![\"\"](\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/UZUNYAYLADA-CENAZE-TORENLERI-b.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
WORDIM M\u00fczeyyen Kip<\/strong><\/p>\n K\u00f6y halk\u0131ndan birisi vefat etti\u011fi zaman gecenin bir vakti de olsa, g\u00f6revlendirilen bir gen\u00e7 taraf\u0131ndan b\u00fct\u00fcn k\u00f6yl\u00fcye haber verilirdi. Yak\u0131n akrabalar\u0131 kad\u0131n-erkek cenaze evine giderdi. Haber verilen ki\u015fi akraba de\u011fil ise sadece aile reisi giderdi. Yak\u0131n akrabalar cenaze evinde aileyi yaln\u0131z b\u0131rakmadan sabaha kadar beklerdi. Di\u011fer ki\u015filerin ise sabaha kadar olmasa da orada bir s\u00fcre kalmalar\u0131 xabze gere\u011fiydi. \u201cVefat eden ki\u015fi akrabam\u0131z de\u011fil nas\u0131l olsa sabah olunca gideriz\u201d \u015feklinde bir d\u00fc\u015f\u00fcnce uygun olmazd\u0131. K\u00f6y cemaati bir grup olarak cenaze evinde kederli aileyi yaln\u0131z b\u0131rakmazd\u0131.<\/span><\/p>\n Cenaze evde y\u0131kan\u0131r, kefenlenir ve defin saatine kadar evinde tutulurdu. Cenaze bayan ise bayanlar, erkek ise erkekler \u00f6l\u00fcn\u00fcn yan\u0131nda kal\u0131rd\u0131. Cenaze bekletilmek durumunda kald\u0131\u011f\u0131nda \u015fi\u015fmesini \u00f6nlemek i\u00e7in sar\u0131l\u0131 oldu\u011fu kefenin \u00fczerinden kar\u0131n b\u00f6lgesine gelecek \u015fekilde bir makas konurdu.<\/p>\n Bayanlar ve erkekler ayr\u0131 ayr\u0131 odalarda oturtulurdu. Bayanlar\u0131n oldu\u011fu odada cenazenin birinci derece yak\u0131nlar\u0131 yere konulan minderler \u00fczerine ya\u015f s\u0131ras\u0131na g\u00f6re otururdu. Cenazenin yak\u0131nlar\u0131 xabze gere\u011fi kanepe, koltuk, sandalye gibi yerlere ve ba\u015fk\u00f6\u015feye oturmazd\u0131. Ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gelenler odadan girdikleri anda cenaze sahipleri sesli bir \u015fekilde a\u011flard\u0131. Cenaze sahipleri gelenleri kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in aya\u011fa kalkmaz, tokala\u015fmaz, ho\u015f geldin demezdi. Taziyeleri oturduklar\u0131 yerden al\u0131rlard\u0131.<\/p>\n Gelinlerin, kay\u0131npederleri veya kay\u0131nvalideleri vefat etti\u011fi zaman ayakta, oturmadan a\u011flamalar\u0131 xabze gere\u011fiydi. Dedemin vefat etti\u011fi ilk g\u00fcn annem ile amcam\u0131n han\u0131m\u0131 yani evin gelinleri oturmadan ayakta dedem i\u00e7in a\u011flam\u0131\u015flard\u0131. (hader ya\u011feyas: \u00f6l\u00fc i\u00e7in a\u011flad\u0131lar)<\/p>\n Cenaze defnedilmeden evde bekletildi\u011fi s\u0131rada birka\u00e7 erkek bir ba\u015fka odada para sayma i\u015fi yapard\u0131. Bu i\u015fe \u201cdevir\u201d denirdi. Cenaze defnedilmeden ailenin ekonomik durumuna g\u00f6re kurban kesilirdi. Genellikle b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvan veya birka\u00e7 koyun kesilir hemen b\u00fct\u00fcn k\u00f6y halk\u0131na pay edilirdi.<\/p>\n \u00c7evre k\u00f6ylerdeki yak\u0131n akrabalara mutlaka haber verilirdi. Bu k\u00f6ylerde cenazeye gidecek olan ki\u015fiye k\u00f6yden ki\u015filerde e\u015flik eder, kalabal\u0131k bir \u015fekilde cenazeye kat\u0131l\u0131rlard\u0131. Yak\u0131nl\u0131k derecesine g\u00f6re bayanlardan da gidenler olurdu. Ba\u015fka k\u00f6yden gelen bayanlar eve girerdi. Fakat erkekleri cenaze sahibi evden birka\u00e7 erkek d\u0131\u015far\u0131da beklerdi. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 durduktan sonra \u201cd\u0131\u011fo\u201d yani dua edip, \u00f6l\u00fc sahibine ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 verirlerdi. Daha sonra k\u00f6yde hangi ev gelen konuklar\u0131 misafir olarak alacak ise o eve buyururlard\u0131. K\u0131saca ba\u015fka k\u00f6yden gelen erkek misafirlere k\u00f6y halk\u0131 sahip \u00e7\u0131kar misafir ederdi. Bayanlar ise cenaze evinde kal\u0131rd\u0131.<\/p>\n \u00d6l\u00fcn\u00fcn defin zaman\u0131 geldi\u011finde y\u00fcz\u00fc son kez yak\u0131nlar\u0131na g\u00f6sterilirdi. Gen\u00e7ler cenazeyi almak i\u00e7in kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne gelir, thamadeler ve misafir erkekler hep birlikte defin i\u00e7in hareket ederdi.<\/p>\n Cenaze musalla ta\u015f\u0131na konup namaz\u0131 k\u0131l\u0131nd\u0131ktan sonra, e\u011fer \u00f6l\u00fc erkek ise o\u011flu veya karde\u015fi kabrine iner \u00f6l\u00fcy\u00fc defnederdi. \u00d6l\u00fc bayan ise e\u015fi defin i\u015fine kar\u0131\u015fmazd\u0131. Xabze gere\u011fi ay\u0131p say\u0131l\u0131rd\u0131. Bayanlar cenaze namaz\u0131na kat\u0131lmaz mezara da cemaat ile birlikte gitmezdi.<\/p>\n Cenaze defnedilene kadar d\u0131\u015far\u0131dan gelen bayanlarda ev sahibi bayanlar ile birlikte evde beklerdi. Eve d\u00f6nen cemaat i\u00e7eriye girmeden kap\u0131da tekrar yapt\u0131klar\u0131 dualar ile beraberlerinde gelen bayanlar\u0131 da al\u0131p k\u00f6ylerine d\u00f6nerdi.<\/p>\n \u00d6l\u00fcm ne kadar ac\u0131 olsa da \u00f6l\u00fcn\u00fcn yak\u0131nlar\u0131 bu ac\u0131lar\u0131n\u0131 olabildi\u011fince sakin ve ta\u015fk\u0131nl\u0131klar yapmadan, a\u011f\u0131tlar yak\u0131p \u00e7irkin davran\u0131\u015flar sergilemeden kar\u015f\u0131lard\u0131. Abart\u0131l\u0131 davran\u0131\u015flar sergilemek basitlik olarak de\u011ferlendirilirdi. Bazen bayanlar\u0131n oldu\u011fu odadan a\u011flama sesleri y\u00fckselecek olur ise erkeklerden biri odan\u0131n kap\u0131s\u0131na gelip nasihatlerde bulunup, metanetli olmalar\u0131n\u0131 ister kibarca uyar\u0131rd\u0131.<\/p>\n Cenazeden birka\u00e7 g\u00fcn sonra taziye i\u00e7in gelenlere evin gelini sesli ve de abart\u0131l\u0131 olmadan, en sakin \u015fekli ile ho\u015f geldiniz der, hal-hat\u0131r sorard\u0131. \u0130lerleyen g\u00fcnlerde ise gelen ki\u015fileri yolcu etmek i\u00e7in cenaze sahipleri sadece oturdu\u011fu yerden kalkar, hi\u00e7bir \u015fekilde kap\u0131ya kadar onlar\u0131 yolcu etmezdi.<\/p>\n Erkekler i\u00e7inde durum farkl\u0131 de\u011fildi. Onlarda aya\u011fa kalkmaz, hal-hat\u0131r sormaz, misafiri yolcu etmezdi. Taziye i\u00e7in gelen ki\u015fi evin b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcne ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 verip uygun bir yere otururdu. Ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 vermek i\u00e7in birka\u00e7 ki\u015fiden olu\u015fan bir grup geldi ise i\u00e7lerinden thamade konumunda olan ki\u015fi taziyeyi verir di\u011ferleri sessizce dinlerdi. Taziye i\u00e7in gelen bir erkek, cenaze sahibi ( yak\u0131n ve en ya\u015fl\u0131) bayana da taziye verme durumunda kal\u0131r ise, bayanlar\u0131n oldu\u011fu odan\u0131n kap\u0131s\u0131ndan ilgili bayan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r ve ayak\u00fcst\u00fc ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 dilerdi.<\/p>\n Cenaze evinde bir hafta on g\u00fcn kadar da\u011f\u0131lmadan yak\u0131n akrabalar hep birlikte kal\u0131rd\u0131. S\u00fcrekli gelen e\u015f-dost ile ev hi\u00e7 bo\u015f kalmazd\u0131.<\/p>\n Cenaze evinde gelenlere hi\u00e7bir \u015fekilde ikramda bulunulmazd\u0131. Yemek saatlerinde gelen olur ise sofraya buyur edilir onun d\u0131\u015f\u0131nda gelen i\u00e7in herhangi bir ikram olmazd\u0131. Ac\u0131 g\u00fcn i\u00e7in gelen dostlara sofra a\u00e7\u0131p ikramlarda bulunmak xabze gere\u011fi yemu\u011f say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n Bu ac\u0131l\u0131 durumda olan aile en az bir hafta yemek pi\u015firmezdi. Yemeklerini k\u00f6y halk\u0131 kar\u015f\u0131lard\u0131 Cenaze evi \u00f6len ki\u015finin k\u0131rk\u0131 ve elli ikisi \u00e7\u0131kana kadar b\u00fct\u00e7esine g\u00f6re sabun, \u00e7ay, \u015feker vs gibi e\u015fyalar al\u0131p da\u011f\u0131t\u0131rd\u0131. Da\u011f\u0131t\u0131lan bu e\u015fyalar yoksul olsun olmas\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u00f6y halk\u0131na e\u015fit miktarda verilirdi.<\/p>\n \u00d6l\u00fcn\u00fcn en yak\u0131n erkek akrabalar\u0131 bir hafta boyunca ikindi namaz\u0131ndan ve sabah namaz\u0131ndan sonra mezar\u0131 ziyaret eder dualar okurdu. Bir haftadan sonra k\u0131rk\u0131 veya elli ikisi \u00e7\u0131k\u0131ncaya kadar sabah vakti mezara gider dua ederdi.<\/p>\n K\u0131rk\u0131nc\u0131 g\u00fcnde \u00f6l\u00fcn\u00fcn ruhuna mevlit okutulur, mevlit bitiminde ise \u015ferbet ve \u015fekerler ikram edilirdi. Elli ikinci g\u00fcn\u00fcnde ise \u00e7evre k\u00f6ylerden de \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lanlar ile birlikte olduk\u00e7a geni\u015f bir misafir kitlesine yemekli davet verilirdi. \u00d6l\u00fcn\u00fcn ruhu i\u00e7in Kuran hatmedilip zikirler \u00e7ekilirdi.<\/p>\n \u00d6l\u00fcn\u00fcn yak\u0131nlar\u0131 uzun s\u00fcre yas tutarlard\u0131. Hi\u00e7bir d\u00fc\u011f\u00fcne veya e\u011flenceye kat\u0131lmazlard\u0131. Erkekler uzun bir s\u00fcre sakaltra\u015f dahi olmazd\u0131. K\u00f6yde uzun s\u00fcre \u00e7ok zorunlu olmad\u0131k\u00e7a kom\u015fularda d\u00fc\u011f\u00fcn, nik\u00e2h vs gibi e\u011flenceler yapmazd\u0131.<\/p>\n Aylar sonra k\u00f6yde yap\u0131lacak olan bir d\u00fc\u011f\u00fcn veya nik\u00e2h i\u00e7in \u00f6l\u00fc evinden m\u00fcsaade al\u0131n\u0131p kendileri de davet edilirdi. Xabze gere\u011fi, bu t\u00fcr e\u011flenceler cenaze evi ziyaret edilip nezaketen m\u00fcsaade al\u0131nmadan yap\u0131lmazd\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" WORDIM Müzeyyen Kip Köy halkından birisi vefat ettiği zaman gecenin bir vakti de olsa, görevlendirilen bir genç tarafından bütün köylüye haber verilirdi. Yakın akrabaları kadın-erkek cenaze evine giderdi. Haber verilen kişi akraba değil ise sadece aile reisi giderdi. Yakın akrabalar cenaze evinde aileyi yalnız bırakmadan sabaha kadar beklerdi. Diğer kişilerin ise sabaha kadar olmasa da […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[119],"tags":[],"class_list":["post-8567","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-sohbetleri","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8567","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8567"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8567\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32866,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8567\/revisions\/32866"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8567"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8567"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nCenaze evinde ilk g\u00fcnden itibaren sadece ak\u015fam\u00fczeri (ikindi vakti) logum-halive (hamur k\u0131zartmas\u0131) yap\u0131l\u0131r evdekilere ve k\u00f6y\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131na da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rd\u0131. Bu durum bir haftadan sonra \u00f6l\u00fcn\u00fcn elli ikisi \u00e7\u0131kana kadar her Per\u015fembe ak\u015fam\u0131 tekrarlan\u0131r \u00f6l\u00fcn\u00fcn ruhuna hediye edilirdi.<\/p>\n