{"id":8575,"date":"2023-06-04T01:37:31","date_gmt":"2023-06-04T06:37:31","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=8575"},"modified":"2023-06-04T18:59:37","modified_gmt":"2023-06-04T23:59:37","slug":"uzunyaylada-yasam-kosullari-ve-hancegosa-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/uzunyaylada-yasam-kosullari-ve-hancegosa-2\/","title":{"rendered":"UZUNYAYLA\u2019DA YA\u015eAM KO\u015eULLARI ve HANCEGO\u015eA"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-34484\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/UZUNYAYLADA-YASAM-KOSULLARI-ve-HANCEGOSA-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/UZUNYAYLADA-YASAM-KOSULLARI-ve-HANCEGOSA-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/UZUNYAYLADA-YASAM-KOSULLARI-ve-HANCEGOSA-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>WORDIM M\u00fczeyyen Kip<\/strong><\/p>\n<p>Uzunyayla\u2019da en b\u00fcy\u00fck ge\u00e7im kaynaklar\u0131ndan birisi koyunculuktu. Her bir ailenin iki y\u00fcz, \u00fc\u00e7 y\u00fcz koyunu olurdu. Bir araya gelen s\u00fclaleler sayesinde bir bazen iki s\u00fcr\u00fc otla\u011fa g\u00f6nderilirdi. S\u00fcr\u00fcler, ak\u015fam \u00fczeri yayl\u0131ma \u00e7\u0131kar, sabah erken gelirdi. Sabah ak\u015fam o iki vakitte koyunlar\u0131n teslim al\u0131n\u0131p verilmesi \u00f6nemliydi, eksiksiz gitmesi ve say\u0131larak i\u00e7eri al\u0131nmas\u0131 istenirdi. Koyunlar ve kuzular farkl\u0131 zamanlarda, kar\u015f\u0131la\u015fmadan kap\u0131ya gelmeleri gerekirdi. Sa\u011f\u0131lan koyunlar ve di\u011ferleri olarak ayr\u0131 ayr\u0131 yerlere al\u0131nmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n<p>Yaz\u0131n, i\u015flerin yo\u011fun zamanlar\u0131nda bu i\u015f biz \u00e7ocuklara d\u00fc\u015ferdi. Kap\u0131dan i\u00e7eri al\u0131rken tek tek sayard\u0131k, bazen \u015fa\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z olurdu o g\u00fcn b\u00fcy\u00fckler sorsun istemezdik, eksik olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir \u015fekilde ak\u015fam olup yayl\u0131ma \u00e7\u0131ks\u0131nlar isterdik. Ertesi g\u00fcn\u00fc b\u00fcy\u00fck bir dikkatle sayar sorulmas\u0131 halinde eksi\u011fiyle-fazlas\u0131yla rapor ederdik.<\/p>\n<p>Koyun sa\u011fma i\u015fleri de evin ve g\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli i\u015fiydi ve \u00f6\u011fleden sonras\u0131 vakte kal\u0131rd\u0131. Sa\u011fma i\u015fi evin genelde gen\u00e7 k\u0131z\u0131na, yoksa gelinine d\u00fc\u015ferdi. \u00c7o\u011fu kez de her ikisi de beraberce yard\u0131mla\u015farak yap\u0131l\u0131rd\u0131. Sa\u011fma i\u015fi koyun say\u0131s\u0131na g\u00f6re fark ederdi ama g\u00fcn\u00fcn 2-3 saatini al\u0131rd\u0131. Biz \u00e7ocuklara da orda bir g\u00f6rev d\u00fc\u015ferdi ki, ben o i\u015fi hi\u00e7 sevmezdim. Koyunlar\u0131n hareket etmeden rahat ve seri sa\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ocuklara koyunlar\u0131 tuttururlard\u0131. \u0130steksiz de olsak g\u00f6revdi bir \u015fekilde ortalarda g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsak gitmek zorundayd\u0131k.<\/p>\n<p>Sa\u011f\u0131m i\u015fleri bitirilince k\u0131zlar \u00e7e\u015fmenin ba\u015f\u0131na toplan\u0131r, eller ve kaplar y\u0131kan\u0131r orda da epeyce bir muhabbet-sohbet ortam\u0131 ya\u015fan\u0131r eve d\u00f6n\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Evde s\u00fctler, s\u00fct makinelerinde \u00e7ekilir ve makinenin y\u0131kama i\u015fi de biz \u00e7ocuklara d\u00fc\u015ferdi. Her bir par\u00e7a makineden s\u00f6k\u00fcl\u00fcr kazan\u0131yla al\u0131n\u0131r, ya\u015f\u0131tlar\u0131m\u0131z her birimizin ailelerine ait s\u00fct makinesinin aparatlar\u0131n\u0131 tek tek \u00e7e\u015fmenin akan suyunda y\u0131kard\u0131k. Bazen deterjan kullan\u0131rd\u0131k. Genelde duru, so\u011fuk suda y\u0131kar, eve g\u00f6t\u00fcr\u00fcr; s\u00fcz\u00fclmesi ve kurumas\u0131 i\u00e7in b\u00fct\u00fcn par\u00e7alar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 bir yere dizerdik.<\/p>\n<p>Yaz\u0131n, koyun k\u0131rkma zaman\u0131; bir-iki g\u00fcnde koyunlar k\u0131rk\u0131l\u0131r, \u00e7\u0131kan y\u00fcnler telislere (torbalara) doldurulur, sat\u0131lmak \u00fczere haz\u0131r bekletilirdi. \u00c7ocuklara d\u00fc\u015fen pay; par\u00e7a y\u00fcnlerle koyunun \u00e7\u0131kan \u00e7ardak dedi\u011fimiz y\u00fcnleri olurdu. \u00c7arda\u011f\u0131 k\u00f6y\u00fcn \u00e7e\u015fmesinde akan suyuna bir kova i\u00e7inde \u0131slat\u0131r, bir hafta kadar suda \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in bekletilirdi. Art\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc dedi\u011fimiz de onu toku\u00e7larla ta\u015f\u0131n \u00fczerinde y\u0131kard\u0131k. Geriye az bir y\u00fcn \u00e7\u0131kard\u0131. Yani \u00fcst\u00fcm\u00fcz\u00fcn-ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n kirlendi\u011fine de\u011fmezdi ama yinede zorlu bir u\u011fra\u015ft\u0131. Bu denli \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir \u00e7ift k\u0131sa \u00e7orap alabilirdik.<\/p>\n<p>Otlar, t\u0131rpanla bi\u00e7ilirdi. Hen\u00fcz ot bi\u00e7me makineleri yoktu. 4-5 \u0131rgat, evin di\u011fer fertleriyle sabah\u0131n erken saatinde kalkar, antrede geceden haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00fcst\u00fc kaymak tutmu\u015f s\u00fct\u00fc i\u00e7erlerdi. Sonrada t\u0131rpan\u0131n\u0131 alan \u00e7ay\u0131ra do\u011fru yola \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklu\u011fumuzda k\u00f6ye teknoloji gelince at arabalar\u0131n\u0131n yerini trakt\u00f6rler almaya ba\u015flad\u0131. Bi\u00e7erd\u00f6verlerin arkas\u0131nda Temmuz-A\u011fustos ay\u0131 hasat d\u00f6nemi olarak ge\u00e7irilirdi. Uzunyayla da teknoloji belki yeniydi ama ye\u015fil Johndere marka bi\u00e7erd\u00f6verler hayli eski olmal\u0131 ki, her g\u00fcn ar\u0131zalan\u0131r, tamir ettirilir, g\u00fcnlerce bi\u00e7erciler evde misafir kal\u0131rd\u0131. Hatta bir s\u00fcre sonra ev halk\u0131ndan biri gibi (du\u015f-tra\u015f) gibi ihtiya\u00e7lar i\u00e7in bile onlara hizmet edildi\u011fini hat\u0131rl\u0131yorum. Uzunyayla&#8217;da o zaman evlerde sular akm\u0131yor, sular \u00e7e\u015fmeden ta\u015f\u0131n\u0131yor, banyo denen harici odalar yok onlar ayr\u0131 ayr\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lard\u0131 tabi.<\/p>\n<p>Yaz\u0131n bu\u011fdaylar harmanlara al\u0131n\u0131r b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fck \u00f6bekler olu\u015fturulurdu. Ak\u015fam saatlerinde b\u00fct\u00fcn bu\u011fday \u00f6beklerinin etraf\u0131na gece h\u0131rs\u0131zl\u0131k olmamas\u0131 i\u00e7in tahtadan yap\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck m\u00fch\u00fcrler bas\u0131l\u0131rd\u0131 ama \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildi. Evin k\u0131zlar\u0131ndan veya gelininden bir \u015fekilde gen\u00e7ler m\u00fchr\u00fc al\u0131r, alabildikleri kadar bu\u011fday al\u0131n\u0131r (\u00e7al\u0131n\u0131r) sonrada tahta k\u00fcreklerle d\u00fczeltilip m\u00fch\u00fcrler eskisi gibi bas\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Eksilen bu\u011fdaylar evin b\u00fcy\u00fckleri taraf\u0131ndan fark edilmemesi i\u00e7in o t\u00fcr yollara ba\u015fvurulurdu. Fark edilse de yap\u0131lacak bir \u015fey yoktu. B\u00f6ylesi m\u00fcsamahalarda gen\u00e7lere kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen ho\u015fg\u00f6r\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Yani gen\u00e7ler kendi ailelerine ait harmandaki bu\u011fdaylardan biraz olsun y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Bazen de h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in harman yerinde evin delikanl\u0131s\u0131 yata\u011f\u0131n\u0131 serer, orda yat\u0131yor g\u00f6r\u00fcn\u00fcr koruma g\u00f6revi y\u00fcklenmi\u015f olurdu ama g\u00f6revine \u00e7ok da sad\u0131k kald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemezdi.<\/p>\n<p><strong>HANCEGO\u015eA<\/strong><\/p>\n<p>Yaz\u0131n ya\u011fmur ya\u011fmay\u0131p kurak ge\u00e7iyor olunca \u201chancego\u015fa\u201d gezdirirdik. Hance Kabardeyce de k\u00fcrek anlam\u0131nda, k\u00fcre\u011fe el-kol yap\u0131l\u0131r bir elbisede giydirilirse \u201cHancago\u015fa\u201d olurdu. Onu iki ki\u015fi gezdirir di\u011fer b\u00fct\u00fcn k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 da arkas\u0131nda seslice \u201chancego\u015fa g\u0131do\u015fek yaallah \u011fo\u015fy\u0131\u015fho ge\u011fa\u015f\u201d diye dualarla b\u00fct\u00fcn k\u00f6y dola\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. Her kap\u0131dan bir kova su Hancego\u015fa\u2019ya d\u00f6k\u00fcl\u00fcr, hediyeler verilirdi. Hediyede yumurta olurdu. Daha sonra toplanan yumurtalarla k\u00f6y\u00fcn bakkal\u0131ndan bir \u015feyler al\u0131n\u0131r, bir yere oturulur, orada piknik havas\u0131nda yenilirdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>WORDIM M&uuml;zeyyen Kip Uzunyayla&rsquo;da en b&uuml;y&uuml;k ge&ccedil;im kaynaklar&#305;ndan birisi koyunculuktu. Her bir ailenin iki y&uuml;z, &uuml;&ccedil; y&uuml;z koyunu olurdu. Bir araya gelen s&uuml;laleler sayesinde bir bazen iki s&uuml;r&uuml; otla&#287;a g&ouml;nderilirdi. S&uuml;r&uuml;ler, ak&#351;am &uuml;zeri yayl&#305;ma &ccedil;&#305;kar, sabah erken gelirdi. Sabah ak&#351;am o iki vakitte koyunlar&#305;n teslim al&#305;n&#305;p verilmesi &ouml;nemliydi, eksiksiz gitmesi ve say&#305;larak i&ccedil;eri al&#305;nmas&#305; istenirdi. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[119],"tags":[],"class_list":["post-8575","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-sohbetleri","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8575","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8575"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8575\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34485,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8575\/revisions\/34485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8575"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8575"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8575"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}