![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/UZUNYAYLADA-DUGUN-TORENLERI-b-1.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
WORDIM M\u00fczeyyen Kip<\/strong><\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcn tarihi belirlendikten sonra her iki tarafta e\u015fe-dosta haber verir, yava\u015f yava\u015f d\u00fc\u011f\u00fcn haz\u0131rl\u0131klar\u0131 ba\u015flard\u0131. Davetliler aras\u0131nda yer alan daha \u00f6nceki d\u00fcn\u00fcrlerin (bla\u011faje) d\u00fc\u011f\u00fcne gelmeleri \u00e7ok \u00f6nemsenirdi. Birbirlerine verilen de\u011ferlerin en iyi \u015fekilde g\u00f6sterilmesi i\u00e7in bir f\u0131rsat olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve hizmette kusur olmazd\u0131. D\u00fc\u011f\u00fcn evine ba\u015fka k\u00f6ylerden gelen misafirlerin say\u0131s\u0131 fazla olunca, \u00f6zellikle erkek misafirleri ve k\u0131zlar\u0131 yak\u0131n kom\u015fular konuk ederdi. K\u00f6y halk\u0131n\u0131n misafir almas\u0131 son derece nazik bir davran\u0131\u015f olurdu.<\/span><\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcn evi, d\u00fc\u011f\u00fcnden bir g\u00fcn \u00f6ncesi toplanan akrabalar\u0131n vermi\u015f oldu\u011fu tatl\u0131 bir heyecan ile dolup ta\u015fard\u0131. Bir araya gelen topluluk ilk olarak kimin thamade ve thamade\u011foze olaca\u011f\u0131na karar verirdi. Gelen konuklar d\u00fc\u011f\u00fcndeki masraflar\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek gibi bir mebla\u011f\u0131 kendi aralar\u0131nda toplard\u0131. Burada kural, thamade olarak se\u00e7ilen ki\u015finin ortaya koydu\u011fu mebla\u011f\u0131 ge\u00e7memekti. Daha sonra thamade ile birlikte, ne gibi i\u015flerin yap\u0131laca\u011f\u0131na ve kimlerin g\u00f6revli olaca\u011f\u0131na karar verilirdi. Bu hay\u0131rl\u0131 g\u00fcn\u00fcn en m\u00fckemmel \u015fekli ile sonu\u00e7lanmas\u0131 i\u00e7in herkes thamade \u00e7evresinde elinden geleni yapard\u0131.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcnde k\u0131zlar\u0131nda bir thamade ve ‘thamadego\u00e7e\u2019si olurdu. Bu bayanlar d\u00fc\u011f\u00fcn evine \u00e7ok yak\u0131n akraba olmayan ve d\u00fc\u011f\u00fcn kafilesini temsil edebilecek tecr\u00fcbe ve beceriye sahip olan birileri olarak se\u00e7ilirdi. Sorumluluk isteyen bir i\u015f oldu\u011fu i\u00e7in genellikle kimse bu g\u00f6reve se\u00e7ilmek istemezdi. D\u00fc\u011f\u00fcn sabah\u0131 zor durumda kalmamak i\u00e7in akraba olmasa da \u00f6zellikle h\u0131gebzthamade aday\u0131 olabilecek baz\u0131 ki\u015filer d\u00fc\u011f\u00fcne davet edilirdi. Gelin almaya gidilmeden \u00f6nce kimin h\u0131gebzthamade olaca\u011f\u0131 tespit edilmi\u015f olurdu.<\/p>\n Ak\u015fam yemekleri yenilip, programlar yap\u0131ld\u0131ktan sonra, gen\u00e7ler i\u00e7in bir d\u00fc\u011f\u00fcn kurulurdu. Bir-iki saat kadar s\u00fcrecek olan bu d\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7evre k\u00f6ylerden gelen gen\u00e7lerde yer al\u0131rd\u0131. Ertesi g\u00fcn gelin almak i\u00e7in gidilece\u011fi i\u00e7in d\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7ok fazla uzat\u0131lmazd\u0131. D\u00fc\u011f\u00fcn thamadesi \u201c gen\u00e7ler az\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7ok say\u0131n fakat yar\u0131n gelin almaya gidece\u011fimiz i\u00e7in \u015fimdilik m\u00fcsaade ederseniz d\u00fc\u011f\u00fcne ara vermek istiyoruz. Yar\u0131n ak\u015fam yine d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcm\u00fcz var ve hepiniz davetlimizsiniz. Hepinize te\u015fekk\u00fcr ederiz\u201d \u015feklinde s\u00f6zlerle ilk ak\u015fam yap\u0131lan d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bitirirdi.<\/p>\n Ertesi sabah d\u0131\u015far\u0131dan gelen misafirler ile k\u00f6y halk\u0131 hep birlikte d\u00fc\u011f\u00fcn evinde toplan\u0131rd\u0131. Toplanan ne\u015feli kalabal\u0131k kahvalt\u0131lar\u0131n\u0131 yapt\u0131ktan sonra d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kard\u0131. Thamade odas\u0131nda da son konu\u015fmalar yap\u0131ld\u0131ktan sonra, hareket etmeden \u00f6nce d\u0131\u015far\u0131da k\u0131zlar\u0131n thamadesi ile d\u00fc\u011f\u00fcn thamadesi tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n Kafile yola \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce thamadeye \u201cBje\u201d getirilir ve thamade g\u00fczel dileklerde bulunarak yudumlard\u0131. Thamade son kez gidecek olan toplulu\u011fa her \u015feyin adaba-usule uygun ve hay\u0131rl\u0131 bir \u015fekilde olmas\u0131 i\u00e7in dileklerini sunard\u0131.<\/p>\n Gelin almaya, d\u00fc\u011f\u00fcn thamadesi ( ve yan\u0131nda birka\u00e7 tane daha olgun ya\u015flarda erkek ), hem oynayabilecek hem de yerine g\u00f6re hizmet edebilecek gen\u00e7 erkekler ve d\u00fc\u011f\u00fcnde oynayabilecek ya\u015fa gelmi\u015f gen\u00e7 k\u0131zlar giderdi. ( Evli kad\u0131nlar gelin almaya kesinlikle gitmezdi. Gelin almaya giden veya d\u00fc\u011f\u00fcnde olmas\u0131 gereken k\u0131z, ya evin b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc konumunda olurdu ya da b\u00fcy\u00fck o an uzakta ise onun yerine kat\u0131labilecek durumda olan k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015f olurdu. Ablas\u0131n\u0131n yerine d\u00fc\u011f\u00fcne kat\u0131lmak zorunda kalan gen\u00e7 bir k\u0131z \u00f6n s\u0131ralarda durmamaya ve \u00f6zellikle oynamamaya \u00e7ok \u00f6zen g\u00f6sterirdi. Ablas\u0131 olan gen\u00e7 bir k\u0131z tabi\u00ee ki d\u00fc\u011f\u00fcnde olurdu fakat \u00e7ok fazla ortalara \u00e7\u0131kmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Daha bir arka s\u0131ralarda kendi ya\u015f\u0131tlar\u0131 ile son derece keyifli vakit ge\u00e7irebilirdi. \u00c7ok ortalara durmamas\u0131 b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu sayg\u0131y\u0131 g\u00f6sterirdi. Bu \u015fekilde davranan gen\u00e7 bir k\u0131z\u0131n ablas\u0131 oldu\u011funu onu hi\u00e7 tan\u0131mayan bir ki\u015fi \u00e7ok rahat tahmin edebilirdi.)<\/p>\n Bu konuda ki bir an\u0131m\u0131 da anlatmadan ge\u00e7emeyece\u011fim. Biz \u00fc\u00e7 k\u0131z karde\u015ftik ve ben \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcyd\u00fcm. K\u00f6y\u00fcm\u00fczde d\u00fc\u011f\u00fcn vard\u0131. En b\u00fcy\u00fck ablam\u0131z o g\u00fcn i\u00e7in k\u00f6yde yoktu. Yak\u0131n k\u00f6yden akraba say\u0131lacak bir b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Amerika\u2019dan gelen bir konu\u011fu ile birlikte misafirimiz oldular. Yemek ikram edildi ve sohbetler yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n Bir s\u00fcre sonra misafirler babama \u201cev sahibi k\u0131zlar\u0131m\u0131z ile d\u00fc\u011f\u00fcne gidelim, d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc izleyelim\u201d dedi.<\/p>\n Babam \u201cyok onlar gelmesin\u201d dedi. (Ortanca ablam ve benim i\u00e7in.)<\/p>\n Misafirler \u201cbiz k\u0131zlar\u0131 almadan d\u00fc\u011f\u00fcne gitmeyiz\u201d diye \u0131srar ettiler.<\/p>\n Babam misafirlere kar\u015f\u0131 koymak istemiyordu, xabzeye g\u00f6re ev sahibi k\u0131z\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcne gitmesi \u00e7ok do\u011fald\u0131 fakat bizim ablam\u0131z vard\u0131 ve o an i\u00e7in ablam\u0131z yan\u0131m\u0131zda yoktu. Babam bu y\u00fczden \u00e7eli\u015fki ya\u015f\u0131yordu. Bir yanda xhabze di\u011fer yanda ablam.<\/p>\n Nihayet \u201conlar\u0131n \u00f6nlerinde ablalar\u0131 var, d\u00fc\u011f\u00fcne gitmeleri i\u00e7in izin vermek yanl\u0131\u015f olmaz m\u0131?\u201d deyince, art\u0131k misafirler bizi g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in daha fazla \u0131srar edemediler.<\/p>\n Gelinci otob\u00fcs\u00fcne Thamade-thamadego\u00e7e, k\u0131zlar ve gen\u00e7 erkekler binerdi. Otob\u00fcste thamade ve yan\u0131ndaki ya\u015fl\u0131 beyler \u00f6n s\u0131rada, sonras\u0131nda k\u0131zlar\u0131n thamadesi ve di\u011fer k\u0131zlar, sonlara do\u011fruda gen\u00e7 erkekler yer al\u0131rd\u0131. M\u0131z\u0131kac\u0131 da \u00f6zellikle bu ara\u00e7ta olurdu.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fcler yola \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra bu defa evdeki tela\u015f ba\u015flard\u0131. D\u00f6necek d\u00fc\u011f\u00fcn kafilesi i\u00e7in yemekler haz\u0131rlan\u0131p, k\u00f6y\u00fcn han\u0131mlar\u0131 da d\u00fc\u011f\u00fcne davet edilirdi. K\u00f6y\u00fcn han\u0131mlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcne davet etme i\u015fi damad\u0131n evli olan ablas\u0131 ya da amcak\u0131z\u0131na verilirdi. Hele ki evlenip k\u00f6y\u00fcnden uzakta kalm\u0131\u015f bir bayan ise bu g\u00f6rev onu fazlas\u0131 ile mutlu ederdi. Bu sayede uzun zamand\u0131r g\u00f6remedi\u011fi k\u00f6yl\u00fcs\u00fc ile sohbet etme, hasret giderme f\u0131rsat\u0131 bulurdu. K\u00f6yden d\u00fc\u011f\u00fcne kat\u0131lan han\u0131mlara yemekler ikram edilirdi. \u0130kramlardan sonra d\u00f6necek yolcular i\u00e7in de yemekler haz\u0131rlanm\u0131\u015f olurdu.<\/p>\n Gelin almaya giden kafile d\u00f6n\u00fc\u015fte, k\u00f6ye 15-20 dakikal\u0131k bir mesafe kala mola verirdi. Bu molada evden \u201cPhaje\u201d getirtilirdi. ( Phaje de ha\u015flanm\u0131\u015f so\u011futulmu\u015f kemikli etler, lokum-haliveler, kurabiyeler ve dilimli helvalar olurdu.) Gelin almaya giden ekibin i\u00e7inden birka\u00e7 gen\u00e7 gelip bunlar\u0131 al\u0131rd\u0131. Bu y\u00fczden han\u0131mlar Phaje\u2019yi \u00f6nceden haz\u0131rlay\u0131p bir k\u00f6\u015fede bekletirdi.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fcler bir k\u00f6yden bir k\u00f6ye gelin almaya giderken bir-iki kez yol da mola verirdi. Bu molalarda d\u00fc\u011f\u00fcnler yap\u0131l\u0131rd\u0131. D\u00fc\u011f\u00fcn thamadeleri gruplar\u0131 ad\u0131na birbirlerini \u00e7ikolata, \u015feker, sigara gibi \u015feyler ile sorard\u0131. \u00d6zellikle k\u0131zlar\u0131n thamadesi, d\u00fc\u011f\u00fcn thamadesine mutlaka g\u00f6nderece\u011fi ikramlar ile hal-hat\u0131r sorard\u0131. Bu gibi durumlarda unutkanl\u0131k g\u00f6steren k\u0131z thamadesi affedilmez, yapt\u0131\u011f\u0131 hata telafi edilsin diye ceza kesilirdi. Genellikle \u015faka yollu olan bu cezalar hata yapmay\u0131 en az seviyeye indirmede b\u00fcy\u00fck etken olurdu.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcn thamadesi, gelinin k\u00f6y\u00fcne yeti\u015fmeden bir yerde konvoyu ve m\u0131z\u0131ka sesini durdururdu. K\u00f6yde haberdar olmad\u0131klar\u0131 bir cenaze veya \u00fcz\u00fcc\u00fc bir olay ya\u015fanm\u0131\u015f olabilirdi. B\u00f6yle bir durumda m\u0131z\u0131ka sesi ile e\u011flenceli bir \u015fekilde k\u0131z evine gitmek ho\u015f olmazd\u0131. O y\u00fczden birka\u00e7 gen\u00e7 g\u00f6nderip d\u00fc\u011f\u00fcn kafilesinin geldi\u011fini haber verdirirdi.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcn kafilesini kabul etmeye haz\u0131r olan k\u00f6y ve d\u00fc\u011f\u00fcn evi, k\u0131z evinin thamadesinin g\u00f6revlendirdi\u011fi birka\u00e7 ki\u015fiyi gelen gen\u00e7lerin yan\u0131na vererek misafirleri kabul ederdi. D\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fc giden k\u0131zlar\u0131n t\u00fcm sorumlulu\u011fu k\u0131z thamadesine aitti. O y\u00fczden k\u0131z thamadesinden izin almadan hi\u00e7bir yere hi\u00e7bir k\u0131z gidemezdi. K\u0131zlar d\u00fc\u011f\u00fcn evinde bir s\u00fcre dinlendikten sonra k\u0131zlar\u0131n thamadesi b\u00fcy\u00fcklerin yan\u0131na gidip, oturmadan ayakta onlar\u0131n hal-hat\u0131r\u0131n\u0131 sorard\u0131. Daha sonra k\u0131zlar\u0131n thamadesi geri geri ad\u0131mlar ile arkas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fcklere d\u00f6nmeden odadan \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fc gelen k\u0131zlar\u0131n thamadesi, k\u0131z evinde hizmet eden ki\u015filere verilmek \u00fczere erkek evinden g\u00f6nderilen boh\u00e7ay\u0131 gelinin en yak\u0131n\u0131na (babaanne-ana anne veya hala gibi) teslim ederdi. Bu boh\u00e7an\u0131n i\u00e7erisinde elbiselik kuma\u015flar, havlular, \u00e7oraplar vs olurdu. Boh\u00e7an\u0131n abart\u0131l\u0131 olmadan az ve \u00f6z olmas\u0131na \u00f6nem verilirdi.<\/p>\n K\u0131zlara tan\u0131nan dinlenme s\u00fcresinden sonra k\u00f6y\u00fcn gen\u00e7leri d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ba\u015flat\u0131rlard\u0131. Erkek taraf\u0131ndan gelen erkeklere oynamalar\u0131 i\u00e7in pek f\u0131rsat verilmezdi. \u00d6zellikle damad\u0131n erkek karde\u015fleri ve kuzenleri oynayamazd\u0131. Gelen misafir k\u0131zlar ile k\u00f6y\u00fcn gen\u00e7leri oynard\u0131. K\u0131zlar i\u00e7in ise durum tam tersiydi. Damad\u0131n bayan kuzenleri belki de d\u00fc\u011f\u00fcnde en \u00e7ok oynayanlar olurdu. Bir yerde d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn y\u00fck\u00fcn\u00fc onlar \u00e7ekerdi.<\/p>\n Gen\u00e7ler d\u00fc\u011f\u00fcn yaparken thamadeler de gelin k\u0131z\u0131n \u00e7eyizine bakar, verilen \u00e7eyize bir fiyat belirleyip, yaz\u0131l\u0131 bir k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 ( senet denirdi) k\u0131z\u0131n bir yak\u0131n\u0131na teslim ederdi.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fc gelen gen\u00e7 erkekler k\u00f6y\u00fcn ya\u015f\u0131t gen\u00e7leri taraf\u0131ndan misafir olarak al\u0131n\u0131rd\u0131. Yemekleri yedirilir, dinlenmeleri sa\u011flan\u0131rd\u0131. Gelen thamade grubu ise d\u00fc\u011f\u00fcn sahibinin \u201c ha\u00e7e\u015f\u201dinde (misafir odas\u0131) konuk edilirdi. K\u0131z evi ve erkek evinin thamadeleri bir arada vakit ge\u00e7irirdi. D\u00fc\u011f\u00fcn yeme\u011fi olan\u201d n\u0131se n\u0131\u015f\u201d haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda evden bir gen\u00e7 k\u00f6ye da\u011f\u0131lan di\u011fer gen\u00e7lere ev ev dola\u015f\u0131p haber verir yeme\u011fe buyur ederdi.<\/p>\n N\u0131se n\u0131\u015f d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ana yeme\u011fi idi. Kesinlen koyunlar\u0131n etleri kazanlarda ha\u015flan\u0131rd\u0131. Her bir par\u00e7an\u0131n anlam\u0131 olurdu. Bu nedenle sofradaki misafirlere ya\u015f ve misafirlik derecelerine g\u00f6re \u00f6zenle servis edilirdi. Thamadelere verilecek olan k\u0131s\u0131mlar belliydi. Bu nedenle servisi yapacak olan gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n bu i\u015fleri iyi bilmesi gerekirdi. Herkese servis yapt\u0131r\u0131lmazd\u0131. Thamadeler servisi yapan bayanlar\u0131 dikkatle takip ederdi. Servisten memnun kalan thamadeler bir par\u00e7a eti ekmek dilimi \u00fczerine koyup servisi yapan gen\u00e7 k\u0131za ikram ederdi. K\u0131z kibar bir \u015fekilde te\u015fekk\u00fcr edip, ald\u0131\u011f\u0131 bu eti yanlar\u0131nda yemeden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131rd\u0131. Serviste ba\u015far\u0131l\u0131 olan gen\u00e7 k\u0131zlar iyi birer e\u015f olarak bek\u00e2r gen\u00e7ler ad\u0131na listelere al\u0131n\u0131rd\u0131.<\/p>\n N\u0131se n\u0131\u015f yendikten sonra gen\u00e7ler tekrar d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ba\u015flat\u0131rd\u0131. Bu arada k\u0131zlar\u0131n thamadesi gelin arabas\u0131n\u0131 s\u00fcslerdi. Bu i\u015fe \u201c\u015e\u0131gu\u015fha tel\u201d derlerdi. Beyaz zemin \u00fczeri k\u0131rm\u0131z\u0131 kaplan\u0131r, elle dikilirdi. Araban\u0131n motor k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcne d\u00f6rt ucundan iplerle tutturulurdu. Gelin arabas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ki di\u011fer arabalar\u0131n aynalar\u0131na da renkli t\u00fcllerden olu\u015fan k\u00fc\u00e7\u00fck ebatlarda e\u015farplar as\u0131l\u0131rd\u0131. (Uzunyayla’da ilk zamanlar gelin arabas\u0131 diye bir \u015fey olmazd\u0131. D\u00fc\u011f\u00fcn thamadesi \u201c\u00e7ok k\u0131ymetli bir emanet\u201d olarak kabul etti\u011fi gelini kendisinin oldu\u011fu otob\u00fcste g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Fakat her konuda oldu\u011fu gibi bu konuda da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z dejenerasyon sonucu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde geline ait bir taksi ile gelin g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr oldu.)<\/p>\n Gelin olacak k\u0131z, babas\u0131n\u0131n evinde de\u011fil de en yak\u0131n\u0131ndaki amcas\u0131n\u0131n (wunego\u015f) evinde haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. K\u0131zlar\u0131n thamadesi g\u00f6revlendirdi\u011fi bir-iki k\u0131z arkada\u015f\u0131n\u0131 gelinin kald\u0131\u011f\u0131 eve g\u00f6nderirdi. Damat evinden gelen bu bayanlar gelinin haz\u0131rlanmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olurdu.<\/p>\n Gelen d\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fcler d\u00f6nmek i\u00e7in yava\u015f yava\u015f haz\u0131rlanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 anlarda, gelin olacak k\u0131zda hi\u00e7 kimselere g\u00f6r\u00fcnmeden baba evine getirilirdi. D\u00fc\u011f\u00fcn thamadesi yola \u00e7\u0131kmak i\u00e7in izin istedikten sonra gelinin erkek karde\u015fi, gelinin beline kemer ba\u011flamak i\u00e7in \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Bu andan sonra k\u0131z evi i\u00e7in h\u00fcz\u00fcnl\u00fc anlar ba\u015flard\u0131. Thamade k\u0131z\u0131n ve m\u0131z\u0131kac\u0131n\u0131n gelini almak i\u00e7in gelmesi ile tekrar d\u00fc\u011f\u00fcn kurallar\u0131 ba\u015flard\u0131.<\/p>\n Gelin sand\u0131\u011f\u0131na ortamda hizmet eden veya ihtiya\u00e7 sahibi biri otururdu. Gelini \u00e7\u0131karacak ki\u015fi taraf\u0131ndan bah\u015fi\u015fi verilince sand\u0131ktan kalkard\u0131. Sand\u0131ktan kalkmas\u0131 i\u00e7in kendisini tatmin edecek bir rakam i\u00e7in pazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapmas\u0131 yad\u0131rganmazd\u0131. Gelin \u201cyuney\u0131\u015fe\u201d m\u00fczi\u011fi e\u015fli\u011finde yava\u015f yava\u015f evden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rd\u0131. Evdeki gen\u00e7lerde gelin arabas\u0131na kadar e\u015flik ederdi. K\u0131z taraf\u0131n\u0131n h\u00fczn\u00fc, erkek taraf\u0131n\u0131n co\u015fkusu ile gelin yolcu edilirdi.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fc gelen k\u0131zlar-erkekler d\u00fc\u011f\u00fcn evinden habersizce \u00e7atal, ka\u015f\u0131k, hatta su bardaklar\u0131 al\u0131p arabaya bindikten sonra \u201cbak\u0131n biz bunlar\u0131 sizden ald\u0131k haberiniz olsun der gibi\u201d geride kalanlara g\u00f6sterirdi. K\u0131z evinden bu \u015fekilde k\u00fc\u00e7\u00fck e\u015fyalar\u0131 habersiz almak tatl\u0131 bir an\u0131 olarak kabul edilirdi. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 vedala\u015fmalar ile d\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fcler k\u00f6yden ayr\u0131larak yollar\u0131na koyulmu\u015f olurdu.<\/p>\n K\u0131z evindeki gen\u00e7 erkekler, d\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fcleri k\u00f6y\u00fcn d\u0131\u015f\u0131na kadar 5-10 km kadar uza\u011fa e\u015flik ederek g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Thamade bu gen\u00e7ler i\u00e7in 5-10 dakikal\u0131k k\u0131sa bir d\u00fc\u011f\u00fcn daha yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flard\u0131. Burada \u201cgojehak\u201d denen gen\u00e7lerin pay\u0131, erkek evinden biri taraf\u0131ndan gen\u00e7lere teslim edilirdi. Gojehak paketinin i\u00e7inde i\u00e7kiler, sigaralar, \u00e7erezler vs gibi gen\u00e7lerin birlikte t\u00fcketece\u011fi malzemeler olurdu. Bazen verilenlerin yetersiz bulunmas\u0131 halinde yap\u0131lan itirazlar normal kar\u015f\u0131lan\u0131rd\u0131. Gen\u00e7lerin g\u00f6nl\u00fc al\u0131nd\u0131ktan sonra vedala\u015farak d\u00fc\u011f\u00fcn kafilesi yoluna devam ederdi. Yol \u00fcst\u00fcndeki farkl\u0131 k\u00f6yler bu d\u00fc\u011f\u00fcn kafilesinden haberdar olmu\u015f ise gen\u00e7ler konvoyun yolu keserdi. Ayn\u0131 \u015feyler bu gen\u00e7ler taraf\u0131ndan da talep edilirdi ve istekleri d\u00fc\u011f\u00fcnc\u00fcler taraf\u0131ndan yerine getirilirdi.<\/p>\n Gelin arabas\u0131 damad\u0131n evine geldi\u011finde kap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131lmaz, damat evinden gelini buyur edecek ki\u015fi beklenirdi. Genellikle g\u00f6r\u00fcmcesi ya da eltisi buyur ederdi. Gelin giri\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n alt\u0131nda 5-10 dakika bekletilirdi. Bolluk ve bereketi temsil eden bir davran\u0131\u015f olarak kap\u0131 \u00fczerindeki topraktan gelinin ba\u015f\u0131na az miktarda kaz\u0131larak d\u00f6k\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Bu s\u0131rada \u201choridade ve yunehi\u015fe\u201d havas\u0131 \u00e7al\u0131n\u0131rd\u0131. Hatta silahlar s\u0131k\u0131l\u0131p ortam iyice kalabal\u0131k hale gelirdi. Neredeyse evin kaps\u0131ndan ge\u00e7mek m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Gelin eve ad\u0131m\u0131n\u0131 att\u0131\u011f\u0131 anda koyun postu serilirdi. \u00dczerinden gelinin ge\u00e7mesi \u201ckoyun kadar yumu\u015fak ve uysal olmas\u0131\u201d dile\u011fini temsil ederdi. Bir taraftan da gelinin ba\u015f\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya \u015fekerler ve paralar at\u0131l\u0131rd\u0131. \u00c7ocuklar bunlar\u0131 toplamak i\u00e7in birbiri ile yar\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Odaya al\u0131nan gelinin duva\u011f\u0131 hemen a\u00e7\u0131lmazd\u0131. Oda da d\u00fc\u011f\u00fcn kurulup, damad\u0131n evli ablas\u0131 ve halas\u0131 var ise \u00f6zellikle onlar gen\u00e7ler taraf\u0131ndan oynat\u0131l\u0131rd\u0131. Odan\u0131n i\u00e7indeki d\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7ok uzat\u0131lmazd\u0131. Erkekler odadan \u00e7\u0131k\u0131nca art\u0131k b\u00fct\u00fcn g\u00f6zler gelinin \u00fcst\u00fcnde olurdu. Duva\u011f\u0131 a\u00e7\u0131lan gelini yak\u0131nlar\u0131 ho\u015f geldin diye selamlamaya ba\u015flard\u0131. Gelin hi\u00e7bir \u015fekilde merakl\u0131 g\u00f6zler ile etraf\u0131 seyretmez, sesli olarak hal-hat\u0131r sormazd\u0131.<\/p>\n Gelin odadaki ki\u015filer taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra kendi odas\u0131na al\u0131n\u0131rd\u0131. Gelin odas\u0131na herkes giremezdi. G\u00f6r\u00fcmcesi ya da h\u0131gebzthamade gibi a\u011f\u0131r say\u0131lacak bayan misafirleri girebilirdi. Gelinin bir ihtiyac\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131, yemek ikram\u0131 vs gibi i\u015fleri de eltisi yapard\u0131.<\/p>\n Damat kendi evinde de\u011fil de sa\u011fd\u0131\u00e7 olarak kabul etti\u011fi bir arkada\u015f\u0131n\u0131n evinde konuk edilirdi.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcnde yer alan k\u0131zlardan bir k\u0131sm\u0131 h\u0131gebzthamade ile birlikte damad\u0131n kald\u0131\u011f\u0131 eve giderdi. Emanetin sa\u011f-salim getirildi\u011fini g\u00f6steren bu ziyarette, sohbetler edildikten sonra k\u0131zlar tekrar d\u00fc\u011f\u00fcn evine d\u00f6nerdi<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7in gelen b\u00fct\u00fcn misafirlere ve k\u00f6y halk\u0131na yemekler verilirdi. Yemekten sonra k\u00f6yden gelen ya\u015fl\u0131lar te\u015fekk\u00fcrlerini ve iyi dileklerini bildirip d\u00fc\u011f\u00fcn evinden ayr\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n Thamade ve k\u00f6y\u00fcn erkek misafirleri d\u00fc\u011f\u00fcn evinden ayr\u0131ld\u0131ktan sonra ortal\u0131k biraz sakinle\u015fip durulunca gelinin sand\u0131\u011f\u0131 bayanlar taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131. Gelinin getirmi\u015f oldu\u011fu hediyelikler yani boh\u00e7alar sand\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131rd\u0131. Boh\u00e7alar \u015fah\u0131slara \u00f6zel gelmi\u015f olurdu. Tek tek a\u00e7\u0131larak kime ne gelmi\u015f bak\u0131l\u0131rd\u0131. Boh\u00e7a beklentisi olup da boh\u00e7as\u0131 gelmeyenlere d\u00fc\u011f\u00fcn sahipleri kendi boh\u00e7alar\u0131ndaki e\u015fyalar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131rd\u0131. Bu \u015fekilde k\u0131r\u0131lmalara izin verilmezdi. Gelinin getirdi\u011fi \u00e7eyiz b\u00fct\u00fcn bayanlara g\u00f6sterilirdi.<\/p>\n Bu esnada gelin almaya giden k\u0131zlarda dinlenmi\u015f olurdu. Gece yap\u0131lacak d\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7in k\u0131yafet, makyaj v.s. gibi haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 tamamlarlard\u0131. Thamade k\u0131z bazen bu t\u00fcr haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 gelinin odas\u0131nda yapard\u0131 ki kendisine yard\u0131mc\u0131 olan gelinin davran\u0131\u015f\u0131 da ho\u015f bir jest olarak kabul edilirdi. Hatta gelinin k\u0131yafetlerinden k\u0131zlardan giyenlerin olmas\u0131 da \u00e7ok ho\u015f kar\u015f\u0131lan\u0131rd\u0131.<\/p>\n Evin k\u0131z\u0131 durumundaki bayan gece yap\u0131lacak d\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7in k\u00f6y\u00fc dola\u015f\u0131p k\u0131zlar\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcne davet ederdi. Art\u0131k vakit gece yar\u0131lar\u0131na do\u011fru olunca d\u00fc\u011f\u00fcn kurulurdu. Evdeki b\u00fct\u00fcn k\u0131zlar d\u00fc\u011f\u00fcne gruplar halinde g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. \u00c7evre k\u00f6ylerden gen\u00e7ler d\u00fc\u011f\u00fcne kat\u0131lmak i\u00e7in bir bir gelmeye ba\u015flard\u0131. Bu gen\u00e7leri yine kendi ya\u015f gruplar\u0131nda olan k\u00f6y\u00fcn gen\u00e7leri kendi evlerinde misafir ederdi. Gece boyu misafirleri ile ilgilenirlerdi. D\u00fc\u011f\u00fcn sabaha kadar s\u00fcrebilirdi. O y\u00fczden yorulan bayanlar gruplar halinde thamade k\u0131zdan izin alarak ev sahibi k\u0131zlar taraf\u0131ndan dinlenmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcnler mevsim yaz ise harman yerinde geni\u015f bir alana kurulurdu. K\u0131\u015f ise samanl\u0131k olarak kullan\u0131lan yerlerde yap\u0131l\u0131rd\u0131. Erkekler ayak fig\u00fcrlerini rahat yapabilsin diye yere samanlar d\u00f6k\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Gen\u00e7lerin oynarken havaya kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 saman tozlar\u0131 k\u0131zlar dahil herkesin \u00fczerine konard\u0131. Bu durumdan kimse \u015fik\u00e2yet etmezdi. O zamanlar da m\u0131z\u0131ka \u00e7alanlar genelde bayanlar olurdu. Tek asl\u0131l\u0131 olan m\u0131z\u0131kay\u0131 \u00e7alabilmek i\u00e7in bir yere tek ayaklar\u0131 ile basarak destek al\u0131rlard\u0131. Tekli, ikili hatta \u00fc\u00e7l\u00fc tu\u015flar\u0131 olan (tu\u015flara ape denirdi.) m\u0131z\u0131kalar\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ses akordeondan \u00e7ok daha ho\u015f olurdu.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131ras\u0131na oynayacak k\u0131zlar tek s\u0131ra halinde dururdu. Arkalarda ise d\u00fc\u011f\u00fcnde ablas\u0131 olan ya da d\u00fc\u011f\u00fcnde hen\u00fcz oynama zaman\u0131 gelmemi\u015f gen\u00e7 k\u0131zlar olurdu. Daha geride ise evli bayanlar d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc izlerdi. Bu kalabal\u0131k gurup d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en g\u00fczel oynayan\u0131ndan tutunda en g\u00fczeli, en yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131s\u0131na kadar her t\u00fcrl\u00fc se\u00e7imlerini payla\u015f\u0131p kendi aralar\u0131nda ne\u015feli bir ortam yarat\u0131rlard\u0131.<\/p>\n D\u00fc\u011f\u00fcn yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada ortada \u201cceug tar\u015f\u0131n\u201dlar (erkek evine yak\u0131n gen\u00e7ler) bulunurdu. Oynayacak erkekleri ortaya \u00e7\u0131karmak, d\u00fczenli bir \u015fekilde d\u00fc\u011f\u00fcn yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve misafirlerin ihtiya\u00e7lar\u0131na hizmet etmek i\u00e7in yer al\u0131rlard\u0131.<\/p>\n Neredeyse sabaha kadar s\u00fcren d\u00fc\u011f\u00fcn bir b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn ortaya \u00e7\u0131k\u0131p izin istemesi ile son bulurdu.<\/p>\n Yuney\u0131\u015fe\u2019\u015fxe (B\u00fcy\u00fck) Yuney\u0131\u015fe\u2019 cug (K\u00fc\u00e7\u00fck) \u015eawey\u0131\u015f\u0131j (Damad\u0131 eve g\u00f6t\u00fcrmek) WORDIM Müzeyyen Kip Düğün tarihi belirlendikten sonra her iki tarafta eşe-dosta haber verir, yavaş yavaş düğün hazırlıkları başlardı. Davetliler arasında yer alan daha önceki dünürlerin (blağaje) düğüne gelmeleri çok önemsenirdi. Birbirlerine verilen değerlerin en iyi şekilde gösterilmesi için bir fırsat olarak görülür ve hizmette kusur olmazdı. Düğün evine başka köylerden gelen misafirlerin sayısı fazla olunca, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[119],"tags":[],"class_list":["post-8563","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-sohbetleri","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8563"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8563\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26764,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8563\/revisions\/26764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nEvin kap\u0131s\u0131na gelen otob\u00fcsten k\u0131zlar inmeden \u00f6nce gelin evinden birka\u00e7 k\u0131z araban\u0131n yan\u0131na gelip misafirleri buyur ederdi. Ancak bu davetten sonra k\u0131zlar ara\u00e7tan iner eve buyururdu.<\/p>\n
\n<\/b>
\nHen\u00fcz birbirini g\u00f6rmemi\u015f olan kay\u0131nvalide ve gelini tan\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u201cyuney\u0131\u015fe\u201d yap\u0131l\u0131rd\u0131. Gelin geldikten sonraki g\u00fcn yap\u0131lan bu t\u00f6rende, ya\u015fl\u0131-gen\u00e7 b\u00fct\u00fcn k\u00f6y\u00fcn bayanlar\u0131 yeme\u011fe davet edilirdi. Bu t\u00f6renden sonra gelin ile kaynana ev i\u00e7erisinde birbirlerini g\u00f6rebilirdi ama gelin bir s\u00fcre daha kaynanaya konu\u015fmazd\u0131.<\/p>\n
\n<\/b>
\nD\u00fc\u011f\u00fcnden 10-15 g\u00fcn sonra \u201cD\u0131nye\u011f\u201d denen t\u00f6ren yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bu t\u00f6rende gelinin el i\u015flerine yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Ufak bir par\u00e7a kuma\u015f\u0131n bir k\u00f6\u015fesine i\u015fleme yapan gelin i\u00e7in ya\u015fl\u0131lar \u201celinin her i\u015fe yatk\u0131n olabilmesi i\u00e7in\u201d dileklerde bulunurlard\u0131 Gelen gen\u00e7 k\u0131zlara mendil b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde i\u015flenmi\u015f renkli kuma\u015flar hediye edilirdi. Yemekler, e\u011flenceler ile t\u00f6ren son bulurdu.<\/p>\n
\n<\/b>
\nD\u00fc\u011f\u00fcnden birka\u00e7 g\u00fcn sonra damat kald\u0131\u011f\u0131 evden kalabal\u0131k bir arkada\u015f grubuyla kendi evine getirilirdi. Gelen gen\u00e7lere damad\u0131n evinde yemekler verilir, e\u011flenceler d\u00fczenlenirdi. Gen\u00e7ler i\u00e7in minik bir d\u00fc\u011f\u00fcn yap\u0131l\u0131rd\u0131. Bu t\u00f6renden sonra damatta bundan sonra kendi evinde kalmaya ba\u015flard\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"