r\u0131m sana\u201d\u00a0 der gibi, \u00a0delikanl\u0131ya alk\u0131\u015f tutarak durdu. Art\u0131k a\u015fk \u00fcst\u00fcn gelmi\u015f k\u0131zg\u0131nl\u0131k uysall\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00c7ocukta bir yeni umut daha do\u011fmu\u015f, \u015fimdiye de\u011fin tutturamad\u0131\u011f\u0131 bir dans \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, bu \u00e7ocukta ayak ve bacak diye bir \u015fey yok mu acaba dedirtmi\u015f, k\u0131z\u0131n \u00e7evresinde bir f\u0131rd\u00f6nd\u00fc gibi boy g\u00f6stermi\u015fti. K\u0131z ile delikanl\u0131 bak\u0131\u015farak birbirlerini anlad\u0131klar\u0131n\u0131 belli ettiler, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak el ve omuzlar\u0131 kalk\u0131k, geri geri \u00e7ekilerek u\u00e7arcas\u0131na birbirlerinden\u00a0 ayr\u0131ld\u0131lar\u2026<\/p>\n

    Birer usta bale sanat\u00e7\u0131s\u0131 imi\u015fler gibi her ikisinin uyumlu ve daha eskiden tan\u0131\u015f\u0131yorlarm\u0131\u015f gibi dans\u00a0 edi\u015flerini \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bulmu\u015f ve bir anlam da verememi\u015fti Bibolet. O denli fig\u00fcr, o denli uyumlu tempo ve o denli de bir dans ummuyordu Nafset\u2019ten. Sadece ak\u0131ll\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda onun arzulanacak bir k\u0131z da oldu\u011funu anlam\u0131\u015f oldu. \u00c7antada keklik gibi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu k\u0131z, \u015fimdi arzulayan\u0131, taliplisi \u00e7ok, \u00a0\u00e7ekici, g\u00fczel bir k\u0131z olup \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Birlikte dans etti\u011fi o yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 gen\u00e7 de, dans\u0131nda sergiledi\u011fi co\u015fkusu gibi ku\u015fkusuz Nafset\u2019le evlenmek i\u00e7in tutu\u015fuyor olmal\u0131yd\u0131\u2026<\/p>\n

    Bibolet\u2019in i\u00e7ine bir s\u0131k\u0131nt\u0131d\u0131r d\u00fc\u015ft\u00fc. \u201dK\u00fclt\u00fcrel i\u015flerin derdine d\u00fc\u015ferek k\u0131z\u0131n temiz duygular\u0131n\u0131 ve umutlar\u0131n\u0131 y\u0131kt\u0131n!\u201d diyerek kendi kendine i\u00e7lendi. Bu be\u015f dakikal\u0131k dans, Nafset\u2019i b\u00fcsb\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fc g\u00f6z\u00fcnde. K\u0131z\u0131n, beklenmedik bir bi\u00e7imde eri\u015filmesi zor bir d\u00fczeye y\u00fckseldi\u011fi ku\u015fkusuna kap\u0131ld\u0131.<\/p>\n

    Dans s\u0131ras\u0131nda Nasfet, \u00fc\u00e7 d\u00f6rt kez Bibolet\u2019in \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7mi\u015f ama bir kez olsun ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7evirip Bibolet\u2019in y\u00fcz\u00fcne bakmam\u0131\u015ft\u0131. Bir kez \u00e7ok yak\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ka\u00e7amak bir bak\u0131\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131 sadece ama kals\u0131n \u00f6ylesi, \u00a0hi\u00e7 bakmasa daha iyiydi:\u00d6fke ve a\u015fa\u011f\u0131lama f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yordu bu bak\u0131\u015flardan\u2026<\/p>\n

    Tatl\u0131 bir a\u015fk duygusu yan\u0131nda bir umars\u0131zl\u0131k, bir huzursuzluk kaplam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet\u2019in i\u00e7ini. Nerede ve ne konumda oldu\u011funu unutmu\u015f bir bakar m\u0131 acaba diye umarak Nafset\u2019e do\u011fru bak\u0131p duruyordu. Nafset, yanaklar\u0131 tutu\u015fmu\u015f halde yerine ge\u00e7ip durdu ama bu tutu\u015fma Bibolet\u2019in bak\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle de\u011fildi. H\u0131zl\u0131 dans onu yormu\u015f olmal\u0131yd\u0131, g\u00f6\u011fs\u00fc kalk\u0131p inip solumaktayd\u0131. Bir ku\u015f bak\u0131\u015f\u0131yla etraf\u0131 s\u00fcz\u00fcyordu bazen. Bibolet\u2019e ise hi\u00e7 bakm\u0131yordu.<\/p>\n

    Bibolet\u2019i gelip \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar, yapacak \u00e7ok i\u015f oldu\u011fundan uzun bir s\u00fcre oyunlardan uzak kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

    Nafset\u2019in kendisine g\u00fccenmi\u015f oldu\u011fu kayg\u0131s\u0131 i\u00e7inde buldu\u011fu ilk f\u0131rsatta oyun alan\u0131na d\u00f6nd\u00fc. Oyunun da\u011f\u0131lma zaman\u0131yd\u0131 ama ortal\u0131kta Nasfet yoktu. Bibolet ortal\u0131\u011f\u0131 kola\u00e7an etti ama Nafset\u2019i g\u00f6remedi. Ard\u0131ndan yine \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131, konuklara sofra te\u015frifat\u00e7\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131, derken ikindi oldu. Rayon merkezinde ko\u015fu\u015ftururken De\u011fotluk ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Laf\u0131 doland\u0131rmadan hemen sordu:<\/p>\n

    – Nafset nerede? Niye erken ayr\u0131ld\u0131 oyun yerinden?<\/p>\n

    – Ba\u015f\u0131m a\u011fr\u0131yor diye rica etti, ben de onu akrabalar\u0131n\u0131n evine b\u0131rakt\u0131m. Hemen k\u00f6ye d\u00f6nelim dedi ama olmaz dedim. Yar\u0131n rayon y\u00f6netimiyle g\u00f6r\u00fclecek i\u015flerim var, dedi De\u011fotluk.<\/p>\n

    Bibolet rayon merkezinden hemen ayr\u0131ld\u0131 ve birlikte yola \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n

    Bibolet ile De\u011fotluk\u2019u bir odaya ald\u0131lar. Lambay\u0131 yakt\u0131klar\u0131nda bir o\u011flan \u00e7ocu\u011funun uyumakta oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n

    – G\u00f6r\u00fcyor musun bu delikanl\u0131y\u0131, danslara kat\u0131l\u0131p yorulmu\u015f olmal\u0131, diyerek \u00e7ocu\u011fun ba\u015fucuna dikildi Bibolet.<\/p>\n

    – Bu delikanl\u0131 bayrama kat\u0131lan ve \u00f6\u011fretti\u011finiz \u015fark\u0131y\u0131 da \u00f6\u011frenenlerden, dedi kendilerini kar\u015f\u0131layan gen\u00e7.<\/p>\n

    – Hangi \u015fark\u0131?<\/p>\n

    – Y\u00fcr\u00fcrken hep birlikte s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011funuz \u015fark\u0131. Ayakta kald\u0131n\u0131z, otursan\u0131z ya.<\/p>\n

    – \u00d6yleyse bu \u00e7ocuk \u00e7ok \u00e7abuk \u00f6\u011frenmi\u015f oldu o \u015fark\u0131y\u0131! dedi De\u011fotluk.<\/p>\n

    – \u00c7ok ilgin\u00e7 \u015fey! Uyand\u0131r\u0131p bir s\u00f6yletsek. Hangi s\u00f6zc\u00fckleri \u00f6\u011frenmi\u015f acaba, dedi Bibolet \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde.<\/p>\n

    Ev sahibi gen\u00e7 \u00e7ocu\u011fu uyand\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. \u00c7ocuk uyand\u0131, g\u00f6zlerini ovu\u015fturarak oturdu.<\/p>\n

    – Nav, Nav!Hadi bug\u00fcn s\u00f6ylemekte oldu\u011fun \u015fark\u0131y\u0131 yeniden bir s\u00f6yle!diye delikanl\u0131 \u00e7ocu\u011fu s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. \u00c7ocuk\u00a0 uyku mahmurlu\u011funu \u00fczerinden atamam\u0131\u015ft\u0131, \u0131h m\u0131h diyerek g\u00f6zlerini ovu\u015fturmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcnce, delikanl\u0131 ba\u015fka bir yola ba\u015fvurdu: \u201dNav, Nav! Hadi \u015fark\u0131 s\u00f6yle. Bak konuklar var, seni dinlemek istiyorlar. \u015eark\u0131 s\u00f6ylersen yar\u0131n ben seni ata bindirece\u011fim. Doru ata bindirece\u011fim seni.<\/p>\n

    K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuk hemen g\u00f6zlerini a\u00e7t\u0131. \u201dDo\u011fru mu s\u00f6yl\u00fcyorsun?\u201d diye soruyor gibi bir s\u00fcre oturdu, ard\u0131ndan hi\u00e7 nazlanmadan ba\u015flad\u0131:<\/p>\n

    -Kald\u0131l bayla\u011f\u0131 y\u00fckseklele, haydi, haydi! (l\u0430\u0442 \u0431\u044b\u043b\u0430\u043a\u044a\u044d\u043b \u043b\u044a\u0430\u0433\u044d\u0443, \u043c\u0430\u043b\u0434\u0436\u044d\u0445 \u0445\u044a\u0443\u0436\u044c\u044b\u043d!)<\/p>\n

    \u0130ki \u00fc\u00e7 kez tekrarlad\u0131ktan sonra yeniden uykuya dald\u0131.<\/p>\n

    – Uyumazsa onu zaptetmesi zor, diyerek ev sahibi delikanl\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmak istedi. \u00a0Bibolet, delikanl\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131 anlad\u0131 ve onu durdurdu.<\/p>\n

    – Bir \u015fey yapay\u0131m deme. Kalmayaca\u011f\u0131z. \u00a0Nafset\u2019i bir g\u00f6relim diye geldik. Onu bizim i\u00e7in bulursan bu yeter bize.<\/p>\n

    – \u00d6yleyse ge\u00e7 kalm\u0131\u015f oldunuz. Oyundan d\u00f6ner d\u00f6nmez yeme i\u00e7me bile d\u00fc\u015f\u00fcnmeden hemen gitmeliyim diye bast\u0131rd\u0131. Ne dediysek de durduramad\u0131k. Bir daha kendisiyle konu\u015fmayaca\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylediysem de dinlemedi. Bari birlikte geldi\u011fin arkada\u015flar\u0131n\u0131 bekle dedim yine laf ge\u00e7iremedim. Arabam\u0131z\u0131 ko\u015fturup g\u00f6nderdik. Onu bir s\u00fcre burada b\u0131rakmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk ama ba\u015f\u0131m a\u011fr\u0131yor, gitmeliyim diye a\u011flamaya ba\u015flay\u0131nca zoraki yolcu ettim.<\/p>\n

    Bu haber Bibolet\u2019i adamak\u0131ll\u0131 sarst\u0131.<\/p>\n

    – \u00d6yleyse \u00e7ok gecikmi\u015f olduk. \u00c7oktand\u0131r g\u00f6rmedi\u011fimden g\u00f6rmek istemi\u015ftim onu, dedi durumu \u00e7akt\u0131rmak istemedi\u011finden. Nafset\u2019in bu davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlayam\u0131yor, bir soruyu ikinci soru koval\u0131yor ancak ne diyece\u011fini bilemiyor, \u00f6b\u00fcrleri de bir \u015fey s\u00f6ylemiyorlard\u0131. Bir s\u00fcre b\u00f6yle oturdular. Ard\u0131ndan delikanl\u0131n\u0131n sofra getirmesini beklemeden evden ayr\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n

    – Ne geldi ki ba\u015f\u0131na? Hastaland\u0131 m\u0131 acaba, dedi De\u011fotluk olup biteni yorumlayamayarak.<\/p>\n

    – Bilmem ki, sizin k\u0131z arkada\u015f\u0131n\u0131z. K\u0131z arkada\u015f\u0131n\u0131z sizden habersiz gitti\u011fine g\u00f6re bir konuda size g\u00fccenmi\u015f olmal\u0131, dedi Bibolet biraz \u015fakaya getirerek.<\/p>\n

    De\u011fotluk, Bibolet\u2019in k\u0131z\u0131 ger\u00e7ekten g\u00f6rmek istedi\u011fini anlam\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle k\u0131r\u0131c\u0131 s\u00f6zler s\u00f6ylemeyi uygun bulmad\u0131. Bibolet de ku\u015fku ve kayg\u0131lar i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, Deotluk ile konu\u015fmay\u0131 bile arzulamaz olmu\u015ftu. H\u00fck\u00fcmet binas\u0131na cenazeden d\u00f6ner gibi \u00fczg\u00fcn \u00fczg\u00fcn d\u00f6nd\u00fcler. H\u00fck\u00fcmet binas\u0131 \u00f6n\u00fcnde Bibolet \u00a0bir s\u00fcre anlams\u0131z bak\u0131n\u0131p durdu, ard\u0131ndan toparlan\u0131p konu\u015ftu:<\/p>\n

    – De\u011fotluk, burada bir s\u00fcre kalacak m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n

    – Hay\u0131r, yar\u0131n sabah i\u015fimizi g\u00f6r\u00fcp gidece\u011fiz.<\/p>\n

    – Bu ak\u015fam i\u015ften ba\u015f\u0131m\u0131 alacak durumum yok, yar\u0131n da \u00e7al\u0131\u015fmam gerekiyor. Buradaki i\u015fleri bitirir bitirmez yar\u0131ndan tezi yok k\u00f6y\u00fcn\u00fcze gelece\u011fim. Ablam\u0131 da sizi de daha yak\u0131ndan g\u00f6r\u00fcr, \u00a0\u00f6zlem gideririm.<\/p>\n

    – Ge\u00e7en y\u0131l olsun bu y\u0131l olsun ne diye hi\u00e7 gelmedin ki, diye sordu De\u011fotluk yeniden konu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131n sevinciyle.<\/p>\n

    – Ge\u00e7en y\u0131l, dinlence s\u00fcresince uygulamaya b\u0131rak\u0131ld\u0131m. Bu y\u0131l da Krasnodar\u2019da al\u0131kondum, orada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

    Bir s\u00fcre konu\u015ftuktan sonra ayr\u0131ld\u0131lar. Bibolet h\u00fck\u00fcmet binas\u0131na, rayon y\u00f6netim merkezine girdi. Ancak orada da duramad\u0131. S\u0131k\u0131lm\u0131\u015f halde d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Tenha bir k\u00f6\u015feye gidip dola\u015fmaya, daralm\u0131\u015f bir halde solumaya ba\u015flad\u0131. Uzunca bir s\u00fcre de orada kald\u0131. Ertesi g\u00fcn \u015eeceriye\u2019ye gitmeye orac\u0131kta karar verdi.<\/p>\n

    GECE YARISI \u00c7I\u011eLI\u011eI<\/strong><\/p>\n

    Ay\u015fet’le kocas\u0131n\u0131n, ge\u00e7en y\u0131l Behuko ailesinden ayr\u0131lm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 duymu\u015ftu Bibolet ama ta\u015f\u0131nd\u0131klar\u0131 evi bilmiyordu. Sorarak evi buldu, k\u00f6y\u00fcn hayli d\u0131\u015f kenar\u0131ndayd\u0131. Bah\u00e7eyi g\u00f6r\u00fcnce i\u00e7i darald\u0131. Saz daml\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir ev, yan\u0131 ba\u015f\u0131nda yar\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fck ve neredeyse yere g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck bir at ah\u0131r\u0131 ve biti\u015fi\u011finde de bir tavuk k\u00fcmesi. Bah\u00e7edeki her \u015fey buydu. Bah\u00e7eyi \u00e7evreleyen \u00e7itlerin yar\u0131s\u0131 \u00e7ak\u0131l\u0131 de\u011fildi. Ay\u015fet sevincinden, say\u0131p d\u00f6kt\u00fcrerek Bibolet\u2019i kar\u015f\u0131lad\u0131. Ay\u015fet\u2019le kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, i\u00e7ini burkan eski elbise kokular\u0131 yeniden burnuna \u00e7al\u0131nd\u0131. Girdi\u011fi oda ve bah\u00e7e, eskisine g\u00f6re \u00e7ok daha yoksul g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fcyd\u00fc, evin ancak yar\u0131s\u0131 toprak boyayla boyanabilmi\u015fti, yoksulluk evin her yerinden f\u0131\u015fk\u0131r\u0131yordu. Kap-kacaklar\u0131n dizildi\u011fi tek raf, simsiyah is ile kapl\u0131yd\u0131. Canl\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131yan tek \u015fey, t\u00fcten ocakt\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck s\u00fct \u00e7\u00fcveni, her zamanki gibi tavana as\u0131l\u0131yd\u0131, Ay\u015fet ocakla ilgileniyordu. Bu yoksul ya\u015fam\u0131n Bibolet\u2019i kayg\u0131land\u0131rmakta oldu\u011funun fark\u0131nda bile de\u011fildi Ay\u015fet. Karde\u015fi bir g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 gibi belirmi\u015fti kar\u015f\u0131s\u0131nda ya bu yeterdi, onun verdi\u011fi mutluluk d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnecek durumda de\u011fildi. Soru ve sevin\u00e7 i\u00e7inde adeta y\u00fcz\u00fcp duruyordu.<\/p>\n

    Bibolet, Ay\u015fet\u2019in yan\u0131na, ocak ba\u015f\u0131na oturdu. Biraz \u0131s\u0131nd\u0131, bir \u015feyler de yiyince, ortama biraz al\u0131\u015fm\u0131\u015f oldu. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcc\u00fc durumu da biraz \u00fczerinden atm\u0131\u015f oldu. \u201dNe denli peri\u015fan olsa da, karde\u015fimin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yerinde ya\u201d diyerek, Adigelerde gelenek oldu\u011fu \u00fczere, bir teselli yolu buldu. Evi \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zden ge\u00e7irdikten sonra sordu:
    \n– \u00c7ok zengin bir aileden ayr\u0131ld\u0131n\u0131z, bu kadarc\u0131k m\u0131 verdiler size, y\u0131llard\u0131r bo\u015funa m\u0131 hizmet ettiniz\u00a0 onlara? Sa\u011flam bir yuva kurman\u0131za niye yard\u0131mc\u0131 olmad\u0131lar ki?
    \n– Bana s\u00f6z\u00fcn\u00fc etme onlar\u0131n! Sa\u011f salim ellerinden kurtulduysam, ona da \u015f\u00fck\u00fcr, sense \u201cvermediler mi?\u201d diyorsun! O bildi\u011fin Hac\u0131 mal dedin mi adam\u0131n g\u0131rtla\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ker. \u00dcst\u00fcm\u00fczdekini ba\u015f\u0131m\u0131zdakini al\u0131p bizi kap\u0131 d\u0131\u015far\u0131 etmedi\u011fi i\u00e7in \u015fansl\u0131 say\u0131l\u0131r\u0131z yine.
    \n– Hac\u0131 mal m\u00fclk d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc, bilyorum ama kusur yine sende, ne diye hakk\u0131n\u0131z\u0131 istemediniz ki?
    \n– O denli \u00fcstelemeyi beriki (*) uygun bulmad\u0131 ne de olsa, babam\u0131z, ya\u015fl\u0131 biri, diyerek i\u015fin pe\u015fine d\u00fc\u015fmedi.
    \n– B\u00f6ylesine uysal olursan\u0131z sizi yiyecek \u00e7ok ki\u015fi \u00e7\u0131kar!
    \n– Hay\u0131r, ben hakk\u0131m\u0131 yedirmedim. Bizim i\u00e7in ay\u0131rd\u0131klar\u0131 tek ine\u011fi, yavrulay\u0131nca vermek istemediler, bunun \u00fczerine \u0130van\u2019a gittim. De\u011fotluk ile \u0130van birlikte geldiler, g\u00f6zden \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 k\u0131s\u0131r ine\u011fin yan\u0131na benim yavrulu ine\u011fimi de ekleyip ikisini de bana getirdiler. Ayr\u0131ca yarg\u0131 yoluyla t\u00fcm hakk\u0131n\u0131z\u0131 al\u0131n\u0131z dediler ama \u00fczerlerine varmad\u0131k. G\u00f6zya\u015f\u0131 ve ah bulunan \u015feyleri istemiyoruz\u2026
    \n– Kim mi\u015f o \u0130van?
    \n– Bilmiyor musun Behukolar\u0131n eski garip \u0131rgat\u0131n\u0131? \u015eimdi yaman biri oldu o. \u0130\u015f\u00e7i \u00f6nderi (rabo\u00e7kom) mi ne diyorlar ona. Ben durumu biliyorsun san\u0131yordum, diyerek \u0130van ile Behuko aras\u0131nda ge\u00e7mi\u015f olan olaylar\u0131 bir bir anlatt\u0131.
    \n– Peki Yus\u0131f ne yapt\u0131?
    \n– O da evlenince babas\u0131n\u0131n izinden y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131.
    \n– Yus\u0131f evlendi mi?
    \n– Duymad\u0131n m\u0131? Ge\u00e7en y\u0131l evlendi. Evlendi, babas\u0131na lay\u0131k bir evlat oldu, bir k\u00f6pek gibi baba m\u00fclk\u00fc \u00fczerine sessizce kondu.
    \n– \u00c7ok \u00e7abuk kabuk de\u011fi\u015ftirmi\u015f. Son geli\u015fimde, eninde sonunda babas\u0131n\u0131n yolunu izleyece\u011fini fark etmi\u015ftim ama\u00a0 bu kadar \u00e7abuk\u00a0 de\u011fi\u015fece\u011fini do\u011frusu d\u00fc\u015f\u00fcnememi\u015ftim.
    \n– O senin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n Yus\u0131f yok art\u0131k. Hac\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6lgesine saklan\u0131p adam k\u0131l\u0131\u011f\u0131na b\u00fcr\u00fcnmek istiyor ama Hac\u0131\u2019y\u0131 aratacak biri o. Ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131m\u0131z s\u0131ras\u0131nda, ortal\u0131kta g\u00f6r\u00fcnmemeye dikkat ediyordu ama alaca\u011f\u0131m\u0131z \u015feyleri azaltmak i\u00e7in f\u0131s\u0131lt\u0131l\u0131 konu\u015fmalar da yap\u0131yordu.
    \n– Desene \u0130van, Hac\u0131\u2019n\u0131n can\u0131na okumu\u015f!
    \n– E-e, Hac\u0131\u2019n\u0131n da, ailesinin de, diyerek Ay\u015fet bitmez t\u00fckenmez yak\u0131nmalar\u0131n\u0131 yeniden ba\u015fatacakt\u0131 ki, Bibolet konuyu de\u011fi\u015ftirdi.
    \n– V\u0131staneolar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131 ne durumda, diye Nafset\u2019i sordu Bibolet.
    \n– O k\u0131z\u0131 sen m\u0131r\u0131n k\u0131r\u0131n kar\u015f\u0131lad\u0131n ama o k\u0131z tam senin istedi\u011fin gibi, ileriye d\u00f6n\u00fck, tam bir insan ve bilinci geli\u015fmi\u015f yeni yeti\u015fme k\u0131zlardan biri oldu. Let (**), alsana onu bize.
    \n– Evet, tam da buldun, evlenmek d\u0131\u015f\u0131nda bir derdim kalmam\u0131\u015f sanki, diyerek ald\u0131rmazm\u0131\u015f gibi bir tav\u0131r tak\u0131nd\u0131 Bibolet. \u201dOkuyacakt\u0131, bir \u015feyleri okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu da?\u201d
    \n– Olur mu hi\u00e7, bir Adige\u2019ye \u00f6yle bir \u015fans verilir mi hi\u00e7!\u0130yi okuma, yazma \u00f6\u011frendi\u011fi s\u00f6yleniyor. \u00d6yle biri i\u00e7in okuma \u015fans\u0131, senin gibi birini bulmas\u0131 ve okutmas\u0131 ile olur, yoksa Adigeler ona okuma f\u0131rsat\u0131n\u0131 tan\u0131mazlar.
    \n– Nafset, kendisini okutacak birini bulursa okur. Ancak yiyecek ve giyecek buldu\u011funda, ev i\u00e7inde a\u011f \u00f6ren \u00f6r\u00fcmcek misali seni bile okutmaya kalk\u0131\u015facak k\u0131zlar da az de\u011fil, as\u0131l \u00f6ylelerinden \u00e7ekiniyorum. S\u0131rt\u0131ndaki giysileri d\u0131\u015f\u0131nda de\u011ferli bir \u015fey\u00a0 ta\u015f\u0131mayan, ta\u015f\u0131may\u0131 da d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen birine yakaland\u0131n m\u0131\u2026 diyerek kayg\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00f6kt\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet.
    \n– Her \u015feye bir bahane bulursan ebedi evlenemezsin sen! Nas\u0131l olursa olsun birini bize getir tek, ba\u015fka \u015fey istemiyoruz dedi Ay\u015fet. Ard\u0131ndan yine kendi dertlerine d\u00f6nmeye kalk\u0131\u015ft\u0131 ama Bibolet konuyu yine istedi\u011fi y\u00f6ne d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc.
    \n– Nafset evlenmemi\u015f mi hala?
    \n– Evlenmedi ama seni bekleyip oturacak da de\u011fil! Etraf\u0131nda dolan\u0131p duran bir s\u00fcr\u00fc delikanl\u0131 var. \u0130smahil h\u0131rs\u0131z\u0131n teki ama yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 biri, k\u00f6ydeki k\u0131zlar ona vurgun. O ise Nafset\u2019e tutkunmu\u015f.
    \n– Peki k\u0131z ne diyor?\u201dFark\u0131nda olmadan bu s\u00f6zler Bibolet\u2019in a\u011fz\u0131ndan d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.
    \n-K\u00f6yde \u00e7ok \u015fey s\u00f6yleniyor. K\u0131z onunla Adige muhabbeti, \u015fakas\u0131 yapm\u0131\u015f olmal\u0131, adam\u0131n \u015faka yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ciddi oldu\u011funu anlay\u0131nca, k\u0131z\u0131n geri \u00e7ekildi\u011fi s\u00f6yleniyor. Adam da bunu gurur meselesi yapm\u0131\u015f diye anlat\u0131l\u0131yor. Zorla k\u0131z\u0131 ka\u00e7\u0131racak (p\u015fa\u015fer y\u0131h\u0131\u015ft) diye bir laf dola\u015fm\u0131\u015ft\u0131 k\u00f6yde. Ailesi k\u0131z\u0131n \u0130smahil\u2019e varmas\u0131n\u0131 istiyor ama k\u0131z ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, bilemiyorum, seni bekliyormu\u015f gibi geliyor bana.
    \n– Ka\u00e7\u0131racaklar m\u0131 dedin? B\u00f6ylesine bir \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011fa kalk\u0131\u015facak ki\u015filer kald\u0131 m\u0131 art\u0131k?
    \n– Var tabii, h\u0131rs\u0131z\u0131n, soyguncunun biridir o \u0130smahil, akl\u0131na koyduysa hi\u00e7 bakmaz, yapar onu. Ka\u00e7\u0131r\u0131r, k\u0131zca\u011f\u0131za da boyun e\u011fdirir, Adige gelene\u011fi deyip i\u015fi kapat\u0131rlar.<\/p>\n

    Ka\u00e7\u0131rma konusu g\u00fcndeme d\u00fc\u015f\u00fcnce Bibolet\u2019in i\u00e7inden bir \u00fcrperti ge\u00e7ti. Bir s\u00fcre s\u00f6ylenenler \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp oturduktan sonra, Bibolet, \u00a0k\u00f6y Sovyetine (Muhtarl\u0131\u011fa) gitmeliyim diyerek evden ayr\u0131ld\u0131. Daha d\u00fcn Nafset\u2019in \u00f6zerklik gegusundan (danslar\u0131ndan) erken ayr\u0131l\u0131p acele k\u00f6ye d\u00f6nm\u00fc\u015f olmas\u0131, \u0130smahil\u2019in niyeti, ka\u00e7\u0131r\u0131lma endi\u015fesi, Nafset\u2019in o beklenmedik dans\u0131, ilk bak\u0131\u015fmalar\u0131ndaki s\u0131cakl\u0131k, ard\u0131ndan gelen k\u0131z\u0131n so\u011fuk bak\u0131\u015flar\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar, \u00e7evresinde d\u00f6n\u00fcp ko\u015fu\u015fturan\u00a0 bir at, bir film \u015feridi gibi g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7ti. \u0130\u00e7ini b\u00fcy\u00fck bir s\u0131k\u0131nt\u0131 kaplad\u0131.<\/p>\n

    Komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fcne gitti, bir \u00e7ocuk g\u00f6nderip De\u011fotluk\u2019u \u00e7a\u011f\u0131rtt\u0131. Onunla Nafset\u2019i konu\u015fmay\u0131 umuyordu ama olmad\u0131. De\u011fotluk kendi derdindeydi.<\/p>\n

    – Ne iyi ettin de geldin, Bibolet! Bu ak\u015fam komsomol \u00f6rg\u00fct\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir toplant\u0131s\u0131 var. Tam da zaman\u0131nda geldin. Art\u0131k bizim i\u00e7in uluslararas\u0131 durum \u00fczerine bir konu\u015fma yapars\u0131n. Gelece\u011fini hi\u00e7 ummam\u0131\u015ft\u0131m ama gelirsen diyerek \u00e7ocuklara senin konu\u015fman\u0131 dinletmek istiyordum, \u00e7ocuklar\u0131 da umutland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m, diyerek De\u011fotluk sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lad\u0131 Bibolet\u2019i.<\/p>\n

    Bibolet, i\u015f toplumsal bir konu oldu\u011funda hay\u0131r diyebilecek biri de\u011fildi. Nafset\u2019i ne denli g\u00f6rmeyi istiyor olsa da, konu\u015fma yapmas\u0131 iste\u011fine hay\u0131r diyemezdi. \u201dNafset\u2019in yan\u0131na yar\u0131n gitsem de olur. Bir \u015feye bozulup d\u00f6nm\u00fc\u015fse, bunu bana De\u011fotluk\u2019un kendi s\u00f6ylerdi. K\u00f6ydeki komsomollarla konu\u015fmak da \u00e7ok \u00f6nemli\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek toplant\u0131ya kat\u0131lma ve konu\u015fma yapma karar\u0131 verdi.<\/p>\n

    Toplant\u0131ya komsomollar d\u0131\u015f\u0131nda M\u0131hamet ile Amdehan da gelmi\u015flerdi. Moskova\u2019da okuyan \u00f6\u011frenci bir konu\u015fma yapacak diye duyurulunca hayli insan gelmi\u015fti. Kalabal\u0131k bir kitle toplanm\u0131\u015ft\u0131. Bibolet i\u00e7indeki kayg\u0131lar\u0131 bir yana at\u0131p uzunca bir konu\u015fma yapt\u0131. Konu\u015fma sonras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da soruyu da yan\u0131tlad\u0131. Derken gece yar\u0131s\u0131 oldu.<\/p>\n

    Konu\u015fma sona erdi ama De\u011fotluk bir \u00f6rg\u00fctlenme i\u015fi daha var diyerek, gitmek \u00fczere olan kitleyi durdurdu. \u00a0Tam konu\u015fmaya ba\u015flayacakt\u0131 ki, k\u00f6yde, uzak\u00e7a bir yerden, gecenin sessizli\u011fi i\u00e7inden bir k\u0131z\u0131n \u00e7\u0131\u011fl\u0131k sesi duyuldu. \u00c7\u0131\u011fl\u0131kla birlikte k\u00f6pek havlamalar\u0131 da artt\u0131. Topluluk bir anl\u0131k bir duraklama ge\u00e7irdi. Bibolet ile De\u011fotluk ayn\u0131 anda d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rlad\u0131lar.
    \n-Komsomollar, haydi, \u00e7abuk, diyerek bir yanda da komut verdi De\u011fotluk.<\/p>\n

    Ko\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131 ki t\u00fcfek sesleri de geldi.<\/p>\n

    Bunun \u00fczerine bah\u00e7e, avlu ve sokaklar\u0131 \u015fudur budur demeden atlay\u0131p ge\u00e7meye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet de. Avlular\u0131, m\u0131s\u0131r bah\u00e7elerini ge\u00e7ip toplulu\u011fun ko\u015ftu\u011fu yere do\u011fru ko\u015fuyordu durmadan. K\u00f6pekler de havlayarak toplulu\u011fu izlemekteydiler. Ormandan duyuluyormu\u015f gibi, \u00f6teden beriden, karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden insan sesleri geliyordu.<\/p>\n

    T\u00fcm k\u00f6y, yar\u0131\u015f\u0131rcas\u0131na bir y\u00f6ne, V\u0131stanekolar\u0131n evine do\u011fru ko\u015fuyordu. V\u0131stanekolara do\u011fru ko\u015fmakta olduklar\u0131n\u0131 da konu\u015fmalardan anlam\u0131\u015ft\u0131 Bibolet:
    \n– Ne oldu ki?
    \n– V\u0131stanekolar\u0131n k\u0131z\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015flar!<\/p>\n

    Bah\u00e7e kap\u0131s\u0131nda bir topluluk vard\u0131. Bah\u00e7enin i\u00e7inde de, \u00a0karalt\u0131 bi\u00e7iminde bir ba\u015fka grup daha vard\u0131. Bah\u00e7edekilerin zapt edemedi\u011fi, Nafset\u2019in anas\u0131 olmal\u0131, \u00a0say\u0131p d\u00f6kt\u00fcren bir kad\u0131n vard\u0131.
    \n– Evine yemine\u2019inin (***) u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ki\u015fi benim! diyor, zorlan\u0131p kurtulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve \u00e7\u0131\u011fl\u0131k\u00a0 \u00fczerine \u00e7\u0131\u011fl\u0131k at\u0131yordu. \u201dYavrumu vakisiz ald\u0131lar benden! B\u0131rak\u0131n beni! O e\u015fk\u0131ya bozuntusu yapt\u0131 bunu. B\u0131rak\u0131n beni!Evlerini ate\u015fe verip ya\u015fl\u0131 gen\u00e7 hepsini yak\u0131p ge\u00e7ece\u011fim!Gece yar\u0131s\u0131 evimi bas\u0131p bana bunu yapanlar\u0131n Allah\u00a0 k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutsun!Yanm\u0131\u015f olan benim!<\/p>\n

    Bah\u00e7e i\u00e7indeki gruba uzak olmayan bir yerde, endi\u015fe i\u00e7inde, bastonuna dayanm\u0131\u015f duran beli b\u00fck\u00fck biri daha vard\u0131. Bu ki\u015fi Nafset\u2019in dedesi Karbe\u00e7 idi.
    \n– Ne oldu, diyorum?Ne oldu, diyorum?Hala \u00f6yle \u015feyler yap\u0131labiliyor mu?G\u00fcnah ve insanl\u0131k diye bir \u015fey kalmam\u0131\u015f m\u0131, diye say\u0131p d\u00f6kt\u00fcr\u00fcyordu Karbe\u00e7. Kimsenin Karbe\u00e7\u2019i dinleyecek durumu yoktu. Kendisi de daha ileriye gidemiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc gelini orada, toplulu\u011fun i\u00e7indeydi\u2026<\/p>\n

    V\u0131stanekolar\u0131n bah\u00e7esinin biraz \u00f6tesinde karalt\u0131 gibi bir grup insan daha vard\u0131, konu\u015fmalar duyuluyordu. Bibolet ile De\u011fotluk oraya do\u011fru ko\u015ftular.<\/p>\n

    Bah\u00e7e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde bir at arabas\u0131 kalabal\u0131k taraf\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015fti. Tek bir at ko\u015fuluydu. Bibolet ile De\u011fotluk vard\u0131klar\u0131nda, sa\u011fdaki ko\u015fulu at\u0131n inildeyerek yerde yatmakta oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler. Biri soluk solu\u011fa bir \u015feyler anlat\u0131yordu.
    \n– Durun, dedim para etmedi. Durun, ate\u015f ediyorum, dedim olmad\u0131. S\u00fcr\u00fcc\u00fcye bir el ate\u015f ettim, vurdum mu bilmiyorum, kendini \u00f6n tarafa att\u0131. Arkadaki, arabadakilere ate\u015f edeyim dedim, k\u0131z\u0131 vurursam diye \u00e7ekindim. At\u0131 vurursam ka\u00e7amazlar diyerek ata iki kez ate\u015f ettim. At y\u0131\u011f\u0131l\u0131r y\u0131\u011f\u0131lmaz arabadakiler tabancayla kar\u015f\u0131l\u0131k vermeye ba\u015flad\u0131lar. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ate\u015f s\u00fcrerken di\u011ferleri k\u0131z\u0131 al\u0131p k\u00f6y i\u00e7ine do\u011fru ka\u00e7t\u0131lar.<\/p>\n

    Yeti\u015fir yeti\u015fmez De\u011fotluk haberi anlatan ki\u015fiyi \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.
    \n– T\u2019\u0131hu, gel buraya, diyerek.
    \n– De\u011fotluk, sen misin?\u00c7ok dikkat ettim ama beni oyuna getirdiler, diye sesini al\u00e7alt\u0131p yanlar\u0131na geldi T\u2019\u0131huts\u0131k\u2019u.
    \n– \u00c7ok dikkatli olmu\u015fsun, \u00e7ok dikkatli olmu\u015fsun, diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdi De\u011fotluk da. Dikkat etmen gereken ki\u015fileri ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015fs\u0131n!Ne tarafa gittiler, g\u00f6rebildin mi?
    \n– \u015eu sokaktan ka\u00e7t\u0131lar, diyerek T\u2019\u0131huts\u0131k\u2019u eliyle bir soka\u011f\u0131 i\u015faret etti.<\/p>\n

    Bibolet k\u00f6ydeki sesleri dinledi. K\u00f6pek havlamalar\u0131yla durumu kestirmek olanaks\u0131zd\u0131. K\u00f6pek havlamalar\u0131 seyrekle\u015fmi\u015f, i\u015faret edilen taraflardan tek t\u00fck k\u00f6pek sesleri geliyordu. \u201cYa k\u00f6yden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar, ya da bir eve girdiler\u201d dedi Bibolet, hemen De\u011fotluk\u2019u bir yana \u00e7ekip konu\u015ftu:
    \n– Hemen silahl\u0131 komsomollara k\u00f6y\u00fc \u00e7evirttir. \u0130lk \u00f6nce ka\u00e7t\u0131klar\u0131 bu kesimi aratt\u0131r. \u0130kimiz Muhtarl\u0131\u011fa (selsovete) gidelim. S\u0131rayla evleri aratt\u0131ral\u0131m.<\/p>\n

    De\u011fotluk komsomollar\u0131 gruplardan \u00e7a\u011f\u0131rt\u0131p hepsini g\u00f6revlendirdi. M\u0131hamet de komsomollarla birlikte gitti. Kendileri birka\u00e7 gen\u00e7le birlikte muhtarl\u0131\u011fa do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fcler.
    \n– Kim bu T\u2019\u0131hu dedi\u011fin ki\u015fi? Nas\u0131l olmu\u015f da o ki\u015fi grubun evi tam bast\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada, \u00a0t\u00fcfekle \u00f6nlerine \u00e7\u0131km\u0131\u015f? Komsomol mu yoksa, diye sordu Bibolet, yolda giderlerken De\u011fotluk\u2019a.
    \n– O en iyi komsomollar\u0131m\u0131zdan biri. \u0130smahil\u2019in Nafset\u2019e ili\u015fkin niyetleri k\u00f6ye yay\u0131l\u0131nca, k\u0131z kayg\u0131land\u0131, ben de bu son iki gecedir gizlice s\u0131rayla iki silahl\u0131 komsomol g\u00f6revlendirmi\u015ftim ama k\u0131z\u0131 ka\u00e7\u0131rmaya yeltenmelerine de\u011fin T\u2019\u0131huts\u0131k\u2019u niye onlara ate\u015f etmemi\u015f ki anlayam\u0131yorum\u2026<\/p>\n

    Muhtarl\u0131kta b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir kalabal\u0131k toplanm\u0131\u015ft\u0131. Muhtar sert g\u00f6z\u00fck\u00fcyor, \u00f6teye beriye ko\u015fu\u015fturuyormu\u015f gibi yap\u0131yordu. Adamlar da kayg\u0131l\u0131yd\u0131lar, birbirleriyle konu\u015fup durmak d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey yapm\u0131yorlard\u0131. Muhtarl\u0131\u011fa ayak basar basmaz Bibolet toplulu\u011fa d\u00f6n\u00fcp seslendi:
    \n– \u015eeceriyeliler! Sovyetler \u00fclkesinde ya\u015f\u0131yorsan\u0131z, bu gece k\u00f6y\u00fcn\u00fczde olmamas\u0131 gereken en k\u00f6t\u00fc bir olay ya\u015fanm\u0131\u015f. Zorla k\u0131z ka\u00e7\u0131rmak, haydutlu\u011fun, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ta kendisidir. Bunun a\u00e7\u0131klamas\u0131 olmaz. \u0130nsan g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc de olsa bunu yapan, bir insan olamaz. Bunu yapan kudurmu\u015f k\u00f6pekten (\u0445\u044c\u0430\u0448\u0445\u044a\u0443\u0440\u044d1\u0443) daha adi biridir, diye ba\u015flay\u0131p kor gibi yak\u0131c\u0131 s\u00f6zlerini toplulu\u011fun \u00fczerine ya\u011fd\u0131rd\u0131.
    \n– Ay\u0131p, k\u00f6y\u00fcn\u00fcz\u00fcn ay\u0131b\u0131, utanc\u0131 hepinizin utanc\u0131. Kudurmu\u015f k\u00f6pe\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bu ki\u015fileri bulmak k\u00f6y\u00fcn\u00fcz\u00fcn borcu. Hemen b\u00fct\u00fcn k\u00f6y\u00fc seferber etmeniz gerekiyor. K\u00f6y\u00fc, her evi, gerekirse yak\u0131n mezralar\u0131 bir bir aramal\u0131. Bu durum sadece k\u00f6y\u00fcn\u00fcz i\u00e7in de\u011fil, t\u00fcm oblast (****)\u00a0 i\u00e7in de utan\u00e7 verici bir olay, diyerek konu\u015fmas\u0131na son verdi Bibolet.<\/p>\n

    Topluluk kayg\u0131land\u0131, do\u011fru s\u00f6yl\u00fcyor, \u00e7ok ay\u0131p yap\u0131ld\u0131 gibi s\u00f6zler odan\u0131n i\u00e7inde yank\u0131land\u0131.<\/p>\n

    K\u0131sa boylu ve bol g\u00f6mlekli biri toplulu\u011fun i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131p kal\u0131n sesiyle konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
    \n– Konuk, sen de ay\u0131betti\u011fini bilmiyor olmal\u0131s\u0131n, yavuklun (ka\u015fenin) olan bir k\u0131z ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131 diye, gece yar\u0131s\u0131 k\u00f6y\u00fc birbirine katmaya kalk\u0131\u015f\u0131yorsun? Biraz olsun Adigelik-insanl\u0131k diye bir \u015feyin kalm\u0131\u015fsa \u00f6yle konu\u015fmaman gerekirdi! Yap\u0131labilecek bir \u015fey varsa, sabahleyin g\u00fcnd\u00fcz g\u00f6z\u00fcyle de yap\u0131labilir. Her zaman i\u00e7in k\u0131z ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131r, her zaman olan bir \u015feydir bu. Yar\u0131n her iki aile de anla\u015f\u0131r, k\u00f6yl\u00fcy\u00fc fitledi\u011fin ve s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fun bu s\u00f6zler de yan\u0131na kar kalm\u0131\u015f olur!. .<\/p>\n

    Daha s\u00f6z\u00fcn\u00fc bitirememi\u015fti ki, Halaho bastonuyla adam\u0131n \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc.
    \n– G\u00f6r\u00fcyor musunuz bu imans\u0131z\u0131! Senin Adigeli\u011finin, insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu hepimiz \u00e7ok iyi biliriz!K\u0131z\u0131 g\u00f6t\u00fcren kart k\u00f6pe\u011fin yardak\u00e7\u0131s\u0131s\u0131n sen!Biz seni \u00e7ok iyi tan\u0131yoruz!Senin gibi ayakkab\u0131 paralayan k\u00f6pekleri k\u00f6yden s\u00fcrd\u00fcrmekte gecikmi\u015fiz anla\u015f\u0131lan, diyerek Halaho adama bir sopa vurmak i\u00e7in ileri ad\u0131m att\u0131. Hemen atlay\u0131p Halaho\u2019yu durdurdular.<\/p>\n

    \u201cBu bol g\u00f6mlekli bodur adam\u0131 ben nerede g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm ki?Bu kal\u0131n sesi de nereden tan\u0131yorum ki?diyerek i\u00e7inden bir s\u00fcre d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc Bibolet. O bir anl\u0131k zaman i\u00e7inde ge\u00e7mi\u015f g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde yeniden canlan\u0131verdi. \u0130lk kez, Nafset\u2019in yan\u0131na giderlerken kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 \u0130smahil\u2019in refakat\u00e7isiydi bu kal\u0131n sesli bodur ki\u015fi. \u00a0Halaho\u2019nun s\u00f6yledikleri ile kendi an\u0131msad\u0131klar\u0131n\u0131 bir araya getirdi\u011finde Bibolet, bu adam\u0131n ne t\u00fcrden bir adam oldu\u011funu hemen kavrad\u0131. \u0130\u00e7inde tutu\u015fmu\u015f olan k\u0131zg\u0131nl\u0131k ate\u015fi so\u011fuk bir nefrete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.
    \n– Hele bir durun, diyerek elini kald\u0131rd\u0131 Bibolet.<\/p>\n

    U\u011fultu dinince, adama d\u00f6n\u00fcp yava\u015f yava\u015f ama kararl\u0131 bir bi\u00e7imde konu\u015ftu:
    \n– Senin ne oldu\u011funu \u015fimdiye de\u011fin bilmiyordum. \u0130kimiz de farkl\u0131 dillerden konu\u015fuyoruz. Senin Adigelik ve Adige insanl\u0131\u011f\u0131 gibi s\u00f6zlerin insanl\u0131kla ilgili s\u00f6zler de\u011filler, vah\u015fi hayvanlara \u00f6zg\u00fc olan \u015feyler. \u0130nsanlar\u0131 k\u00f6lele\u015ftiren, insanlara pranga vuran ki\u015filerin s\u00f6zleridir senin uygun-uygun de\u011fil (yem\u0131k\u2019u-yek\u2019u\u011fe) gibi s\u00f6zlerinden yans\u0131yan anlam. Benim \u00f6yle bir \u201cAdigeli\u011fi\u201d, \u00f6yle bir \u201cinsanl\u0131\u011f\u0131\u201d savundu\u011fumu kim s\u00f6yledi ki sana? Biz \u015fimdiki Adigeli\u011fi senin \u00f6l\u00e7\u00fclerinle de\u011ferlendirmiyoruz. Bizim Adigelik anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z ger\u00e7ek insanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n ta kendisidir, her bir bireye, t\u00fcm insanlara e\u015fitli\u011fi getiren, kad\u0131na geli\u015fmi\u015f haklar getiren ve soygun d\u00fczenini d\u0131\u015flayan bir insanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Ne yaz\u0131k ki, senin gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen tek t\u00fck ki\u015filer hala Adigeler aras\u0131nda bulunuyor. Senin gibilerin kimlerin \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediklerini \u00e7ok iyi biliyoruz ama \u00e7atlasan\u0131z da patlasan\u0131z da, istediklerinizi ger\u00e7ekle\u015ftiremeyeceksiniz. O senin gizli kapakl\u0131, ya\u011fmac\u0131 i\u015flerini de, senin \u015fark\u0131lar\u0131na tempo tutanlar\u0131 da, hepinizi s\u00fcp\u00fcr\u00fcp ataca\u011f\u0131z toplumun i\u00e7inden. O k\u0131z\u0131 da \u00e7antada keklik san\u0131yorsunuz ama o k\u0131z hi\u00e7 ummad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir i\u015f a\u00e7acak ba\u015f\u0131n\u0131za! Ben bu s\u00f6zleri senin gibi h\u0131rs\u0131z ve d\u00fczenbazlar\u0131 e\u011fitmek i\u00e7in de\u011fil, buradaki d\u00fcr\u00fcst insanlara durumu anlatmak i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum.<\/p>\n

    Bibolet\u2019ten sonra bir iki ya\u015fl\u0131 daha konu\u015ftu. \u201dB\u00f6yle bir g\u00fcnde k\u00f6yde b\u00f6ylesine vah\u015fice davranmaya kalk\u0131\u015fanlar, ger\u00e7ekten birer kudurmu\u015f k\u00f6pek olmal\u0131lar. Biz de onlara, kudurmu\u015f k\u00f6peklere yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi davranaca\u011f\u0131z. K\u0131z\u0131 nerede sakl\u0131yor olurlarsa olsunlar mutlaka bulmal\u0131y\u0131z. K\u0131z\u0131 bulmadan durmak olmaz. B\u00f6ylesine adice bir davran\u0131\u015f y\u00fcz\u00fcnden Sovyet iktidar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnden d\u00fc\u015fmeyi kabul edemeyiz\u201d bi\u00e7iminde kararl\u0131 konu\u015fmalar yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n

    Bibolet konu\u015furken, bir ara, De\u011fotluk\u2019un kendisine bir \u015fey s\u00f6ylemek istedi\u011fini anlad\u0131, bol g\u00f6mlekli bodur adam\u0131 g\u00f6z\u00fcyle i\u015faret edip \u201cBu adama dikkat et!\u201d\u00a0\u00a0 anlam\u0131nda bir i\u015faret yapt\u0131. De\u011fotluk iki gen\u00e7le birlikte sezdirmeden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

    Bol g\u00f6mlekli bodur adam, kalabal\u0131\u011f\u0131n h\u0131r g\u00fcr\u00fc i\u00e7inde olmas\u0131ndan yararlan\u0131p sessizce s\u0131v\u0131\u015fmak istedi. Bunun \u00fczerine Bibolet:
    \n– Nereye b\u00f6yle, hele bir dur bakal\u0131m, diye adama seslendi.
    \n– Ne yani, istedi\u011fim yere sana sormadan gidemeyecek miyim, senin k\u00f6len miyim ben, diye sert ve so\u011fuk bir yan\u0131t verdi adam Bibolet\u2019e.
    \n– Senin s\u00f6zlerin senin iyi niyetli bir ki\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Sen k\u00f6yl\u00fcden yana de\u011fil, k\u00f6ye d\u00fc\u015fman olanlarla birliktesin. K\u0131z\u0131 buluncaya kadar burada kalacaks\u0131n. Yerinde olmaz m\u0131, diye sordu oradakilere Bibolet.
    \n– Do\u011fru, do\u011fru! Ka\u00e7mas\u0131na f\u0131rsat vermemeli, gidip durumu \u00f6b\u00fcrlerine anlat\u0131r, dediler oradakiler.<\/p>\n

    Muhtar bir bek\u00e7i g\u00f6zetiminde adam\u0131 muhtarl\u0131\u011f\u0131n nezarethanesine kapatt\u0131rd\u0131.<\/p>\n

    (*)<\/strong> Beriki-Adige gelene\u011fine g\u00f6re kad\u0131n\u0131n kocas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesi, kurallara (h\u2019abze) ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden, \u00e7ok ay\u0131p oldu\u011fundan, \u201dberiki\u201d, \u201devdeki\u201d gibi s\u0131fatlar kullan\u0131l\u0131yordu. -HCY
    \n(**)<\/strong> Let, Bibolet\u2019e \u00e7ok yak\u0131nlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi k\u0131saltma ad, bu da Adigelerde g\u00f6r\u00fclen \u00f6zelliklerden biriydi. -HCY
    \n(***)<\/strong> Yem\u0131ne-veba. Adige mitolojisinde ve Nart destan\u0131nda \u201cYem\u0131ne\u201d, \u201dYem\u0131nej\u201d adlar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc simgeleyen biri olarak ge\u00e7er. -HCY
    \n(****)<\/strong> Oblast-O zamanki \u201cAdige \u00d6zerk Oblast\u0131\u201d, \u015fimdiki Adigey Cumhuriyeti\u2019nin 1920\u2019lerdeki ad\u0131. -HCY<\/p>\n

     <\/p>\n

    VI. ESK\u0130 D\u00dcNYA YOLU \u00dcZER\u0130NDE B\u0130R GECE YOLCULU\u011eU -1<\/b><\/span><\/p>\n

    Felaket, beklenmedik bir anda, ans\u0131z\u0131n, Nafset’in \u00fczerine gelmi\u015fti. Son d\u00f6nemde ba\u015f\u0131na k\u00f6t\u00fc bir \u015fey gelmesinden iyice korkmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylesine k\u00f6t\u00fc bir \u015feyin ba\u015f\u0131na gelmesi i\u00e7in ge\u00e7erli bir neden g\u00f6remiyor, bunun insanca bir davran\u0131\u015f olamayaca\u011f\u0131n\u0131 da biliyordu. Ancak kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan \u0130smahil’in k\u00f6t\u00fcl\u00fckten ka\u00e7\u0131nmayacak biri oldu\u011funu da biliyordu.<\/p>\n

    Ancak \u00d6zerklik Bayram\u0131 s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu durum, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, bu korkusunu geri plana itmi\u015fti. Umudu ve kendisini bir ku\u015f gibi kanatland\u0131r\u0131p u\u00e7urmakta olan t\u00fcm sevinci bir anda yok olup gitmi\u015fti. G\u00fczel Rus kad\u0131n\u0131n\u0131 Bibolet’in yan\u0131nda g\u00f6r\u00fcnce, Nafset durumun umutsuz olu\u011funu anlam\u0131\u015ft\u0131. Mektubuna bir yan\u0131t gelmemesinin nedenini de anlam\u0131\u015ft\u0131 Nafset\u2026<\/p>\n

    D\u00fcnyas\u0131 kararm\u0131\u015f, g\u00f6z\u00fc danslar\u0131 (gegu) ve hi\u00e7bir \u015feyi g\u00f6remez olmu\u015ftu. Dans\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, inad\u0131na inat bir s\u00fcre oyun yerinde kalm\u0131\u015f, dayanamaz olunca da \u00e7\u0131k\u0131p gitmi\u015fti. Bir an \u00f6nce evine d\u00f6nmek istemi\u015f, bildi\u011fimiz gibi a\u011flar yakar evine g\u00f6t\u00fcrtm\u00fc\u015ft\u00fc kendisini.<\/p>\n

    D\u00f6n\u00fc\u015f yolu ne kadar s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc, yak\u0131n m\u0131yd\u0131 uzak m\u0131yd\u0131 ay\u0131rt\u0131na bile varmam\u0131\u015ft\u0131. Sanki zaman durmu\u015ftu Nafset i\u00e7in. \u00dcz\u00fcnt\u00fc, kayg\u0131 ve utan\u00e7, bunlar\u0131n her biri birer ate\u015f olup tutu\u015fmu\u015ftu i\u00e7inde. Bir tek a\u015fk\u0131, bir\u00e7ok an\u0131larla sar\u0131lm\u0131\u015f halde akl\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f ba\u015fucunda dolan\u0131p duruyordu. \u201dDelice umutlara kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Yalanc\u0131 bir \u00f6zlem duymu\u015f, bir r\u00fcya g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

    Kendisine g\u00f6re \u00fcst\u00fcn olan birine vurulmu\u015f, elde edemeyece\u011fi bir istekte bulunmu\u015ftu. Bibolet\u2019in i\u00e7inde bulundu\u011fu e\u011fitimli kad\u0131nlarla kendisi hi\u00e7 boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015febilir miydi!Dengi olmad\u0131\u011f\u0131 birini istemi\u015f diye, Bibolet\u2019i su\u00e7lamak olur muydu. Mektubu okuyup \u201cK\u0131z delice bir umuda kap\u0131lm\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan\u201d diye g\u00fcl\u00fcp mektubu da bir k\u00f6\u015feye atm\u0131\u015f olmal\u0131yd\u0131. \u00dczmemek i\u00e7in yan\u0131t bile vermemi\u015fti muhakkak . Peki su\u00e7layabilir miydi onu bunun i\u00e7in? A\u015fk \u00f6l\u00e7\u00fclemez de\u011ferde (\u043f\u0441\u044d \u0443\u0430\u0441), \u00e7ok \u00f6zel, kim verir ki a\u015fk\u0131n\u0131 sana, ac\u0131y\u0131p da? Bu i\u015fte Bibolet\u2019in hi\u00e7bir kusuru olamaz. Nafset\u2019in kendi, \u00f6zlemini duydu\u011fu insanca bir ya\u015fama, Bibolet\u2019e ula\u015fmak i\u00e7in ne yapm\u0131\u015ft\u0131 ki? Can\u0131ndan \u00e7ok sevdi\u011fi o \u00e7ocu\u011fa yara\u015f\u0131r biri olmak i\u00e7in ne yapm\u0131\u015ft\u0131 ki!Kimseyi dinlemeden okumak i\u00e7in okula gitmesi gerekti\u011fini s\u00f6yleyen De\u011fotluk gibi bir dostu bile dinlememi\u015f ve i\u015fin \u00f6nemini anlayamam\u0131\u015ft\u0131. Komsomola kat\u0131lmay\u0131 istiyordu, ama ilk kad\u0131n olarak o ilk ad\u0131m\u0131 atmay\u0131 g\u00f6ze alamam\u0131\u015ft\u0131. Bibolet\u2019in isteyece\u011fi k\u0131z, b\u00f6ylesine gev\u015fek davranacak bir k\u0131z\u0131n budalaca sevgisi olamazd\u0131. Bibolet gibi birini isteyen ve \u00f6zleyecek k\u0131z say\u0131s\u0131 az olmamal\u0131yd\u0131\u2026\u201d<\/p>\n

    Baba evi, kendisine do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc ev gibi gelmiyor, bo\u015f, so\u011fuk ve yabanc\u0131 bir yer gibi geliyordu art\u0131k. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortam\u0131, u\u011fra\u015flar\u0131, al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015feyleri, bah\u00e7eyi, dahas\u0131 dedesinin k\u00fc\u00e7\u00fck bah\u00e7esini, bunlar\u0131n hepsi birer k\u00f6t\u00fc karabasanm\u0131\u015flar gibi tats\u0131z geliyordu. Bibolet\u2019i d\u00fc\u015f\u00fcnmek, s\u00f6z\u00fcn\u00fc bile etmek istemiyordu. Ama Bibolet\u2019siz bir \u015fey de yavan geliyordu ona. Kendisine daha iyi, daha l\u00fcks bir ya\u015fam sunacak birilerini aramam\u0131\u015ft\u0131 ki hi\u00e7. Evlenmek amac\u0131yla tek bir ba\u015fka erke\u011fe olsun bakmam\u0131\u015ft\u0131. \u015eayet bakm\u0131\u015f olsayd\u0131, istedi\u011fi gibi biri olmasa da, raz\u0131 gelece\u011fi birini bulabilirdi. \u0130deal bir evlilik yapmam\u0131\u015f olsa bile, birileri ile ge\u00e7inmesini bilen kad\u0131n az m\u0131yd\u0131?<\/p>\n

    \u00d6yle ama Nafset\u2019in a\u015fk\u0131 ba\u015fka bir temel \u00fczerinde kuruluydu. Yeni bir ya\u015fam ve insan olman\u0131n bilinci vard\u0131 onda, b\u00fct\u00fcn \u00f6zlem ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri Bibolet\u2019le sar\u0131l\u0131p gitmi\u015fti. Sezdi\u011fi ama ne oldu\u011funu bilmedi\u011fi \u00f6rnek insan tipini Bibolet de bulmu\u015ftu. Kafese kapat\u0131lm\u0131\u015f halde g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na hasret bir ku\u015f gibi, kendi de eski Adige geleneklerinin demirden dar kafesine t\u0131k\u0131lm\u0131\u015f durumdayd\u0131. Ger\u00e7ek insanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6zl\u00fcyor, bu yeni d\u00fcnyaya uyanan insanlar\u0131n bilincinin y\u00fcksek ve \u00f6zg\u00fcr oldu\u011funu ilgiyle izliyordu. \u00d6zlemini \u00e7ekti\u011fi \u015feyleri bir arada, insanca ve y\u00fccelerde u\u00e7ar bir halde Bibolet de buluyordu. Kendisine \u00f6zg\u00fcrce kanatlanma bilincini ilk kez a\u015f\u0131layan ki\u015fi de Bibolet idi.<\/p>\n

    Bu konuda kendisine ilk yard\u0131m s\u00f6z\u00fcn\u00fc veren de oydu. Umudu ve \u00f6zlemi o olmu\u015ftu art\u0131k. Ona verdi\u011fi de\u011fer, \u00f6zlemle birlikte, fark\u0131nda olmadan kalbi onunla kaplanm\u0131\u015ft\u0131. Derin bir a\u015fka yakalanm\u0131\u015f ki\u015filerin tutkusuyla sevmi\u015fti Bibolet\u2019i. Payla\u015fmay\u0131 benimseyen bir ya\u015fam ve tek bir a\u015fk yerle\u015fmi\u015fti y\u00fcre\u011finde. Nafset\u2019in kendi bile bu ba\u015f\u0131na gelenin tam anlam\u0131yla fark\u0131nda de\u011fildi. Bu ayr\u0131m\u0131n bilincine varm\u0131\u015f olsa bile, art\u0131k o durumu benimsemesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi. A\u015fka ihanet etmeyecekti, a\u015fk\u0131 y\u00fcce bir de\u011fer sayan ki\u015fi, a\u015fktan korkard\u0131 kural gere\u011fi. Nafset, i\u00e7inde yerle\u015fmi\u015f olan Biblet\u2019e ili\u015fkin duygular\u0131na bir ad vermekten \u00e7ekiniyordu. Ancak fark\u0131nda olmadan a\u015fk\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncesi, sevinci, tasa ve kayg\u0131lar\u0131 hep Bibolet olup \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Fark\u0131nda olmadan Bibolet kalbine yap\u0131\u015fm\u0131\u015f, onun bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftu. \u015eimdi onu yap\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bu yerden s\u00f6k\u00fcp atman\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015fti.<\/p>\n

    Bir kalp yaras\u0131 alm\u0131\u015f, yemez i\u00e7mez olmu\u015ftu. Annesi de \u00fcz\u00fcnt\u00fc i\u00e7inde, g\u00f6zlerinden ho\u015fnutsuzlu\u011fu okunarak, kayg\u0131l\u0131 bak\u0131\u015flarla kendisini izliyordu. S\u0131tmaya, k\u0131zam\u0131\u011fa yakalanm\u0131\u015f gibi iki g\u00fcn iki gece ge\u00e7irmi\u015fti Nafset\u2026
    \nYorgun ve b\u0131kk\u0131n halde gece yar\u0131s\u0131na do\u011fru derin bir uykuya dalm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7at (\u0433\u044a\u0443\u0430\u0440\u0433\u0443) diye yank\u0131lanan b\u00fcy\u00fck bir sesle uyanm\u0131\u015f korkuyla divan\u0131na oturmu\u015ftu. Korkulu bir r\u00fcya m\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fcm yoksa diyerek, yar\u0131 uykulu bir s\u00fcre oturdu.<\/p>\n

    Annesi yer yata\u011f\u0131nda yat\u0131yordu. Korkmu\u015f halde, \u201dKimdir o? Kimdir o? \u201d diye bir s\u00fcre sorup durdu, ard\u0131ndan \u00e7\u0131\u011fl\u0131k att\u0131. O anda bir s\u00fcr\u00fcklenme, bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve sesi evin i\u00e7inden y\u00fckseldi. Biri bir kibrit yak\u0131p hemen s\u00f6nd\u00fcrd\u00fc. Bu k\u0131sa ayd\u0131nlanma an\u0131nda Nafset, gece k\u0131yafetli annesinin iki adama yap\u0131\u015fm\u0131\u015f, onlarla bo\u011fu\u015fmakta oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Adamlar\u0131n elinden kurtulma hamleleri yap\u0131p kendini k\u0131z\u0131n\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 divana do\u011fru atmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu annesi. Bunu g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez Nafset de \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 bast\u0131, divandan atlay\u0131p annesine yard\u0131ma ko\u015ftu. Ancak divandan atlar atlamaz iki kaba ve so\u011fuk el taraf\u0131ndan yakalan\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Bunu izleyen birka\u00e7 dakika i\u00e7inde ne olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi de anlayamam\u0131\u015ft\u0131. \u00dcmitsizlik, ba\u011f\u0131rma, \u00e7\u0131\u011fl\u0131k ve \u0131s\u0131rma, t\u00fcm bu \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar\u0131n hepsini ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131 Nafset\u2026<\/p>\n

    Evden al\u0131n\u0131p arabaya at\u0131l\u0131ncaya de\u011fin, Nafset, kurtulmak i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Akl\u0131 ba\u015f\u0131ndan gitmi\u015fti. Kendine gelince yeniden ba\u011f\u0131rmaya ba\u015flad\u0131 ama a\u011fz\u0131 mendille kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Yam\u00e7\u0131yla iyice sar\u0131l\u0131p arabaya bindirildi\u011finde, \u00e7\u0131rp\u0131nman\u0131n art\u0131k bir i\u015fe yaramayaca\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131p sessizle\u015fmi\u015fti. At yaralan\u0131p arabadan indirildi\u011finde de direnmedi. A\u011fz\u0131n\u0131 tutan ki\u015fi elini bir \u00e7ekse diyor, a\u011fz\u0131ndaki t\u0131kac\u0131 at\u0131p ba\u011f\u0131rmak i\u00e7in f\u0131rsat kolluyordu. Ama a\u011fz\u0131n\u0131 bast\u0131ran el hi\u00e7 f\u0131rsat tan\u0131m\u0131yordu. \u015eimdi olup biteni daha iyi anlam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

    Art\u0131k i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011fu bu beladan ak\u0131ll\u0131ca bir planla, serinkanl\u0131l\u0131kla kurtulman\u0131n yolunu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131. Ba\u015f\u0131nda sanki bir f\u0131r\u0131n dolusu ate\u015f yan\u0131yordu, ama acemice davran\u0131\u015flardan ka\u00e7\u0131n\u0131yordu. Ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131rman\u0131n ve umutsuzca \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015flar\u0131n bir i\u015fe yaramayaca\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bu beladan ancak ak\u0131ll\u0131 ve kararl\u0131 bir planla \u00e7\u0131kabilirdi. A\u011fz\u0131ndaki mendili bast\u0131ran elin gev\u015femesini sab\u0131rla bekliyordu. \u201dGerekli kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015fimdi g\u00f6stermezsen, hi\u00e7bir zaman g\u00f6steremezsin. Dikkatli ol, i\u015fi bilin\u00e7li olarak yap. Y\u0131lg\u0131nl\u0131k g\u00f6sterme. Bu adi ki\u015filerin \u00f6n\u00fcnde g\u00f6zya\u015f\u0131 d\u00f6kme, komsomol olmak istiyorsan \u015fimdi tam s\u0131ras\u0131!\u201d diyerek kendi kendisine moral veriyordu. \u201dNe kadar da uza\u011fa ta\u015f\u0131yorlard\u0131 onu, sonu yok muydu bu gidi\u015fin? Koca k\u00f6yde kimse kalmam\u0131\u015f m\u0131, ne diye birileri kar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131km\u0131yordu? Niye kendisine yard\u0131m edecek biri yoktu? Koca k\u00f6yde sadece k\u00f6pekler mi kalm\u0131\u015flard\u0131?\u201d<\/p>\n

    Pe\u015flerini sadece havlayan k\u00f6pekler izlemekteydi, sadece havlama seslerini duyuyordu. \u201dKendini g\u00f6t\u00fcren de k\u00f6pek miydi acaba? Sesini gizleyen, soluk solu\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f halde kendisini ta\u015f\u0131yan ve sadece soluma sesini duydu\u011fu bu ki\u015fi de bir k\u00f6pek olabilir miydi? K\u00f6peklerin aras\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc anla\u015f\u0131lan!Hemen sald\u0131r\u0131p kendisini parampar\u00e7a edebilirlerdi!. . \u201dNafset\u2019in morali bir bozuluyor, birka\u00e7 dakika i\u00e7inde kararl\u0131 tutumundan vazge\u00e7iyor, k\u0131m\u0131ldamaya ba\u015fl\u0131yordu. Bast\u0131rarak ve ac\u0131tarak kendisini s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 tutmaya ba\u015fl\u0131yorlard\u0131 o zaman. O kaba el, soluk alamayacak bir bi\u00e7imde a\u011fz\u0131n\u0131 burnunu iyice kapat\u0131yordu. Nafset adam\u0131 \u0131s\u0131rmak istiyordu ama mendil az\u0131n\u0131 kapat\u0131yordu\u2026<\/p>\n

    Derken bah\u00e7enin birine girip durdular. \u201dKimin bah\u00e7esi bu? Tu\u011fla evi var\u201d\u2026Evi tan\u0131yamad\u0131.
    \n– \u015eu eski eve g\u00f6t\u00fcr\u00fcn, diye f\u0131s\u0131ldad\u0131 biri.<\/p>\n

    E\u011filerek k\u0131z\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir kap\u0131dan i\u00e7eriye ald\u0131lar. \u0130\u00e7eride pi\u015fmi\u015f s\u0131cak ekmek ve hamur suyu (\u0442\u044d\u0434\u0436\u044d\u043f\u0441) kokular\u0131 vard\u0131.<\/p>\n

    Karanl\u0131ktan f\u0131s\u0131lt\u0131lar ve d\u00f6\u015femeye s\u00fcrt\u00fcnen ayak sesleri geliyordu. Erkek sesleri aras\u0131na bir kad\u0131n sesi de eklenmi\u015fti.
    \n– Bir entari giydirin, diyen \u0130smahil\u2019in f\u0131s\u0131lt\u0131l\u0131 sesini duymu\u015ftu Nafset.<\/p>\n

    Kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131p kapad\u0131lar. Ard\u0131ndan sesler kesildi. Ancak kap\u0131n\u0131n yan\u0131nda bir k\u0131p\u0131rt\u0131 duydu, biri kalm\u0131\u015ft\u0131 i\u00e7eride. Biraz sonra kap\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131, yeniden bir f\u0131s\u0131lda\u015fma duydu Nafset. Kap\u0131 yeniden kapat\u0131ld\u0131. Pencerelerin de d\u0131\u015far\u0131dan iyice kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydu.<\/p>\n

    Birine ait yumu\u015fak bir ayakkab\u0131 sesini duydu, ses kap\u0131ya do\u011fru geldi, i\u00e7eri girdi ve bir kibrit yakt\u0131. Bir kad\u0131nd\u0131. Nafset tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131 \u015e\u0131vm\u0131l\u2019 Hacret\u2019in kar\u0131s\u0131 Han\u0131y\u2019\u0131 (\u0425\u044a\u0430\u043d\u044b\u0439).<\/p>\n

    Han\u0131y idare lambas\u0131n\u0131 yakt\u0131, bir sand\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine koydu. Odada b\u00fcy\u00fck bir Rus f\u0131r\u0131n\u0131 vard\u0131, ayr\u0131ca \u00e7uvallar ve f\u0131\u00e7\u0131lar da vard\u0131. Terk ettikleri eski evleri olmal\u0131yd\u0131 buras\u0131. Nafset b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f, akla uygun bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu, bir f\u0131rsat ara\u015ft\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

    Han\u0131y lambay\u0131 yak\u0131p hemen Nafset\u2019in yan\u0131na geldi.
    \n– A benim g\u00fczel Nafset\u2019im, korktun mu? Korkma g\u00fczelim. Senin iyili\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek seni ald\u0131lar, k\u00f6t\u00fcl\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor de\u011filler. \u0130smahil gibi bir genci b\u00f6yle yapmak zorunda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in sen de kusurlusun. Bir i\u015fareti ile onunla evlenmeyecek bir k\u0131z var m\u0131 koca k\u00f6yde\u2026\u0130stersen senin i\u00e7in can\u0131n\u0131 bile vermeye haz\u0131r. Korkma. \u0130\u015fin zor taraf\u0131, g\u00fcr\u00fclt\u00fc pat\u0131rt\u0131 k\u0131sm\u0131 bitti, diyerek, yalanc\u0131ktan dil d\u00f6kt\u00fcrmeye, k\u0131za arka \u00e7\u0131k\u0131yormu\u015f gibi yapmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 kad\u0131n.<\/p>\n

    Ka\u00e7\u0131r\u0131lan her k\u0131z gibi a\u011flamaktan Nafset\u2019in g\u00f6zlerinin \u015fi\u015fti\u011fini g\u00f6rmeyi bekliyordu Han\u0131y. Ama Nafset\u2019in g\u00f6zlerinin korkusuz oldu\u011funu, sab\u0131rl\u0131, ak\u0131ll\u0131 ve \u00f6fkeli bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 da g\u00f6r\u00fcnce, dilini \u0131s\u0131rd\u0131.
    \n– \u00c7\u00f6z beni Han\u0131y! diye a\u011flamas\u0131z ve yak\u0131nmas\u0131z, kararl\u0131 konu\u015funca Nafset, Han\u0131y\u2019\u0131 bir korkudur ald\u0131. Bir s\u00fcre donup yerinde kald\u0131. Ancak, Nafset\u2019in bu umursamaz tavr\u0131n\u0131, sonunda k\u0131z\u0131n da bunu istedi\u011fine ve art\u0131k yola gelmi\u015f oldu\u011funa yordu.
    \n– \u00c7ok iyi Nafset, b\u00f6yle olmana sevindim. Fena bir delikanl\u0131 de\u011fil \u0130smahil. \u015eimdi hemen seni giyindireyim. O, her \u015feyini sana vermeye, her \u015feyi senin i\u00e7in almaya haz\u0131r biri. Onun sana giydirece\u011fini giyecek bir k\u0131z bu k\u00f6ye daha gelmemi\u015ftir\u2026diyerek Nafset\u2019i ba\u011flayan deri kay\u0131\u015flar\u0131 s\u00f6kmeye ba\u015flad\u0131 Han\u0131y.<\/p>\n

    Nafset bir \u015fey demeden, bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyormu\u015f gibi, Han\u0131y\u2019\u0131n verdi\u011fi entariyi giydi. Entari bol gelmi\u015fti. Annesinin elbisesini giyen bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu gibi olmu\u015ftu, kad\u0131n\u0131 da g\u00fcld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Kendi de bunun fark\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131. K\u0131yafetini be\u011fenmeyen bu kad\u0131nla konu\u015fmamak i\u00e7in, \u00fcst ba\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7iriyormu\u015f gibi yaparken akl\u0131na bir \u015fey geldi. Ba\u015fka \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir \u015fey yokmu\u015f, biraz da utan\u0131yormu\u015f gibi yap\u0131p Han\u0131y\u2019\u0131n kula\u011f\u0131na f\u0131s\u0131ldad\u0131.
    \n– Bak bu ba\u015f\u0131m\u0131za gelene, \u015fu durumda d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kman olmaz. Burada yap o i\u015fi. Hemen bir le\u011fen getireyim sana.
    \n– Niye olmas\u0131n ki!diye f\u0131s\u0131ldad\u0131 kad\u0131n\u0131n kula\u011f\u0131na Nafset. Ancak d\u00fczenbaz kad\u0131n ku\u015fkulanm\u0131\u015f, kanmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

    \u0130ki kad\u0131n b\u00f6yle konu\u015furlarken k\u00fc\u00e7\u00fck kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131p i\u00e7eriye \u0130smahil girdi, girer girmez de kad\u0131n konu\u015fmas\u0131na son verip d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

    Nafset alelacele, bir \u00e7are d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyormu\u015f gibi, i\u00e7eriyi \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zden ge\u00e7irdi. F\u0131r\u0131n\u0131n arkas\u0131nda ate\u015fi kar\u0131\u015ft\u0131rmakta kullan\u0131lan kal\u0131n bir demir \u00e7ubu\u011fun bulundu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Bu korku ve niyetle sopaya do\u011fru yakla\u015ft\u0131, onu entarisi ile kapat\u0131p durdu.<\/p>\n

    \u0130smahil i\u00e7eri girer girmez kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde, bir \u015fey demeden uzunca bir s\u00fcre bak\u0131p durdu. Nafset g\u00f6zlerini ay\u0131rmadan, vah\u015fi bir hayvana bakar gibi, \u00f6fke dolu so\u011fuk bir bak\u0131\u015fla bak\u0131yordu \u0130smahil\u2019e. Birka\u00e7 ad\u0131m at\u0131p \u00f6nce \u0130smahil konu\u015ftu:
    \n– Nafset, beni ay\u0131plama. Bunu seni sevdi\u011fim i\u00e7in yapt\u0131m. Bu uygunsuz hareketimi ba\u011f\u0131\u015fla tek, bir daha sana kar\u015f\u0131 bir yanl\u0131\u015f\u0131m olmayacak, bunu g\u00f6receksin. A\u011flama ve \u00fcz\u00fclme art\u0131k, senin i\u00e7in can\u0131m\u0131 vermeye haz\u0131r\u0131m, diyerek yava\u015f yava\u015f ilerlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 k\u0131za do\u011fru \u0130smahil.
    \n– A\u011flam\u0131yor, d\u00f6v\u00fcnm\u00fcyorum da, g\u00f6r\u00fcyorsun!Yan\u0131ma gelme, diyerek Nafset demir sopay\u0131 eline ald\u0131. \u201dB\u00f6yle bir i\u015fe kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n zaman, kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n i\u015fin sonunun nereye varaca\u011f\u0131n\u0131 bilmen gerekir. Beni kirletecek olursan, a\u011flay\u0131p d\u00f6v\u00fcnece\u011fimi ve sana kalaca\u011f\u0131m\u0131 san\u0131yorsan, adan\u0131yorsun. Sana bir e\u015f olmayaca\u011f\u0131m\u0131 bilmelisin art\u0131k. Yakla\u015fma bana, s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7ecek olursan, bir Adige kad\u0131n\u0131n\u0131n hi\u00e7bir zaman bir erke\u011fe yapmad\u0131\u011f\u0131 \u015feyi sana yapar\u0131m!Elinde demir sopa, ate\u015f f\u0131\u015fk\u0131ran g\u00f6zlerle bak\u0131yordu \u0130smahil\u2019e.
    \n– \u00c7ocuk olma, Nafset. Sen bana hangi g\u00fcc\u00fcnle kar\u015f\u0131 koyabilirsin ki? Senden daha sert kad\u0131nlar da yola geldiler. Ka\u00e7aca\u011f\u0131n bir yer kalmad\u0131. Birlikte g\u00fczel bir ya\u015fam yolu se\u00e7ersek, en iyisi bu olur, aram\u0131za k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sokma. \u0130yi olmazsan, sadece senin ya\u015fam\u0131n\u0131 Cehenneme \u00e7evirmeme neden olursun. B\u00f6yle bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcrme bizi, i\u015f varaca\u011f\u0131 yere vars\u0131n. Seni neden sevdim bilmiyorum, evlenecek birini bulamad\u0131\u011f\u0131mdan se\u00e7mi\u015f de\u011filim seni. Aptal olma!diyerek \u0130smahil, yava\u015f yava\u015f k\u0131za do\u011fru sokulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 sonunda.<\/p>\n

     <\/p>\n

    ESK\u0130 D\u00dcNYA -2
    \n<\/b>
    \n– Daha ileriye ge\u00e7eyim deme!, can havliyle ve olanca g\u00fcc\u00fcyle Nafset, \u0130smail’e ba\u011f\u0131rd\u0131. Sopay\u0131 da haz\u0131rlad\u0131. “Bir aptall\u0131k yapma, ikimizin de k\u00f6t\u00fc duruma d\u00fc\u015fmememiz i\u00e7in bir geri \u00e7ekil de ak\u0131ll\u0131ca bir konu\u015fma yapal\u0131m.
    \n– Konu\u015fmak i\u00e7in fazla bir zaman\u0131m\u0131z olmayacak. Hemen yola koyulaca\u011f\u0131z. Ne s\u00f6yleyeceksen uzatmadan hemen s\u00f6yle.
    \n– Nereye gidece\u011fiz ki? Fark\u0131nda olmaks\u0131z\u0131n korku ve endi\u015fe kar\u0131\u015f\u0131k bu s\u00f6zler Nafset’in a\u011fz\u0131ndan d\u00f6k\u00fcld\u00fc.
    \n– Gidece\u011fimiz yer, bizi bulamayacaklar\u0131 bir yer olacak tabii! Bir erkek kumruyu and\u0131ran sesiyle s\u0131r\u0131tarak konu\u015ftu \u0130smahil.
    \n– \u00d6yleyse, beni dinlemeden beni bir yere s\u00fcr\u00fcklemeye kalk\u0131\u015fma. Yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 sana anlatmak istiyorum. Koca bir adam olmu\u015fsun ama d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fmi\u015f oldu\u011funun fark\u0131nda bile de\u011filsin, eski d\u00fczen ya\u015famak istiyorsun. Ba\u015fa gelene katlanan eski kad\u0131nlarla \u015fimdiki Adige kad\u0131nlar\u0131 aras\u0131ndaki fark, b\u00fcy\u00fck bir fark. Hala bunu anlayamam\u0131\u015fsan, hele bir s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015f da g\u00f6relim bakal\u0131m, ben sana onu bu sopayla anlat\u0131r\u0131m. Sopayla vurarak elinden kurtulamayaca\u011f\u0131m\u0131 da biliyorum, aptal de\u011filim ama o benim vurmam, sana boyun e\u011fmeyece\u011fimin bir kan\u0131t\u0131 olacak. Bundan sana olan ebedi nefretimi de anlatm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131m. Bir geri \u00e7ekil de, sana s\u00f6yleyeceklerimi anlayabilecek misin, bir bakal\u0131m.
    \n– Peki, konu\u015f, diyerek \u0130smahil, eliyle tabureyi \u00e7ekip \u00fczerine oturdu.<\/span><\/p>\n

    Nafset bir zay\u0131fl\u0131k belirtisi g\u00f6stermiyordu. Kendisini korumaya haz\u0131rd\u0131. G\u00f6zlerinden tek damla ya\u015f d\u00f6k\u00fclm\u00fcyordu ama tiksinti ve nefret okunuyordu. Bu durum \u0130smahil\u2019in yalandan g\u00fcl\u00fcmsemelerini s\u00fcp\u00fcr\u00fcp at\u0131yordu. Surat\u0131 ek\u015fiyor, \u201dDur bakal\u0131m, ayak taban\u0131m\u0131 sana yalatmasam, g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn!\u201d gibisine k\u00f6t\u00fc niyetler cirit at\u0131yordu \u0130smahil\u2019in i\u00e7inde. R\u00fczgar alt\u0131nda k\u00f6p\u00fcren su y\u00fczeyi gibi, ka\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7atarak, kendi de so\u011fuk so\u011fuk bak\u0131yor, \u201dNe diyecek, ne yapacak, g\u00f6relim bakal\u0131m\u2026\u201d diyordu i\u00e7inden. Ard\u0131ndan dikkatle bak\u0131yor, uysalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 zor g\u00f6r\u00fcnen bu k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z\u0131 yine be\u011feniyordu. Bu k\u0131zda ne buldu\u011funu da kestiremiyordu ama bu k\u0131z, kendi pe\u015finden ko\u015fan \u00f6b\u00fcr k\u0131zlara benzemiyordu. Kendisine giydirilen ve etekleri yerde s\u00fcr\u00fcnen bu bol entari bile k\u0131z\u0131n g\u00fczelli\u011fini gizleyemiyordu. Yerin alt\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p u\u00e7maya haz\u0131rlan\u0131yormu\u015f gibi, ba\u015f\u0131 dik, boyun e\u011fmeyecek biri bi\u00e7iminde, gururla \u0130smahil\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131nda dikiliyordu. G\u00f6zleri \u00f6fke, bilin\u00e7 ve nefret doluydu. Yine de \u0130smahil, \u201dO, bir kad\u0131n olarak boyun e\u011fece\u011fi ki\u015fiye, sonunda bir e\u015f olur\u201d diyordu i\u00e7inden. Ancak Nafset\u2019in bu sevimsiz s\u00f6zleri kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130smahil\u2019in umudu azal\u0131yor, g\u00f6zlerinden okunan biraz \u00f6nceki \u015fehevi bak\u0131\u015flar s\u00f6n\u00fcyor, g\u00f6zlerinde bir umutsuzluk beliriyordu.
    \nNafset s\u00f6zlerini s\u00fczd\u00fcr\u00fcyordu:
    \n– Bana y\u00f6nelik niyetlerin varm\u0131\u015f, ancak benim, senin isteyece\u011fin gibi biri olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 \u00f6\u011frenmen gerekirdi. Sen, bir k\u0131z ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, o k\u0131z\u0131n ad\u0131n\u0131n dula \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u0131z\u0131n da ba\u015fa gelen \u00e7ekilir, diyerek boyun e\u011fdi\u011fini, \u00e7aresiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, ka\u00e7\u0131ran\u0131n evinde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, benim de \u00f6yle yapaca\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olmal\u0131s\u0131n ama yan\u0131l\u0131yorsun, Adige kad\u0131n\u0131 art\u0131k \u00f6zg\u00fcr, bunu anlamak istemeyen bir s\u00fcr\u00fc erkek hala var, sen de onlardan birisin. Bir Adigelik, bir muhabbet ortam\u0131nda s\u00f6yle\u015fti\u011fimiz, \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece, bana kar\u015f\u0131 olan niyetlerinde yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Adige gelene\u011fi gere\u011fince sana s\u00f6ylemekten ka\u00e7\u0131nd\u0131m. \u015eimdi bizim ne t\u00fcr ki\u015filer oldu\u011fumuzu g\u00f6rm\u00fc\u015f bulunuyorsun, yanl\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlaman\u0131 sana anlatmak istiyorum. Bask\u0131ya boyun e\u011fmeyece\u011fimi, seni bir e\u015f olarak da benimseyemeyece\u011fimi bilmelisin, ben yeni bir ya\u015fam yolunu se\u00e7mi\u015f olan biriyim.
    \nAd\u0131m\u0131 dula \u00e7\u0131kararak bana boyun e\u011fdiremezsin. Benim ya\u015fam\u0131m sadece bir k\u0131z olarak kalmakla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Ben \u00f6zlemini duydu\u011fum yeni ya\u015fama kavu\u015fursam, i\u015fte o zaman iste\u011fime kavu\u015fmu\u015f olaca\u011f\u0131m. Ben kararl\u0131 bir bi\u00e7imde o yolda y\u00fcr\u00fcmeyi s\u00fcrd\u00fcrece\u011fim. \u015eimdi sen beni, kurdun kapt\u0131\u011f\u0131 koyun gibi kap\u0131p ka\u00e7\u0131rd\u0131n, \u00fcst\u00fcme sald\u0131r\u0131p beni par\u00e7alamaya kalk\u0131\u015f\u0131rsan buna g\u00fcc\u00fcn yetmez demiyorum ama tek bir can\u0131m kalsa dahi, bana yapt\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k verece\u011fimi, senden ayr\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131 bilmelisin. Olmazsa, \u201dG\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131karan\u0131n can\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u201d (\u0423\u043d\u044d \u043a\u044a\u04351\u044d\u0440\u044d\u043c \u044b\u043f\u0441\u044d \u04351\u044d\u0436\u044c) derler ya, her gece ve her uyudu\u011funda seni vurmak \u00fczere yan\u0131nda haz\u0131r olaca\u011f\u0131m. Bunu anlam\u0131yorsan\u0131z, hi\u00e7bir \u015feyi anlayamazs\u0131n\u0131z, bu nedenle konu\u015fmama son veriyorum. Benim yapabilece\u011fim, sana kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in ilk elde bu elimdeki sopay\u0131 kullanmak olacakt\u0131r, bana yakla\u015facak olursan onunla ba\u015flayaca\u011f\u0131m sana vurmaya!diyerek s\u00f6zlerine son verdi Nafset.
    \n– Ha-ha-ha! diyerek hileli ve y\u00fcksek bir sesle g\u00fcld\u00fc \u0130smahil. \u201dSadece bana vurmakla bitecekse bu i\u015f, sorun de\u011fil, bununla \u00f6fkeni atacaksan, vur bana!diyerek aya\u011fa kalkt\u0131 ve Nafset\u2019e do\u011fru ilerlemeye ba\u015flad\u0131.
    \n– Al, insanl\u0131ktan anlam\u0131yorsan hak ettin bunu, diyerek Nafset sopay\u0131 yan taraf\u0131ndan \u0130smahil\u2019in ba\u015f\u0131na indirdi.<\/p>\n

    O bir anl\u0131k zaman\u0131n ard\u0131ndan \u0130smahil, \u015faka ve alay\u0131 bir yana at\u0131p, y\u0131rt\u0131c\u0131 bir hayvan gibi sald\u0131r\u0131p sopay\u0131 Nafset\u2019in elinden kapt\u0131. Sald\u0131rd\u0131 ama Nafset yana, \u00f6b\u00fcr odaya do\u011fru ka\u00e7t\u0131. \u00d6n\u00fcnden ge\u00e7erken lambaya \u00e7arp\u0131p devirdi.<\/p>\n

    Karanl\u0131kta bir kovalamaca s\u00fcrerken biri \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.
    \n– \u0130smahil, \u0130smahil! diyerek kap\u0131 ard\u0131ndan yava\u015f bir sesle.<\/p>\n

    \u0130smahil kap\u0131ya do\u011fru ko\u015ftu.
    \n– Ne oldu?
    \n– \u00c7abuk ol!Gelenler var, sesleri yakla\u015f\u0131yor. Hemen yer de\u011fi\u015ftirmemiz gerekiyor.
    \n– Atlar\u0131 ko\u015fmad\u0131n\u0131z m\u0131?
    \n– Hay\u0131r. Hac\u0131ret\u2019in atlar\u0131 burada de\u011fil. At i\u00e7in giden de d\u00f6nmedi… \u00c7abuk, \u00e7abuk! Buraya do\u011fru geliyorlar, dedi aceleyle, sonra da sustu.<\/p>\n

    \u0130smahil, hemen bir kibrit yak\u0131p Nafset\u2019in pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fc. Yakalamak i\u00e7in bir s\u00fcre u\u011fra\u015ft\u0131. Belinden kavray\u0131p kap\u0131ya do\u011fru s\u00fcr\u00fckledi\u011fi bir s\u0131rada, bah\u00e7eden bir ses geldi:
    \n– Kim o? Her kimsen yerinden k\u0131m\u0131ldama! K\u0131m\u0131ldad\u0131\u011f\u0131n gibi kur\u015funu yersin.<\/p>\n

    Ayn\u0131 anda kap\u0131 \u00f6n\u00fcndeki ki\u015finin ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131lar. Birden iki t\u00fcfek sesi duyuldu.
    \n– Evin arkas\u0131n\u0131 tut! Sen beriki taraf\u0131 tut, diyerek komut vermekte olan De\u011fotluk\u2019un sesini tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131 \u0130smahil. Bu sesi Nafset de tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131. Ancak seslenme f\u0131rsat\u0131 yakalayamad\u0131, \u0130smahil eliyle k\u0131z\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya kapatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

    \u0130smahil ne yapaca\u011f\u0131na karar veremeden bir s\u00fcre duraksad\u0131. Nafset kurtulmak istedi ama ac\u0131tarak k\u0131z\u0131n belini daha bir s\u0131kt\u0131. B\u00f6yle bir didi\u015fme s\u00fcrerken Hac\u0131ret\u2019in evinin kap\u0131 sesiyle bir ki\u015finin sesi duyuldu:
    \n– Kim o, ne oldu ki?
    \n– Ne oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn birazdan, can\u0131ndan bezmediysen d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kma!diyerek De\u011fotluk adama do\u011fru ba\u011f\u0131rd\u0131. \u201dSiz k\u0131z\u0131 nerede tuttu\u011funuzu s\u00f6yleyin bakal\u0131m!
    \n– Ne k\u0131z\u0131ym\u0131\u015f \u00f6yle?Ne diye gece yar\u0131s\u0131 uykumuzu b\u00f6l\u00fcyorsunuz?. .<\/p>\n

    Tam o s\u0131rada Nafset a\u011fz\u0131n\u0131 kurtar\u0131p ba\u011f\u0131rd\u0131:
    \n– De\u011fotluk!Buraday\u0131m!Evde\u2026\u0130smahil, bir vurup k\u0131z\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131 yeniden kapatt\u0131. Arka bah\u00e7e penceresine do\u011fru k\u0131z\u0131 s\u00fcr\u00fckledi. Aya\u011f\u0131yla vurup pencereyi da\u011f\u0131tt\u0131. Tekme att\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015fer gibi olup elini biraz gev\u015fetir gev\u015fetmez, Nafset de t\u00fcm g\u00fcc\u00fcyle y\u00fcklenip \u0130smahil\u2019in elinden kurtulmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Hemen kap\u0131ya do\u011fru ko\u015fup kap\u0131y\u0131 k\u0131rd\u0131, bol elbisesi ve sa\u00e7lar\u0131 r\u00fczgarda sal\u0131narak karanl\u0131\u011fa do\u011fru ko\u015ftu.
    \n– De\u011fotluk! diye ba\u011f\u0131rd\u0131.
    \n– Nafset!diye omzuna dokunarak k\u0131z\u0131 durdurdu \u0130smahil.<\/p>\n

    Evin arkas\u0131ndan t\u00fcfek sesleri y\u00fckseldi.<\/p>\n

    Sen \u015fu avlu dibinde saklan, diyerek Nafset\u2019i oturttu, ard\u0131ndan De\u011fotluk evin arkas\u0131na do\u011fru ko\u015ftu. Ancak ba\u015fka bir t\u00fcfek sesi gelmedi. \u00c7ok ge\u00e7meden yan\u0131nda bir ki\u015fiyle De\u011fotluk geri d\u00f6nd\u00fc. Arkada\u015f\u0131 anlat\u0131yordu:
    \n– \u0130lk \u00f6nce o ate\u015f a\u00e7mak isteyince, ben de hemen yak\u0131ndan ate\u015f ettim, vurmu\u015f olmam gerekir, ama yine de ka\u00e7\u0131rd\u0131k. Yan\u0131nda k\u0131z\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce pe\u015fine d\u00fc\u015fmedim. Yan\u0131mdaki pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmal\u0131, demi\u015fken, k\u00f6y yak\u0131n\u0131ndaki bir yerden t\u00fcfek sesleri geldi. \u201dKar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f olmal\u0131lar, duyuyorsun!\u201d
    \n– Neyse, ka\u00e7arsa ka\u00e7s\u0131n, sorun de\u011fil. Uza\u011fa gidemez. \u015eu tarafa gidelim de Nafset\u2019i g\u00f6t\u00fcrelim, diyerek k\u0131z\u0131 araya al\u0131p geri d\u00f6nmeye ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

    Daha birka\u00e7 sokak ge\u00e7mi\u015flerdi ki, ba\u015flar\u0131nda Bibolet, ko\u015farak gelen b\u00fcy\u00fck bir toplulukla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Topluluk durup durumu \u00f6\u011frenince,<\/p>\n

    Bibolet:
    \n– Nafset, \u00fcz\u00fclme art\u0131k, ba\u015f\u0131na geleni atlatt\u0131n. Bundan sonra art\u0131k onlar\u0131n eli sana ula\u015famaz. Yar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcz, dedi. De\u011fotluk\u2019a d\u00f6n\u00fcp:\u201dSen Nafset\u2019i g\u00f6t\u00fcr\u2026Grup ne tarafa ka\u00e7t\u0131?\u201d diye sordu. Ka\u00e7anlar\u0131n gitti\u011fi taraf kendisine g\u00f6sterildi. \u201dMuhtarl\u0131\u011fa (selsovete) gel, Nafet\u2019i g\u00f6t\u00fcrece\u011fin evin \u00f6n\u00fcne birka\u00e7 koruma b\u0131rak. Haydi gidelim!diyerek, yan\u0131ndakilerle birlikte g\u00f6sterilen tarafa do\u011fru h\u0131zla y\u00fcr\u00fcd\u00fc.<\/p>\n

    Biraz sonra k\u00f6y k\u0131y\u0131s\u0131ndan yeniden t\u00fcfek sesleri geldi, sonra sustu.
    \nNafset kendi evlerine de\u011fil, Kulats\u2019\u0131n gelin oldu\u011fu eve g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Evin \u00f6n\u00fcne iki gen\u00e7 b\u0131rak\u0131p De\u011fotluk muhtarl\u0131\u011fa d\u00f6nd\u00fc. Bibolet, M\u0131hamet, T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, hepsi ve daha bir\u00e7ok kimse oraya gelmi\u015fti. \u0130\u00e7eri girer girmez, De\u011fotluk\u2019u hemen Halaho kar\u015f\u0131lad\u0131. Elini tutup ok\u015fayarak ve sallayarak konu\u015ftu:
    \n– Aferin, De\u011fotluk\u2019um benim!G\u00f6revi tam bir adam gibi yerine getirdin. Nafset\u2019imizi, bu alt\u0131n k\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 k\u00f6peklerin pen\u00e7esinden ald\u0131n, aferin, evlad\u0131m!Do\u011fruca oraya gitmen gerekti\u011fini nas\u0131l kestirebildin?
    \n– O konuda benim yapt\u0131\u011f\u0131m fazla bir \u015fey yok, Halaho!Dayan\u0131\u015fma ile a\u015f\u0131lmayacak zorluk olmaz, dedi De\u011fotluk. Ard\u0131ndan ayaktakilere d\u00f6n\u00fcp: \u201dNerede kald\u0131 o her t\u00fcrl\u00fc insanl\u0131kla bezenmi\u015f olan o iyi adam?\u015eu toplulu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131na dikin de o adam\u0131, olup bitenin hepsini anlatay\u0131m size.<\/p>\n

    Bol g\u00f6mlekli adam\u0131 nezaretten al\u0131p toplulu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131nda durdurdular.<\/p>\n

    De\u011fotluk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, toplulu\u011fa d\u00f6n\u00fcp konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:
    \n– \u015eeceriyeliler!Devrim (s\u0131n\u0131f) d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile k\u00f6t\u00fc \u015feyler yapanlar\u0131n el ele hareket etmekte olduklar\u0131n\u0131, bu olaya nas\u0131l kat\u0131lm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 size g\u00f6stereyim. \u0130nce Adige gelene\u011fini temsil etti\u011fini s\u00f6yleyen bu iyi adam, -bol g\u00f6mlekli adam\u0131 i\u015faret etti-herkesten sonra muhtarl\u0131\u011fa geldi. Muhtarl\u0131ktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda birinin ko\u015farak gelmekte oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. Ko\u015farak gelen de bu iyi adamd\u0131. Yeti\u015fince \u00fcst ba\u015f\u0131n\u0131 hafiften temizledi, bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi sessizce toplulu\u011fa kar\u0131\u015ft\u0131. Ard\u0131ndan onun Bibolet\u2019e s\u00f6ylediklerini hepiniz duydunuz. Bu ki\u015fi bende ku\u015fku uyand\u0131rd\u0131. Bu adam \u0130smahil\u2019in yan\u0131ndan ayr\u0131lmayan, onun yardak\u00e7\u0131s\u0131 olan biri, k\u0131z\u0131 da bunun evine g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f olacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Siz burada toplanm\u0131\u015f konu\u015fuyorken, ben de birka\u00e7 arkada\u015f\u0131m\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p oraya do\u011fru gitmeye ba\u015flad\u0131m. Yar\u0131 yola varm\u0131\u015ft\u0131m ki, \u00f6nc\u00fc (piyoner) \u00e7ocuklar\u0131m\u0131zdan birinin bize do\u011fru ko\u015fmakta oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. K\u0131z\u0131n \u015e\u0131vm\u0131l\u2019 Hac\u0131ret\u2019in evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bize s\u00f6yledi o \u00e7ocuk. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir \u00e7at\u0131\u015fma sonunda elimizden ka\u00e7t\u0131lar. Ancak uza\u011fa gidemezler, Sovyet yarg\u0131s\u0131 onlara hak ettikleri cezalar\u0131 verecektir. Bak\u0131n g\u00f6r\u00fcyorsunuz, kumarbaz tak\u0131m\u0131, d\u00fckkan i\u015fleten zengin k\u00f6yl\u00fcler ve k\u00f6ydeki b\u00fct\u00fcn h\u0131rs\u0131zlar, hepsi beraberler, hepsi k\u00f6ye, k\u00f6yl\u00fcye d\u00fc\u015fman, hepsi k\u00f6ydeki b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri i\u015fleyen ki\u015filer. G\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde de\u011fil mi bu durum? Her zaman Sovyet iktidar\u0131 ile emek\u00e7ilere kar\u015f\u0131 olan bu s\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n birlikte hareket etmekte olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz, bunu unutmamam\u0131z gerekiyor. O k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck \u00f6nc\u00fc \u00e7ocu\u011fu kadar bilinci olmayan \u00e7ok ki\u015fi var hala i\u00e7imizde. O \u00f6nc\u00fc \u00e7ocuktan ba\u015fka k\u0131z\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc evi g\u00f6ren olmam\u0131\u015f m\u0131? Mutlaka \u00e7ok ki\u015fi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr bunu. K\u00f6yde b\u00f6yle bir olay oldu\u011funda herkes uyan\u0131r. K\u0131z\u0131n Hac\u0131retlerin evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6renler olmu\u015ftur. Ancak \u201cmuhbir\u201d (\u0445\u0430\u0449\u044d) olmay\u0131 Adigelik ile ba\u011fda\u015ft\u0131ram\u0131yorlar ya. K\u00f6t\u00fcler her k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yapacaklar, biz de \u201cmuhbir say\u0131lmamak\u201d i\u00e7in g\u00f6rmeyecek, susup oturaca\u011f\u0131z!Bundan sadece bizler zarar g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ile bilincimiz \u00fczerindeki bu prangalar\u0131 s\u00f6k\u00fcp atman\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015f olmal\u0131.<\/p>\n

    D\u00f6rt ki\u015fi-M\u0131hamet, De\u011fotluk, T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u, Bibolet- birlikte muhtarl\u0131ktan ayr\u0131ld\u0131lar. Ba\u015fba\u015fa kal\u0131nca, De\u011fotluk T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u\u2019ya sordu:
    \n– T\u2019\u0131hu, o adamlar seni a\u015f\u0131p evi nas\u0131l basabildiler?
    \n– \u015e\u00f6yle oldu: \u0130ki ki\u015fi \u00f6te yandaki \u00e7itin \u00f6n\u00fcne gelip dikildi, ben de gizlice onlara sokulmaya ba\u015flad\u0131m. Yakla\u015f\u0131nca ka\u00e7maya ba\u015flad\u0131lar. Pe\u015flerinden birka\u00e7 sokak \u00f6teye do\u011fru ko\u015ftum, ard\u0131ndan k\u0131z\u0131n evinin taraf\u0131ndan gelen bir g\u00fcr\u00fclt\u00fc duydum. Geriye do\u011fru ko\u015farken, \u00e7it kenar\u0131nda bir at arabas\u0131n\u0131n durdu\u011funu g\u00f6rd\u00fcm. Yani, beni oyuna getirip oradan uzakla\u015ft\u0131rd\u0131lar. Demek ki, onlar k\u0131z\u0131 bekledi\u011fimizi biliyorlar, i\u00e7imizden biri bildirmi\u015f olmal\u0131.<\/p>\n

    Bu anlatt\u0131klar\u0131 T\u2019\u0131huts\u2019\u0131k\u2019u ate\u015f gibi tutu\u015fturmu\u015ftu, derin bir soluk \u00e7ekti.
    \n– B\u00f6yle biri var m\u0131 i\u00e7inizde?diyerek Bibolet, De\u011fotluk\u2019a sordu.
    \n– Zavall\u0131 Ahmed\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden beri i\u00e7imizde b\u00f6yle birinin bulundu\u011funu biliyoruz, ama ortaya \u00e7\u0131karam\u0131yoruz.
    \n– Ku\u015fkuland\u0131\u011f\u0131n biri yok mu?
    \n– Sadece ku\u015fku de\u011fil, onu bildi\u011fimden de eminim. Ancak su\u00e7\u00fcst\u00fc yapam\u0131yorum\u2026dedi De\u011fotluk, eski ac\u0131s\u0131 yeniden depre\u015fmi\u015f bir bi\u00e7imde.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Ertesi sabah k\u0131z\u0131n ka\u00e7\u0131r\u0131lma olay\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda k\u00f6yde konu\u015fulan bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131. Bir evden \u00f6b\u00fcr eve\u00a0 k\u0131z ka\u00e7\u0131rma olay\u0131 de\u011fi\u015fik renklere b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f halde dolan\u0131p duruyordu k\u00f6yde. \u00c7o\u011funluk yap\u0131lan\u0131 yak\u0131\u015f\u0131ks\u0131z, k\u00f6y ad\u0131na utan\u00e7 verici bir davran\u0131\u015f olarak g\u00f6r\u00fcyordu. Bir\u00e7ok ki\u015fi toplumsal geli\u015fimin fark\u0131nda bile de\u011fildi, ama birka\u00e7 y\u0131ll\u0131k\u00a0 Sovyet iktidar\u0131 kitleler \u00fczerinde olumlu bilin\u00e7 yaratm\u0131\u015ft\u0131, bu bilin\u00e7 d\u00fczeyi, toplumdaki de\u011fi\u015fimi belli ediyordu.<\/p>\n

    Ancak d\u00fc\u015fman fitne sa\u00e7maya devam ediyordu. “Kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fti, okuyacak diyerek, k\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 yakt\u0131lar. Gece kald\u0131r\u0131l\u0131p\u00a0 g\u00f6t\u00fcr\u00fclen dulu art\u0131k kim al\u0131r ki?”, “Yahu, o gen\u00e7 konuk\u00a0 i\u00e7in okumu\u015f diyorlar, ama kafas\u0131z\u0131n bir imi\u015f, yanl\u0131\u015f yap\u0131yor. Kendisi bir k\u0131z\u0131 be\u011fenmi\u015f diye, as\u0131rl\u0131k Adige geleneklerini ne diye iteler ki? Dedikleri gibi bir kom\u00fcnist ve ger\u00e7ek bir Sovyet insan\u0131 ise, \u015fimdi ba\u015fkas\u0131ndan\u00a0 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olan dulu als\u0131n da g\u00f6relim!” gibi zehir sa\u00e7an konu\u015fmalar yay\u0131yorlard\u0131 k\u00f6ye. \u0130nsanlar b\u00f6ylesine s\u00f6zler kar\u015f\u0131s\u0131nda at\u0131\u015f\u0131yorlar ve h\u0131rg\u00fcr i\u00e7ine d\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

    Sabaha \u00e7ay kahvalt\u0131s\u0131ndan sonra De\u011fotluk ile M\u0131hamet, birlikte Bibolet’in yan\u0131na geldiler. K\u00f6yde dolan\u0131p duran haberleri anlatt\u0131lar. Hala Nafset’in sorunu\u00a0 kapanm\u0131\u015f de\u011fildi, silah ve ev basmayla ba\u015far\u0131lamayan i\u015f, \u015fimdi eski Adige usul\u00fcne g\u00f6re, fitne fesada bo\u011fuluyor, paslanm\u0131\u015f prangalar bir bir\u00a0 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmak isteniyordu. Zincire\u00a0 dolay\u0131p k\u0131z\u0131n umudunu k\u0131rmak, onu k\u00f6leli\u011fi kabule\u00a0 zorlamak istiyorlard\u0131, k\u0131z\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda bu tehlike vard\u0131 \u015fimdi. K\u0131z\u0131\u00a0 y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar\u0131n elinden nas\u0131l kurtard\u0131larsa, \u015fimdi de bilin\u00e7li bir bi\u00e7imde bu gibi insanlar\u0131n dilinden kurtarmak gerekiyordu k\u0131z\u0131. Kitlelere \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu da g\u00f6stermek gerekiyordu.<\/p>\n

    Hemen orac\u0131kta, \u00fc\u00e7\u00fc de Nafset\u2019in yan\u0131na gitmeye karar verdiler.<\/p>\n

    Kar\u015f\u0131da, p\u00f6rs\u00fcy\u00fcp \u00e7\u00f6kmeye y\u00fcz tutmu\u015f bir kalpak gibi d\u00f6k\u00fck, saz daml\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir Adige evi duruyordu. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck ailenin bah\u00e7esinde ev d\u0131\u015f\u0131nda, bir a\u011f\u0131l ve bir de bir k\u00fcmes vard\u0131 sadece. Gerisi ot ve \u00e7imenle kapl\u0131yd\u0131.<\/p>\n

    Kulats\u2019\u0131n gelinodas\u0131na (le\u011fune) girdiler. Buras\u0131 da eski\/kadim bir Adige odas\u0131ndan ba\u015fkas\u0131 de\u011fildi:Kabart\u0131lm\u0131\u015f yast\u0131klar divana dizilmi\u015fti. Evlerine girmi\u015f olan kutular (\u043a\u044a\u0430\u043c\u043b\u0430\u043d)\u00a0\u00a0 bir\u00a0 masan\u0131n \u00fczerinde toplanm\u0131\u015ft\u0131. Kutular\u0131n \u00fczerinde\u00a0 cam bardaklar , benzeri kap kacaklar ve \u00f6te beri diziliydi. Aras\u0131nda \u00f6zel bir yer ayr\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7ift lastik kad\u0131n ayakkab\u0131s\u0131 da vard\u0131. Odada biraz da bir ek\u015fime\/rutubet\u00a0 kokusu vard\u0131.
    \n\u00dc\u00e7\u00fc de konu\u015fmadan oturuyordu, konu\u015fma iste\u011fi de duymuyorlard\u0131. \u00dc\u00e7\u00fc de Nafset\u2019in ba\u015f\u0131na gelen olay\u0131n \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc i\u00e7indeydi. Ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131na gitmi\u015f gibi, \u00fc\u00e7\u00fc de \u00fczg\u00fcn \u00fczg\u00fcn oturuyordu.
    \nEn \u00fczg\u00fcn olan\u0131 da Bibolet idi. Her zamanki ak\u0131lc\u0131 ve sab\u0131rl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131 u\u00e7up gitmi\u015fti art\u0131k. Bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu, belli bir d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00e7izgisi izleyecek durumda de\u011fildi. \u00a0\u00dcz\u00fcnt\u00fcs\u00fc, akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131ndan alm\u0131\u015f gibiydi. Nafset\u2019e kar\u015f\u0131 duyars\u0131z davrand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kendi kendisini\u00a0 k\u0131n\u0131yordu durmadan. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck, bu son g\u00fcnlerde i\u00e7inde, a\u015fk ate\u015fi yeniden belirmi\u015f ve iyice tutu\u015fup y\u00fckselmi\u015fti. \u00dcz\u00fcnt\u00fc, pi\u015fmanl\u0131k ve tasa i\u00e7ini kaplam\u0131\u015ft\u0131, umut ve\u00a0 umutsuzluk, bunlar\u0131n hepsi bir atl\u0131kar\u0131nca gibi d\u00f6n\u00fcp duruyordu kafas\u0131n\u0131n etraf\u0131nda. Sab\u0131rs\u0131zca Nafset\u2019in gelmesini bekliyordu ama biraz da korkmuyor de\u011fildi: \u201cBeni nas\u0131l kar\u015f\u0131layacak acaba? Dans s\u0131ras\u0131ndaki so\u011fuk bak\u0131\u015f\u0131, yine s\u00fcrecek mi? Yoksa\u2026\u201c<\/p>\n

    V\u0131stanekolar\u0131n evine gitti\u011fi ilk ak\u015fam, Nafset\u2019le kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak kitaba as\u0131ld\u0131klar\u0131 s\u0131radaki bir dakikal\u0131k g\u00f6z g\u00f6ze bak\u0131\u015fmalar\u0131, tatl\u0131 bir an\u0131 olarak yeniden\u00a0 belirmi\u015fti i\u00e7inde. \u0130ki y\u0131l ge\u00e7mi\u015fti aradan ama g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc hala yok olmam\u0131\u015ft\u0131 bu bak\u0131\u015fman\u0131n…
    \nKap\u0131ya do\u011fru yakla\u015fan bir ayak sesi duyuldu. Bibolet\u2019in kalbi iyice atmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kendinden ge\u00e7mi\u015f, a\u00e7\u0131lacak kap\u0131y\u0131 bekleyip tabure \u00fczerinde oturmaktayd\u0131.
    \nAncak kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131p i\u00e7eri giren Nafset de\u011fildi. Evlenme \u00f6ncesine g\u00f6re, daha utanga\u00e7 bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcme b\u00fcr\u00fcnen Kulats idi gelen.
    \nK\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndaki g\u00fczelli\u011finden\u00a0 bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131 geride. Giysileri y\u0131pran\u0131k, kendi de \u00e7ok solgundu. Evlenmi\u015f s\u0131radan bir Adige kad\u0131n\u0131 gibi, bir kad\u0131nca\u011f\u0131z olmu\u015ftu sonunda. Ba\u015fka bir zaman kesitinde olsayd\u0131, Bibolet, Kulats\u2019\u0131n bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc \u00fczerine bir ak\u0131l y\u00fcr\u00fctebilirdi. \u015eimdi \u00f6yle \u015feyler d\u00fc\u015f\u00fcnecek durumda de\u011fildi. \u0130\u00e7i iyice daralm\u0131\u015ft\u0131, \u201cNiye Nafset gelmiyor? Ba\u015f\u0131na bir \u015fey mi gelmi\u015f yeniden?\u201d
    \nBa\u015flar\u0131na bir \u015fey gelmi\u015fse, bunu Kulats\u2019\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131ndan sezmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu Bibolet. Ancak Kulats renk vermiyordu, sadece konuk kar\u015f\u0131lan\u0131rken gelenek gere\u011fi\u00a0 s\u00f6ylenen\u00a0 g\u00fczel s\u00f6zlerle yetiniyordu. Bibolet\u2019in Kulats\u2019\u0131 dinleyecek hali kalmam\u0131\u015ft\u0131, g\u00f6z\u00fc kula\u011f\u0131 kap\u0131ya odaklanm\u0131\u015ft\u0131.
    \nKulats ile daha \u00e7ok M\u0131hamet ve De\u011fotluk konu\u015ftular. S\u0131radan konu\u015furlarken kap\u0131ya gelmi\u015fti Nafset. Hepsinden \u00f6nce\u00a0 Bibolet g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc onu. \u0130\u00e7eri girmeyi g\u00f6ze alam\u0131yormu\u015f gibi bir s\u00fcre kap\u0131 \u00f6n\u00fcnde oyalanm\u0131\u015ft\u0131 Nafset. Sonunda ba\u015fka bir\u00a0 yol kalmam\u0131\u015f olmal\u0131, hemen ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p bakt\u0131. Bir anl\u0131k s\u00fcreyle g\u00f6z g\u00f6ze geldiler, Bibolet, arzu ve umut diye bir \u015feyin Nafset\u2019in g\u00f6zlerinde kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. En sevdi\u011fi birini topra\u011fa vermi\u015f, cenazesi olan birinin bak\u0131\u015flar\u0131 vard\u0131 Nafset\u2019in g\u00f6zlerinde.
    \nAncak, bu bir bak\u0131\u015f\u0131 ile i\u00e7indekileri\u00a0 anlatmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Ard\u0131ndan h\u0131zla toparland\u0131 Nafset, i\u00e7indekini belli etmemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, keyifsiz ve so\u011fuk tavr\u0131na yeniden b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. B\u00fcy\u00fck bir arzusu olan birinin s\u0131radan dostlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131\u015f\u0131 gibi giriverdi odaya. \u0130\u00e7indeki so\u011fuklu\u011fu gizleyerek bir ho\u015f gediniz dedi ve gelenlerin ellerini tuttu, geri \u00e7ekilip masa aral\u0131\u011f\u0131nda aya\u011fa dikildi (*).
    \nM\u0131hamet\u2019le De\u011fotluk, Kulats ile s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri \u015fakala\u015fmalara bir son verip bir s\u00fcre sustular. Kulats da \u201cSiz oturun\u201d diyerek odadan ayr\u0131ld\u0131.
    \nBibolet, kalbi durmu\u015f halde g\u00f6zlerini ay\u0131rmadan Nafset\u2019e bak\u0131p duruyordu. Bu gece ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bela kar\u015f\u0131s\u0131nda duda\u011f\u0131n\u0131 kemirmi\u015f olmal\u0131, k\u0131z\u0131n duda\u011f\u0131ndaki \u0131s\u0131r\u0131klar\u0131 \u00f6ncelikle fark etmi\u015fti. S\u0131tmadan yeni kurtulmu\u015f biri gibi y\u00fcz\u00fcne pi\u015fikler yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Yanaklar\u0131ndan f\u0131\u015fk\u0131ran kan\u0131 \u00e7ekilmi\u015f, iyice solgunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. V\u00fccudu, \u00f6nceleri oldu\u011fu gibi, yine dimdik idi, ancak ba\u015f\u0131n\u0131, ge\u00e7irdi\u011fi felaketin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle olmal\u0131, fark\u0131nda olmaks\u0131z\u0131n \u00f6ne do\u011fru e\u011fmekteydi. At nal\u0131 alt\u0131nda ezilmi\u015f g\u00fczel bir k\u0131r \u00e7i\u00e7e\u011fine benziyordu, i\u00e7indeki gen\u00e7lik duygular\u0131, kendisine uzanan\u00a0 yabani bir\u00a0 el taraf\u0131ndan \u00e7i\u011fnenmi\u015fti. Eski \u00e7ocuksu hareketlili\u011fi, \u015f\u0131k giyimi ve b\u00fct\u00fcn bunlar art\u0131k g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda par\u0131ldam\u0131yorlard\u0131, can\u0131n\u0131 di\u015fine takm\u0131\u015f, y\u0131k\u0131lmadan ayakta durmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, arzular\u0131na gem vurmu\u015f gibi \u00fczg\u00fcn \u00fczg\u00fcn\u00a0 dikiliyordu.
    \nOysa bir bilinci olan insan zor ve \u00f6l\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda bile kirlenmez, aksine daha da ar\u0131n\u0131r, yenilenir. Nafset de ba\u015f\u0131na gelen bu ac\u0131 durum kar\u015f\u0131s\u0131nda y\u0131k\u0131lmad\u0131, boyun e\u011fer\u00a0 bir tutum da tak\u0131nmad\u0131. Kalbinde a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan yaray\u0131, b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplay\u0131p sarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, bunun \u00e7abas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Gen\u00e7li\u011finin verdi\u011fi, \u00e7i\u00e7ek g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc yans\u0131tan g\u00f6zleri, \u00a0eski \u00e7evik\u00e7e davran\u0131\u015flar\u0131, art\u0131k kedere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc, ama bilin\u00e7li olman\u0131n kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 de\u011fer ve insanca g\u00fczelli\u011fi de daha bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmu\u015ftu.<\/p>\n

    Bibolet b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n fark\u0131ndayd\u0131, Nafset\u2019in insanca ki\u015fili\u011fine verdi\u011fi de\u011fer daha da sa\u011flam bir temele oturmu\u015ftu, k\u0131za kar\u015f\u0131 duydu\u011fu sevgiye de sevgi eklenmi\u015fti. \u0130\u00e7i \u00a0sevgiyle dolmu\u015ftu. K\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na gelen bu u\u011fursuz olay kar\u015f\u0131s\u0131nda, ba\u015fkalar\u0131n\u0131nki gibi ona kar\u015f\u0131 i\u00e7inden bir so\u011fukluk duymuyor, aksine ona kar\u015f\u0131 daha da bir\u00a0 yak\u0131nl\u0131k duyuyordu. Onu her \u015feyi ile seviyordu. Ba\u015f\u0131na her ne geldiyse, iki eli, iki aya\u011f\u0131 kopup k\u00f6t\u00fcr\u00fcm kalm\u0131\u015f olsa bile, onu sevin\u00e7le kuca\u011f\u0131na al\u0131p dola\u015ft\u0131rmaya haz\u0131rd\u0131. K\u0131z\u0131n insanca tatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve insanca temizli\u011fi kendisi i\u00e7in yetip de artard\u0131.
    \n\u201cAncak k\u0131z\u0131n so\u011fuk ve yabanc\u0131 biri imi\u015f gibi bakmakta olmas\u0131n\u0131n nedeni de ne\u00a0 olabilirdi? K\u0131z\u0131n kendisine kar\u015f\u0131 o denli so\u011fuk olmas\u0131 acaba nedendi?\u201d diyor, i\u00e7indeki kayg\u0131 daha da art\u0131yordu Bibolet\u2019in. G\u00f6zleriyle Nafset ile konu\u015fmak, ona g\u00fczel \u015feyler s\u00f6ylemek istiyor, ne diyece\u011fini bilemiyor, sadece oturup bekliyordu. K\u0131z\u0131n g\u00f6zlerine bir kez olsun bakmak istiyor, bunun i\u00e7in de k\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rmas\u0131n\u0131 bekliyordu. K\u0131z\u0131n i\u00e7indekini g\u00f6zlerinden okumak istiyordu.
    \nAma Nafset g\u00f6zlerini yukar\u0131 kald\u0131rm\u0131yordu. K\u0131z\u0131n \u00e7ok \u00fczg\u00fcn oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu, bu y\u00fczden de a\u015fa\u011f\u0131 bak\u0131p dikiliyordu. Bazen ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131racak olsa bile, g\u00f6zlerini Bibolet\u2019den ka\u00e7\u0131r\u0131yordu. Ba\u015f\u0131n\u0131, kendisini ve oturanlar\u0131 umursamayan bir tav\u0131r tak\u0131n\u0131yor, g\u00f6zlerini \u00e7eviriyor ve\u00a0 indiriyordu.
    \n\u201cYa\u015fam umudunu ve mutluluk \u00f6zlemlerini yitirmi\u015f, \u00f6b\u00fcr Adige k\u0131zlar\u0131 gibi kaderine boyun e\u011fmi\u015f, kendisini kap\u0131p ka\u00e7\u0131rana evet demek gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnce mi do\u011fmu\u015ftu i\u00e7inde\u2026\u201d, kur\u015fun yemi\u015f biri gibi, Bibolet\u2019in i\u00e7inde de bir endi\u015fe belirdi. Adeta kan\u0131 \u00e7ekildi, biraz da bir yabanc\u0131l\u0131k, uzak d\u00fc\u015fme duygusu belirdi i\u00e7inde. \u0130lk geldi\u011finde, k\u0131za moral verici s\u00f6zler s\u00f6ylemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc, \u015fimdi b\u00f6yle \u015feyleri bir yana atm\u0131\u015ft\u0131. Kayg\u0131 ve arzular\u0131n\u0131 iteleyip ilk konu\u015fmay\u0131 ba\u015fkas\u0131n\u0131n yapmas\u0131n\u0131 bekleyip oturuyordu.
    \nKonu\u015fmay\u0131 M\u0131hamet ba\u015flatt\u0131:<\/p>\n

    – Nedir bu halin Nafset, bu kadarc\u0131k bir \u015fey i\u00e7in mi moralini bozdun, \u00f6n\u00fcne bak\u0131p duruyorsun da? \u00a0diyerek, biraz \u00fczg\u00fcn ve biraz da \u015fakac\u0131 bir tav\u0131rla.<\/p>\n

    Nafset ba\u015f\u0131n\u0131 daha da e\u011fdi, bir s\u00fcre bekledikten sonra, zorlanarak ve biraz da al\u00e7ak bir sesle yan\u0131t\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n

    – O kadar da k\u00f6t\u00fc de\u011filim, ama sevinecek durumum da yok.<\/p>\n

    – Zor durumla kar\u015f\u0131la\u015fmayan insan olmaz:Kurt sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frayan, kuduz k\u00f6pek taraf\u0131ndan\u00a0 \u0131s\u0131r\u0131lan da olur. Sen de \u00f6yle bir durumda olmal\u0131s\u0131n.
    \nAncak \u00e7ok \u015fansl\u0131s\u0131n, beladan \u00e7abuk s\u0131yr\u0131lmay\u0131 ba\u015fard\u0131n, buna sevinmelisin. Ben senin \u00fcz\u00fclmen i\u00e7in bir neden g\u00f6remiyorum. Korktu\u011fun ve ku\u015fkuland\u0131\u011f\u0131n bir durum varsa, hadi s\u00f6yle, senin i\u00e7in can\u0131m\u0131 vermeye haz\u0131r\u0131m. Asla umudunu k\u0131rma.
    \nNafset, yine bir s\u00fcre, \u00a0eskisi gibi ba\u015f\u0131 \u00f6ne e\u011fik durdu. S\u00f6yleyece\u011fi s\u00f6zlerinin ya\u015fam yolunun bir d\u00f6nemeci olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek ve dikkat ederek, ama \u00fcz\u00fcnt\u00fc\u00a0 i\u00e7inde, i\u00e7i yanm\u0131\u015f ve karar verme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ekiyormu\u015f gibi konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131:<\/p>\n

    – Bu kez bana vermi\u015f oldu\u011funuz deste\u011fin fark\u0131nda olmayan biri de\u011filim. Yine bana yard\u0131mc\u0131 olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 da biliyorum. Size kar\u015f\u0131 olan minnettarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bir sa\u011folun s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle dile getiremem. Bana yard\u0131mc\u0131 olmayacaks\u0131n\u0131z bi\u00e7iminde bir d\u00fc\u015f\u00fcnce akl\u0131m\u0131n k\u00f6\u015fesinden bile ge\u00e7mez. Ancak sizin yard\u0131mc\u0131 olamayaca\u011f\u0131n\u0131z, benim kendi ba\u015f\u0131ma \u00e7\u00f6zmem, bunu yolunu bulmam gereken \u015feyler olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor beni. Bu nedenle \u00f6n\u00fcme bak\u0131p duruyorum.<\/p>\n

    – Kimsenin sana yard\u0131mc\u0131 olamayaca\u011f\u0131 gibisine seni korkutan \u015fey ne olabilir ki? S\u00f6ylersen, belki biz, senin \u00e7\u00f6zmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp durdu\u011fun konuda yard\u0131mc\u0131 olabiliriz, diye sordu Bibolet, biraz azarlar, biraz da \u00fcz\u00fcl\u00fcr bir bi\u00e7imde.<\/p>\n

    – Bu benim ki\u015fisel bir sorunum, i\u00e7imden gelen bir \u015fey\u2026diyebildi zar\u00a0 zor Nafset, i\u00e7i bunald\u0131, g\u00f6zleri ya\u015far\u0131r gibi oldu ve ba\u015f\u0131n\u0131 daha da \u00f6ne e\u011fdi.<\/p>\n

    Bibolet, o an kendi i\u00e7inden gelen duygular\u0131n etkisinde olmasayd\u0131, Nafset\u2019in g\u00f6zlerinin ya\u015farmas\u0131n\u0131n kendisiyle ilgili bir \u015fey oldu\u011funu, Nafset\u2019ten bekledi\u011fi sevgi yan\u0131t\u0131n\u0131n o g\u00f6z ya\u015flar\u0131nda bulundu\u011funu anlard\u0131. Ama seven ki\u015fi, kar\u015f\u0131s\u0131ndakini ku\u015fkucu bi\u00e7imde azarlamaya kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, hi\u00e7bir \u015feyi fark etmez, g\u00f6z\u00fc hi\u00e7bir \u015feyi g\u00f6rmez olur ve sonunda k\u00f6rle\u015fir. Bibolet, Nafset\u2019in g\u00f6zya\u015flar\u0131ndan yans\u0131yan \u015feyi anlayamam\u0131\u015ft\u0131. K\u0131z\u0131n k\u0131sa bir yan\u0131t vermesini, kendisine k\u0131zd\u0131\u011f\u0131, hi\u00e7bir\u00a0 \u015feyden \u00e7ekinmedi\u011fine yordu. K\u0131z\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yitirdi\u011finden kayg\u0131land\u0131, derin bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130nad\u0131na bir s\u00fcre bekledi, Nafset\u2019e yard\u0131m etme d\u0131\u015f\u0131nda\u00a0 bir umudu, yolu kalmam\u0131\u015ft\u0131, \u00fcz\u00fcnt\u00fc i\u00e7inde sessizce s\u00f6zlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n

    – Nafset, ilk kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnden beri bana kar\u015f\u0131 ku\u015fkucu bir tutum i\u00e7indesin ama M\u0131hamet ile De\u011fotluk\u2019a kar\u015f\u0131 ku\u015fku duymana gerek yok. \u015eu durumda sen, bir ba\u015f\u0131na sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmeye kalk\u0131\u015fmaman daha yerinde olur. Bizim sana yard\u0131mc\u0131 olamayaca\u011f\u0131m\u0131z zor durumlar\u0131n da olabilir, sana yard\u0131m edemesek bile sana yol g\u00f6sterebiliriz. \u015eu an senin en fazla dikkat etmen gereken \u015fey, ya\u015fam \u00e7izginden sapmaman, bilin\u00e7li bir bi\u00e7imde do\u011fru yolda ilerlemeye devam etmendir. Kendi ba\u015f\u0131na yanl\u0131\u015f kararlar vermemelisin. K\u00f6y\u00fcn karanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7ine\u00a0 g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f olarak\u00a0 ya\u015fayalar \u201cne derler\u201d gibisine s\u00f6zlere ald\u0131rmamal\u0131s\u0131n. Senin insanl\u0131\u011f\u0131n o gibi \u015feylere ba\u011fl\u0131 olmamal\u0131. Senin insanca de\u011ferin, sana bi\u00e7ilecek olan sayg\u0131, izlemi\u015f oldu\u011fun yeni ya\u015fam\u00a0 yolu, se\u00e7mi\u015f oldu\u011fun e\u011fitim\u00a0 yolunun \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu yoldan uzak d\u00fc\u015fmemeye her zamankinden daha \u00e7ok dikkat etmelisin \u015fimdi. Bug\u00fcne de\u011fin seni engelleyen Adige gelene\u011finin (\u0445\u044d\u0431\u0437\u044d\u0436\u044a) k\u00f6hne yanlar\u0131yla m\u00fccadele etmen i\u00e7in \u015fimdi eline iyi bir neden ge\u00e7ti. Kararl\u0131 ol, ad\u0131m at\u0131p k\u00f6hne s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015f, erkek\u00a0 egemen olmayan ve senin mutlulu\u011funu i\u015faret eden yeni yola ge\u00e7. Okumaya git.
    \n– Ben\u00a0 o s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015ft\u0131m. Beni korkutan \u015fey o de\u011fil, diye konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131 Nafset, sesine biraz daha g\u00fcven gelmi\u015fti. \u0130nsanlar\u0131n benim i\u00e7in ne diyecekleri ile ba\u015f\u0131ma gelenleri o kadar \u00f6nemsemiyorum. Eskimi\u015f gelene\u011fe g\u00f6re k\u0131smet bekleyip oturacak olursan ba\u015fa ne gelece\u011fini ya\u015fayarak g\u00f6rd\u00fcm ben. Ancak i\u00e7inde do\u011fdu\u011fun ve b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn toplumu a\u015f\u0131p bilmedi\u011fin bir yola girmek insan\u0131 korkutur ve zorluklar yarat\u0131r. Her \u015feyi bir yana itmeden, yava\u015f yava\u015f d\u00f6n\u00fcp o s\u00f6yledi\u011fin yola ayak atmak amac\u0131ndayd\u0131m. Ancak o birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde belirlemi\u015f oldu\u011fum yolu bir gecede ge\u00e7mek durumunda kald\u0131m. \u00d6l\u00fcp yeniden do\u011fdum. \u00c7ocuk\u00e7a duygular\u0131 o bir gece i\u00e7inde terk etmem gerekti. Umutlan\u0131p oturmakla mutlulu\u011fu yakalayamayaca\u011f\u0131n\u0131, mutluluk i\u00e7in zorlu bir \u00e7aba gerekece\u011fini, o bir tek gecede \u00f6\u011frenmi\u015f oldum. O denli \u015feyi tek gecede ya\u015famak kolay de\u011fil. Beni \u00fczen \u015fey sadece bu, ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. Se\u00e7mek istedi\u011fim yolu se\u00e7mi\u015f oldum. \u0130lk ad\u0131m olarak, e\u011fer De\u011fotluk da uygun bulursa komsomola kat\u0131lmak istiyorum.
    \nNafset bu s\u00f6z\u00fc sesini y\u00fckseltmeden ve abart\u0131ya ka\u00e7madan s\u00f6ylemi\u015fti. Se\u00e7ti\u011fi mutluluk yolunun g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131rtlanm\u0131\u015f gibi yava\u015f ve sab\u0131rl\u0131 konu\u015fuyordu. Ama oturanlar onun bu s\u00f6zlerini\u00a0 bir bomba patlamas\u0131 gibi kar\u015f\u0131lam\u0131\u015flard\u0131. Hepsinden \u00f6nce De\u011fotluk sevin\u00e7le aya\u011fa f\u0131rlad\u0131. Sevinerek ama emin de olamam\u0131\u015f gibi konu\u015ftu:<\/p>\n

    – Ger\u00e7ek mi, i\u00e7inden gelerek mi s\u00f6yl\u00fcyorsun bunu, Nafset?<\/p>\n

    – Karar\u0131m\u0131 verdim, ama bir yarar\u0131m olur mu, onu bilemiyorum. \u015eimdiye de\u011fin \u00f6zlemini \u00e7ekti\u011fim yalanc\u0131 duygular\u0131 \u00fczerimden att\u0131m, kendi sorunlar\u0131m\u0131 kendim \u00e7\u00f6zmeye karar verdim.<\/p>\n

    – O zaman sen yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn en iyi k\u0131z\u0131s\u0131n demektir!Uzat elini!dedi De\u011fotluk Nafset\u2019e do\u011fru at\u0131larak. Sana olan g\u00fcvenimin on misli de\u011ferindesin. Seni komsomola almaktan \u00f6te, seni el \u00fcst\u00fcnde bile ta\u015f\u0131r\u0131z!Gen\u00e7 komsmollar\u0131n ilk de\u011ferli k\u0131zkarde\u015fi olursun. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m s\u00fcrece, annemden olma k\u0131zkarde\u015fim gibisin. Okuma i\u015fini de biz yoluna koyar\u0131z.
    \nBu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda De\u011fotluk ile M\u0131hamet\u2019in, ba\u015f\u0131na gelen y\u00fcz\u00fcnden Nafset\u2019in moralinin bozulaca\u011f\u0131 bi\u00e7imindeki kayg\u0131lar\u0131 da sona erdi, rahat birer nefes al\u0131p yeniden eski ne\u015felerine kavu\u015ftular. De\u011fotluk Nafset\u2019in okumas\u0131 \u00fczerine planlar d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ve bunlar\u0131 anlatmaya ba\u015flad\u0131. Se\u00e7ti\u011fi bu yeni yolun onu g\u00f6t\u00fcrece\u011fi yeri Nafset\u2019e bir resim tablosu gibi g\u00f6stermeye ve ona umut vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.
    \nAncak bu t\u00fcr umut verici s\u00f6zleri sadece De\u011fotluk ile M\u0131hamet s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Bibolet ise, arada bir , bir iki s\u00f6z s\u00f6ylemek d\u0131\u015f\u0131nda konu\u015fmadan ne\u015fesiz oturuyordu. Nafset\u2019in k\u00f6lelik yolunu benimsemi\u015f oldu\u011fu kayg\u0131s\u0131 ise yok olmu\u015ftu. Nafset\u2019in s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fu insanca s\u00f6zler onun de\u011ferini daha da art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ne denli ona g\u00fcveni olsa bile, k\u0131z\u0131n bilincinin o denli g\u00fc\u00e7lenmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 ummuyordu. Ona ula\u015famama kayg\u0131s\u0131 yan\u0131nda, \u00a0Nasfetin insanl\u0131\u011f\u0131\u00a0 Bibolet\u2019in g\u00f6z\u00fcnde y\u00fckseldik\u00e7e y\u00fckselmi\u015fti.<\/p>\n

    Ancak bunu da ilgin\u00e7 bulacak durumda de\u011fildi. \u0130\u00e7inde do\u011fan a\u015fk ate\u015finin kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kalaca\u011f\u0131\u00a0\u00a0 korkusu, Bibolet\u2019in\u00a0 i\u00e7ine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Nafset\u2019in kendisini sevdi\u011fini sanma hatas\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne inand\u0131. K\u0131z\u0131n mektubuna yan\u0131t vermemi\u015f olmas\u0131 da i\u00e7ine oturmu\u015ftu. \u015eimdi k\u0131z daha b\u00fcy\u00fck bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131, bu bak\u0131mdan k\u0131z\u0131n, Bibolet\u2019in hatas\u0131n\u0131 geri plana itip\u00a0 umursamayaca\u011f\u0131n\u0131 sanm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda Bibolet\u2019in konu\u015fma hevesi de kalmam\u0131\u015ft\u0131. \u201dBu bana m\u00fcstahak!Yard\u0131m edece\u011fini s\u00f6yle, palavralar s\u0131k, ard\u0131ndan unutup i\u015fin i\u00e7inden \u00e7\u0131k. S\u00f6z\u00fcne sad\u0131k kalan ve k\u0131z\u0131n yard\u0131mlar\u0131na g\u00fcvendi\u011fi ki\u015filer De\u011fotluk ile M\u0131hamet idiler, onun i\u00e7in k\u0131z onlarla konu\u015fuyor\u201d. B\u00f6ylesine umutsuz duygular i\u00e7inde, fark\u0131nda olaca\u011f\u0131 ve g\u00f6rece\u011fi bir \u015fey kalmam\u0131\u015f gibi, i\u00e7i daralm\u0131\u015f halde oturuyordu.<\/p>\n

    Nafset de benzeri \u015feyleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. De\u011fotluk\u2019un kar\u015f\u0131s\u0131nda sergilemi\u015f oldu\u011fu mutluluk planlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131p bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnecek durumda de\u011fildi. Odaya ilk girdi\u011finde oldu\u011fu gibi, ayakta ba\u015f\u0131 \u00f6ne e\u011fik ve \u00fczg\u00fcn dikiliyordu. Her ikisi de birbirlerinin ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini bilmiyorlar, birbirlerine kar\u015f\u0131 kanatlanmaya y\u00fcz tutmu\u015f olan sevgi umutlar\u0131 art\u0131k kalmam\u0131\u015ft\u0131, ikisi de bilmeden birbirlerinden uzakla\u015fm\u0131\u015f durumdayd\u0131lar.
    \nBir s\u00fcre b\u00f6yle oturduktan sonra Bibolet, bir cesaret bulup Nafset\u2019e sordu:<\/p>\n

    – Nafset, ne diye bana kar\u015f\u0131 o denli k\u0131rg\u0131ns\u0131n?<\/p>\n

    Nafset konu\u015fmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131r gibi bir s\u00fcre bekledi. Ard\u0131ndan ba\u015f\u0131 \u00f6n\u00fcne e\u011fik, zorluk \u00e7ekerek, zar zor konu\u015ftu:<\/p>\n

    – Ne diye sana k\u0131rg\u0131n olay\u0131m ki? Bana s\u00f6ylemi\u015f oldu\u011fun g\u00fczel s\u00f6zler ve \u015fimdi de benim i\u00e7in zahmete kat\u0131lm\u0131\u015f olman durumu dururken, sana kar\u015f\u0131 ne gibi bir k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011f\u0131m olabilir ki\u2026
    \nNafset\u2019in g\u00f6zleri ya\u015fard\u0131, konu\u015fmas\u0131n\u0131 kesti. Tam o s\u0131rada Kulats i\u00e7eri sofrayla girdi, bunu gerek\u00e7e g\u00f6steren Nafset de h\u0131zla d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

    Rayon merkezine, Nafset\u2019in akrabalar\u0131n\u0131n evine gidip ayr\u0131ld\u0131klar\u0131nda oldu\u011fu gibi, \u015fimdi de \u00fc\u00e7 ki\u015fi evden \u00e7\u0131km\u0131\u015f d\u00f6n\u00fcyorlard\u0131. Bibolet\u2019in i\u00e7inden konu\u015fmak gelmiyor, sessizce y\u00fcr\u00fcyordu.
    \nM\u0131hamet ile De\u011fotluk, Bibolet\u2019in ni\u00e7in \u00fczg\u00fcn oldu\u011funu biraz fark eder gibiydiler. Nafset\u2019in i\u00e7inden ge\u00e7enleri Bibolet\u2019in anlayamam\u0131\u015f oldu\u011funu anlam\u0131\u015flard\u0131. Ancak k\u0131zla Bibolet\u2019in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerine bir \u015fey s\u00f6ylemeyi de uygun bulmuyorlard\u0131. \u201dA\u015f\u0131k ile akl\u0131\u00a0 olmayan birdir\u201d (\u0410\u0448\u044b\u043a\u044a\u044b \u0445\u044a\u0443\u0433\u044a\u044d\u0440\u0438 \u0437\u0438\u0430\u043a\u044a\u044b\u043b \u0437\u0438\u043c\u044b\u0435\u0436\u044c\u0440\u0438 \u0437\u044d\u0444\u044d\u0434) der gibi baz\u0131 s\u00f6zler M\u0131hametin akl\u0131ndan ge\u00e7ti, ama g\u00fcl\u00fcmsemelerini b\u0131y\u0131k alt\u0131nda saklamay\u0131 ye\u011fledi. Bibolet\u2019i do\u011frudan ele\u015ftirmeyi uygun bulmad\u0131, biraz da\u00a0 mecaz\u0430 (\u04471\u044d\u0433\u044a\u04471\u044d\u043b\u044a)\u00a0 vurdurarak konu\u015ftu.
    \n– \u0130\u015fte bu k\u0131z, tam bir k\u0131z! Ak\u0131l verelim diye gittik yan\u0131na, ama o bizden de ak\u0131ll\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u2026<\/p>\n

    (*) <\/strong> Eskiden Kafkasya\u2019da kad\u0131nlar ve k\u0131zlar erkekler kar\u015f\u0131s\u0131nda oturmazlard\u0131. -HCY.<\/p>\n

     <\/p>\n

    I. SORUNLU\u00a0 YERDE (\u041a\u042a\u042b\u041f\u0425\u042b\u0422\u0425\u042a\u042b\u041f1\u042d\u041c)<\/strong><\/p>\n

    K\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6bekli\/toparlak bi\u00e7imli vapur, s\u0131k s\u0131k cuf cuf ettirerek, h\u0131zla a\u015fa\u011f\u0131ya, Kuban Irma\u011f\u0131 a\u011fz\u0131na, \u00a0Karadeniz y\u00f6n\u00fcnde yol al\u0131yordu. Horoz kuyru\u011fu gibi \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f sepetler ve bir s\u00fcr\u00fc de f\u0131\u00e7\u0131 k\u0131\u00e7 taraf\u0131nda y\u0131\u011f\u0131l\u0131yd\u0131, gemiye d\u00f6k\u00fck bir sandal da ba\u011fl\u0131yd\u0131. Sanki ter i\u00e7inde kalm\u0131\u015f, varg\u00fcc\u00fcyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yormu\u015f ve o y\u00fczden de suya g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f gibi yol al\u0131yordu k\u00fc\u00e7\u00fck tekne.<\/p>\n

    Bibolet geminin ba\u015f taraf g\u00fcvertesinde ayakta duruyor, geminin gitti\u011fi tarafa do\u011fru bak\u0131yordu. Kuban nehri (\u041f\u0448\u044b\u0437\u044d) bir y\u0131lan gibi k\u0131vr\u0131lm\u0131\u015f uzan\u0131yordu, gemi de k\u0131vr\u0131mlar boyunca uysal uysal yoluna devam ediyordu. Kuban Irma\u011f\u0131 bir ayna gibiydi sanki: Mavi g\u00f6ky\u00fcz\u00fc devrilip \u0131rma\u011f\u0131n dibine yuvarlanm\u0131\u015f gibiydi. Irma\u011f\u0131n iki yakas\u0131ndaki s\u00f6\u011f\u00fct ve kavak a\u011fa\u00e7lar\u0131, \u00e7er\u00e7evelenmi\u015f birer tablo gibi \u0131rma\u011f\u0131n dibinden yans\u0131yordu.<\/p>\n

    Her bir k\u0131vr\u0131m d\u00f6n\u00fcld\u00fck\u00e7e, yeni bir tablo ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131yordu. S\u00f6\u011f\u00fct a\u011fac\u0131 ve otla bezeli\/kapl\u0131 \u0131rmak yama\u00e7lar\u0131, alt\u0131n gibi g\u00fcne\u015fe kar\u015f\u0131 par\u0131ldayan kum ve \u00e7ak\u0131l plajlar\u0131 yer yer ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. Tek t\u00fck \u015famand\u0131ralar da, eski Adige ar\u0131 sepetleri gibi, birer ot y\u0131\u011f\u0131n\u0131 ile sar\u0131lm\u0131\u015f, suyun \u00fczerinde y\u00fcz\u00fcyor ama gemiden uzak durmaya bak\u0131yorlard\u0131. D\u00f6neme\u00e7lerde gemi uzun uzun d\u00fcd\u00fck \u00e7al\u0131yor, d\u00fcd\u00fck sesleri \u0131rmak boyunca yay\u0131l\u0131yor, yama\u00e7lardaki s\u00f6\u011f\u00fct a\u011fa\u00e7lar\u0131na ve sa\u011f yandaki dik yama\u00e7lara \u00e7arp\u0131yor, bu sesler yank\u0131lanarak geriye d\u00f6n\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

    Temiz bir ilkbahar havas\u0131 vard\u0131 ve donup kalm\u0131\u015f gibi ortal\u0131k sessiz ve hareketsizdi, g\u00fcne\u015f parlak \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00f6rt bir k\u00f6\u015feye da\u011f\u0131t\u0131yordu, yeni s\u00fcrmeye ba\u015flayan s\u00f6\u011f\u00fct ve otlar\u0131n yapraklar\u0131 ise ayna cam\u0131 gibi par\u0131ld\u0131yorlard\u0131. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ve bahar\u0131n de\u011fi\u015fik renkleri, birer p\u0131rlanta-elmas (\u043d\u0430\u043b\u043c\u044d\u0441-\u043d\u0430\u043b\u043a\u044a\u0443\u0442) gibi \u00e7evreye da\u011f\u0131lmaktayd\u0131. Kuban, yava\u015f, sab\u0131rl\u0131 ve sessizce ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Biraz bir yel \u00fcf\u00fcrecek, esecek olursa, bundan ho\u015flanmam\u0131\u015f gibi Kuban, y\u00fcz\u00fcn\u00fc buru\u015fturuyor, d\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm g\u00fczelliklerini yans\u0131tan g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc u\u00e7up gidiyordu.<\/p>\n

    Irma\u011f\u0131n sol yakas\u0131nda Adige y\u00f6resi (x\u044d\u043a\u0443) uzan\u0131yordu. Bibolet \u00e7o\u011funca o y\u00f6ne do\u011fru bakmaktayd\u0131. Bazen, da\u011f\u0131n\u0131k ar\u0131 kovanlar\u0131 gibi, \u0131rmak boyundaki a\u011fa\u00e7lar aras\u0131ndan baz\u0131 k\u00f6yler bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, hemen ard\u0131ndan kayboluyorlard\u0131. Yer yer, fil hortumlar\u0131 gibi, suya dald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f baz\u0131 su \u00e7ekme hortumlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu fark ediliyordu. Bu hortumlarla yeni olu\u015fturulmu\u015f Adige kolhozlar\u0131n\u0131n (k\u00f6y kooperatifleri) sebze bah\u00e7elerine su \u00e7ekiliyordu. Masallarda anlat\u0131lan yi\u011fitler (\u043f\u0435\u043b\u044b\u0443\u0430\u043d\u0445\u044d\u043c\u044d) misali, kolhozlar olu\u015fur olu\u015fmaz, yoksul ya\u015fam\u0131n be\u015fik ba\u011flar\u0131 kopar\u0131ld\u0131 ve yeni ya\u015fam\u0131n mutlu g\u00fcnleri do\u011fmu\u015f oldu. Emek\u00e7iler\/\u0131rgatlar kendilerini s\u00f6m\u00fcren s\u0131n\u0131f d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 koymaya, kendi \u00fcrettiklerine sahip \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Irmak boyuna yerle\u015fmi\u015f olan yabanc\u0131lar\u0131n kurduklar\u0131 \u00e7iftlik ve tesisler de kolhozlar\u0131n i\u00e7ine al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

    Nerelerden \u00e7\u0131k\u0131p geldikleri bilinmeyen, Adigelerle ili\u015fki kurmayan ya da ilgilenmeyen bu yabanc\u0131 kulak\/zengin k\u00f6yl\u00fc aileleri, a\u011f\u0131n\u0131 \u00f6r\u00fcp i\u00e7ine yerle\u015fmi\u015f \u00f6r\u00fcmcekler gibi, uzunca bir s\u00fcreden beri \u0131rmak boylar\u0131nda ya\u015fay\u0131p duruyorlard\u0131. Bah\u00e7elerini, \u00f6r\u00fcmcek tuzaklar\u0131\/a\u011flar\u0131 gibi, \u0131rmak boylar\u0131ndaki kuytu yerlerde \u00f6rm\u00fc\u015flerdi. Bu gibi bah\u00e7e sahipleri ellerine ge\u00e7en umars\u0131z ki\u015fileri s\u00f6m\u00fcrerek \u0131rmak boyunca s\u0131ra s\u0131ra uzana \u00e7iftliklerinde ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Ba\u015fkalar\u0131 ile hi\u00e7 mi hi\u00e7 ilgilenmiyorlard\u0131. Sus pus olmu\u015f\/gizlenmi\u015f, define aray\u0131c\u0131lar\u0131, gizlenen ve birilerinden ka\u00e7an insanlar gibi ya\u015f\u0131yor, topraktan avu\u00e7 avu\u00e7 alt\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131r gibi para kazan\u0131yor, keyif i\u00e7inde bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Ya\u015fam gizlerini ve o denli paray\u0131 nas\u0131l elde etmekte olduklar\u0131n\u0131 herkesten sakl\u0131yorlard\u0131. Yoksulluk ve bask\u0131 alt\u0131nda \u00e7ile dolduran yoksul Adige emek\u00e7ileri ise, o bah\u00e7eci kulaklar\u0131n nas\u0131l zenginle\u015fmi\u015f olduklar\u0131 gibisine \u015feylerle ilgilenmeyi ak\u0131l edemiyorlard\u0131. Asl\u0131nda onlara imrenerek bak\u0131yorlard\u0131 ama yoksullu\u011fun kendi yazg\u0131lar\u0131 oldu\u011fu inanc\u0131 al\u0131nlar\u0131na kaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, bu y\u00fczden i\u00e7lerine kapanm\u0131\u015f, kendi bildikleri bi\u00e7imde kendi tarlalar\u0131nda e\u015felenip vakit \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

    Ancak kolhoz ya\u015fam\u0131na ge\u00e7er ge\u00e7mez, Adige k\u00f6y emek\u00e7ileri yeniden canlan\u0131vermi\u015flerdi. Daha ilk y\u0131ldan ba\u015flayarak, \u00f6m\u00fcrlerinde hi\u00e7 u\u011fra\u015fmad\u0131klar\u0131 bah\u00e7ecilik i\u015fine de el att\u0131lar. Irma\u011fa dald\u0131r\u0131lan e\u011fri dalg\u0131\u00e7lar ve hortumlarla Kuban\u2019dan su \u00e7eken motorlar da art\u0131k kolhozlara aitti. Bu d\u00fczen bu yaz ba\u015f\u0131nda kurulmu\u015ftu. Su motorlar\u0131n\u0131n bir\u00e7o\u011funun \u00fcst\u00fc hala a\u00e7\u0131kt\u0131, \u00fcstlerini \u00f6rtmek i\u00e7in yeterli zaman bile bulunamam\u0131\u015ft\u0131. Bunlar birer iri \u00e7ark\/pervane bi\u00e7iminde, birer kara k\u0131y\u0131m canl\u0131lar imi\u015fler gibi, \u0131rmak boyunca s\u0131ralanm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

    Ancak b\u00f6ylesine bir yeni ya\u015fam s\u00fcrecine ge\u00e7i\u015fte, b\u00fcy\u00fck bir s\u0131n\u0131fsal m\u00fccadele y\u00fcr\u00fctmek gerekti\u011fini Bibolet de biliyordu. Zaten y\u0131l\u0131n \u00e7o\u011funu bu gibi i\u015flerle g\u00f6revlendirilmi\u015f olarak ge\u00e7irmi\u015fti. Bibolet, gen\u00e7 ya\u015f\u0131na kar\u015f\u0131n, y\u0131l\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu devrim d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile m\u00fccadele i\u00e7erisinde ge\u00e7irmi\u015f gen\u00e7lerden biriydi. Dahas\u0131 bu m\u00fccadelede, kar\u015f\u0131 direni\u015fleri etkisizle\u015ftirme g\u00f6revi y\u00fcklenmi\u015f bir \u00f6nc\u00fc gen\u00e7ti. \u00dcniversiteyi bitirmi\u015f, Moskova\u2019dan yeni d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. Atand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6reve hen\u00fcz tam bir uyum sa\u011flayaca\u011f\u0131 s\u0131rada, b\u00fcy\u00fck bir s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7erisine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu. Bir kolhozda iki hafta s\u00fcren tefti\u015f g\u00f6revini tamamlam\u0131\u015f olarak Krasnodar\u2019a d\u00f6n\u00fcyordu. Yolculu\u011fu bir dinlenme an\u0131 yerine ge\u00e7mi\u015fti, \u015fimdi temiz havay\u0131 soluman\u0131n mutlulu\u011fu i\u00e7indeydi. \u00c7evredeki g\u00fczellikleri, sanki ilk kez g\u00f6r\u00fcyormu\u015f gibi hayranl\u0131kla seyrediyordu. Bedensel anlamda yorgun d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oldu\u011funu o an anlam\u0131\u015ft\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcncelere dalmay\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015f, uyuklamamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve kendisini rahatlam\u0131\u015f hissetmi\u015f olarak, geminin g\u00fcvertesinde dikilmekteydi. En \u00e7ok \u00f6zledi\u011fi \u015fey ise, bir hamama var\u0131p y\u0131kanmak ve kirlenmi\u015f \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek idi.<\/p>\n

    Cepheden d\u00f6nen birini and\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n

    Hamama gitme d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle gemiden indi, Krasnodar sokaklar\u0131na dald\u0131. Adige \u00d6zerk Oblast\u0131 Komitesi ile Adige \u00d6zerk Oblast\u0131 Y\u00fcr\u00fctme Komitesi merkezlerinin bulundu\u011fu binaya ula\u015ft\u0131. D\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirmek ve olan biteni \u00f6\u011frenmek i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bavulu elinde, binan\u0131n \u00fcst kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

    Valizini kabul yerine b\u0131rak\u0131p do\u011fruca oblast komitesi sekreterinin\u00a0 kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131.<\/p>\n

    – Girebilir miyim, diye seslendi.<\/p>\n

    Sekreter yaln\u0131zd\u0131. Bir \u015feye \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, bu y\u00fczden de kayg\u0131l\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu, ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rmadan bir s\u00fcre oturdu.<\/p>\n

    – A-a, Mazokov! \u00a0dedi ba\u015f\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda.<\/p>\n

    Elini s\u0131k\u0131ca tutup Bibolet\u2019i koltu\u011fa oturttu. \u00dcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc konuyu ara\u015ft\u0131r\u0131yormu\u015f gibi, bir s\u00fcre dal\u0131p durdu. Ard\u0131ndan al\u0131c\u0131 bir g\u00f6zle Bibolet\u2019e bakt\u0131. Onun gelmi\u015f olu\u011funun yeni fark\u0131na varm\u0131\u015f, \u00a0onu biraz \u00fczece\u011fini hissetmi\u015f gibi, biraz da g\u00fcl\u00fcmseyerek konu\u015ftu.<\/p>\n

    – Mazokov, hemen \u015eecer\u0131ye k\u00f6y\u00fcne gitmen gerekiyor.<\/p>\n

    – G\u00f6revden hen\u00fcz d\u00f6nd\u00fcm! Kald\u0131\u011f\u0131m odaya\u00a0 bile gidemedim, bavulum a\u015fa\u011f\u0131da, dedi Bibolet, kestirerek.<\/p>\n

    – Olmaz, i\u015fler \u00e7ok berbat, ertelemeye gelmez, hemen oraya gitmelisin.<\/p>\n

    – \u00d6yleyse hamama bir gidip temizleneyim, yirmi g\u00fcnd\u00fcr g\u00f6revdeydim, diye diretti Bibolet.<\/p>\n

    – \u00d6yle de olsa gitmen gerekiyor. Orada i\u015fler iyice kar\u0131\u015ft\u0131, oraya senden ba\u015fka g\u00f6nderecek kimsemiz de yok \u015fu anda. Sana iki saat izin veriyorum, ne yapacaksan yap, haz\u0131rlan\u0131p gel. Seni oraya g\u00f6t\u00fcrecek araba da haz\u0131r olacak, diye\u00a0 kestirip att\u0131 sekreter. \u00dcstelik kalemiyle masaya vurarak.<\/p>\n

    SON<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    K’ERAŞ Tembot Çeviri: HAPİ Cevdet Yıldız Orijinal Adı: К1ЭРЭЩЭ Тембот; Насыпым игъогу I. BEKLENMEDİK YOL ARKADAŞLARI Çok eskilere dayandığı anlaşılan bir geleneğe göre yaşamını sürdürmekte olan küçük Adige köyü sırtını ırmak yamacına dayamış; geçmişin korku dolu karanlığından ürkmüş gibi,  akasya ve söğüt ağaçları arasına gömülüp saklanmış gibiydi.Köyden bir görüntü olarak, kendisini kaplamış olan ağaçları aşmış […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[118],"tags":[],"class_list":["post-8479","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-oykuler","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8479"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8479\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34278,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8479\/revisions\/34278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8479"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8479"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}