{"id":8609,"date":"2025-08-13T21:02:36","date_gmt":"2025-08-13T18:02:36","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=8609"},"modified":"2025-08-13T20:00:53","modified_gmt":"2025-08-13T17:00:53","slug":"atlarla-ciplak-ayak-yarisan-dedemin-koyu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/atlarla-ciplak-ayak-yarisan-dedemin-koyu\/","title":{"rendered":"ATLARLA \u00c7IPLAK AYAK YARI\u015eAN DEDEM\u0130N K\u00d6Y\u00dc"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-47953\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/ATLARLA-CIPLAK-AYAK-YARISAN-DEDEMIN-KOYU-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/ATLARLA-CIPLAK-AYAK-YARISAN-DEDEMIN-KOYU-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/ATLARLA-CIPLAK-AYAK-YARISAN-DEDEMIN-KOYU-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><strong>SYNDUKH Erg\u00fcn Utku<\/strong><\/p>\n<p>Anadolu\u2019nun bilinmeyen \u00c7erkes k\u00f6ylerinden biri olan Garm\u0131zey k\u00f6y\u00fc 1880\u2019li y\u0131llarda Kafkasya\u2019dan s\u00fcr\u00fclen \u00c7erkesler taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. Kafkasya\u2019dan yola \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 4 k\u00f6y birlikte iken bu k\u00f6ylerden biri \u00c7orum\u2019a biri Ankara Bala\u2019ya biri Ankara G\u00f6lba\u015f\u0131 yak\u0131nlar\u0131na yerle\u015fmi\u015ftir. K\u00f6ylerin isimleri Garm\u0131zey, (\u015eimdiki ad\u0131 ile Ak\u00e7akent ya da S\u0131tma) Sarg\u0131zey, Gorgogey\u2019dir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fcn\u00fcn orijinal ismi ne yaz\u0131k ki bilinmemektedir.<\/p>\n<p>Garm\u0131zey hable; Ak\u00e7akent K\u0131r\u015fehir \u00c7i\u00e7ekda\u011f\u0131 il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 iken g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kendi ba\u015f\u0131na bir il\u00e7edir. K\u0131r\u015fehir \u00fczerinden ula\u015f\u0131labilece\u011fi gibi Yozgat, Yerk\u00f6y karayoluyla da \u00c7i\u00e7ekda\u011f\u0131 \u00fczerinden bu il\u00e7eye &#8211; k\u00f6ye ula\u015f\u0131labilmektedir.<\/p>\n<p>K\u00f6ye \u0130lk gelen 12 aile Ak\u00e7akent\u2019in 1 km. Kuzey&#8217;inde bulunan Eskiyurt mevkiine yerle\u015fmi\u015flerdir. Yerle\u015filen yerin engebeli ve dere yata\u011f\u0131 olmas\u0131 nedeniyle bu yer be\u011fenilmemi\u015f ve daha sonra gelen 70 hane ile birlikte \u015fimdiki yerle\u015fim yerine ta\u015f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>1909 y\u0131llar\u0131nda \u00e7evrede yayg\u0131n olan s\u0131tma hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedavisinde, Garm\u0131zey\u2019in suyunun ve havas\u0131n\u0131n iyi geldi\u011fine inan\u0131larak s\u0131tma hastalar\u0131n\u0131n Garm\u0131zey\u2019e geldi\u011fi ve \u015fifa bulduklar\u0131 s\u00f6ylenmektedir. Bu sebeple halk aras\u0131nda \u201cS\u0131tma\u201d ad\u0131 yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015fka bir s\u00f6ylence de ilk yerle\u015fimin oldu\u011fu y\u0131llarda iklime uyum sorunu ya\u015fayan yorgun ve \u00e7ileli Kafkasya insan\u0131n\u0131n s\u0131tma hastal\u0131\u011f\u0131 sebebiyle ya\u015fanan kay\u0131plar\u0131 sonucunda k\u00f6y\u00fcn bu ismi ald\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00f6y\u00fcn yak\u0131nlar\u0131nda ba\u015fka hi\u00e7 bir \u00c7erkes k\u00f6y\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131 bu k\u00f6yde b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lara sebep olmu\u015ftur. Ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak da asimilasyon s\u00fcreci Anadolu\u2019daki pek \u00e7ok k\u00f6ye g\u00f6re daha h\u0131zl\u0131 olmu\u015ftur Garm\u0131zey\u2019de.<\/p>\n<p>K\u00f6yde \u015fu anda 50 hane Adige vard\u0131r. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Besleneyler ya\u015far bu k\u00f6yde. Birka\u00e7 Abzegh s\u00fclale vard\u0131r. Adigece, \u00e7ok fazla T\u00fcrk\u00e7e kelime kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n nispeten ya\u015famaktad\u0131r. Gen\u00e7ler kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yak\u0131n insanlarla evlilik yapmak konusunda s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekmektedirler.<\/p>\n<p>Bir da\u011f k\u00f6y\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in tar\u0131m \u00e7ok geni\u015f alanlarda yap\u0131lamamaktad\u0131r. Ormanc\u0131l\u0131k c\u0131l\u0131z me\u015fe ormanlar\u0131n\u0131n korunmaya al\u0131nmas\u0131 sebebiyle yap\u0131lamamaktad\u0131r. Ekonomik sebeplerle k\u00f6y b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere yo\u011fun g\u00f6\u00e7 vermi\u015ftir vermeye de devam etmektedir. \u00d6zellikle Ankara ba\u015fta olmak \u00fczere K\u0131r\u0131kkale, Yozgat, Eski\u015fehir, \u0130stanbul ve \u0130zmir\u2019de Garm\u0131zey\u2019li pek \u00e7ok Adige ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Kafkasya\u2019da Kara\u00e7ay-\u00c7erkesya Cumhuriyeti\u2019nde Ba\u015fkent \u00c7erkessk yak\u0131nlar\u0131nda ayn\u0131 isimle Garm\u0131zey k\u00f6y\u00fc oldu\u011fu bilinmektedir, k\u00f6yden baz\u0131 ailelerce anavatan ziyaret edilmi\u015ftir. Demirperde y\u0131k\u0131lmadan \u00f6nce 80\u2019li y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 akraba ziyaretlerinin ve yaz\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olmu\u015ftur. Akrabalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 birbirini bulabildiyse de bir k\u0131sm\u0131 ne yaz\u0131k ki bulu\u015famam\u0131\u015ft\u0131r ya da Kafkasya\u2019n\u0131n ba\u015fka ba\u015fka b\u00f6lgelerinde Nartkale\u2019de, Nal\u00e7ik\u2019de akrabalar tesad\u00fcfen kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r, bulu\u015fabilmi\u015ftir. K\u00f6yde ya\u015fayan insanlar\u0131n perde y\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra Kafkasya\u2019ya ilgisi ne yaz\u0131k ki \u00f6nceki d\u00f6nemdeki kadar yo\u011fun devam etmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>K\u00f6yde Bag, Siyugh, Synduk, Belcetuque, Bat\u0131r\u0131ko, Hacemiko, Sobakh, Billuw, Agez, Ghagokho, Sr\u0131gh, Blane, Xhamut, Ashibe, Ghaqor, Maqghavo, Lalu, Naashuko, Dog, Garm\u0131z\u0131ko, Kart, Kambi s\u00fclaleleri vard\u0131r.<\/p>\n<p>K\u00f6yde mitolojik d\u00f6nemlerden kalma, derenin i\u00e7indeki \u00c7erkes k\u0131zlar\u0131n\u0131n k\u00f6y\u00fcn delikanl\u0131lar\u0131n\u0131 \u0131slatarak kovduklar\u0131 \u00f6zg\u00fcn Adige e\u011flenceleri iki ku\u015fak \u00f6nceye kadar yap\u0131l\u0131yordu, maxsime i\u00e7ilip, at yar\u0131\u015f\u0131 ve post kapmaca oyunlar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 mutlu hasat g\u00fcnleri de ne yaz\u0131k ki \u00e7ok gerilerde kald\u0131.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck ate\u015fin \u00e7evresinde sonbaharda m\u0131s\u0131r k\u00f6zleyip, m\u0131z\u0131ka \u00e7alan, u\u00e7u\u015fan etekleriyle dans edip woredler s\u00f6yleyen k\u0131zlar ve deri \u00e7izmeli, uzun boylu, \u00e7evik delikanl\u0131lar\u0131n hasad\u0131 tarlada unutma pahas\u0131na misafir e\u011flendirdikleri b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u011f\u00fcn halkalar\u0131 da unutuldu gitti ne yaz\u0131k\u2026<\/p>\n<p>K\u00f6yde tipik olarak bilinen danslar; Wu\u0131c, \u015ee\u015fen, Zefak&#8217;d\u0131r. Ba\u015fka hi\u00e7bir Adige, Abaza k\u00f6y\u00fcnde g\u00f6r\u00fclmeyen ve m\u00fczi\u011fi bilinmeyen \u2018Kaforet\u2019 isimli dans ritmik hareketleriyle incelenmeyi fazlas\u0131yla hak ediyor. Gen\u00e7ler aras\u0131nda m\u0131z\u0131kadan \u00e7ok akordeonun bilinir, \u00e7al\u0131n\u0131r olmas\u0131yla bu \u00f6zg\u00fcn dans ve melodi yava\u015f yava\u015f unutulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ne yaz\u0131k ki.<\/p>\n<p>50\u2019li y\u0131llarda yak\u0131n il\u00e7eden ziyarete gelen gen\u00e7 Kaymakam\u2019\u0131n hayran kald\u0131\u011f\u0131 \u015fehir d\u00fczeni (tipik avlulu, ha\u00e7e\u015fli, bah\u00e7eli, odalar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z ayr\u0131 kap\u0131l\u0131 oldu\u011fu, \u00f6zg\u00fcn \u00c7erkes evleri) ile \u015fimdiki yar\u0131m in\u015faatl\u0131, s\u0131vas\u0131z ve biraz da ruhsuz g\u00f6r\u00fcnt\u00fc aras\u0131nda epey bir fark olsa da, i\u015fbilir kad\u0131nlar\u0131yla, emek\u00e7i, g\u00fcler y\u00fczl\u00fc erkekleriyle K\u0131r\u015fehir, \u00c7i\u00e7ekda\u011f\u0131\u2019n\u0131n karl\u0131 yama\u00e7lar\u0131nda Adige kimli\u011fiyle varolmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir k\u00f6y (il\u00e7e) Garm\u0131zey.<\/p>\n<p>Pek \u00e7ok \u2018Anadolu\u2019nun \u00c7erkes K\u00f6yleri\u2019 konulu kitapta, kaynakta, \u00e7al\u0131\u015fmada, yay\u0131nda es ge\u00e7ilen, belki de bilinmeyen k\u00f6y Garm\u0131zey\u2026<\/p>\n<p>Gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda atlarla yal\u0131n ayak ko\u015farak yapt\u0131\u011f\u0131 yar\u0131\u015flar\u0131 Besleneyce say\u0131klayarak son nefesini veren dedemin, g\u00fczelli\u011fiyle dillere destan olan \u00fczerine \u00e7evre k\u00f6ylerden K\u00fcrt\u00e7e a\u015fk \u015fark\u0131lar\u0131 yap\u0131lan Sar\u0131 K\u0131z\u2019\u0131n k\u00f6y\u00fc\u2026<\/p>\n<p>Gitmesem, g\u00f6rmesem de benim k\u00f6y\u00fcm \u2018Garm\u0131zey\u2013Ak\u00e7akent\u2019.<\/p>\n<p>Not: Garmizey\u2019in tarih i\u00e7inde isimleri \u015eehricedit, S\u0131tma en son olarak Ak\u00e7akent olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>SYNDUKH Erg&uuml;n Utku Anadolu&rsquo;nun bilinmeyen &Ccedil;erkes k&ouml;ylerinden biri olan Garm&#305;zey k&ouml;y&uuml; 1880&rsquo;li y&#305;llarda Kafkasya&rsquo;dan s&uuml;r&uuml;len &Ccedil;erkesler taraf&#305;ndan kurulmu&#351;tur. Kafkasya&rsquo;dan yola &ccedil;&#305;k&#305;ld&#305;&#287;&#305;nda 4 k&ouml;y birlikte iken bu k&ouml;ylerden biri &Ccedil;orum&rsquo;a biri Ankara Bala&rsquo;ya biri Ankara G&ouml;lba&#351;&#305; yak&#305;nlar&#305;na yerle&#351;mi&#351;tir. K&ouml;ylerin isimleri Garm&#305;zey, (&#350;imdiki ad&#305; ile Ak&ccedil;akent ya da S&#305;tma) Sarg&#305;zey, Gorgogey&rsquo;dir. D&ouml;rd&uuml;nc&uuml;s&uuml;n&uuml;n orijinal ismi ne yaz&#305;k ki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[119],"tags":[],"class_list":["post-8609","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-sohbetleri","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8609","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8609"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8609\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47954,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8609\/revisions\/47954"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8609"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8609"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8609"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}